Cielęta

Bezproblemowy odchów cieląt - lista kontrolna

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sun, 10 Jul 2022 00:00:00 +0200

Punkty kontrolne odchowu cieląt, na które powinni zwrócić uwagę hodowcy

Szwajcarski urząd do spraw zdrowia cieląt opracował listę kontrolną, z której mogą korzystać producenci mleka w celu weryfikacji stosowanych metod odchowu. Lista zawiera oparte na danych literaturowych i oznaczone kolorami czynniki ryzyka zdrowia zwierząt. Dla każdego obszaru – warunki utrzymania, odpajanie, odporność i opieka nad zwierzętami, podane są konkretne wartości docelowe, do których każdy hodowca powinien dążyć (patrz lista kontrolna).

Dbałość o zdrowie cieląt rozpoczyna się jeszcze przed ich urodzeniem

Jeśli gospodarstwo osiąga już wartości docelowe, otrzymuje 0 punktów (kolor zielony), jeśli jest nieznacznie powyżej lub poniżej, otrzymuje 2 punkty (kolor żółty), a jeśli nie osiąga ich wcale, otrzymuje 4 punkty (kolor czerwony). Na koniec wylicza się sumę uzyskanych punktów i w ten sposób słabe punkty przekłada na konkretne liczby. W ten sposób rolnicy i doradcy, na pierwszy rzut oka mogą zobaczyć, gdzie są mocne strony gospodarstwa (kolor zielony), a gdzie jest jeszcze miejsce na poprawę (kolor czerwony). Zanim jednak powstanie dokładna strategia postępowania, priorytetem jest maksymalna eliminacja czerwonych pól, a tym samym zmniejszenie liczby zachorowań. Wdrożenie listy kontrolnej opartej o sygnały ostrzegawcze na wzór sygnalizacji świetlnej, doprowadziło już do znacznej redukcji stosowania antybiotyków w hodowli cieląt w Szwajcarii.

Dbałość o zdrowie cieląt rozpoczyna się właściwie jeszcze przed urodzeniem, poprzez dbałość o przyszłą matkę – zapobiegamy ciężkim porodom spowodowanym zbyt wysoką kondycją ciała oraz problemom okołoporodowym wywołanym niedoborem wapnia. Zapewniamy bezstresowy i higieniczny poród. Noworodkowi podajemy siarę w pierwszych 2 godzinach życia, w wystarczającej ilości (3 do 4 litrów) i dobrej jakości (<22% BRIX). Równie ważna jak jakość siary jest prawidłowa higiena jej zdojenia i podania – im więcej w niej drobnoustrojów, tym bardziej spada tempo resorpcji przeciwciał.

Maksymalne spożycie siary

Po porodzie – kolejnym krokiem jest wysuszenie nowo urodzonych cieląt, np. pod czerwonym światłem lampy. To ważne dla wchłaniania przeciwciał – suche cielęta pobierają o 40% więcej siary. Po etapie odpajania siarą, bez problemu przechodzimy na karmienie ad libitum. Jest to system odpajania najbardziej zbliżony do naturalnego zachowania cieląt podczas ssania – w naturze 2-dniowe cielęta już są w stanie wypić 10 litrów mleka na dobę. Paszą idealną jest mleko pełne (ale uzupełniane o witaminy i żelazo). Hodowcy, którzy wybiorą jednak preparat mlekozastępczy, powinni zwrócić uwagę na jego jakość i odpowiednią koncentrację. Zaniedbania w tych kwestiach niosą ryzyko wystąpienia biegunek i rozwoju wrzodów żołądka. Przy zadawaniu w lecie mleka ad libitum należy je zakwasić (pomiar paskami pH), by zapobiec namnażaniu się bakterii.

Zapewnić cielętom ciepło

Cielęta nie lubią takiego chłodu jak krowy, dlatego też budki/kojce powinny być obficie wyścielone słomą na podkładzie ze ściółką z kory (ocena za gniazdowanie 3). Na chłodne dni, przy ekstremalnie niskich temperaturach można zaopatrzyć cielęta w koce/derki z tkanin, które nadają się do łatwego wyprania.

Wysoki stopień infekcji w cielętniku

Budki/kojce po każdym cielęciu powinny być czyszczone i dezynfekowane, a następnie pozostawiane puste przez trzy dni. Zmniejsza to obciążenie wszechobecnymi kryptosporydiami (patogen wywołujący biegunki). Badania pokazują, że poziom zakażenia wirusami grypy bydła (np. BRSV) w gospodarstwach jest wciąż bardzo wysoki (85%). Oznacza to, że nie należy rezygnować ze szczepień ochronnych, nawet w przypadku byczków lub jałówek, które nie będą przeznaczone na remont stada i opuszczają gospodarstwo wcześniej. Rozprzestrzenianiu się grypy cieląt sprzyja prócz wirusów i niekorzystnych warunków środowiskowych, także więcej niż jeden czynnik stresogenny w tygodniu (np. dekornizacja czy przekwaterowanie).

W pierwszym tygodniu życia warto podać cielętom probiotyki

Wspierają one bioróżnorodność bakterii i zdrowie jelit oraz mają pozytywny wpływ na mikrobiom, poprawiając w ten sposób odporność immunologiczną nowo urodzonych cieląt. Każdemu cielęciu należy założyć kartę zdrowia (tabliczkę) i najlepiej, by znajdowała się ona przy stanowisku. Na niej wpisujemy najważniejsze informacje – data urodzenia, ciąża jednopłodowa/bliźniacza, witalność po urodzeniu, waga urodzeniowa, jakość i ilość podanej siary, termin przekwaterowania.

LISTA KONTROLNA CIELĄT – SYGNALIZATOR ŚWIETLNY

Osiągnięcie wartości docelowych prawidłowego odchowu i zdrowia cieląt to podstawa wysokich dziennych przyrostów i przyszłej dobrej wydajności. Każda choroba to obniżenie wydajności cieląt w perspektywie długoterminowej.

Położnictwo	ciężkie porody < 5%
Osuszenie cieląt	w czerwonym świetle, ogrzewany kojec lub ubranko z tkaniny
Siara	>75% cieląt z całkowitą zawartością białka w surowicy >55–60 g/litr
Ilość wypijanego mleka ad libitum	co najmniej 8 litrów na cielę/dzień
Pracownicy zajmujący się opieką	wystarczająca liczba osób, by zapewnić optymalną opiekę cielętom
Woda i starter dla cieląt	podawać codziennie świeżą z czystych pojemników od pierwszego dnia życia
Siano	dobre siano dla cieląt z paśnika
Przyrost masy ciała	ponad 80% cieląt z przyrostami średnio 750 g/dobę
Liczba budek/pojedynczych kojców	jedno na każde 10 krów w stadzie (przy wycieleniach rozłożonych na cały rok)
Czyszczenie	czyszczenie i dezynfekcja po każdym cielęciu; trzy dni pozostawić puste
Ściółka w budce/kojcu	sucha i czysta; dodatkowe plusy za możliwość zagnieżdżenia >3
Szczepienie	wszystkie cielęta (również byczki)
Koce dla cieląt w pierwszych tygodniach życia	od temperatury <10°C
Wspomaganie rozwoju cieląt	stosowanie probiotyków
Dokumentacja	wypełnione karty cieląt
Przesiedlenie	nie wcześniej niż w trzecim tygodniu życia
Dostarczanie pierwiastków śladowych dla matek	regularnie dla krów w okresie zasuszania

Zdjęcie: Andrzej Rutkowski

Uważaj na nowonarodzone cielęta podczas letnich nocy

a.pulawski@tygodnik-rolniczy.pl (Artur Pulawski) — Sun, 26 Jun 2022 00:00:00 +0200

Cielęta nie mają wystarczających rezerw tłuszczowych do bycia odpornymi na niskie temperatury

W takich przypadkach najlepiej sprawdza się słoma (wióry i piasek już nie). Noworodek rasy hf potrzebuje dodatkowej energii, by utrzymać ciepło, gdy temperatura spada 10°C.

Gdy jest przeciąg lub ściółka jest mokra, temperatura krytyczna jest jeszcze niższa. Dzieje się tak dlatego, że cielę rodzi się z zaledwie 3–4 procentami masy ciała w postaci tłuszczu, co nie wystarczy na długo, jeśli będzie musiało spalać tłuszcz do produkcji ciepła. Spalanie tkanki tłuszczowej w celu ogrzania może prowadzić do obniżenia tempa wzrostu, problemów zdrowotnych, a nawet śmierci.

Ściółka ze słomy najlepsza dla cieląt

Ściółka słomiana jest najlepszym wyborem zapewniającym młodemu cielęciu izolację. Jednak słoma ma również tendencję do zatrzymywania wilgoci, dlatego ważne jest, aby regularnie ją uzupełniać (uwaga w deszczowe lato!). Wilgotność przekraczająca 20% jest zbyt wysoka. Można to łatwo sprawdzić klękając na ściółce w kojcu dla cieląt. Jeśli na spodniach zostaną wilgotne ślady – ściółka jest zbyt mokra.

Artur Puławski
Zdjęcie: Archiwum

Smoczki pomogą zredukować obsysanie wśród cieląt

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sat, 12 Mar 2022 00:00:00 +0100

Jak żywieniem zmniejszyć obsysanie się cieląt?

Naukowcy z Wisconsin zbadali, jak różne strategie karmienia i pojenia mogą pomóc w redukcji wzajemnego obsysania się u cieląt utrzymywanych w podwójnych budkach typu igloo. W badaniu wzięło udział 64 cieląt rasy hf. Każda z 8 par otrzymała dziennie 3,8 litrów mleka pełnego oraz paszę starterową (ad libitum), wg następującego programu:

grupa 1: mleko i starter, każde w wiadrze bez smoczka,
grupa 2: mleko i starter, każde w wiadrze bez smoczka, dodatkowo starter w butelce na paszę stałą,
grupa 3: mleko z wiadra ze smoczkiem, starter z wiadra bez smoczka,
grupa 4: mleko z wiadra ze smoczkiem, starter z wiadra bez smoczka oraz z butelki na paszę stałą.

Między 14. a 53. dniem życia obserwowano, jak często cielęta szukają paszy oraz czy obsysają się wzajemnie. Na podstawie obserwacji wysunięto wnioski, jak sposób podania mleka i startera wpływa na zachowanie cieląt w kwestii wzajemnego obsysania się w okresie przed i po odsadzeniu – 3. do 6. tygodnia i 7. do 8.

Jakie wyniki uzyskano?

