Potwierdzenie tego faktu znajdziecie w Księdze Rekordów Guinnessa, do której lokal został wpisany w 1998 roku – w kategorii „najpiękniejsze mleczarnie świata”. Lokal działa do dzisiaj, obecnie jako sklep, przy Bautzner Stasse 79/81.

Krowy dojone na oczach klientów

Założycielem mleczarni byli bracia Pfund, którzy otworzyli wyjątkowy sklep w 1880 roku. Początkowo miał on tylko zapewnić odbiorcom świeże mleko. Krowy, z którymi przybyli bracia, ustawiono na sklepowej witrynie i na bieżąco, na oczach klientów, dojono. Takie rozwiązanie przyciągało tłumy, bo w tamtych czasach trudno było zakupić świeże mleko w mieście. Transport mleka ze wsi do miasta odbywał się bez żadnych urządzeń chłodniczych, nierzadko mleko po dotarciu na miejsce było już kwaśne.

Do dziś w sklepie braci Pfund można wypić szklaneczkę mleka oraz zaopatrzyć się w różnego rodzaju produkty mleczne. Dodatkowo można zakupić kosmetyki na bazie mleka, słodkości oraz pamiątki z wizerunkiem mleczarni. To jak wygląda obecnie mleczarnia, można zobaczyć na stronie internetowej. 

Artur Puławski
Zdjęcie mleczarni: Unsplash

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 5/2022 na str. 4. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie:  Zamów prenumeratę.
 

Projekt sfinansuje Aldi, wspierając 43 hodowców bydła mlecznego – członków spółdzielni FrieslandCampina.

Inicjatywa jest częścią projektu zakładającego zrównoważony rozwój, w który angażują się wspólnie producent, detalista i rolnik. Dobór gospodarstw nie był przypadkowy – jednym z kryteriów był zasięg – gospodarstwa miały reprezentować cały kraj.

Artur Puławski
Zdjęcie: Unsplash

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 5/2022 na str. 4. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie:  Zamów prenumeratę.

Jak zapowiada producent, w czwartym kwartale bieżącego roku robot DairyFeed F4500 ma być dostępny na rynkach niemieckim, austriackim, szwajcarskim, francuskim i szwedzkim. Od 2023 roku jego dostępność ma sukcesywnie pojawiać się w innych krajach. Zainteresowani tym, co ma do zaoferowania najnowszy robot żywieniowy GEA, będą mieli okazję zobaczyć maszynę w pełnej okazałości na targach EuroTier w dniach w Hanowerze, które odbędą się w dniach 15-18 listopada.

Automatyzacja pracy, która idzie w parze z ochroną klimatu

Celem, który przyświecał firmie przy konstruowaniu najnowszego robota było zmniejszenie śladu węglowego przy jednoczesnym zwiększeniu automatyzacji, a co za tym idzie elastyczności i wygody pracy w gospodarstwie utrzymującym bydło.

Koszty pracy w gospodarstwach rosną, zmniejszając opłacalność produkowanego surowca. Z drugiej strony chętnych do pracy przy bydle na próżno szukać, a to tylko niektóre z problemów, z którymi mierzą się obecnie producenci mleka. Jeżeli dodać do tego konieczność zwiększania skali produkcji, która pociąga za sobą konieczność efektyw...

Około 50 rolników z SM Bielmlek musi dopłacić do udziałów w spółdzielni

Zdarzyły się jednak przypadki, w których skierowane wsparcie nie pokryło w całości brakującej części udziałów. W wyniku tego część rolników musiało dopłacić z własnych środków. W większości nie były to znaczące kwoty, a wynosiły one od kilkuset do kilku tysięcy złotych. Wobec takich osób kierowane są obecnie wezwania do zapłaty. Dotyczy to około 50 osób.

Proces zakończenia upadłości Bielmleku może jeszcze długo potrwać

Dopóki syndyk nie ureguluje spraw rozliczeń pomiędzy członkami a spółdzielnią nie jest on w stanie zakończyć procesu upadłości. Z tego powodu prawdopodobnie potrwa ona jeszcze dość długo. Nie jest istotne przy tym czy ewentualne sprawy sądowe pomiędzy członkami a reprezentowaną przez syndyka spółdzielnią zakończą się pomyślnie dla którejkolwiek ze stron. Liczy się to, że sprawa ma być ostatecznie rozstrzygnięta. Tyle z punktu widzenia procesu upadłościowego.

Laktopol B remontuje proszkownię na terenie mleczarni

Jednocześnie nabywca majątku mleczarni, czyli spółka Laktopol B prowadzi na jej terenie naprawę elementów proszkowni uszkodzonych w wyniku pożaru. Z ścian zniknęły już płyty OSB chroniące konstrukcję. Na liniach znajdujących się na terenie mleczarni, ale nienależących do Bielmleku prowadzona jest produkcja.

Sama umowa pomiędzy spółdzielnią, a Laktopol B powinna być sfinalizowana z końcem września. Spółka otrzymała już zgodę na zaciągnięcie kredytu na zakup zorganizowanej części majątku spółdzielni.

Artur Puławski
fot. Archiwum/Dorota Kolasińska

Organizowany przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze konkurs „Rolnik-zawód wielkiej wagi” trwał do końca sierpnia 2022 roku. Zadaniem konkursowym było odgadnięcie wagi ładowarki przegubowej Weidemann 1390, wraz z paletą pełną czasopism wydawanych przez PWR. Nagrodą główną była właśnie ta ładowarka, której rolnicy musieli poprawnie oszacować wagę, a jej wartość to ponad 290 tys. złotych.

Drugą przewidzianą nagrodą dla naszych Czytelników był zestaw dwóch poideł marki  LA BUVVETTE zostały ufundowane przez firmę Arbena: miskowe LAC 5 i podgrzewane LAKCHO 2 o wartości 3500 zł. Nagroda należała się tej osobie, która zdaniem naszego jury, wymyśliła najbardziej chwytliwe hasło promującego magazyn "Elita Dobry Hodowca". 

Kluczyki do ładowarki i poidła trafiły w ręce szczęśliwych zwycięzców

Podczas drugiego dnia targów rolniczych AgroShow 2022 w Bednarach miało miejsce uroczyste wręczenie nagród zwycięzcom konkursu. Kluczyki do ładowarki przegubowej Weidemann trafiły w ręce Pana Rafała z miejscowości Ptaki. Rolnikowi udało się bezbłędnie wytypować wagę maszyny wraz z paletą gazet, która wyniosła dokładnie 3199 kg. 

Jak się okazuje, ładowarka bardzo przyda się w gospodarstwie hodowcy, który na co dzień zajmuje się produkcją mleka. Maszyna usprawni codzienne zadawanie paszy krowom utrzymywanych w starszych budynkach, do których wjazd paszowozem jest niemożliwy. 

– Do wzięcia udziału w konkursie namówił mnie syn Mateusz. Stwierdził, że dzięki ładowarce przegubowej nasza praca stanie się lżejsza i będziemy się mogli lepiej rozwinąć. Waga ładowarki z gazetami to też zasługa syna, który perfekcyjnie oszacował ciężar zestawu – powiedział pan Rafał.

• Od lewej: Paweł Kuroczycki, Redaktor Naczelny TPR i zdobywca I miejsca pan Rafał wraz z wygraną ładowarką przegubową Weidemann 1390

Kto wymyślił najciekawsze hasło promujące magazyn Elita Dobry Hodowca?

Szczęśliwym zdobywcą drugiej nagrody, czyli zestawu poideł marki  LA BUVVETTE ufundowanych przez firmę Arbena, został Pan Patryk z miejscowości Szczutowo. Hasło, które wymyślił, zostało uznane przez nasze jury konkursowe za najbardziej kreatywne i miało następującą treść: "O hodowli nie powie tyle nawet wróżbita, co dwumiesięcznik Elita". Podzielając zdanie Pana Patryka i doceniając pomysłowość, życzymy mu wielu sukcesów w prowadzeniu swojego gospodarstwa i pociechy z wygranych poideł. 

• Pan Patryk z miejscowości Szczutowo wygrał zestaw dwóch poideł marki LA BUVVETTE ufundowanych przez Arbenę o wartości 3500 zł

To, jak wyglądało ważenie konkursowej ładowarki z paletą gazet można zobaczyć tutaj: 

Oprac. Kamila Dłużewicz
Zdjęcia: Kamila Szałaj

Rzecznik prasowy Friesland Campina, odmówił komentarza na ten temat. Informacje, które wstrząsnęły branżą mleczarską określił jako plotki i spekulacje. Z kolei jego odpowiednik w Arla Foods był bardziej dosadny w swoim przekazie. Podawane przez media informacje określił jako całkowicie fałszywe oraz że nie ma jakichkolwiek podstaw do takich stwierdzeń.

Arla Foods jak i Friesland Campina w mleczarskim TOP 10 

Zarówno Arla Foods jak i Friesland Campina znajdują się w pierwszej dziesiątce największych firm mleczarskich. W 2021 roku Arla Foods, znana z marek takich jak masło Lurpak, czy ser Castello wygenerowała przychody w wysokości 11,2 mld euro (11,2 mld USD), co stanowi wzrost o 5,7% w porównaniu z rokiem poprzednim. Z kolei wypracowany przez nią zysk za rok ubiegły był niższy o 2%, a wynosił 346 milionów euro.