Cielęta, którym oferowano zarówno mleko, jak i paszę stałą z wiadra bez smoczka, obsysają się przed i po odsadzeniu dwukrotnie częściej w porównaniu z cielętami, które otrzymywały starter w butelce. W przypadku skarmiania cieląt mlekiem z otwartych wiader, podawanie startera z butelki również redukuje wzajemne obsysanie (grupa 2). Cielęta rzadziej się obsysają jeśli mleko dostają z wiadra ze smoczkiem, a najmniej obsysały się cielęta, karmione z wiadra ze smoczkiem z wolnym przepływem (mogły zaspokoić odruch ssania).

Źródło: Van Os i inni, 2021

Zdjęcie: Andrzej Rutkowski

Jak w prosty sposób poprawić czystość siary?

b.dabrowska@tygodnik-rolniczy.pl (Beata Dabrowska) — Fri, 04 Mar 2022 00:00:00 +0100

Higiena siary wzięta pod lupę

Badanie opublikowane w Frontiers in Veterinary Medicine i prowadzone przez ekspertów ze Szkoły Medycyny Weterynaryjnej i Nauk na Uniwersytecie Nottingham, jest jednym z pierwszych, które pod lupę wzięło higienę siary. Wiadomo, że cielęta rodzą się z zerową odpornością i całkowicie polegają na siarze, aby odporność tę uzyskać. Oczywiście bardzo ważne jest, aby cielęta otrzymały odpowiednią ilość dobrej jakości siary, jak najszybciej po urodzeniu. Ale... Wysoki poziom bakterii w siarze może zarówno zwiększyć ryzyko zachorowania cieląt, jak i zmniejszyć poziom wchłanianej odporności.

Ponad 1/3 próbek siary wykazywała zbyt wysoki poziom bakterii

Naukowcy przeanalizowali dane z 328 próbek siary z 56 brytyjskich gospodarstw mlecznych. Próbki pobrane ze sprzętu do odpajania cieląt zawierały wyższy poziom bakterii niż te pobrane bezpośrednio ze strzyka krowy, co sugeruje, że chociaż siara od krowy ma stosunkowo niski poziom bakterii, niewłaściwie czyszczony sprzęt może być głównym źródłem skażenia bakteryjnego. Ponad jedna trzecia próbek pobranych ze sprzętu do odpajania osesków przekroczyła próg wysokiego poziomu bakterii i stanowi znaczne zagrożenie dla zdrowia cieląt.

Jak poprawić czystość siary w prosty sposób?

Dr Robert Hyde – jeden z badaczy biorących udział w badaniu stwierdził, iż analizując protokoły zbierania siary w gospodarstwach okazało się, że wystarczy wprowadzić kilka prostych zasad, które mogą mieć znaczny wpływ na higienę siary w większości mlecznych ferm. Na przykład, użycie gorącej wody do czyszczenia urządzeń do pobierania i odpajania może zmniejszyć poziom bakterii nawet o ponad 90 procent w porównaniu z używaniem wyłącznie zimnej wody. Mniej niż połowa gospodarstw wykorzystywała wrzącą wodę do czyszczenia sprzętu do siary, co sugeruje, że istnieje duża liczba gospodarstw, które mogłyby dokonać tej prostej zmiany.

Kluczowe zalecenia oparte na badaniach, których celem jest zmniejszenie poziomu bakterii w siarze sugerują, że dobrą praktyką powinno być czyszczenie sprzętu do pobierania i odpajania siarą – po każdym użyciu – gorącą wodą, a nie zimną oraz podchlorynem lub kwasem nadoctowym w przeciwieństwie do mycia wodą. Smoczki powinny być zdezynfekowane odpowiednim środkiem dezynfekującym i wytarte czystym, suchym ręcznikiem papierowym przed pobraniem siary, a siara, jeśli to możliwie, powinna być pasteryzowana.

Przechowywanie siary istotnie wpływa na jej czystość

Zanieczyszczenie podczas pobierania, przenoszenia lub karmienia naraża cielę na ryzyko wprowadzając szkodliwe bakterie, gdy cielę nie ma czynnej odporności na zwalczanie infekcji. Istnieją różne etapy, w których może wystąpić zanieczyszczenie siary, od brudu na wymieniu do używanego sprzętu. Duży wpływ na higienę ma również sposób przechowywania siary, ponieważ liczba bakterii w ciepłej siarze podwaja się co 20 minut.

Oprac. Beata Dąbrowska
Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Źródło: Thedairysite.com

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 5/2021 na str. 55. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Jak zadbać o dobre samopoczucie cieląt?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 28 Feb 2022 00:00:00 +0100

Nie zapominajmy o cielętach!

W ostatnich latach w wielu oborach dla krów mlecznych zamontowano wentylatory i zoptymalizowano stanowiska oraz nawierzchnię posadzek, dostosowując ją do wymagań racic. Jednak krowy to niejedyna grupa, która potrzebuje najlepszych warunków środowiska do dobrego samopoczucia. Nie zapominajmy o cielętach! Cielęta źle traktowane w czasie odchowu, nie staną się w przyszłości silnymi krowami o wysokiej wydajności.

To, czy obora spełnia warunki dobrostanu, można stosunkowo łatwo określić na podstawie zachowania najmłodszych.

Ciekawskie cielęta to zdrowe cielęta

Pierwszym i najważniejszym indykatorem samopoczucia cieląt jest stan ich zdrowia. Tylko zdrowe cielęta czują się dobrze. Zdrowe cielę można rozpoznać na podstawie następujących wskaźników:

Cielęta są żywotne i zainteresowane. Reagują poprzez zmianę pozycji uszu oraz są ciekawe skąd dochodzą dźwięki.
Oddychają bezszelestnie i jest to praktycznie niewidoczne. Nie kaszlą i nie sapią.
Mają czystą i gładką skórę.
Odchody mają konsystencję kremową, a kolor żółtawy.

Jeżeli widzimy cielęta apatyczne, które nie reagują, mają brudną i sterczącą sierść, a do tego kaszlą i chrypią, należy reagować natychmiast. Choroby bowiem hamują rozwój, a skutki tego mogą być odczuwalne jeszcze wiele lat. Aby określić stan zdrowia cieląt do 8. miesiąca życia, warto notować liczbę zabiegów weterynaryjnych, straty zwierząt oraz zanieczyszczenia (tabela 1).

Cel dobrego odchowu to najmniejsza z możliwych liczba zabiegów weterynaryjnych oraz brak strat cieląt

Dobrze odpojone cielęta nie muszą się wzajemnie obsysać

Dla optymalnego dobrego samopoczucia cieląt ważne jest też karmienie. Jest ono łatwe do kontrolowania na podstawie sprawdzania przyrostów masy ciała. Dobowe przyrosty u cieląt należy kontrolować między 3. i 6. miesiącem życia; powinny one wynosić około 1200 g, następnie do 14. miesiąca od 750 do 900 g. Cielęta już od początku mają silny rytm dobowy. Badania naukowe z wyższej szkoły w Neubrandenburg pokazują, że zdrowe cielęta:

nocą piją mleko bardzo krótko oraz pobierają niewielkie ilości paszy dodatkowej;
właściwy pokarm pobierają głównie w godzinach porannych, wczesnym popołudniem oraz wieczorem.

Nietypowe zachowanie związane z pobieraniem paszy to wzajemne obsysanie. Można temu zapobiec przykładowo robiąc w smoczkach mniejsze otwory, co pozwoli na dłuższe ssanie i lepsze zaspokojenie odruchu. Oprócz tego zaleca się zakwaszanie preparatów mlekozastępczych, wówczas cielęta jednorazowo wypiją mniej mleka, ale za to będą częściej podchodzić do poideł.

Inną metodą jest podawanie większej ilości preparatów mlekozastępczych. Naukowcy zauważyli, że cielęta, które otrzymują ograniczoną ilość mleka (8–10 litrów w ciągu doby) częściej obsysają inne cielęta w porównaniu z cielętami, które dostają 12 litrów (do 49. dnia życia). Po tym czasie odruch wzajemnego obsysania zanika samoistnie.

Cielęta, które się dobrze czują bawią się częściej

Nie samym zdrowiem i karmieniem cielę żyje. Ważne jest też prowadzenie życia społecznego. W ten sposób ustala się stały rytm dnia z regularnymi okresami odpoczynku (razem 13 do 16 godzin) oraz fazami aktywności. Główny okres aktywności przypada na godziny poranne oraz popołudniowo-wieczorne. W godzinach aktywnych zazwyczaj cielęta:

pobierają paszę i wodę,
poznają własne otoczenie (np. oblizują i obwąchują urządzenia),
prowadzą walkę na rogi z innymi zwierzętami w stadzie lub bawią się zabawkami.

Życie socjalne oraz zabawa wymagają odpowiednich warunków utrzymania, a przede wszystkim wystarczającej ilości miejsca. A więc – przynajmniej 3 m² powierzchni wybiegowej oraz 8 do 10 m³ przestrzeni powietrznej, wystarczająca ilość światła (>10 godzin, 80–130 luxów), świeże powietrze (ruch powietrza poniżej 0,2 m/sekundę, wilgotność powietrza około 60–80%) oraz świeża i sucha ściółka. Warto też zapewnić cielętom miejsca osłonięte czy przykryte „kąciki”, gdzie panuje spokój i gdzie mogą się zaszyć. Od 3. dnia życia cielęta można utrzymywać w parach, w podwójnych budkach typu igloo. Służy to rozwijaniu zachowań społecznych – razem cielęta lepiej jedzą i szybciej przyzwyczajają się do nowych sytuacji (poidła, zmiany paszy). Poza tym dodatkowe elementy w cielętniku wzbudzają ciekawość cieląt, pomagają poznawać otoczenie oraz zapewniają zabawę. Są to:

bramka na wyjściu (potrzeba wychodzenia),
elektryczne szczotki dla cieląt, wiszące zabawki lub łańcuchy ze stali nierdzewnej do zabawy,
pojemniki z sianem i słomą (walory poznawcze).

Zamontowane w gospodarstwach mlecznych elektryczne szczotki lub słoma mogą poprawić samopoczucie cieląt. Tak cielęta zaspokajają potrzebę zabawy.

Podsumowanie

Cielęta w trakcie odchowu powinny mieć dobre samopoczucie.
Zależy ono od zdrowia, karmienia oraz czynników socjalnych.
Cielęta są ciekawe i dużo się bawią.
Cielęta mają swój stały rytm dobowy.

Zdjęcie: Söcker-Gamigliano

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 2/2021 na str. 39. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Co wywołuje stresu u cieląt i jak można go zmniejszyć?

a.pulawski@tygodnik-rolniczy.pl (Artur Pulawski) — Sun, 20 Feb 2022 00:00:00 +0100

Kiedy cielęta stresują się najbardziej?

Przy użyciu nieinwazyjnych monitorów serca połączonych z komputerowymi rejestratorami danych, zapisywano zmiany w rytmie serca. Następnie naukowcy użyli oprogramowania do obliczenia HRV oraz ocenili RMSSD – średni kwadrat pierwiastka sekwencyjnych różnic między uderzeniami serca w czasie. Brzmi skomplikowanie, ale im niższe wartości RMSSD, tym większy stres. Naukowcy dokonali oceny RMSSD w związku z różnymi typowymi wydarzeniami w życiu cieląt, uzyskując następujące wyniki:

Separacja z matką – stwierdzono istotną, ujemną korelację pomiędzy wiekiem rozstania (od 12 godzin do 5 dni), a wartością RMSSD. Stres separacyjny wzrastał tym bardziej, im dłużej cielę pozostawało z matką;

Odsadzenie – porównując pojedynczo utrzymywane, nowo urodzone (<2 tygodni) cielęta, którym dostarczono smoczki „atrapy” i grupę cieląt w podobnym wieku bez smoczków, nie zaobserwowano różnic w wartościach RMSSD. Jednak, gdy cielętom po 5 dniach zabrano smoczki, wartości RMSSD w tej grupie uległy znacznemu obniżeniu, co było skorelowane ze stresem związanym z odsadzeniem;

Łączenie w grupy – wartości RMSSD oceniono u 12 cieląt, trzy dni po przeniesieniu do kojców grupowych po różnym okresie czasu izolacji (od 3 do 28 dni). Cielęta, które spędziły więcej czasu w odosobnieniu miały znacznie niższe wyniki RMSSD, co sugeruje, że separacja uniemożliwia cielętom rozwój niezbędnych umiejętności społecznych i powoduje większy stres, gdy w końcu są one łączone.

Dekornizacja – 18 cielętom usunięto rogi w wieku około 35 dni. Wszystkie otrzymały miejscowe znieczulenie, a połowa z nich otrzymała również długoterminową terapię przeciwbólową (0,5 mg/kg meloksykamu). Obie grupy wykazywały niskie wartości RMSSD krótko po dekornizacji. Po 48 godzinach od szczepienia u otrzymujących terapię przeciwbólową RMSSD urósł, co wskazuje na to, że leczenie meloksykamem złagodziło przewlekły ból.

Choroba – w trakcie badań naukowcy zauważyli, że cielęta wykazujące tradycyjne oznaki choroby, takie jak gorączka i podwyższone tętno, miały również znacznie niższe wartości RMSSD w porównaniu z pozornie zdrowymi cielętami.

Wnioski: HRV nie może być stosowany jako bezwzględny wskaźnik stresu lub bólu, bo wpływ na niego mają też płeć, wiek, kondycja, aktywność fizyczna i rytm dobowy. Ale... jest to użyteczny element w połączeniu z innymi metodami oceny, takimi jak poziom kortyzolu, termografia w podczerwieni i zachowanie zwierząt.

Artur Puławski
Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 4/2021 na str. 54. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Nie lekceważ skutków zapalenia płuc u cieląt

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 26 Jan 2022 00:00:00 +0100

Jak zapalenia płuc u cieląt wpływają na późniejszą wydajność i zdrowie?

Zapalenie płuc cieląt może mieć mniej lub bardziej ciężki przebieg. Jak bardzo infekcja wpływa na zdrowie i późniejszą wydajność mleczną nie do końca wiadomo, bo jak do tej pory nie ma zbyt wielu badań. Kanadyjscy naukowcy podsumowali więc w metaanalizie wyniki 30 badań nad wpływem zapalenia płuc cieląt na zdrowie i późniejszą wydajność.

Wyniki: Jałówki, które jako cielęta przechorowały zapalenie płuc, w porównaniu z jałówkami, które nie zapadły na infekcję, były trzykrotnie bardziej narażone na śmierć oraz miały 2–3-krotnie wyższe prawdopodobieństwo wybrakowania przed terminem pierwszego wycielenia. Ich późniejsza wydajność mleczna była niższa o 67 gramów mleka na dzień. Dlatego też nie można lekceważyć długoterminowych ekonomicznych strat spowodowanych grypą.

Ważne: Najważniejsze jest zatem wczesne rozpoznanie infekcji. Leczenie należy wdrożyć natychmiast po wystąpieniu pierwszych objawów (antybiotyk; omówić z lekarzem weterynarii substancję czynną i czas trwania leczenia). Ponadto trzeba wyeliminować szkodliwe czynniki środowiska – wysoką wilgotność, przeciągi, stres.

Zwierzęta, które chorowały na zapalenie płuc rosną wolniej i później cielą się po raz pierwszy niż zwierzęta, które nie chorowały jako cielęta

Źródło: Buczinski i inni, 2020
Zdjęcie: Bräucker

5 najważniejszych zasad profilaktyki kryptosporydiozy u cieląt

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 25 Jan 2022 00:00:00 +0100

Jakie są objawy kryptosporydiozy u cieląt?

Doświadczeni hodowcy odchowujący cielęta z pewnością nie przeoczą objawów kryptosporydiozy w swoich cielętnikach. Pasożyt najczęściej atakuje najmłodsze zwierzęta, w szczególności te z obniżonym statusem immunologicznym, posiadające już współistniejące choroby, niedożywione lub w złej kondycji. Objawami rozwijającej się inwazji pierwotniaków w organizmie cielęcia są:

Apatia
Brak apetytu
Wodnista biegunka z domieszką śluzu i krwi

Do zarażenia Cryptosporidium parvum dochodzi zazwyczaj w pierwszych tygodniach życia. U cieląt powyżej dwóch miesięcy zarażenie może być bezobjawowe lub skąpo objawowe, natomiast powyżej czwartego miesiąca życia zwierzęta zarażają się rzadko i przechodzą kryptosporydiozę bezobjawowo.

Choć wskaźnik śmiertelności u cieląt zarażonych kryptosporydiozą nie jest wysoki, warto brać pod uwagę straty ekonomiczne związane z:

obniżeniem przyrostów cieląt,
opieką weterynaryjną,
zabiegami higienicznymi w oborze
ewentualnymi upadkami

„Łopata lepsza od igły”

Dr Jim Quigley - wieloletni badacz i specjalista w zakresie żywienia, zdrowia i fizjologii cieląt oraz jałówek podkreśla, że w temacie leczenia kryptosporydiozy „łopatą można zrobić więcej dobrego niż z igłą”. Tym stwierdzeniem naukowiec wyraźnie podkreśla jak ważna jest odpowiednia profilaktyka i zachowanie wysokich standardów higieny w oborze, które w obliczu ograniczonych możliwości leczenie kryprosporydiozy są kluczowe dla ekonomii gospodarstwa i statusu zdrowotnego posiadanego stada.

W ostatnich artykułach, dostępnych na prowadzonej przez Quigley’a internetowej platformie „Calf Notes.com”, naukowiec dokonał przeglądu dwóch ostatnich badań dotyczących kryptosporydiozy u cieląt. W pierwszym z nich, badacze z Brazylii monitorowali wydalanie oocyst Cryptosporidium parvum przez cielęta podczas pierwszych miesięcy życia. Zaobserwowali, że warunkami, które doprowadziły do najwyższego ryzyka infekcji pierwotniakami, jest kontakt cieląt z kozami i owcami, półintensywny odchów, oraz zanieczyszczenie kałem żywności i wody.

W drugim analizowanym badaniu, brytyjscy naukowcy dokonali metaanalizy wcześniej opublikowanych badań naukowych dotyczących Cryptosporidium. Czynnikami, które najczęściej wiązały się z ryzykiem infekcji pierwotniakami były:

utrzymywanie cieląt w grupach/bliskim kontakcie ze sobą
wielkość stada – kryptosporydioza dotyka częściej dużych stad bydła
rodzaj podłoża – twarde podłoże zmniejsza ryzyko infekcji
ciepła i wilgotna pogoda zwiększa ryzyko zakażenia

Jak podsumował specjalista, powyższe badania niekoniecznie rzucają nowe światło na problem kryptosporydiozy u bydła, jednak są bardzo dobrym przypomnieniem, dlaczego tak ważne jest przestrzeganie reżimu higienicznego w miejscach utrzymywania zwierząt gospodarskich.

Profilaktyka kryptosporydiozy u cieląt – 5 zasad najważniejszych zasad

Izolacja cieląt chorych
Unikanie grypowego utrzymywania cieląt
Wczesne odpajanie cieląt siarą dobrej jakości
Zachowanie higieny w budkach/boksach dla cieląt ze szczególnym uwzględnieniem czystości ściółki.
Zachowanie wysokich standardów czystości przez osoby pracujące w cielętniku (zmiana odzieży i obuwia, dezynfekcja smoczków, butelek i wiader dla cieląt)

Hodowco, Ty też możesz zarazić się kryptospotydiozą!

Warto mieć na uwadze, że kryptosporydioza jest zoonozą i każda osoba, która nie zachowuje odpowiedniego poziomu higieny pracując przy bydle, może się nią zarazić. Dawka inwazyjna, podobnie jak w przypadku cieląt, jest zależna od wieku i stanu zdrowia osoby. Na zakażenie są szczególnie podatne dzieci, osoby starsze oraz osoby z obniżoną odpornością, co warto mieć na uwadze w podczas panującej pandemii koronawirusa.

Oprac. Kamila Dłużewicz
Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Jak przygotować suchy TMR dla cieląt?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Thu, 20 Jan 2022 00:00:00 +0100

Jak samemu przygotować suchy TMR, który będzie smakować cielętom?

Zastosowanie suchej mieszanki pełnoporcjowej (suchego TMR-u) dla cieląt w okresie odpajania mlekiem bardzo się sprawdza. Kombinacja dużej ilości paszy objętościowej w postaci sieczki ze słomy, siana lub lucerny z dodatkiem dostosowanej do wieku paszy treściwej oraz mieszanki mineralnej, przyjmowana jest chętnie przez zwierzęta, a jednocześnie gwarantuje prawidłowy rozwój żwacza.