Friesland Campina, będąca właścicielem marki serów Milner i odżywek dla dzieci Friso, odnotowała w 2021 roku przychody w wysokości 11,5 miliarda euro. Były o 3,2% wyższe niż w roku poprzednim. Zysk netto firmy był ponad dwukrotnie wyższy niż w roku 2020 i wynosił 172 miliony euro.

Obie firmy mleczarskie już wcześniej miały plany fuzji

Rozmowy o połączeniu firm miały miejsce w przeszłości. W 2005 roku Arla Foods i ówczesna spółdzielnia Campina porzuciły plany połączenia po czteromiesięcznych negocjacjach. Trzy lata później Campina i inna holenderska grupa mleczarska Friesland Foods podjęły decyzję o połączeniu. Zgoda na konsolidacje została wydana jeszcze w tym samym roku.

Obecnie największą firmą mleczarską na świecie jest francuski Lactalis. W 2021 spółce udało się wygenerować obroty w wysokości 22 miliardów euro. Jest to o 4,2% więcej w porównaniu do roku ubiegłego. Zysk przedsiębiorstwa wzrósł o 4% do 445 milionów euro. Tylko w roku 2022 Lactalis dokonał już trzech połączeń. Przejął australijskiego producenta jogurtów Jalna, część aktywów niemieckiej spółdzielni mleczarskiej Bayerische Milchindustrie i włoskiego producenta serów Ambrosi.

Artur Puławski

Odpowiedź jest prosta. Podstawową formą suplementacji witamin powinna być pasza. Nie ma lepszej formy podawania niż codzienne stałe dawki witamin pochodzące z mieszanek mineralno-witaminowych czy też z pasz treściwych. Ale muszą to być dobre pasze treściwe, zawierające odpowiednie dawki witamin i związków mineralnych. Na pewno nie będą zawierały dostatecznej ilości witamin pasze najtańsze, które wielu hodowców często kupuje łudząc się, że będą miały bogaty skład. Zawsze w efekcie końcowym lepsza i tańsza będzie dobra pasza zawierająca większe ilości witamin oraz profilaktyka niż późniejsze leczenie niedoborów witaminowych. Jedynie w sytuacjach chorobowych wymagających podania większych ilości witamin, można podać je iniekcyjnie, ale wówczas dawkę i podanie ustala lekarz weterynarii. 

Najnowsze badania pokazują, że podawanie większych ilości witamin w paszy korzystnie wpływa na zdrowotność, płodność i wydajność krów mlecznych, szczególnie, że na przestrzeni krótkiego czasu ich średnia wydajność wzrosła z 5000 tys. l mleka do ponad 10 000 l, a rekordowych stad nawet do 15 000 l mleka, czyli ponad 2–3-krotnie. Za tym musi iść też większa suplementacja witamin, gdyż wymaga tego intensywna przemiana materii takich krów. A ponieważ w paszach naturalnych nie ma zbyt wiele witamin i ich zawartość podlega dużym wahaniom, to należy opierać się na ilościach zawartych w dodatkach witaminowo-mineralnych. 

Które witaminy są niezbędne dla cieląt?

Musimy pamiętać, że cielę staję się przeżuwaczem dopiero po 1–2 miesiącu życia i do tego czasu nie potrafi syntetyzować żadnych witamin. Dlatego szczególnie preparaty mlekozastępcze podawane w pierwszych tygodniach życia powinny zawierać wszystkie niezbędne dla wzrostu i rozwoju oraz dla zachowania dobrej zdrowotności witaminy i to w możliwie wysokich dawkach (tab. 4). Błędem jest oszczędzanie na witaminach dla cieląt oraz dla jałówek. Młody rosnący organizm potrzebuje ich więcej i należy go możliwie jak najlepiej wspomagać. 

Zalecane ilości witamin w preparacie mlekozastępczym:

Dr Ryszard Kujawiak
Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Eksplodujące ceny nawozów, paliw, ale i pasz treściwych grożą znacznym spadkiem produkcji mleka. Czy i jak reagować na te zmiany? Hodowcy bydła mlecznego mogą nieco zaoszczędzić na produkcji paszy. Najprostszym sposobem jest ograniczenie nawożenia, dłuższe koszenie trawy, rezygnacja z dodatków kiszonkarskich lub pominięcie pokosu. Ale UWAGA! – oszczędzając w jednym miejscu, często wydajemy więcej, gdzie indziej ("efekt odbicia"). Przedstawiamy kilka pomocnych wskazówek, które producenci mleka mogą (i powinni) wprowadzić!

Nawożenie mniejszą ilością azotu – cięcie maksymalnie o 20%!

Zmniejszenie nawożenia azotem: na użytkach zielonych przy trzech – pięciu dawkach w ciągu roku zużywa się od 170 do 210 kg azotu. Przy wystarczających zasobach paszy i prawidłowo przeprowadzonym pierwszym pokosie, nawożenie azotem można ograniczyć o około 20%. W kolejnych pokosach często wystarcza 20 kg azotu mineralnego. W perspektywie średnioterminowej darń użytków zielonych dostosowuje się do znacznie zmniejszonych dawek nawozów azotowych zwiększając udział koniczyny. Jeśli oprócz użytków zielonych, możliwa jest też uprawa roli, można wybrać rośliny o mniejszym zapotrzebowaniu na azot (np. strączkowe).

Nawożenie fosforem można wstrzymać na rok, pod warunkiem, że jego zawartość była wcześniej prawidłowa. Można również czasowo zrezygnować z potasu, ponieważ tereny, które są odpowiednio zaopatrywane w obornik zwykle nie wykazują żadnych niedoborów. Z drugiej strony, nie można zrezygnować z nawożenie siarką (w formie siarczanowej) w okresie wiosennym (30 kg S) na łąkach intensywnie użytkowanych. Dzięki siarce można zebrać od 10 do 20% plonów więcej!

Lepsza dystrybucja obornika: Często kukurydza jest nawożona (zbyt) obficie obornikiem, podczas gdy intensywnie koszone użytki zielone, które mają znacznie większe zapotrzebowanie, dostają go za mało. Należy zadbać o właściwe rozłożenie obornika.

Zmniejszenie strat azotu poprzez czyste przejścia, pozostawienie warstw płynnych podczas przechowania; prawidłową homogenizację, oddzielenie lub dodanie wody na krótko przed rozrzuceniem (docelowo: gnojowica maks. 6% suchej masy). Gnojowicę należy rozrzucać jak najbliżej podłoża, tylko przy pochmurnej, chłodnej pogodzie.

Dodatki do kiszonek: Dobra jakość kiszonek jest największym czynnikiem pozwalającym na obniżenie kosztów żywienia. W końcu wszystkie koszty związane z zakiszaniem – od kosztów technicznych po koszty pracy wykonawcy – pozostają takie same. Ponadto w gospodarstwach stosujących kiszonki, znacznie rzadziej występują problemy z chorobami metabolicznymi. Może to zabrzmieć absurdalnie, ale dodatki kiszonkarskie mogą pomóc obniżyć koszty paszy. W końcu najdroższą paszą jest pasza wyprodukowana, ale nieprzetworzona na mleko.

Trawa i międzyplon: Jeśli warunki pogodowe są sprzyjające (wystarczająca ilość deszczu!), na stanowiskach, które nie są zbyt piaszczyste, często po zbożach do końca wegetacji można nadal stosować dwa sposoby użytkowania – koszenie i wypas. Przy dziesięciotygodniowym okresie wzrostu, jesienią można uzyskać plony do 30 dt/ha suchej masy.

Na stanowiskach suchych, uprawa specjalnych mieszanek roślin przeznaczonych na okres suszy (np. mieszanki traw z cykorią pastewną, tymotką łąkową, życicą, koniczyną czerwoną, koniczyną białą, z żytem), wysiewanych na przełomie lipca i sierpnia, pozwala na uzyskanie bardzo wysokich plonów (dużo masy zielonej) o dobrej wartości paszowej w porównaniu z życicą lub kukurydzą. Aby wykorzystać potencjał i wysokie koszty nasion, konieczne jest trzyletnie użytkowanie.

Planowanie zakupów z odpowiednim wyprzedzeniem: Jeśli wiosną można przewidzieć niedobór podstawowych pasz, należy więc jak najszybciej zorganizować zakup – kukurydzy lub traw. Ważne: Zawsze należy negocjować cenę.

Samodzielna produkcja paszy treściwej

Wcześniej zaplanuj własne uprawy zbóż i kukurydzy lub rozważ zakup "na pniu" z pola. Ważne jest, aby już na początku pomyśleć o przechowywaniu (suszenie lub konserwacja na mokro) i przetwarzaniu (np. mielenie na zlecenie, CCM). To w znacznym stopniu sposób na zachowanie niezależność od kosztownych zakupów pasz treściwych w najbliższych miesiącach jesiennych i zimowych. Pomóc w zaoszczędzeniu na drogich paszach treściwych mogą również produkty uboczne. Za wszelką cenę należy unikać nadmiaru białka w dawce pokarmowej – krowa powinna dostać paszę o zawartości 150 g białka surowego (nXP) – trzeba więc znać spożycie paszy i jej skład!