Suchy TMR z zakupu kosztuje około 60 do 70 euro za 100 kg. Mieszanka zrobiona samemu kosztuje znacznie mniej, a jej wykonanie nie jest obarczone wielkim ryzykiem i można ją przygotować dla gospodarstwa każdej wielkości. Aby jednak mieszanka smakowała cielętom, a nakład pracy się opłacił, trzeba zwrócić uwagę na kilka rzeczy:

1) Ilość

Do 4. tygodnia życia cielęta jedzą do 500 g suchego TMR-u dziennie. W wieku 12 tygodni pobieranie wzrasta już do 5 kg na zwierzę dziennie. Podawanie suchego TMR-u zaleca się szczególnie między 4. a 8. tygodniem życia. Po tym czasie można bardzo powoli włączać TMR dla krów mlecznych. Ze względu na to, że suchy TMR zawiera dużo błonnika, nie można zapomnieć o stałym dostępie cieląt do wody

2) Pasza objętościowa

Pasza objętościowa w zależności od jej jakości powinna stanowić do 20% całej mieszanki. Jako komponenty objętościowe najlepiej nadają się słoma, siano i lucerna. Każdy z nich powinien być całkowicie suchy (sucha masa ponad 80%) i krótko pocięty. Szczególnie słoma nie powinna zawierać żadnych biologicznych zanieczyszczeń (bez pleśni) i w miarę możliwości nie powinna pylić.

3) Pasza treściwa

Pasza treściwa wraz z dodatkiem mineralnym powinna stanowić 70 do 80% TMR i może pochodzić z zakupu. Forma jest obojętna – postać sypka lub pelet, jednak przy peletach istnieje większe ryzyko selektywnego pobierania paszy. Dlatego w tym przypadku trzeba dokładnie obserwować zdrowie, gdyż istnieje większe ryzyko kwasicy. Zawartość energii w całym TMR-ze powinna wynosić 12,0 MJ ME/kg, zawartość białka od 150 do 160 g/kg.

4) Płynne komponenty

Płynne komponenty takie jak melasa (do 5%) i olej roślinny (około 1–2%) traktowane są jako polepszacze smaku, które dodatkowo zmniejszają pylenie oraz wiążą paszę objętościową z paszą treściwą.

5) Analiza

Wszystkie komponenty wykorzystane do przygotowania suchego TMR-u oraz gotowy produkt powinny być regularnie analizowane pod kątem składu i w razie potrzeby mieszanka powinna być ponownie przeliczona.

6) Magazynowanie

Suchy TMR można przygotować na zapas i magazynować przez kolejne 3 miesiące w suchych i higienicznych warunkach, np. w wielkich workach (big bagi), beczkach IBC lub na czystej powierzchni betonowej.

Suchy TMR zapobiega nadmiernemu spożyciu paszy treściwej, zapewnia dobry poziom higieny paszy i może być podawany do woli jako jedyna pasza

Receptura z praktyki

Producent mleka Dominik Weber (30 krów rasy hf, 11 500 kg mleka, Nadrenia Północna-Westfalia) sam robi suchy TMR i jak do tej pory jest bardzo zadowolony z wyników. Wszystko się zgadza – cielęta bardzo chętnie jedzą, nakład pracy i koszty są niskie, można go magazynować!

Receptura

1. Składniki:

74% paszy treściwej w postaci mączki,
20% słomy dla cieląt,
5% melasy,
1% oleju rzepakowego.

Rolnik stosuje wyłącznie słomę dla cieląt, którą zakupuje w 20-kilogramowych paczkach. Słoma ta jest zdecydowanie krótsza od sieczki, którą dysponuje, ale przede wszystkim nie pyli. Pasza treściwa pochodzi ze zbóż wyprodukowanych we własnym gospodarstwie i jest specjalnie przystosowana do skarmiania cielętami w okresie odchowu. Suchy TMR jest przygotowywany co 6 tygodni na miejscu w gospodarstwie, w mobilnym mieszadle i przechowywany w workach do kiszonek. Melasę hodowca kupuje w beczkach IBC, natomiast olej rzepakowy w kanistrach.

2. Przygotowanie:

Najpierw w mieszadle mobilnym miesza się słomę dla cieląt z melasą i olejem rzepakowym przez 10–20 min. Ważne jest, żeby czas mieszania był wystarczająco długi, tak aby płynne komponenty obkleiły się równomiernie na paszy objętościowej i nie powstały żadne grudki.

Następnie dodawana jest mąka i wszystko mieszane jest przez kolejne 5 min. W całości proces mieszania zabiera około 20 min raz na 3 miesiące. Procedura jest łatwa i trudno zrobić jakikolwiek błąd.

W zależności od wielkości stada, wielkości wozu paszowego i zapasów – ilość wykonywanego jednorazowo TMR-u może być różna. Aby otrzymać homogenną postać, wóz paszowy napełniamy do 75–90% jego objętości. Dominik Weber kalkuluje 350 do 400 kg suchego TMR w przeliczeniu na jeden kubik objętości wózka paszowego.

3. Magazynowanie:

Gotową mieszankę szufluje się bezpośrednio z wozu paszowego do suchych, pustych beczek IBC (1000 l). W jednej beczce mieści się około 350 kg gotowego TMR-u. Beczki IBC są mocowane na europaletach i za pomocą wózka widłowego można je łatwo przestawiać, np. do magazynu czy na podwieszany regał.

Do tej pory bez problemu sprawdza się 3-miesięczny okres magazynowania. Dłużej nie warto, bo pasza traci zapach, a przez to i smakowitość. A to może być przyczyną mniejszego pobrania paszy przez cielęta.

A koszty?

Jeżeli zliczyć koszty poszczególnych komponentów i koszt paszy treściwej, to jeden wóz paszowy TMR-u wykonanego samodzielnie w gospodarstwie Webera kosztuje około 30 euro na 100 kg, do tego przy niewielkim nakładzie pracy.

-khk-

We współpracy z: Dr Christian Koch,

Hofgut Neumühle i Dominik Weber, NRW

Budki to inwestycja w zdrowie cieląt

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Mon, 06 Sep 2021 00:00:00 +0200

Dlaczego warto zainwestować w budki dla cieląt typu igloo?

– Budki igloo okazały się strzałem w dziesiątkę, ponieważ cielęta w nich są odizolowane, co zapobiega roznoszeniu się chorób. W budynkach starego typu cały czas mieliśmy duże problemy z biegunkami u cieląt. Budki tę kłopotliwą kwestię zupełnie rozwiązały, ponadto mamy też znacznie mniej przypadków chorób płucnych niż przed zastosowaniem budek – podkreślił Lucjan Rogaś dodając, że budki nie są tanie w zakupie, ale są bardzo tanie w eksploatacji, szybko zwraca się koszt ich zakupu, ponieważ cielęta są zdrowsze, lepiej przyrastają i jest mniej upadków oraz wydatków na obsługę weterynaryjną. Dlatego on zakup budek typu igloo traktuje jak inwestycję.

Bardzo łatwa jest też dezynfekcja budek, którą rolnik zawsze przeprowadza przed zasiedleniem budki przez kolejne cielę.

– Budkę przeciągamy do hali, gdzie myjemy ją przy użyciu myjki ciśnieniowej, następnie po wyschnięciu budka jest dezynfekowana. Ta czynność trwa bardzo krótko tym bardziej, że ogrodzenie budki jest wyposażone w kółka. Najpierw podnosimy ogrodzenie i cielę może swobodnie wyjść. Następnie na ogrodzenie kładziemy budkę i na kółkach możemy ją przeciągnąć w dowolne miejsce – wyjaśnił Lucjan Rogaś dodając, że w nowo wybudowanych cielętnikach łatwo przeprowadzić dezynfekcję i utrzymać odpowiedni mikroklimat dla cieląt, ale nie w starych stropowych budynkach, jakie on ma do dyspozycji.

Będą też zbiorowe

Cielęta od razu po wycieleniu trafiają do budek indywidualnych, gdzie cieliczki pozostają przez 4 tygodnie i w tym czasie mają usuwane zalążki rogów, a buhajki po tygodniu są sprzedawane. Przez pierwszy tydzień cielęta pobierają siarę i pełne mleko matki, a potem przechodzą na preparat mlekozastępczy. W 4 dniu po urodzeniu mają do dyspozycji wodę oraz paszę typu musli. Cieliczki z budek indywidualnych przechodzą do kojców grupowych, które w przyszłości rolnik chce zastąpić zbiorowymi budkami typu igloo mogącymi pomieścić 5–7 cieląt. Jeszcze przed jesienią Lucjan Rogaś planuje wykonać zadaszenie nad budkami w formie wiaty, która ochroni cielęta przed deszczem i śniegiem.

– Niektóre cielęta chowają się przed deszczem, ale nie wszystkie. Te które lubią zmoknąć mogą mieć problemy zdrowotne, dlatego chcemy zadaszyć nasze budki, ponadto dokupimy kolejne 5 budek indywidualnych i 2 zbiorowe – powiedział hodowca.

Ogrodzenie budek oprócz funkcjonalnych kółek posiada możliwość zawieszenia dwóch wiaderek, w jednym jest pasza musli, a w drugim woda. Oba wiaderka są chronione przed deszczem specjalną pokrywą, którą cielę w intuicyjny sposób podnosi i opuszcza, odpowiednio zaczynając pobierać pasze i kończąc tę czynność. Ponadto na czas pobierania pójła zawieszane jest trzecie wiaderko ze smoczkiem.

Budka ze złożonym ogrodzeniem, teraz wystarczy położyć budkę wraz z ogrodzeniem do przodu i można ją przeciągnąć na kółkach w dowolne miejsce gospodarstwa

Budki wyposażono w specjalne pokrywy, które chronią paszę i wodę przed zanieczyszczeniem i deszczem

Hodowca postawił na montbeliardy

Lucjan Rogaś utrzymuje bydło rasy montbeliarde, od przeciętnej krowy doi 9300 kg mleka w 305 dni laktacji, co daje mu pod względem wydajności drugie miejsce w kraju w tej rasie. Rolnik podkreśla, że jest to bydło bezproblemowe w porównaniu z delikatnym i wymagającym hf-em.

– Główną zaletą rasy montbeliarde jest jej uniwersalność, to typ mięsno-mleczny. Jest to bydło wytrzymałe fizycznie, ma lżejsze wycielenia od hf-a ze względu na szersze miednice. Korzystniejsza jest też budowa nóg. Duże korpusy i stosunkowo mocne umięśnienie sprawiają, że bardzo dobrze spieniężają się buhajki oraz krowy brakowane. Krowy montbeliarde mają mniejsze wymagania żywieniowe niż hf-y. Ponadto żyją znacznie dłużej, najstarsze z nich w naszym stadzie mają 11 lat, a przeciętna krowa jest u nas dojona przez okres 6–7 laktacji – powiedział Lucjan Rogaś dodając, że montbeliardy są rasą stosunkowo późno dojrzewającą dlatego jałówki kryje w wieku 18 miesięcy, a jeszcze inną zaletą jest duża zdrowotność wymion.

Lucjan Rogaś gospodaruje z żoną Beatą oraz synem Łukaszem na 59 ha, w tym 23 ha własnych we wsi Wrząca Wielka (gm. Koło). Uprawia kukurydzę, lucernę i trawy. Utrzymuje 147 sztuk bydła rasy montbeliarde, w tym 70 krów. Rocznie dostarcza 600 tys. l mleka do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Kole.

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Rutkowski

Zimne czy ciepłe - czy temperatura mleka ma znaczenie w żywieniu cieląt?

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Sun, 18 Jul 2021 00:00:00 +0200

Czy temperatura mleka i tempo ssania wpływa na zdrowie cieląt?

Naukowcy z Uniwersytetu w Oslo (Norwegia) w najnowszym badaniu analizowali, jaki jest wpływ różnicy temperatur mleka oraz tempa ssania na zdrowie cieląt. 15 cieląt w wieku od 1. do 4. tygodnia życia odpajano trzy razy dziennie 2 litrami mleka pełnego.

Część wiader wyposażono w smoczki z otworem o wielkości 2 mm (tempo przepływu 1,5 litra/min), część smoczków miała z kolei 19 mm (tempo przepływu 3,2 litra/min). Mleko miało 3 różne temperatury – 23⁰C, 13⁰C oraz 8⁰C.

Do przeanalizowania jak mleko przechodzi przez przewód pokarmowy, zastosowano kontrast w postaci siarczanu baru. Cielętom przeprowadzano badanie rentgenowskie w trakcie podawania mleka oraz 10 min po jego zadaniu. Zbadano też zwierzęta (m.in. konsystencja kału) w kierunku ewentualnych bólów brzucha oraz złego samopoczucia.

Do jakich wniosków doszli naukowcy?

Jeśli odruch przełykania jest nieprawidłowy, płyn (mleko) zamiast do trawieńca trafia do żwacza. W prowadzonym eksperymencie u żadnego z cieląt mleko nie przemieszczało się do żwacza, bez względu na to, jaką miało temperaturę i jaką wielkość miały otwory w smoczku. Cielęta pijące mleko ze smoczków z większymi otworami, całą objętość mleka wypiły w ciągu 111 sekund, ze smoczków o mniejszych otworach – w ciągu 160 sekund. Podczas całego okresu doświadczenia, jedynie u jednego cielęcia pojawiła się lekka biegunka.

Cielęta mogą pić zimne oraz zakwaszone mleko

Cielętom można podawać również zimne mleko, bez ryzyka, że trafi ono do żwacza. Dlatego też zakwaszone mleko może być podawane do woli w automatach do picia.

Źródło: Ellingsen-Dalskau i inni, 2020

Jak zadbać o cielę po porodzie? 5 najważniejszych zasad

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 30 Sep 2020 00:00:00 +0200

Zalecenia dla cieląt obejmuje podawanie w ciągu 2 godzin po porodzie 4 litrów wysokiej jakości siary uzyskanej od prawidłowo przygotowanej krowy przy użyciu czystego, zdezynfekowanego sprzętu udojowego.

Dlaczego więc naukowcy wciąż o tym przypominają?

Co trzeba wiedzieć o cielętach i jak o nie zadbać po porodzie?

Cielęta rodzą się bezbronne – przeciwciała (immunoglobuliny) nie są przenoszone z matki na płód przed porodem i muszą zostać wchłonięte krótko po urodzeniu. Wchłonięcie matczynych immunoglobulin chroni cielę przed chorobami, dopóki nie zacznie funkcjonować jego własny układ odpornościowy.

Siara jak najszybciej po wycieleniu – wchłanialność immunoglobulin spada z każdą godziną i jest najwyższa w pierwszej godzinie życia. Po 24 godzinach nie ma już praktycznie możliwości przejścia przeciwciał przez barierę jelitową.

Odpowiednia ilość – cielęta hf powinny wypić 4 litry siary w pierwszym podaniu. Badania potwierdziły, że jeśli podamy cielętom rasy hf 4 litry w porównaniu z 2 litrami siary w ciągu 4 do 6 godzin życia, to jako pierwiastki wyprodukują więcej mleka. Jeśli cielę ma problem z wypiciem odpowiedniej ilości siary, użyjmy sondy.

Czysta siara – siarę zdajamy z czystych wymion do czystego wiadra i podajemy przez czyste, zdezynfeko- wane urządzenia do przechowywania i karmienia. Wy- kazano, że duża liczba bakterii w świeżej lub schłodzonej siarze zakłóca wchłanianie immunoglobulin.

Siara zbadana – stężenie immunoglobulin w sia- rze różni się u poszczególnych krów. Krowy ze skró- conym okresem zasuszenia (40 dni vs 60) czy te, u których siarę pobrano zbyt późno, mają niższe stężenie immunoglobulin. Dlatego też siara po- winna być zawsze zbadana, by hodowca wiedział ile immunoglobulin podaje cielęciu.

Dlaczego po wycieleniu powinno się podać cielęciu żelazo?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 09 Jun 2020 00:00:00 +0200

Siara nie dostarczy cielęciu żelaza

Po wycieleniu cielęta powinny jak najszybciej otrzymać wszystkie niezbędne składniki pokarmowe. Zaleca się, by pierwszy posiłek – siarę dobrej jakości podać ad libitum (ale nie mniej niż 3 litry) w pierwszej godzinie po porodzie. Niestety, nawet dokładne stosowanie się do powyższych zaleceń i dobre zaopatrzenie cielęcia w immunoglobuliny, nie daje gwarancji, że zwierzę nie zachoruje. Częstą przyczyną takiej sytuacji jest brak u noworodków rezerw żelaza, którego siara nie dostarczy, bo go nie zawiera.

Hodowcy świń standardowo podają żelazo nowonarodzonym prosiętom, jednak dla hodowców bydła praktyka ta jest nieznana. Żelazo jest kluczowym pierwiastkiem w procesie odpowiedzi immunologicznej oraz podstawowym elementem w syntezie hemoglobiny, która gra kluczową rolę w zaopatrywaniu organizmu w tlen. Przy niedoborach żelaza produkcja krwi oraz przeciwciał jest zaburzona, wzrasta więc podatność na choroby, co w konsekwencji odbija się również na przyrostach dobowych.

Ile żelaza dla cielaka po porodzie?

Cielę rodząc się ma niewielki zapas żelaza – w drugiej dobie po porodzie ilość żelaza w krwi powi...

Jak zająć się nowo nardzonym cielakiem?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 05 Feb 2020 00:00:00 +0100

Cielę przychodzi na świat bez odporności oraz rezerw energetycznych, dlatego należy działać w sposób właściwy, konsekwentny, dokładny oraz higieniczny. Naszym dążeniem w tym czasie jest bowiem strata cieląt mniejsza niż 5% w ciągu pierwszych 24 godzin ich życia.

Kontrola nowo narodzonych cieląt

Pierwszym zadaniem po porodzie jest ocena zdolności życiowych nowo narodzonego cielęcia, która musi nastąpić w ciągu kilku sekund – w przypadku jeśli będziemy musieli zastosować pierwszą pomoc z powodu niedotlenienia lub gdy w płucach będą zalegały wody płodowe. Niektóre punkty kontrolne zaczerpnięte z medycyny ludzkiej mogą pomóc w szybkim i jednoznacznym określeniu zdolności życiowych cielęcia tak, by w razie potrzeby zareagować odpowiednim działaniem (tabela 1). Ocenie poddawane są: napięcie mięśniowe, oddech, kolor błon śluzowych, odruch rogówkowy oraz odruch międzyracicowy. Im mocniejsze i intensywniejsze są reakcje, tym mocniejsze są siły życiowe.

W nagłych przypadkach udzielić pierwszej pomocy

Cielęta z punktacją 0–3 na liście kontrolnej, mają słabe szanse przeżycia. Najczęściej umierają w pierwszych minutach życia na...

Jak zwiększyć zysk z hodowli bydła już na starcie?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Thu, 02 Jan 2020 00:00:00 +0100

Tajemnicą sukcesów gospodarstwa Ewy i Wojciecha Jończyków jest rodzinna współpraca. Hodowcy zaszczepili w swoich dzieciach miłość do zwierząt i nauczyli ciężkiej pracy. Dzięki temu od najmłodszych lat córki: Agnieszka i Elżbieta oraz syn Arkadiusz pomagali w gospodarstwie i dziś działają wspólnie. Nie ma taryfy ulgowej, każdy ma swój zakres obowiązków.

Dwie jałówki wiceczempionki

W tym roku, podczas Narodowej Wystawy Zwierząt Hodowlanych w Poznaniu dwie z trzech reprezentowanych jałówek uzyskały tytuły wiceczempionów w swoich kategoriach.

– Warto dodać, że jałówka z grupy 10-11 miesięcy była praktycznie najmłodszą na wystawie, ale jeżeli chodzi o wzrost i kaliber nie odbiegała od najstarszych w grupie. Sądzę, że to zasługa intensywnego odchowu – z dumą oznajmiła Elżbieta Jończyk, która jeździ po świecie, by uczyć się i podpatrywać, jak wygląda praca przy zwierzętach w różnych częściach świata. – Miałam okazję być w USA i trafiłam na jałownik gdzie było 15 tys. jałówek. Nie mogłam się nadziwić jak one wyglądają, w porównaniu z naszymi w tym wieku. To były całkiem inne sztuki. Po powrocie...

Jak zarządzać siarą, aby cielęta były zdrowe?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sat, 21 Dec 2019 00:00:00 +0100

Niepowodzenie pasywnego transferu odporności (FPT) jest w istocie błędem jakości siary, jej dostarczania lub obu naraz. Wciąż jest to duży problem w wielu gospodarstwach. Ma on negatywne krótko– i długoterminowe konsekwencje dla zdrowia i wydajności stad.

Monitoruj stan odporności w swoim stadzie

Jeśli niedobór odporności dotyczy pojedynczego cielęcia ewentualnie kilku cieląt (zwierzęta zidentyfikowane jako FPT poprzez rutynowe monitorowanie stężenia białka całkowitego w surowicy – STP), problem jest niewielki – można pozbyć się takiej sztuki/sztuk ze stada lub bardziej intensywnie monitorować zwierzę przez całe życie. Kiedy problem FPT jest bardziej powszechny, ocenić trzeba cały system zarządzania siarą i jej podawania. Wartościami alarmowymi są – więcej niż 20% cieląt w stadzie z STP mniejszym niż 5,5 gm/dl, lub więcej niż 10% z poziomem STP mniejszym niż 5,2 gm/dl. Średnią liczymy dla co najmniej 10 –12 cieląt w wieku poniżej 7 dni.