Zawsze sprawdzaj wskaźnik IOFC

Wskaźnik IOFC (przychód ponad koszty paszy) stał się prostym instrumentem kontrolnym służącym do obliczania opłacalności. Koszty paszy są odejmowane od sumy zysków z produkcji mlecznej. IOFC można wykorzystać do szybkiego sprawdzenia, czy zmiana dawki pokarmowej jest skuteczna pod względem ekonomicznym. Stosunek ten można również wykorzystać do obliczenia, jaki jest efekt oszczędzania paszy treściwej lub zastępowania składników dawki pokarmowej (i czy w ogóle jest efekt).

G. Veauthier
Zdjęcie: Stöcker-Gamigliano

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 4/2022 na str. 32. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie:  Zamów prenumeratę.

Co trzeba było zrobić, aby wygrać ładowarkę Weidemann 1390?

Żeby zdobyć nagrodę główną, czyli ładowarkę przegubową Weidemann 1390 o wartości ponad 290 tys. złotych, należało wykonać  zadanie konkursowe. Polegało ono na podaniu dokładnej wagi ładowarki wraz z paletą czasopism. Jeżeli żaden z uczestników nie odgadłby precyzyjnie wagi takiego zestawu, to zwycięzcą byłaby osoba, która podałaby wartość najbliższą prawidłowej wagi oraz wymyśli najciekawsze, zdaniem jury, hasło promujące magazyn "Elita Dobry Hodowca".

Natomiast drugą nagrodą w przypadku Czytelników "Elity Dobrego Hodowcy" był zestaw dwóch poideł LA BUVVETTE: miskowe LAC 5 i podgrzewane LAKCHO 2 o wartości 3500 zł. Ta nagroda przypada osobie, która wymyśliła najciekawsze zdaniem jurorów hasło promujące wybrane czasopismo.

Kto zdobył ładowarkę Weidemann, a kto zestaw poideł?

Serdecznie gratulujemy Panu Rafałowi z miejscowości Ptaki, który zdobył główną - nagrodę, czyli ładowarkę Weidemann1390. Zwycięzca podał, że waga maszyny z naszymi czasopismami wyniosła 3199 kg, podczas gdy w rzeczywistości waga tego zestawu wyniosła... 3199 kg. Panu Rafałowi gratulujemy "dobrego oka", szczęścia oraz samej ładowarki.

Z kolei zdobywcą drugiej nagrody, czyli zestawu poideł marki LA BUVVETTE, został Patryk z miejscowości Szczutowo, za hasło promujące nasz magazyn o następującej treści: "O hodowli nie powie tyle nawet wróżbita, co dwumiesięcznik Elita". Gratulujemy zarówno kreatywności, jak i samej nagrody

Zgodnie z regulaminem konkursu, obie nagrody przekażemy zwycięzcom podczas targów rolniczych Agro Show 2022 w sobotę 24 września o godz. 12:00 na stoisku Polskiego Wydawnictwa Rolniczego nr 377 w sektorze C.

Paweł Mikos

Milk-E - taką nazwę będą nosić elektryczne cysterny do mleka, które Fonterra prowadza do swojej floty. Pierwsza w Nowej Zelandii elektryczna cysterna została oficjalnie uruchomiona przez minister energii i zasobów Megan Woods w Morrinsville - informuje Fonterra w komunikacie prasowym na swojej stronie.

Inwestycja oceniana jest jako kamień milowy w dekarbonizacji transportu ciężkiego Nowej Zelandii oraz osiągnięcia zeroemisyjności przez Fonterrę i byciem liderem w zakresie zrównoważonego rozwoju.

– W całej spółdzielni nasze zespoły nieustannie analizują, w jaki sposób możemy jeszcze zmniejszyć emisyjność – od gospodarstw po nasze zakłady i całą sieć transportową – powiedział dyrektor operacyjny Fraser Whineray, który wyraził podziw dla pracy konstruktorów i inżynierów, dzięki którym powstanie elektrycznej Milk-E cysterny było możliwe. 

Rząd Nowej Zelandii dofinansował projekt Fonterry

Fonterra otrzymała dofinansowanie z Rządowego Funduszu Niskoemisyjnego Transportu (LEFT), którym zarządza EECA (Urząd ds. Efektywności Energetycznej i Ochrony).

– Cieszymy się, że ten projekt ożył. Nowa Zelandia ma ambitne cele, aby szybko zmniejszyć emisje dwutlenku węgla, a transport ma kluczowe znaczenie. Ciężki transport jest bardzo trudny do dekarbonizacji – powiedział menedżer ds. inwestycji EECA Nicki Sutherland.

Oprac. Kamila Dłużewicz
Image%20by%20fabrikasimf%20on%20Freepik" target="_blank" rel="noopener">Zdjęcie: Freepick

Fabryka w Bartoszewicach jest najnowocześniejszą pod względem technologicznym spośród wszystkich dotychczas wybudowanych przez firmę. Jest to również pierwszy zakład Sano, w którym można produkować pasze granulowane, a ideą jego powstania stało się coraz powszechniejsze wykorzystanie zrobotyzowanego systemu doju, w którym krowy żywione są właśnie paszami granulowanymi. Dój robotami uznawany jest obecnie jako najlepsze rozwiązanie, za którym musimy podążać i był to jeden z argumentów przemawiających za budową nowej fabryki.

Sano od 30 lat na polskim rynku

Warto wspomnieć, że firma Sano obecna jest w Polsce już od 30 lat. Początkowo pasze importowane były z Niemiec, aż do 2000 roku, kiedy to w Sękowie (w woj. wielkopolskim) uruchomiono pierwszą (poza Niemcami) fabrykę, która rozpoczynała swoją produkcję od premiksów, preparatów mlekozastępczych i wreszcie pasz uzupełniających Protamino. Zapotrzebowanie na pasze białkowe stało się tak duże, że fabryka w Sękowie nie nadążała z produkcją. W najgorętszym okresie produkowano w niej nawet 2000 ton paszy dziennie. Konieczne więc było odciążenie zakładu w Sękowie. Sano jest producentem pasz, ale – co najważniejsze – pasz o recepturach, które doskonale sprawdzają się w żywieniu zwierząt. Skuteczność ich skarmiania docenili i doceniają hodowcy, którzy mogą uzyskiwać znakomite, często rekordowe, nawet w Europie rzadko spotykane, rezultaty. W ciągu prawie 30 lat działalności w Polsce wiele produktów Sano stało się powszechnie znanych.

Sano Agrar Institut - największa ferma krów mlecznych w Polsce

Aby jeszcze lepiej spożytkować wiedzę i doświadczenie, w 2009 – w Lubiniu powstaje Sano Agrar Institut – największa ferma krów mlecznych w Polsce, licząca obecnie ponad 1600 krów mlecznych rasy hf o wydajności ok. 13 000 kg i produkująca ponad 50 000 kg mleka dzienne (ponad 18 mln kg mleka rocznie, którego odbiorcą jest Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Kole). Wraz z powstaniem instytutu, nastąpił intensywny rozwój badań i prac badawczych nad produktami dla bydła. Zostały poprawione składy wszystkich dotychczasowych mieszanek oraz powstało szereg nowych, takich jak cała linia produktów Lactoma czy Protamilk. Sano Agrar Institut pełni rolę gospodarstwa referencyjnego, nie tylko dla hodowców z Polski, ale także dla innych krajów. Można w nim zobaczyć jak może wyglądać nowoczesna hodowla bydła mlecznego przy zachowaniu wysokiej zdrowotności, płodności i dobrostanu zwierząt.

Sano od początku swojej działalności w Polsce było prekursorem i liderem wielu przedsięwzięć. Jako pierwsza firma paszowa nauczyła polskich rolników mieszać paszę z zastosowaniem premiksów, według komputerowych receptur opracowanych przez przedstawicieli – doradców żywieniowych Sano. Wówczas (1994 rok) hodowcy mogli zobaczyć po raz pierwszy w życiu, przenośne komputery (laptopy), z którymi przyjeżdżali doradcy żywieniowi Sano i układali receptury. Na koniec warto wspomnieć, iż w 2003 roku Sano, jako pierwsza firma paszowa poza granicami Niemiec, otrzymała znak jakości DLG. Przez cały czas oceny uzyskiwano 100-procentową zgodność wyników badań laboratoryjnych z deklaracją na etykiecie.

Beata Dąbrowska
Zdjęcia: Sano

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 4/2022 na str. 21. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie:  Zamów prenumeratę.

Tucker podzieliła się wynikami przeglądu badań nad zachowaniem krów – w jednym z badań krowy były zmuszane do stania przez 4 godziny, a następnie karmione. Grupa kontrolna nie była zmuszana do stania, ale również była karmiona w tym samym czasie. Krowy, które stały przed karmieniem, jadły średnio przez 29 minut, podczas gdy grupa kontrolna jadła średnio przez 95 minut. Zwierzęta w ten sposób rekompensowały sobie utracony czas odpoczynku, co znacznie skracało czas, który poświęcały na jedzenie. Co więcej – krowy wybiorą odpoczynek nawet w mniej idealnych warunkach (beton, mokre podłoże).

Jakie wnioski powinien wyciągnąć hodowca? 6 przydatnych wskazówek dotyczących odpoczynku krów

W oparciu o wyniki badań nad czasem leżenia, Tucker zaproponowała:

• unikaj zmuszania krów do stania przez ponad 3 godziny. Newralgiczne sytuacje, którym należy się przyjrzeć to droga do i z dojarni (poczekalnia!) oraz czas spędzony w blokadach podczas zabiegów zootechniczno-weterynaryjnych związanych ze zdrowiem stada i reprodukcją;
• nie interpretuj wszystkich czasów leżenia jako standardowych – krowy kulawe będą odpoczywać więcej niż zdrowe, ale w tym przypadku ich wydłużony czas leżenia nie jest korzystny. Krowy wypasane odpoczywają mniej niż te w zamknięciu, ale może to być spowodowane wzbogaconym środowiskiem i swobodą wyboru czasu i miejsca odpoczynku, a także tym, że więcej czasu spędzają na jedzeniu;
• dąż do zapewnienia krowom co najmniej 10–12 godzin odpoczynku dziennie;
• zarządzaj kwestiami środowiskowymi. Chociaż przyczyna tego zjawiska nie jest do końca poznana, ale krowy stoją dłużej, gdy są narażone na deszcz lub stres cieplny. Schronienie, cień i chłodzenie pomogą w odpoczynku;
• stwórz przestrzeń, to ma znaczenie. Krowy nie mogą dobrze odpoczywać, gdy nie mają miejsca do położenia. Kluczowa jest więc gęstość obsady;
• zapewnij wygodną powierzchnię do odpoczynku. Krowy lubią miękką i suchą ściółkę – czas leżenia skraca się, gdy wzrasta wilgotność powierzchni.

Z początkiem tego roku chiński potentat mleczarski YILI przedstawiał swoje cele dotyczące neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla. Firma postanowiła realizować je głównie poprzez wykorzystanie innowacji oraz tworzenia bardziej zrównoważonych procesów produkcyjnych i produktów. Zarządzający Yili stwierdzili, że chcą być całkowicie neutralnym pod względem emisji dwutlenku węgla do roku 2050. Największe chińskie przedsiębiorstwo mleczarskie wyznaczyło również cele pośrednie do osiągnięcia w latach 2030 i 2040. Pierwsze plany związane z dążeniem do zero emisyjności firma kreśliła już w 2010 roku. Wtedy też utworzyła po raz pierwszy w jej strukturze pojawił się zespół do spraw inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla. Jego celem była przeprowadzenie inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla zgodnie z międzynarodowymi normami i standardami. Do 2030 roku w system redukcji emisji mają być wpleceni wszyscy dostawcy firmy. Do tego czasu ma również wzrosnąć wydajność energetyczna przedsiębiorstwa. Największa grupa mleczarska w Azji zachęca również wszystkich swoich partnerów biznesowych i kontrahentów do wspólnej promocji redukcji emisji dwutlenku węgla w całym łańcuchu dostaw. Firma utworzyła Yili Group Net-Zero Carbon Alliance we współpracy z jej 43 globalnymi partnerami strategicznymi.

Jak Yili chce osiągnąć neutralność emisyjną?

W ramach programu niskoemisyjności Yili inwestuje w infrastrukturę i innowacje produktowe. Na początku 2021 roku grupa rozpoczęła budowę pierwszego w Chinach zakładu produkcyjnego o zerowej emisji dwutlenku węgla. Dwie z jej wież do produkcji mleka w proszku mają wytwarzać zeroemisyjne mleko w proszku. Ponadto Yili przestaje używać atramentu, a niezbędne informacje na etykiecie są drukowane laserowo, wykorzystuje materiały pochodzące z recyklingu i surowce o mniejszym wpływie na środowisko, takie jak trzcina cukrowa. W wyniku takich działań firma wprowadza na rynek linie produktów, które definiuje jako zero emisyjne, jak wytwarzany przez nią jogurt Changqing.

W przypadku rynku mleka podkreślane są cztery aspekty. Pierwszym z nich są rekordowe ceny mleka surowego. Jednocześnie zauważalna jest coraz niższa rentowność produkcji w europejskich gospodarstwach rolnych. W wyniku tego przewiduje się spadek produkcji mleka w państwach Unii Europejskiej na poziomie 0,6% w porównaniu do roku 2021. Jednocześnie pomimo spadku ilości produkowanego mleka rośnie europejska produkcja serów dojrzewających. Obserwowany jest również wzrost eksportu masła z państw UE.

Sytuacja na unijnym rynku mleka dobra tylko z pozoru

Ceny produktów mleczarskich na unijnym rynku osiągnęły rekordowe poziomy. W przypadku odtłuszczonego i pełnego mleka w proszku pozostają one wysokie, ale stosunkowo stabilne, a ceny serwatki wykazują nawet lekki spadek. Z kolei ceny w innych kategoriach nieustannie i znacząco rosną. Sytuację tą kształtują przede wszystkim ceny mleka surowego, które są w UE na historycznie rekordowych poziomach. Jednocześnie marże gospodarstw rolnych pozostają na niskim poziomie ze względu na wysokie koszty produkcji. Ze względu na warunki pogodowe, które wpłynęły na jakość i dostępność traw oraz inne składniki pasz, produkcja mleka w UE może być niższa niż wcześniej przewidywano (0,4%). Wpływ na ten stan ma również ubytek w wielkości stad, wynoszący 1%. Prognozuje się zatem, że dostawy mleka w UE, nie wzrosną, a spadną o 0,6 % w roku 2022. Warto wziąć też pod uwagę, że niższa jakość traw i oszczędności w skarmianiu bydła prawdopodobnie zmniejszą również zawartość tłuszczu mlecznego i białka w mleku. Tym samym zmniejszy się ilość suchej masy do produkcji wyrobów mleczarskich.

Wysokie ceny europejskich produktów mleczarskich

Komisja Europejska alarmuje, że rekordowe ceny unijnych produktów mleczarskich mogą znacząco wpłynąć na konkurencyjność europejskich przetwórców w porównaniu z mleczarniami z innych regionów świata. Wymieniane są głównie Oceania i Stany Zjednoczone. Zwraca się uwagę, że w chociażby w czerwcu bieżącego roku unijne firmy były konkurencyjne tylko w przypadku serów dojrzewających (9% poniżej ceny w USA). W przypadku masła i serwatki w proszku ceny unijne są o ponad 30% wyższe od najniższej ceny rynkowej (region Oceanii) w odniesieniu do masła i 5% w przypadku serwatki w proszku (USA). Sytuacja ta może w najbliższym czasie spowodować gromadzenie się zapasów u kluczowych europejskich eksporterów.

Coraz niższy skup mleka 

W okresie czterech pierwszych miesięcy 2022 produkcja mleka w Unii Europejskiej spadła o 0,6%. Wśród największych producentów wzrost zanotowano tylko w Polsce, Włoszech i Danii. W tym samym okresie w Niemczech, Francji i Holandii występowały spadki, wynoszące odpowiednio 1,7%, 1,3% i 2,3%. Zmniejszyła się również produkcja mleka w Irlandii (o 0,7%), która w ostatnich latach notowała znaczące przyrosty. Wpływ na ten stan miały warunki pogodowe, wysokie koszty pasz oraz trudności w pozyskiwaniu paszy wolnej od GMO w Niemczech.

Rosnące ceny na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej

Jak zauważają autorzy prognozy ceny produktów mleczarskich nie rosną proporcjonalnie do cen skupu mleka. W maju 2022 roczna zmiana unijnych cen w UE na mleko, ser i jaja łącznie wyniosła ponad 11%. Najwyższa była w przypadku mleka spożywczego (blisko 14%) i masła (26%). Najniższa natomiast w przypadku jogurtów (9,5%) i serów (10,6%). Pomimo wzrostu cen, zakłada się jednak, że spożycie produktów mleczarskich w państwach unijnych może nadal wzrastać. Przyjęto, że zwiększenie konsumpcji ukształtuje się na poziomie 0,3%. Sprzyjać ma temu trwające nadal ożywienie w sektorze usług gastronomicznych oraz fakt, że inne produkty spożywcze prawdopodobnie będą drożeć w znacznie wyższym stopniu niż produkty mleczarskie. Jednocześnie założono, że widoczne będzie przejście konsumentów na produkty o niskiej wartości dodanej.

Coraz większa produkcja serów w UE

W najbliższym czasie nawet w przypadku spadku dostaw mleka wśród unijnych rolników, przewiduje się wzrost produkcji serów o co najmniej 0,5%. Główną przyczyną tego stanu, są jak już wcześniej wspomniano konkurencyjne ceny oferowane przez europejskich producentów na rynku światowym. W ostatnich miesiącach nadal wzrasta eksport tego produktu do Stanów Zjednoczonych oraz występuje ożywienie w sprzedaży do Wielkiej Brytanii. Konsekwencją tego jest jednak zmniejszona dostępność tłuszczu mlecznego do produkcji innych wyrobów. W szczególności dotyczy to produkcji masła. Prawdopodobnie spadnie również sprzedaż serwatki w proszku (nawet o 5%), ze względu na wysokie ceny europejskich producentów na rynkach globalnych. Prognozuje się również niższą produkcję proszków mlecznych. Wpływ na to ma niższa podaż białek mleka ze względu na malejący skup mleka oraz wzrost kosztów energii, który jest kluczowy dla funkcjonowania wież suszarniczych. Ponadto spodziewany jest osłabiony popyt wśród państw, które były odbiorcami proszków mlecznych. Co wielokrotnie podkreślano niebagatelny wpływ mają tu również wysokie koszty frachtu. Ponieważ cena unijnego odtłuszczonego mleka w proszku jest obecnie mniej konkurencyjna niż oferowana chociażby przez amerykańskich producentów. Jednocześnie Chiny i Algieria, będący znaczącymi importerami unijnych proszków mlecznych, zmniejszyły import na początku roku, w wyniku czego już w pierwszym kwartale roku widoczny był silny spadek unijnego eksportu aż o 22%.