Ile siary należy podać cielakowi po urodzeniu?

Normy amerykańskie zalecają podawanie około 3 litrów siary w ciągu pierwszych 4 godz. po urodzeniu. Jeśli konieczne jest użycie sondy – objętość siary zwiększamy do prawie 4 litrów.

Zdjęcie: Archiwum

Cielęta z ciąż mnogich potrzebują opieki po porodzie

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 10 Dec 2019 00:00:00 +0100

Jak pomóc słabszym cielętom po porodzie - 5 najważniejszych kroków

Natychmiast po wycieleniu podać preparat stymulujący proces oddychania (doxapram) - wspomaga oddychanie cieląt, szczególnie po ciężkim porodzie.
Zdezynfekować pępek jodyną
Zapewnić optymalną ilość siary; bezpośrednio po wycieleniu podać przynajmniej 6 litrów każdemu cielęciu w ciągu pierwszych 24 godzin życia; w razie potrzeby użyć sondy.
Zagwarantować odpowiednią ilość żelaza i witamin.
W przypadku zauważenia krótkiego oddechu i szmerów 24 godziny po porodzie, podać jednorazowo dexamethason, by przyspieszyć dojrzewanie pęcherzyków płucnych. Ze względu na immunosupresyjne działanie dexamethasonu, może wystąpić większe ryzyko zapalenia pępka - należy to codziennie kontrolować!

Jak prawidłowo dezynfekować przyrządy do podawania siary

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Thu, 05 Dec 2019 00:00:00 +0100

Jak pozbyć się bakterii?

1. Płukanie: opłukać dokładnie wszystkie części letnią wodą (dobrej jakości, nadającej się do picia). Usuwa to 90% zanieczyszczeń. Nie używać do tego zbyt ciepłej wody - spowoduje to osadzanie się białka mleka na powierzchni, które stworzy trudny do usunięcia nalot (zagrożenie nalotem bakteryjnym).

2. Czyszczenie główne: namoczyć w gorącej kąpieli wodnej (54-57^oC) z dodatkiem alkalicznego środka do czyszczenia przyrządów udojowych (dozowanie według zaleceń producenta) przez 20 minut, następnie dokładnie wyczyść szczotką (długa szczotka, rękawiczki do czyszczenia). Pod koniec czyszczenia temperatura wody powinna wynosić ≥ 49^oC, aby brud nie osiadł ponownie na narzędziach.

Wskazówka: Zawsze trzymać w wodzie termometr, kontrolując poziom temperatury.

3. Płukanie: spłukać czystą, zimna wodą pitną.

4. Dezynfekcja: części, które są przechowywane oraz narzędzia do odpajania zanurza się w roztworze do dezynfekcji.

5. Suszenie: dokładnie wysuszyć wszystkie części na suszarce. Pozostałości wilgoci = bakterie.

6. Przechowywanie: chronić od zabrudzeń, wysuszone przechowywać w suchych warunkach. Nie trzymać na stanowisku udojowym oraz na podłodze.

Kontrola: sprawdzić stężenie bakterii w siarze bezpośrednio z butelki. Wartości docelowe to:

<100 000 jtk/ml
wzorowe< 10 000 jtk/ml

Wartości docelowe dla bakterii z grupy Coli to:

<10 000 jtk/ml
wzorcowe < 1000 jtk/ml

jtk - jednostka tworząca kolonię

Indywidualne utrzymywanie cieląt źle wpływa na ich rozwój

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 29 Nov 2019 00:00:00 +0100

Profesor Marina von Keyserlingk była jednym z gości czwartej edycji międzynarodowej konferencji Nauka - Praktyce, która odbyła się na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie i poświęcona była szeroko pojętemu dobrostanowi bydła mlecznego.

Nie wolno podawać cielętom mleka przez wiadro

W trakcie każdego karmienia cielęta spędzają średnio 44 sekundy na piciu mleka, a aż 6 minut na ssaniu pustego wiadra. Gdy jednak w pobliżu miejsca pojenia znajduje się inne cielę, wówczas zwierzęta zaczynają wzajemnie się obsysać. Ponadto, w wiadrze cielę zanurza głowę i zasysa całą ilość mleka. Wówczas, po pierwsze, znajduje się ono w złej pozycji, co niekorzystnie wpływa na rynienkę przełykową, po drugie - cielę zasysa z wiadra nie tylko pójło, ale wszystko inne co się w nim znajduje, w tym brud - mówiła Marina von Keyserlingk.

Rynienka przełykowa powstaje wyłącznie w czasie ssania przez cielę mleka i umożliwia pominięcie żwacza i transport pokarmu wprost do trawieńca. Odruch ten zapobiega procesom fermentacyjnym mleka w żwaczu, które powodują nagromadzenie się gazów, a co za tym idzie wzdęcia u cieląt. W opinii prof. Keyserlingk karmienie s...

Dobry preparat mlekozastępczy to inwestycja w cielę

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 28 Oct 2019 00:00:00 +0100

Okazuje się, że jak najbardziej, a rozwiązania ku temu zmierzające zaprezentowali eksperci z kraju i zagranicy, podczas spotkania z hodowcami, lekarzami weterynarii i specjalistami ds. żywienia. Dwudniową konferencję, która odbyła się koło Rawy Mazowieckiej zorganizowała firma Trouw Nutrition. Niewątpliwie okazją do spotkania i rozważań na temat najnowszych trendów związanych z odchowem cieląt była premiera nowego, wysoce energetycznego preparatu mlekozastępczego dla cieląt SPRAYFO e-Line–DELTA.

Metaboliczne programowanie cieląt

Firma Trouw Nutrition promuje program LifeStart, opierający się na intensywnym odchowie cieląt. Dzięki zwiększonym, dawkom preparatu mlekozastępczego cielęta osiągają większe przyrosty masy ciała, co w efekcie prowadzi do zwiększenia masy – jakże istotnych dla przyszłej mlecznicy - narządów wewnętrznych jak np.wątroba oraz gruczoł mlekowy.

Programowanie metaboliczne jest faktem – przekonywał dr Leonel Leal z Centrum Badawczego Nutreco – a swoją tezę poparł wynikami wielu badań. Szczególnie interesujące okazały się wyniki długoterminowych doświadczeń przeprowadzonych na dwóch grupach cieląt...

Kiedy zacząć podawać wodę cielętom?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sun, 27 Oct 2019 00:00:00 +0200

Teoretycznie nowo urodzonemu cielęciu mleko powinno wystarczyć. W praktyce - przyda się też woda i to od razu po urodzeniu. Warto o tym pamiętać, bo wciąż wielu hodowców czeka około 17 dni, by oprócz mleka zaoferować młodym zwierzętom wodę. Czy takie postępowanie ma sens?

Naukowcy sprawdzili, kiedy najlepiej podawać wodę cielętom

Aby odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy z Iowa w USA badali w grupie 30 jałóweczek rasy hf pobranie wody i paszy, tempo wzrostu, status zdrowotny oraz poziom trawienia. Zwierzęta podzielono na dwie grupy:

Pierwsza (W0) - dostała wodę zaraz po porodzie
Druga (W17) - dostęp do wody zyskała po 17 dniach

Cielęta były utrzymywane do 70. dnia pojedynczo, w budkach typu igloo oraz miały wolny dostęp do wody i paszy startowej. Były również restrykcyjnie pojone mlekiem 3 razy dziennie. Do 14. dnia jednorazowa ilość mleka wynosiła 2 litry, a następnie ilość ta została podwyższona do 3,2 kg w pojedynczym pojeniu. Codziennie naukowcy notowali ilość pobranej paszy, wody, konsystencję odchodów oraz temperaturę otoczenia. Z kolei pomiary ciała były wykonywane w rytmie tygodniowym. Oprócz tego przeprowadzono anal...

Jak dobrze zarządzać rozrodem krów?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 22 Oct 2019 00:00:00 +0200

I chociaż ta teoria nijak się ma do badań naukowych, jest w niej wiele prawdy. Im wyższa produkcja, tym częstsze ryzyko, wystąpienia ujemnego bilansu energetycznego. Taki stan negatywnie działa na układ odpornościowy – rośnie ryzyko infekcji i chorób. One z kolei, niezależnie od wydajności, mają negatywny wpływ na płodność. Wydłużenie okresu odpoczynku pomiędzy porodem i kolejnym unasiennieniem ma prowadzić do tego, że zacielenie nastąpi wówczas, gdy przemiana materii krów wróci do równowagi.

Problemy z rozrodem są konsekwencją zarządzania stadem

Ta teoria nie zawsze się sprawdza – czasem krowy wysokoprodukcyjne zacielają się wcześniej – przed upływem 80 dni od poprzedniego wycielenia. W stadach, gdzie się to udaje, mamy bardzo krótki okres międzywycieleniowy. Stąd wniosek, że problemem nie jest wydajność krów, a raczej metody zarządzania żywieniem stada.

– Wysoka wydajność i dobre wyniki reprodukcyjne nie muszą wykluczać się wzajemnie. Wręcz przeciwnie – jedno i drugie działa według tych samych mechanizmów – mówi z doświadczenia izraelski specjalista od rozrodu Doron Bar.

Kluczowym punktem dobrej płodności j...

Co może oznaczać krew w kale u cieląt?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 16 Oct 2019 00:00:00 +0200

Ma to swoje uzasadnienie, bo patogeny mają swoje ulubione grupy wiekowe. Optymalnie oczywiście byłoby przeprowadzić testy laboratoryjne, jednak z tym w terenie może być z tym mały kłopot. Jeśli podczas biegunki, w kale pojawia się krew, zazwyczaj jest to wynik obecności – salmonelli, koronawirusa lub kokcydii. Jak rozróżnić, z którym mamy do czynienia?

1. Salmonella

Krwawe ślady w kale cielęcia 4–10 dniowego prawdopodobnie będą spowodowane przez szczep salmonelli. Jest to bakteria, która lubi ciepłe i wilgotne środowisko i najprawdopodobniej pojawi się właśnie wiosną/latem, choć równocześnie ma duże zdolności adaptacyjne. Istnieje wiele serotypów salmonelli, które są chorobotwórcze dla cieląt, a niektóre mogą być również wysoce zakaźne u ludzi.

2. Koronawirus

I jego zwykły towarzysz, rotawirus, atakują cielęta w wieku od 5 do 30 dni. Często występują w tandemie, ale to koronawirus zostawia krwawe ślady w kale, a także daje objawy oddechowe. Około 70% dorosłych krów rozsiewa koronawirusy przez swoje odchody (mogą tam przeżyć do 9 m-cy). Koronawirus często nazywany „czerwonką zimową” – patogen lubi zimną pogodę.