Artur Puławski
Zdjęcia: Shiutterstock

Podczas wydarzenia nie były oferowane trzy z produktów. Dotyczy to laktozy oraz maślanki i serwatki w proszku. Cena odtłuszczonego mleka w proszku pozostała właściwie bez zmian. Natomiast pełne mleko w proszku staniało o 3,5%. Na zbliżonym do poprzedniego notowania pozostała cena masła, które podrożało o 0,2%.

Optymistyczną wiadomością byłaby podwyżka cen sera cheddar, który podrożał o 4,2% (5 005 $). Jest to sytuacja odwrotna niż to co dzieje się w Europie, gdzie nastąpiły obniżki cen serów. Ich ceny wyrażone w dolarze spadły już na początku tygodnia o 2,4%.

Ceny spadają, ale wolumen sprzedaży rośnie

Pomimo, że podczas wydarzenia nie oferowano kilku produktów to wolumen sprzedaży wzrósł. Wynosił on 30 326 ton. Podczas poprzedniego wydarzenia stanowił 27 500 t. Trend spadających cen i coraz wyższej sprzedaży jest widoczny od kilku aukcji.

Artur Puławski
Zdjęcie: Pixabay

Krzyżówki jersey i hf najlepiej sprawdzają się w systemie pastwiskowym

Rosyjska inwazja na Ukrainę, nadal odczuwalne skutki pandemii COVID i nieustannie rosnąca inflacja są wymieniane jako główne przyczyny zawirowań na rynkach rolnych. Coraz mocniej sygnalizowane jest jeszcze jedno ryzyko, które coraz bardziej się nasila. Są to stale rosnące ceny nośników energii. W szczególności gazu. W tym przypadku nie ma raczej szans na zmianę obecnego trendu. Do Europy trafia coraz mniej rosyjskiego gazu i luki tej nie da się zapełnić w szybkim tempie.

Historycznie wysokie ceny mleka

Ceny produktów mleczarskich na unijnym rynku osiągnęły już rekordowe, nienotowane dotąd poziomy. W przypadku odtłuszczonego i pełnego mleka w proszku pozostają one wysokie, ale stosunkowo stabilne, a ceny serwatki wykazują nawet lekki spadek. Z kolei ceny w innych kategoriach nieustannie i znacząco rosną. Sytuację tę kształtują przede wszystkim ceny mleka surowego, które są w krajach unijnych na historycznie rekordowych poziomach. Jednocześnie marże gospodarstw rolnych w wielu państwach Wspólnoty pozostają na niskim poziomie ze względu na wysokie koszty produkcji. Analitycy związani z unijnymi urzędami korygują swoje dotychczasowe prognozy. Przede wszystkim ze względu na warunki pogodowe, które wpłynęły na jakość i dostępność traw oraz innych składników pasz. Obecnie zakłada się spadek produkcji mleka. Wstępnie podaje się, że może on sięgnąć nawet 1%. Wpływ na zmniejszenie produkcji w krajach unijnych, ma również ubytek w wielkości stad, wynoszący 1%. Prognozuje się zatem, że dostawy mleka w UE, nie wzrosną jak początkowo zakładano, a spadną o co najmniej 0,6% w roku 2022. Warto wziąć też pod uwagę, że niższa jakość traw i oszczędności w skarmianiu bydła prawdopodobnie zmniejszą również zawartość tłuszczu i białka w mleku. Tym samym, mniejsza będzie ilość suchej masy do produkcji wyrobów mleczarskich.

Unijne produkty mleczne coraz mniej konkurencyjne

Kolejnym poza ilością surowca czynnikiem niekorzystnie wpływającym na kondycję europejskich gospodarstw jest fakt, że rekordowe ceny unijnych produktów mleczarskich mogą znacząco wpłynąć na konkurencyjność europejskich przetwórców w porównaniu z mleczarniami z innych regionów świata. Przede wszystkim wobec przedsiębiorstw z Oceanii i Stanów Zjednoczonych, gdzie ceny produktów maleją w ciągu ostatnich kilku tygodni. Przykładowo, chociażby w czerwcu bieżącego roku unijne firmy były konkurencyjne cenowo tylko w przypadku sprzedaży serów dojrzewających (9% poniżej ceny w USA). Z kolei w przypadku masła i serwatki w proszku ceny unijne są o ponad 30% wyższe od najniższej ceny rynkowej w odniesieniu do masła (Australia i Nowa Zelandia) i 5% w przypadku serwatki w proszku (USA). Relacje te prawdopodobnie znacząco nasilą się w okresie jesiennym, kiedy to prognozowane są kolejne wzrosty cen energii. Sytuacja ta może już w niedługim czasie spowodować gromadzenie się zapasów u kluczowych europejskich eksporterów.

Czy spadnie popyt na produkty mleczarskie w kolejnych miesiącach?

Jednocześnie warto zauważyć, że ceny produktów mleczarskich nie rosną proporcjonalnie do cen skupu mleka. Jak podaje Eurostat w maju 2022 r. roczna zmiana unijnych cen w kategorii mleko, ser i jaja łącznie wyniosła ponad 11%. Najwyższa była w przypadku mleka spożywczego (blisko 14%) i masła (26%). Najniższa natomiast w przypadku jogurtów (9,5%) i serów (10,6%). Pomimo wzrostu cen, zakłada się jednak, że spożycie produktów mleczarskich w państwach unijnych może nadal wzrastać. Przyjmuje się, że zwiększenie konsumpcji ukształtuje się na poziomie około 0,3%. Sprzyjać ma temu trwające nadal ożywienie w sektorze usług gastronomicznych oraz fakt, że inne produkty spożywcze prawdopodobnie będą drożeć w znacznie wyższym stopniu niż produkty mleczarskie. Jednocześnie coraz bardziej widoczne jest przechodzenie konsumentów na produkty o niskiej wartości dodanej. Może to spowodować korekty, po jakich mleczarnie sprzedają swoje wyroby do sieci handlowych oraz większą ilość promocji. Oczywiście będzie to skutkowało zmniejszeniem zysków wypracowanych przez przetwórców podczas pierwszych miesięcy roku.

Produkcja serów będzie rosnąć, spadnie za to produkcja proszków mlecznych

W najbliższym czasie nawet w przypadku spadku dostaw mleka wśród unijnych rolników, przewidywany jest wzrost produkcji serów o co najmniej 0,5%. Główną przyczyną tego stanu są, jak już wcześniej wspomniano, konkurencyjne ceny oferowane przez europejskich producentów na rynku światowym. W ostatnich miesiącach nieustannie wzrasta eksport tego produktu do Stanów Zjednoczonych oraz występuje znaczne ożywienie w sprzedaży do Wielkiej Brytanii. Konsekwencją tego jest jednak zmniejszona dostępność tłuszczu mlecznego do produkcji innych wyrobów. W szczególności dotyczy to produkcji masła. Prawdopodobnie spadnie również sprzedaż serwatki w proszku (nawet o 5%), ze względu na wysokie ceny europejskich producentów na rynkach globalnych.

Prognozuje się również niższą produkcję proszków mlecznych. Wpływ na to ma niższa podaż białek mleka ze względu na malejący skup surowca oraz wzrost kosztów energii, który jest kluczowy dla funkcjonowania wież suszarniczych. Ponadto spodziewany jest osłabiony popyt wśród państw, które były ważnymi odbiorcami proszków mlecznych, ponieważ cena unijnego odtłuszczonego mleka w proszku jest obecnie mniej konkurencyjna niż oferowana chociażby przez amerykańskich producentów. Co wielokrotnie podkreślano, niebagatelny wpływ mają tu również wysokie koszty frachtu, które w wielu państwach wzrosły już ponad dwukrotnie. Bez wątpienia jego ceny jeszcze poszybują w górę za sprawą węgla. Pozornie są to niepowiązane ze sobą sprawy. Jednak duże europejskie porty są zapychane przez statki transportujące tak bardzo potrzebny obecnie węgiel.

Warto też wspomnieć o Chinach i Algierii, będących znaczącymi importerami unijnych proszków mlecznych. Ich import zmniejsza się od początku roku, w wyniku czego już w pierwszym kwartale roku widoczny był silny spadek unijnego eksportu aż o 22%. Niestety, wydaje się, że zjawisko to będzie jeszcze przyspieszać. Pocieszające może być, że zmiany te polscy eksporterzy odczują z poślizgiem w porównaniu do państw starej Unii. Przede wszystkim ze względu na wyjątkowo niską od lat wartość złotówki wobec dolara i euro.

Artur Puławski
Zdjęcie: Photogenica

Źródła: DG Agriculture
and Rural Development, Eurostat

Wyłoniliśmy 10 laureatów pierwszego quizu „Wiedzy o Mleku”. Pod koniec maja zaprosiliśmy naszych czytelników do wzięcia udziału w zabawie i sprawdzenia swojej wiedzy na temat produkcji mleka. Uczestnicy musieli udzielić poprawnych odpowiedzi na 3 pytania testowe i dokończyć zdanie: „ELITA to …”. Poza poprawnością odpowiedzi testowych ocenialiśmy też oryginalność i pomysłowość odpowiedzi, na pytanie czym dla czytelników jest magazyn Elita Dobry Hodowca.

Z jakimi pytaniami musieli się zmierzyć rolnicy?

Oto 3 pytania quizowe z poprawnymi odpowiedziami.

Lista laureatów I Quizu Wiedzy o Mleku

• Katarzyna P.
• Daria J.
• Michał F.
• Radosław Ś.
• Barbara L.
• Tatiana G.
• Radek Sz.
• Karolina P.
• Michał A.
• Kamila F.

Oprócz ograniczenia czasu trwania przewozu, obejmuje również jasne zasady transportu zwierząt poza Unią Europejską, minimalny wiek przewożonych cieląt oraz zasady dotyczące wysokości zagród transportowych. Ponadto określa się minimalne warunki pojenia i karmienia zwierząt.

W szczegółach propozycje pięciu państw członkowskich UE są bardzo zbliżone do postulatów specjalnej komisji ds. transportu zwierząt w Parlamencie Europejskim, która zakończyła prace pod koniec 2021 r. Komisja Europejska przygotowuje obecnie rewizję unijnych przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt. Według komisarz ds. zdrowia Stelli Kyriakides, odpowiednie propozycje powinny być gotowe do końca 2023 roku. Ponadto, władze Brukseli zwróciły się do Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) o opracowanie metody oceny dobrostanu zwierząt podczas transportu.

Artur Puławski
Zdjęcia: Pixabay

Pomysł polega na zainstalowaniu 96 urządzeń Lely Sphere, które (jak wskazują najnowsze doniesienia naukowe) do 70% zmniejszają emisję azotu w oborach. Jeśli projekt pilotażowy zakończy się sukcesem, koncepcja zostanie wdrożona na szerszą skalę.

Jak działają maszyny Lely Sphere?

Lely Sphere separuje obornik i mocz, które służą dalej do stworzenia cennego nawozu. Pozwala to zmniejszyć zużycie nawozów sztucznych (ograniczenie kosztów), a także poprawić stan powietrza w oborze.

FrieslandCampina ma partycypować w kosztach, Lely udzieli rabatu na zakup systemu, a Rabobank zaoferuje pożyczkę na korzystnych warunkach. Możliwe, że inicjatywa ta zachęci również władze regionalne i krajowe do wsparcia zrównoważonego rolnictwa i innowacji.

Artur Puławski
Zdjęcie: Unsplash

Prowadzone długofalowe inwestycje Grupy Mlekovita, zarówno we własną biogazownię, modernizację posiadanych zakładów, budowę wysokosprawnych kogeneracji wraz z kotłowniami gazowymi oraz duża inwestycja w instalacje fotowoltaiczne, którą zrealizuje spółka Erato Energy, okazały się trafione i kolejny raz potwierdziły, że Mlekovita jest liderem polskiego mleczarstwa nie bez przyczyny. Obecnie potrzeba uniezależnienia energetycznego jest oczywista, a Mlekovita ma uzyskać ją już w najbliższym czasie.

Jak podaje portal Wiadomości Handlowe, Prezes Dariusz Sapiński potwierdził, że w przeciągu dwóch najbliższych lat mleczarski gigant stanie się zupełnie niezależny energetycznie. 

– We własnym zakresie produkujemy prąd i ciepło. Aktualnie finalizujemy inwestycję w instalacje fotowoltaiczne o mocy 1,3 MW. Można powiedzieć, że jesteśmy zabezpieczeni. Jeszcze dwa lata i będziemy niezależni energetycznie – zapowiada prezes Dariusz Sapiński, cytowany przez portal Wiadomości Handlowe. 

Cykl imprez z okazji 30-lecia marki Mlekovita

Z okazji jubileuszu Mlekovity pod koniec lipca odbył się Wypasiony Piknik - drugie z ośmiu wydarzeń, organizowanych z okazji święta marki. Spotkanie rozpoczęło się przemówieniem Dariusza Sapińskiego oraz symbolicznego toastu szklanka mleka. Prezes Mlekovity zapewniał, że nieustannie priorytetem spółdzielni jest zachowanie wysokiej jakości wytwarzanych produktów oraz zapewnieniu ich powszechnej dostępności. 

– Mlekovita ma wiele atutów: znakomitych hodowców, zmodernizowane, unowocześniane i nadal rozwijające się gospodarstwa zainteresowane ich powiększaniem oraz pracowitość, przedsiębiorczość i wielka zaradność naszych hodowców. Sukces firmy to nie przypadek, to ciężka praca i wytrwałość, a przede wszystkim miłość i pasja do ziemi i hodowli – podsumował Sapiński.

Podczas  Wypasionego Pikniku Prezes SM Mlekovita wręczył wyróżnienia i pamiątkowe statuetki dla wybitnych hodowców – dostawców mleka oraz osób i firm, które w szczególny sposób przyczyniły się i zasłużyły w rozwoju produkcji mleka.

Szczególnie gwałtowny spadek ilości mleka nastąpił w maju 2022 roku, kiedy był on o 8,8% niższy niż w tym samym miesiącu poprzedniego roku. W pierwszych pięciu miesiącach 2022 roku ilość mleka spadła średnio o 6,6%.

Artur Puławski
Zdjęcie: Archiwum

Obowiązki hodowcy

Czas na podjęcie decyzji

Zwierzę zdolne do transportu, czy też nie?

Zaostrzone kontrole

Unikać uboju z konieczności

W sześcioodcinkowym serialu dokumentalnym Pristine zabiera nas w podróż dookoła świata, aby zgłębić zawiłości sera podczas fascynujących wizyt w Szwajcarii, Francji, Quebecu, Toronto, Grecji i Kolumbii Brytyjskiej. W każdym z tych miejsc spotyka się z pełnymi pasji serowarami, którzy tworzą lokalne sery, a także z innowacyjnymi szefami kuchni, którzy przetwarzają je na wiele oszałamiających kreacji kulinarnych.

Cheese: A Love Story - o czym opowiada mini serial?

W programie można przyjrzeć się procesowi produkcji mleka, który napędza przemysł serowarski w każdym z odwiedzanych miejsc. Można zobaczyć wiele krów, ale także kóz, owiec, a nawet bawołów wodnych. Dowiemy się również, jak szwajcarski kucharz tworzy płynne fondue; jak francuscy rolnicy stworzyli specjalny gatunek sera, by zamieniać na niego mleko obłożone wysokim podatkiem, jak greccy pasterze kontynuują starożytne zwyczaje opieki nad zwierzętami i produkcji sera.

Artur Puławski
Fot. Unsplash

Od dłuższego czasu przemysł mleczarski oraz organizacje zrzeszające rolników postulowały o zmianę dotychczasowych przepisów i ochronę sektora rolno-spożywczego w przypadku pogłębienia kryzysu na rynku energetycznym i możliwych limitach w dostawach prądu. Minister rolnictwa, Henryk Kowalczyk zadeklarował, że rozporządzenie dotyczące stopni zasilania w energię zostanie zmienione, a przemysł przetwórczy i rolno-spożywczy będzie objęty ochroną przed ewentualnym blackoutem. Jest to szczególnie ważna kwestia dla krajowego przemysłu mleczarskiego - mleko jest surowcem, którego przetwórstwo odbywa się w sposób nieprzerwany i  nie sposób wyobrazić sobie sytuację, w której podmioty zajmujące się jego skupem i przetwórstwem, objęte byłyby limitami w dostawach energii. 

- Jeszcze przed zimą przemysł przetwórczy, rolno-spożywczy, trafi na listę branż chronionych przed zmniejszeniem zasilania czy odcięciem prądu - deklaruje wicepremier Henryk Kowalczyk na łamach Dziennika Gazety Prawnej. Nowe rozporządzenie ma być gotowe do października.

Kowalczyk: Przemysł przetwórczy będzie na liście priorytetowej

W Polsce obowiązuje aktualnie dziesięciostopniowy plan ograniczeń w poborze energii elektrycznej, który określany jest w stopniach od 11 do 20. Stopień 11 zasilania zakłada, że odbiorca może pobierać pełną, przewidzianą w umowie moc. Stopnie zasilania od 12-19 to stopniowe ograniczenia pobierania mocy, a stopień 20 pozwala przedsiębiorstwu na pobór mocy jedynie do ustalonego minimum, niepowodującego zagrożeń i zakłóceń. Nie da się jednak wtedy prowadzić pełnej produkcji.

Stopnie nie obejmują gospodarstw domowych oraz takich obiektów jak szpitale i inne obiekty ratownictwa medycznego, porty lotnicze, kolej, obiekty wojskowe i  energetyczne oraz obiekty wykorzystywane do obsługi środków masowego przekazu o zasięgu krajowym.

– Przemysł przetwórczy, rolno-spożywczy, któremu zamknięcie dostaw energii groziłoby zmarnowaniem żywności, będzie uwzględniony na liście priorytetowej, czyli chroniony przed zmniejszeniem zasilania czy odcięciem prądu – powiedział minister Kowalczyk.

Oprac. Kamila Dłużewicz
fot. Ireneusz Oleszczyński

Powyżej średniej unijnej

W którym kraju europejskim wypłacano rolnikom najwyższą cenę za mleko?