3. Kokcydioza

Zakażenie pasożytem kokcydii może nastąpić od 1–2 tygodnia życia do kilku miesięcy. Pasożyt ma 3-tygodniowy okres inkubacji. Większość infekcji (95%) ma charakter subkliniczny, ale inne stresory działające na zwierzę i/lub przytłaczająca dawka kokcydii powoduje objawy kliniczne, w tym charakterystyczną obecność krwi w kale.

Bardzo podobne objawy mogą utrudnić diagnostykę i leczenie

Najczęściej więc krwawe biegunki wywołują trzy różne typy patogenów – bakterie, wirusy i pasożyty, z których na antybiotyk zareaguje tylko salmonella. To pokazuje znaczenie diagnostyki, tym bardziej że hodowcy często mylą koronawirus z salmonellą, ponieważ dają podobne objawy i atakują cielęta w podobnym wieku. W tym przypadku tylko test pomoże odkryć przyczynę. Pamiętajmy jednak, że niezależnie od niej cielętom zawsze dobrze robi terapia wspomagająca – dodatkowe płyny i środki przeciwbólowe.

Dobra opieka okołoporodowa wpływa na zdrowie cieląt

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 28 Aug 2019 00:00:00 +0200

Optymalne żywienie w tym okresie fizjologicznym gwarantuje idealne zaopatrzenie nienarodzonego jeszcze cielęcia w składniki odżywcze. Jest to ważne, ponieważ pod koniec ciąży wzrost cielęcia w łonie matki jest ogromny. Poza tym, kondycja krowy do czasu porodu będzie stanowiła o jego przebiegu, tzn. czy będzie to poród łatwy czy ciężki.

Kulawe krowy w okresie zasuszenia szybko tracą na wadze, ponieważ z powodu bólu niechętnie wstają, aby udać się do stołu paszowego, dlatego też do czasu zasuszenia należy skontrolować racice.

Stres cieplny w okresie zaawansowanej ciąży również może zakłócać rozwój nienarodzonego zwierzęcia. Cielęta, których matki doświadczyły w ciąży stresu cieplnego przychodzą na świat wcześniej i są lżejsze oraz mniej skutecznie przyjmują siarę. Natomiast te od krów, które nie doświadczyły stresu cieplnego w okresie ciąży przybierają w fazie odpajania lepiej na wadze (+0,2 kg/ dzień), dłużej stoją oraz wykazują wyższe stężenia przeciwciał we krwi. Dlatego też obowiązuje zasada, aby przy temperaturach od 21 °C chronić krowy w okresie przejściowym przed stresem cieplnym.

Jeśli u cieląt wyst...

Jak odchować zdrowe cielę?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 26 Aug 2019 00:00:00 +0200

W naszym kraju upadki cieląt w okresie odchowu wynoszą od 10 do 50%, dlatego jednym z kluczowych zadań każdego hodowcy bydła i producenta mleka jest uzyskanie zdrowych cieląt od własnych krów, zapewniając im odporność i prawidłowy odchów. Ma to olbrzymi wpływ na ekonomię gospodarstwa.

Dlaczego ważny jest odpowiedni dobór buhaja?

Warto jest zadbać o właściwy dobór buhaja, aby uniknąć inbredu (kojarzenia spokrewnionych osobników) oraz dobrać właściwy kaliber do jałówki lub krowy. Dobrym rozwiązaniem jest konsultacja z niezależnym specjalistą od kojarzeń, np. pracownikiem Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka. Warto jest również rozważyć użycie nasienia seksowanego, szczególnie na jałówki i starać się kryć w rujach naturalnych.

Dobór właściwego byka pomaga uniknąć skomplikowanego porodu, przeciągnięć cielęcia, czy też zachłyśnięcie wodami płodowymi. W przypadku podejrzenia zachłyśnięcia wodami płodowymi, kiedy cielę leży na ściółce praktykuje się włożenie słomki do nozdrzy. Pobudza to cielę do kichnięcia przyczyniając się do usunięcia śluzu z nozdrzy. Kiedy ewidentnie cielę zachłysnęło się wodami płodowymi należy podnieść je za tylne kończyny (tak by głowa zwisała w dół) i masować okolice klatki piersiowej i szyi, aby jak najszybciej usunąć zalegające wody płodowe.

Poród na czystej ściółce

Z uwagi na fakt, że ciele rodzi się bez żadnej odporności, ważne jest by poród był przeprowadzony w jak najbardziej czystym środowisku, na czystej ściółce. Należy pamiętać o odkażeniu pępowiny jodyną lub pioktaniną, oraz podaniu cielęciu jak najszybciej około 1-1,5 litra siary, o temperaturze 35-38°C, w czasie do 2 godzin i nie więcej niż do 6-ciu godzin po urodzeniu. Zaopatrzymy w ten sposób cielę w ciała odpornościowe na pierwsze tygodnie życia, do momentu uzyskania zdolności produkcji własnych przeciwciał, czyli do 4-8 tygodnia życia.

Szczepienia krów przed wycieleniem zapobiegają biegunkom u cieląt

W celu zapewnienia dobrej siary powinniśmy poddać szczepieniu krowy i jałówki na około od 12 do 4 tygodnia przed wycieleniem, przeciwko rotawirusom, koronawirusom i Escherichia coli. Zapewnimy tym zminimalizowanie infekcji jelitowych powodowanych przez wirusy i bakterie we wczesnym okresie odchowu cieląt (pierwsze 2-3 tygodnie). Przyczyną biegunek u cieląt są między innymi wirusy (rotawirusy, koronawirusy), bakterie (E. Coli) i pierwotniaki (kryptosporydioza). Kolibakterioza wywołana przez patogenne szczepy E. Coli może wywołać biegunki już kilka godzin po urodzeniu cielęcia. Jest uciążliwa, powoduje znaczne odwodnienie i często jest przyczyną upadków.

W przypadku podejrzenia zachłyśnięcia wodami płodowymi, kiedy cielę leży na ściółce praktykuje się włożenie słomki do nozdrzy. Pobudza to cielę do kichnięcia przyczyniając się do usunięcia śluzu z nozdrzy.

Tylko siara dobrej jakości

Przed podaniem siary warto jest sprawdzić, czy jest ona dobrej jakości. Służy do tego urządzenie zwane siaromierzem. Dobra siara, to taka, która zawiera powyżej 50 mg/ml ciał odpornościowych (immunoglobulin). Natomiast przy zawartości przeciwciał poniżej 25 mg/ml, lub braku siary, czy też przy zapaleniu wymienia matki, zaleca się podanie siary zastępczej, najlepiej od krów ze swojego gospodarstwa lub sztucznej siary. Dobrą siarę, szczególnie od krów w 2 i 3 laktacji możemy zamrozić i przechowywać w temperaturze -18°C ,w specjalnych do tego przeznaczonych woreczkach lub w plastikowej butelce. Siarę należy rozmrażać powoli, w wodzie o temperaturze maksymalnej 40°C. Jeśli temperatura wody przy rozmrażaniu będzie wyższa dojdzie do uszkodzenia przeciwciał, ponieważ są one białkami i denaturują się. U cieląt o słabym łaknieniu siarę należy podać sondą. Warto okresowo zmierzyć poziom przeciwciał w surowicy krwi, możemy wtedy zaobserwować czy cielęta są właściwie odpajane.

Choroby układu oddechowego lubią nawracać

Częstą przyczyną strat w czasie odchowu cieląt są choroby układu oddechowego. Ze względu na jego specyficzną budowę anatomiczną, wąskie oskrzela, słabą zdolność oczyszczania płuc, oraz niekiedy występujący u cieląt niedobór surfaktanu (czynnika zabezpieczającego nadmiernemu rozszerzaniu się pęcherzyków płucnych w trakcie wdechu i zapadaniu się w trakcie wydechu), zwiększona jest podatność na występowanie syndromu oddechowego zwanego również BRD (Bovine Respiratory Disease). Przyczyn mogą być zakaźne lub/i środowiskowe. Często ma ostry przebieg i nawracający charakter.

Szczepionką przeciwko syndromowi BRD należy szczepić dwukrotnie krowy na minimum 3-4 tygodnie przed wycieleniem. Cielęta, których matki były szczepione w okresie przed wycieleniowym szczepimy w wieku 3-4 miesięcy, natomiast cielęta, których matki nie były szczepione przed wycieleniem, można szczepić już w wieku 2 tygodni.

Cielęta, których matki były szczepione w okresie przed wycieleniowym szczepimy w wieku 3-4 miesięcy, natomiast cielęta, których matki nie były szczepione przed wycieleniem, można szczepić już w wieku 2 tygodni

Jeśli mamy podejrzenie, że w stadzie występuje IBR, BVD-MD, gorączka Q, lub prowadzimy hodowlę w miejscu o bardzo dużym zagęszczeniu obór, warto pomyśleć o szczepionkach również i przeciwko tym chorobom.

Choć profilaktyka przeciwko chorobom układu pokarmowego i oddechowego we wczesnym okresie życia cieląt jest kosztowna dla naszej hodowli jest z pewnością opłacalna.

W sytuacji kiedy występują w stadzie problemy z biegunkami i/lub chorobami układu oddechowego warto opracować program szczepień i wdrożyć go z lekarzem weterynarii opiekującym się gospodarstwem. Stosowanie szczepionek choć nie gwarantuje całkowitej ochrony, ogranicza zachorowalność i zmniejsza ilość upadków cieląt.

dr Rafał Stachura
lek. wet. Piotr Hola

Zdjęcia: Beata Dąbrowska

Dla cieląt najlepsza jest siara od własnej matki

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 06 Aug 2019 00:00:00 +0200

Siara ma kluczowe znaczenie dla rozwoju układu odpornościowego nowonarodzonych cieląt. Zawiera wysokie stężenie immunoglobulin i charakterystyczne dla danej obory przeciwciała chroniące cielę przed chorobami. Wiadomym jest wprawdzie, że siara ma kluczowe znaczenie dla rozwoju cielęcia, jednakże dotychczas mniej intensywnie badano, jaką rolę dla optymalnego rozwoju układu odpornościowego odgrywają zawarte w siarze leukocyty i cytokiny pochodzące od matki.

Brazylijscy naukowcy zbadali wpływ podawania świeżej siary pochodzącej od własnej matki, na zdrowie i stan odporności nowonarodzonych cieląt. W tym celu porównano 9 cieląt rasy holsztyńsko-fryzyjskiej, którym podano 4 litry siary od własnych matek (KOLplus), z 10 innymi cielętami, które otrzymały siarę rozmrożoną pochodzącą od obcej krowy (KOLminus).