Ekologiczne  mleko drożeje wolniej

Niemal 90 mln złotych za sprzedaż mienia po SM Bielmlek

Umowa przedwstępna przewiduje cenę 87,6 mln złotych. Jest to około 60% wartości oszacowanej przez biegłego. Za taką kwotę syndyk oferował również majątek spółdzielni w ostatnim, mającym na początku czerwca przetargu. Umowa związana z kupnem Bielmleku powinna zostać sfinalizowana w ciągu 30 dni od spełnienia jej warunków. Zakup majątku bielskiej mleczarni ma być sfinalizowany ze środków pozyskanych z kredytów bankowych.

Artur Puławski

W jaki sposób niedobór lekarzy weterynarii i dobrostan zwierząt są ze sobą powiązane?

Czy w przyszłości producenci mleka powinni sami leczyć swoje krowy?

Kto decyduje o tym, która terapia jest teraz właściwa?

Miejsce wnikania bakterii

Nie ciągnąć za mocno łożyska!

• codzienną kontrolę i pomiar gorączki,
• higieniczną pracę: używanie jednorazowych rękawiczek, czyszczenie i dezynfekowanie termometru po użyciu.

Znajdź przyczynę zatrzymania łożyska

• Jeżeli popłód nie zejdzie w ciągu dwunastu godzin po wycieleniu, to krowa wymaga specjalnej troski ze strony hodowcy

• poród przedwczesny, zbyt późny lub martwy,
• zbyt krótki okres zasuszania,
• transport lub zmiana miejsca pobytu w okresie szczytu laktacji,
• zaburzenia przemiany materii, np. ketoza,
• błędy żywieniowe (niedobór witamin, minerałów lub mikroelementów, pierwiastków śladowych, zbyt wysoki BCS).

Według Safilait, jest to szansa na związanie swojej przyszłości z Polmlekiem, który jest jednym z głównych graczy na polskim rynku mleczarskim. Co istotne dla przejmowanej firmy, zamierza on inwestować w rozwój i wzrost swojej działalności w ramach strategii ekspansji międzynarodowej. W wyniku zawarcia umowy Polmlek przejmuje od Bel Group udziały Bel w Safilait oraz farmy Tarmast, która zajmuje się zaopatrzeniem spółki.

Grupa Bel z silną pozycją na rynku mleczarskim w Maroku

Francuski Bel od lat jest liderem na rynku marokańskim rynku mleka. Grupa jest na nim obecna od pięciu dekad. Nie ma zamiaru się z niego wycofywać i nadal traktuje go jako jeden z kluczowych. Ma zamiar nadal prowadzić inwestycje w Maroko, w tym w jednej ze swoich najnowocześniejszych fabryk zlokalizowaną w Tangerze.

Przejęcie Safilait przez Bel miało miejsce w 2015 roku. Było to przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji mleka spożywczego, mleka UHT i świeżych produktów mleczarskich. Od tego czasu Bel Group wspierał Safilait w rozwoju sprzedaży produktów oraz promocji marek jak Jibal. Ponadto w zakładzie produkcyjnym należącym do grupy nieustannie prowadzono inwestycje. Safilait jest obecnie trzecim co do wielkości graczem marokańskim rynku mleczarskim.

Polmlek wraz z Safilait przejmie część marokańskich marek produktów mlecznych

Bel w swoich komunikatach informuje, że dąży do zapewnienia płynnego i harmonijnego przejęcia przez Polmlek. Również w kwestii utrzymania synergii handlowych i projektów będących w toku. Istotną częścią umowy jest utrzymanie dobrze znanych w Maroko marek Safilait, takich jak wymieniony Jibal. Transakcja wejdzie w życie po zatwierdzeniu przez organy regulacyjne i ochrony konkurencji. Oczekuje się, że proces zostanie w pełni zamknięty w drugiej połowie 2022 r.

Bel - lider mlecznych przekąsek

Grupa Bel jest jednym ze światowych liderów w produkcji markowych serów i głównym graczem w segmencie zdrowych przekąsek produkowanych na bazie mleka. Jej portfolio to   znane na całym świecie marki jak:

• The Laughing Cow,
• Kiri,
• Babybel,
• Boursin,
• Nurishh,
• Pom‘Potes
• i GoGo squeeZ.

Ponadto Bel posiada około dwadzieścia marek o zasięgu lokalnym. Wartość sprzedaż wygenerowana przez spółkę w 2021 roku wyniosła 3,38 miliarda euro. Grupa zatrudnia 11 800 pracowników w czterdziestu spółkach zależnych zlokalizowanych na całym świecie. Jej produkty są wytwarzane w 29 zakładach produkcyjnych i dystrybuowane w blisko 120 krajach.

Bel jest wiodącym graczem na marokańskim rynku serów. Zatrudnia tam blisko 2 500 osób, głównie w zakładzie w Tangerze, w który produkuje sery The Laughing Cow, les Enfants i znany również w Polsce ser Kiri.

Safilait jedną z najważniejszych firm na rynku mleka w Maroku

Safilait została założona w 2006 roku i bardzo szybko stała się trzecim co do wielkości graczem na marokańskim rynku mleka. Doszło do tego głównie w wyniku promocji marki Jibal. W 2021 roku firma zatrudniała blisko 1,5 tysiąca osób. Jej zakład produkcyjny zlokalizowany jest w regionie Fkih Ben Saleh.

Polmlek to największa prywatna grupa mleczarska w Polsce

Polmlek jest jednym z trzech dużych graczy na polskim rynku mleczarskim, a jednocześnie największą prywatną grupą mleczarską w Polsce. Firma powstała w 1994 roku. Produkcję prowadzi w 13 wyspecjalizowanych zakładach mleczarskich. Polmlek produkuje szeroką gamę mleka w proszku, serów i jest największym producentem proszków WPC w Europie Środkowo-Wschodniej. W ramach grupy kapitałowej od 2015 roku funkcjonuje również zakład zajmujący się produkcją soków Fortuna. Prognozowana wartość sprzedaży w roku 2022 to 9 miliardów złotych.

Artur Puławski

Analiza kału dla potrzeb diagnostyki stada

Podłożem nadmiernego wzrostu liczby bakterii E. coli i Clostridii w jelicie grubym krów może być nadmiar składników pokarmowych w jelitach spowodowany zakłóceniem funkcjonowania trawienia w żwaczu. To z kolei może wynikać z reakcji bakterii żwacza na degradację mikrobiologiczną, która może mieć źródło w zanieczyszczeniu kiszonki pleśniami. Clostridia mogą również przenikać z paszy bezpośrednio do jelita.

Niezbędna aktualna wiedza i technologia

Jako instrument kontroli leczenia i zdrowia krów

Prawidłowe pobieranie próbek

Coraz częściej mówi się o racjonowaniu energii oraz ograniczaniu poziomów zasilania. W przypadku zakładów mleczarskich, taki scenariusz jest wręcz niemożliwy do wyobrażenia. Mleko wyprodukowane w gospodarstwach rolnych musi być przerabiane bez przerwy. W takim reżimie pracują największe zakłady mleczarskie. Trzy zmiany są w nich standardem. Oczywiste jest również, że zarówno w mniejszym, jak i większym przedsiębiorstwie zajmującym się przetwórstwem mleka, nie może być ono przez dłuższy okres przechowywane. Niezachowanie ciągłości skupu i produkcji mleka oznacza katastrofę zarówno dla samego przetwórcy, jak i jego otoczenia. Tymczasem kilkanaście zakładów mleczarskich otrzymało już pisma od Polskiej Grupy Energetycznej S.A. o możliwości ograniczeń w poborze mocy. Ich poziom sugerowany przez dystrybutora energii wynosi od 50 do 80%. Informacje o możliwości ograniczeń trafiły do spółdzielni mleczarskich również z Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o. Dla niektórych z przetwórców mleka sugerowane zmniejszenia dostaw energii skutkować będą zatrzymaniem produkcji. Ci, którzy jednak będą mieli możliwość pracy przy przekroczonym limicie poboru mocy i zdecydują się na jej kontynuowanie, będą obciążani karami.

Jak ograniczenia w dostawach energii wpływają na sektor rolno-spożywczy?

Przykładów wprowadzenia ograniczeń w dostawach energii do produkcji rolno-spożywczej jest wiele. Ze względu na globalne skutki, głośnym echem odbiła się sytuacja w Chinach z października ubiegłego roku. W wyniku problemów z dostawami energii doszło tam do zatrzymania pracy zakładów w wielu branżach. Z największymi problemami w sektorze rolnym borykali się przetwórcy soi. Tamtejsze ogromne farmy mleczne miały problemy z zatrzymywaniem pracy dojarek podczas przerw w dostawach prądu. Przerwy w produkcji miały również zakłady zajmujące się przetwórstwem mleka.

Problemy z zasilaniem kilkukrotnie dotyczyły rolników w Stanach Zjednoczonych. Następowało to w wyniku katastrof lub przeciążenia sieci. Jak wyglądała rzeczywistość amerykańskich rolników, którzy posiadali ograniczenia w dostawach energii? Wyprodukowane przez nich mleko zazwyczaj trafiało do przysłowiowego kanału, ponieważ nie mogło być schłodzone. Pracę wstrzymywały również zakłady przetwarzające mleko. Tym samym, ostatecznie nie docierało ono do konsumenta. Miało to miejsce chociażby podczas pożarów w Kalifornii czy kryzysie energetycznym w Teksasie w 2019 roku, który spowodowała fala mrozów.