W dniu narodzin oraz w dniach 2, 7, 14, 21 i 28, każdemu z 19 cieląt pobrano krew. Dodatkowo zmierzono częstotliwość uderzeń serca, częstość oddechów i temperaturę ciała. Zbadano płuca pod kątem zapalenia, kał pod kątem objawów biegunki i oceniano kolor błony śluzowej oka.

Jakie wyniki uzyskano?

W trakcie trwania badania zarówno średnia częstotliwość uderzeń serca, częstość oddechów i temperatura ciała cieląt z grupy KOLplus były niższe w porównaniu do cieląt z grupy KOLminus, niemniej u około połowy cieląt z obydwu grup od 7 dnia wystąpiła biegunka.

Cielęta, które otrzymywały siarę od obcej matki rozwijały się gorzej

Na podstawie wszystkich wyników, można wyciągnąć wnioski, iż cielęta z grupy KOLminus rozwijały się gorzej w porównaniu z cielętami z grupy KOLplus. Zwierzęta miały bledsze śluzówki, a podczas biegunek miały skłonności do anemii. Dane te przemawiają za podawaniem cielętom siary pochodzącej od ich własnych matek.

Źródło: Marquart Fontes Novo i in.

Zdjęcie: Unsplash

Jak długo karmić cielęta mlekiem?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 19 Jul 2019 00:00:00 +0200

6-tygodniowe cielęta nie muszą jeszcze pić mleko

Michael Steele, naukowiec Uniwersytetu w Guelph, specjalista w żywieniu cieląt żywienie cieląt zaleca co najmniej 8 tygodni odpajania. Argumentuje to tym, że cielęta 6-tygodniowe nie są jeszcze w stanie bez mleka pobrać wystarczającej ilości kalorii, bo układ trawienny nie jest przygotowany do przejścia wyłącznie na suchą paszę. Przytacza wyniki badania z 2015 r. (Eckert i in.), porównującego 6-tygodniową fazę karmienia mlekiem z 8-tygodniową.

Jak przeprowadzono eksperyment?

Brało w niej udział 20 jałóweczek rasy hf, losowo podzielonych na 2 grupy. Dziennie zwierzęta dostawały 1,2 kg preparatu mlekozastępczego w dwóch porcjach. Tydzień przed odsadzeniem ilość preparatu zredukowano o połowę. Dodatkowo wszystkie cielęta dostały to woli starter, posiekaną słomę owsianą i wodę, przy czym spożycie każdego z nich codziennie rejestrowano. Co tydzień, do 70 dnia życia, sprawdzano masę ciała. Naukowcy pobrali próbki kału i próbki krwi przed i po odsadzeniu w dniach 35, 49 i 63.

Obserwowano też czynniki behawioralne związane ze stresem odsadzeniowym – przez 1 godzinę, trzy razy w tygodniu, przed drugim karmieniem w ciągu dnia w okresie od 2 tygodni przed odsadzeniem do 2 tygodni po nim.

Jakie uzyskano wyniki?

Wstępna hipoteza się potwierdziła, między grupami dało się zauważyć znaczne różnice, w tym:

Cielęta odsadzone po 8 tygodniach były ponad 9 kg cięższe w 70. dniu w porównaniu z tymi odstawionymi od mleka po 6 tygodniach.
Od 5. do 8. tygodnia życia spożycie startera i wody było niższe dla grupy 8-tygodniowej. Jednakże, spożycie startera było wyższe w ostatnim tygodniu przed i w pierwszym tygodniu po odsadzeniu dla grupy 8-tygodniowej. W ostatnim tygodniu eksperymentu, pobranie startera było prawie takie samo w obu grupach.
Tydzień przed odsadzeniem (faza ograniczania mleka) cielęta w grupie 6-tygodniowej spędzały 75% więcej czasu ssąc różne powierzchnie; miały 55% mniej czasu na przeżuwanie; i 36% mniej czasu na leżenie niż 8-tygodniowa grupa.

Wyniki te są dość znaczące, zwłaszcza jeśli spojrzymy na przyrost masy ciała między dwiema grupami. Wydłużenie okresu pojenia mlekiem do 8-miesiecy, poprawia produktywność i ułatwia cielętom przejście z okresu pojenia mlekiem na paszę starterową.

Zdjęcie: Pixabay

Odpowiednie odpajanie cieląt buduje przyszły potencjał krowy

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 05 Jul 2019 00:00:00 +0200

Dobrze kształtować przyszłość cieląt

Wskaźnik przeżywalności w odchowie zasadniczo zależy od specjalistycznej wiedzy osoby zarządzającej stadem.

Celem jest uzyskanie wskaźnika przeżywalności na poziomie 97% od urodzenia do odstawienia lub 60. dnia życia. Jednak istotne jest nie tylko przeżycie cieląt, ale również ich przyrosty, aby mogły być zdrowe oraz wydajne.
W przyrostach istotne jest dążenie do średniego dziennego przyrostu masy w wysokości powyżej 800 g w 1.–3. tygodniu życia i 850 g w 4–10 tygodniu życia.

Aby założenia te się powiodły, młode cielę nie może być narażone na stres, musi być intensywnie żywione, ponadto optymalne warunki utrzymania są tak samo niezbędne jak uważna obserwacja zwierząt.

Nie przeciążać cieląt

W przypadku wszystkich czynności związanych z zabiegami wokół cieląt obowiązuje zasada: nie należy wykonywać jednocześnie wszystkiego i należy podejmować działania z rozwagą. W pierwszych tygodniach życia cielęcia czeka na nie wiele wyzwań: przejście z siary na mleko pełne lub preparat mlekozastępczy, pierwsze pobranie paszy stałej, dekornizacja, szczepienia, wprowadzenie do pomieszczeń grupowych. Trudność polega na tym, iż pomiędzy 14. a 21. dniem życia cielęta znajdują się w tzw. luce odpornościowej. Dzieje się tak dlatego, ponieważ zaczynają budować aktywną odporność dopiero od drugiego tygodnia życia, podczas gdy bierna ochrona immunologiczna siary zaczyna w tym czasie słabnąć. Stres i niedobór odporności są złym połączeniem – niepotrzebnie pozbawiają cielęta energii i zwiększają w ten sposób ryzyko infekcji.

Aby uniknąć chorób czy strat w przyrostach, wszystkie czynności wykonywane przy cielęciu i wokół cielęcia nie powinny być podejmowane jednocześnie i możliwie nie w dołku immunologicznym. Możliwą strategię przedstawiono na grafice 1.

Aby uniknąć stresu, infekcji oraz strat w wydajności, należy rozsądnie rozdzielać czynności wokół cielęcia

Stresu należy unikać również w późniejszych miesiącach. Na przykład, poprzez spokojne obchodzenie się z cielętami, stały skład w grupie, łagodne odstawienie mleka, nie przegrupowywać w tym samym czasie.

Tylko przy użyciu środków przeciwbólowych i uspokajających

Dekornizacja jest największą ingerencją na cielętach.
Dekornizacja bez znieczulenia jest dozwolona tylko do 6. tygodnia życia.
Istnieje obowiązek podania do zabiegu leku przeciwbólowego oraz przeciwzapalnego (NSAID, np. Meloxicam) oraz środka uspokajającego (np. Xylaxin).

Kiedy wykonać zabieg?

Między 7. a 14. dniem życia. Wtedy, kiedy zawiązki rogów są jeszcze słabo rozwinięte i miękkie, a bierna ochrona immunologiczna jest jeszcze stosunkowo silna. Zabiegowi poddawać tylko zdrowe cielęta!

Po podaniu środków uspokajających oraz przeciwzapalnych odczekać 15 minut.
Za pomocą rozgrzanej do maksymalnej temperatury głowicy wielkości zalążka rogu obciąć ruchem obrotowym skórę wokół podstawy rogu. Nie wypalać rogu dłużej niż 15 sekund. Nie podważać zalążka rogu.
Kontrola: Wypalany pierścień wokół zalążka rogu powinien być równy i na 4–5 mm głęboki
Zastosować w miejsce oparzenia antybiotyk lub silber spray.
W ten sposób unieruchomione cielęta należy trzymać w stabilnej pozycji, aby mogły bezpiecznie oddychać. Cielęta muszą być dokładnie obserwowane w ciągu kilku następnych godzin.

Zdj. Berkemeier

Oprac. Katrin Berkemeier, Laura Henn

Zdj. główne: Unsplash

Jak rozpoznać kokcydiozę u cieląt?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 10 Dec 2018 00:00:00 +0100

Jak dochodzi do zakażenia kokcydiozą?

Cielęta zarażają się poprzez połknięcie oocyst kokcydiów bytujących w zanieczyszczonym środowisku. Po połknięciu, w jelitach z oocyst wydobywają się sporozoity, które wnikają do komórek nabłonka jelit i tam przekształcają się w kolejne formy pasożyta, by wreszcie w postaci tzw. merozoitów wniknąć do komórek organizmu i rozpocząć swój cykl rozmnażania płciowego. W ostatnim etapie oocysty wydalane są wraz z kałem do środowiska zewnętrznego.

Badania wykazały, że występują dwa wzmożone okresy wydalania oocyst przez cielęta: pierwszy przypada w kwietniu, drugi we wrześniu. Wszystkie z etapów cyklu rozwojowego pasożyta poważnie niszczą błonę śluzową jelit, prowadząc do biegunki, która jest pierwszym objawem klinicznym choroby. Kał początkowo jest papkowaty, wodnisty a wraz ze wzrostem liczby uszkodzonych komórek nabłonka jelita grubego staje się krwisty. Upośledzona zostaje absorpcja składników pokarmowych i resorpcja zwrotna wody. Dochodzi do odwodnienia i wstrząsu septycznego a w konsekwencji do śmierci cieląt.

Jak rozpoznać objawy kokcydiozy u cieląt?

Zwierzęta odczuwają brak łaknienia oraz bolesne parcie na stolec. Gdy kokcydioza ma postać łagodną, wówczas biegunka rozwija się z domieszką lub bez domieszki krwi. Zwierzęta tracą wówczas łaknienie, co prowadzi do osłabienia organizmu i znacznego spowolnienia przyrostów. W postaci ostrej mogą wystąpić krwawienia z odbytu, a nawet jego wypadnięcie. Charakterystyczne jest również to, że cielęta nie mają gorączki, a tętno jest przyspieszone, zwierzęta są bardzo osłabione i mają zwiększone pragnienie.

Beata Dąbrowska