Czarę goryczy przelała pandemia COVID-19. Departament Bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych włączył 16 branż w ramy infrastruktury krytycznej lub uznał za kluczowe dla bezpieczeństwa państwa. Znalazł się wśród nich również przemysł mleczarski, który określono jako jeden z mających znaczący wpływ na bezpieczeństwo gospodarcze i zdrowotne. Tym samym, od dwóch lat amerykańskie zakłady mleczarskie nie muszą się martwić o ograniczenia czy przerwy w dostawach. Są obecnie jednym z sektorów traktowanych priorytetowo. Ograniczenia w poborze mocy lub przerwy w jej dostawach wyrządzały ogromne szkody również wśród rolników w Australii, Brazylii czy Turcji.

Kraje Unii Europejskiej od wielu lat nie miały problemów z zaopatrzeniem w energię elektryczną

W przeciwieństwie do farmerów ze Stanów Zjednoczonych czy Brazylii, na naszym kontynencie nie są oni nękani ogromnymi pożarami czy ekstremalnymi upałami, dlatego w większości państw nie podejmowano debaty na temat nagłych braków energii czy wpływ, jaki może mieć na zaopatrzenie ich mieszkańców w żywność. Jednak w ubiegłym tygodniu pojawiły się w kilku państwach głosy o możliwym racjonowaniu energii elektrycznej. Niemcy, Irlandia, Włochy i Austria już kreślą scenariusze na taką okoliczność. W zeszły wtorek debata w tym temacie przeszła na poziom Komisji Europejskiej. Zaczął być rozważany nawet plan wspólnotowych zakupów gazu i węgla, ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa energetycznego wszystkich państw członkowskich.

Przetwórstwo i produkcja żywności są uzależnione od dostaw energii

Sytuacja ta stawia pod znakiem zapytania płynne funkcjonowanie przetwórstwa żywności. Jest ono wprost zależne od znaczących dostaw energii. W Polsce zakład przetwarzający płody rolne nie podlega jakiejkolwiek ochronie ze względu na swoją specyfikę działalności. Listę sektorów, które są chronione przed ograniczeniami w sprzedaży paliw oraz dostarczaniu energii elektrycznej i ciepła, określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 2021 roku. Są to obiekty, których tak zwana łączna wielkość mocy umownej wynosi poniżej 300 kW. Moc wykorzystywana przez mleczarnie liczy się nie w kilo-, a w megawatach.

Ponadto obiekty, które mogą być chronione, to zamknięty katalog. W jego skład wchodzą szpitale i punkty ratownictwa medycznego, obiekty określone w przepisach o powszechnym obowiązku obrony oraz te, które są wykorzystywane do nadawania ogólnokrajowych programów radiowych i telewizyjnych, zapewnienia transportu, wydobywania kopalin, przesyłu ciepła i energii oraz znajdujące się w systemie infrastruktury krytycznej. O rolnictwie i wytwarzaniu żywności w rozporządzeniu nie znajdziemy ani słowa. O uwzględnienie w tym wykazie, lub co już trudniejsze do włączenia w ramy infrastruktury krytycznej, apelują już od roku wszystkie organizacje związane z produkcją i przetwórstwem mleka. Jak na razie uzyskują słowne zapewnienia, że ograniczeń w dostawach nie będzie. Przeczą temu jednak wspomniane na wstępie pisma otrzymywane od dystrybutorów energii.

Warto przypomnieć w tym miejscu, czym jest bezpieczeństwo żywnościowe. W ostatnich miesiącach hasło to jest odmieniane przez wszystkie przypadki. Politycy zwykli twierdzić, że nie jest ono zagrożone, wymieniając kolejno nadwyżki eksportowe generowane przez nasze przedsiębiorstwa. Jednak pojęcie to ma głębszy sens, który definiowany jest coraz częściej nie jako możliwość wytworzenia odpowiedniej ilości żywności, ale również zapewnienie dostępu do niej.

Artur Puławski
Fot. Pixabay

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 27/2022 na str. 54. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

Szwajcarski urząd do spraw zdrowia cieląt opracował listę kontrolną, z której mogą korzystać producenci mleka w celu weryfikacji stosowanych metod odchowu. Lista zawiera oparte na danych literaturowych i oznaczone kolorami czynniki ryzyka zdrowia zwierząt. Dla każdego obszaru – warunki utrzymania, odpajanie, odporność i opieka nad zwierzętami, podane są konkretne wartości docelowe, do których każdy hodowca powinien dążyć (patrz lista kontrolna).

Dbałość o zdrowie cieląt rozpoczyna się jeszcze przed ich urodzeniem

Jeśli gospodarstwo osiąga już wartości docelowe, otrzymuje 0 punktów (kolor zielony), jeśli jest nieznacznie powyżej lub poniżej, otrzymuje 2 punkty (kolor żółty), a jeśli nie osiąga ich wcale, otrzymuje 4 punkty (kolor czerwony). Na koniec wylicza się sumę uzyskanych punktów i w ten sposób słabe punkty przekłada na konkretne liczby. W ten sposób rolnicy i doradcy, na pierwszy rzut oka mogą zobaczyć, gdzie są mocne strony gospodarstwa (kolor zielony), a gdzie jest jeszcze miejsce na poprawę (kolor czerwony). Zanim jednak powstanie dokładna strategia postępowania, priorytetem jest maksymalna eliminacja czerwonych pól, a tym samym zmniejszenie liczby zachorowań. Wdrożenie listy kontrolnej opartej o sygnały ostrzegawcze na wzór sygnalizacji świetlnej, doprowadziło już do znacznej redukcji stosowania antybiotyków w hodowli cieląt w Szwajcarii.

Dbałość o zdrowie cieląt rozpoczyna się właściwie jeszcze przed urodzeniem, poprzez dbałość o przyszłą matkę – zapobiegamy ciężkim porodom spowodowanym zbyt wysoką kondycją ciała oraz problemom okołoporodowym wywołanym niedoborem wapnia. Zapewniamy bezstresowy i higieniczny poród. Noworodkowi podajemy siarę w pierwszych 2 godzinach życia, w wystarczającej ilości (3 do 4 litrów) i dobrej jakości (<22% BRIX). Równie ważna jak jakość siary jest prawidłowa higiena jej zdojenia i podania – im więcej w niej drobnoustrojów, tym bardziej spada tempo resorpcji przeciwciał.

Maksymalne spożycie siary

Po porodzie – kolejnym krokiem jest wysuszenie nowo urodzonych cieląt, np. pod czerwonym światłem lampy. To ważne dla wchłaniania przeciwciał – suche cielęta pobierają o 40% więcej siary. Po etapie odpajania siarą, bez problemu przechodzimy na karmienie ad libitum. Jest to system odpajania najbardziej zbliżony do naturalnego zachowania cieląt podczas ssania – w naturze 2-dniowe cielęta już są w stanie wypić 10 litrów mleka na dobę. Paszą idealną jest mleko pełne (ale uzupełniane o witaminy i żelazo). Hodowcy, którzy wybiorą jednak preparat mlekozastępczy, powinni zwrócić uwagę na jego jakość i odpowiednią koncentrację. Zaniedbania w tych kwestiach niosą ryzyko wystąpienia biegunek i rozwoju wrzodów żołądka. Przy zadawaniu w lecie mleka ad libitum należy je zakwasić (pomiar paskami pH), by zapobiec namnażaniu się bakterii.

Zapewnić cielętom ciepło

Cielęta nie lubią takiego chłodu jak krowy, dlatego też budki/kojce powinny być obficie wyścielone słomą na podkładzie ze ściółką z kory (ocena za gniazdowanie 3). Na chłodne dni, przy ekstremalnie niskich temperaturach można zaopatrzyć cielęta w koce/derki z tkanin, które nadają się do łatwego wyprania.

Wysoki stopień infekcji w cielętniku

Budki/kojce po każdym cielęciu powinny być czyszczone i dezynfekowane, a następnie pozostawiane puste przez trzy dni. Zmniejsza to obciążenie wszechobecnymi kryptosporydiami (patogen wywołujący biegunki). Badania pokazują, że poziom zakażenia wirusami grypy bydła (np. BRSV) w gospodarstwach jest wciąż bardzo wysoki (85%). Oznacza to, że nie należy rezygnować ze szczepień ochronnych, nawet w przypadku byczków lub jałówek, które nie będą przeznaczone na remont stada i opuszczają gospodarstwo wcześniej. Rozprzestrzenianiu się grypy cieląt sprzyja prócz wirusów i niekorzystnych warunków środowiskowych, także więcej niż jeden czynnik stresogenny w tygodniu (np. dekornizacja czy przekwaterowanie).

W pierwszym tygodniu życia warto podać cielętom probiotyki

Wspierają one bioróżnorodność bakterii i zdrowie jelit oraz mają pozytywny wpływ na mikrobiom, poprawiając w ten sposób odporność immunologiczną nowo urodzonych cieląt. Każdemu cielęciu należy założyć kartę zdrowia (tabliczkę) i najlepiej, by znajdowała się ona przy stanowisku. Na niej wpisujemy najważniejsze informacje – data urodzenia, ciąża jednopłodowa/bliźniacza, witalność po urodzeniu, waga urodzeniowa, jakość i ilość podanej siary, termin przekwaterowania.

LISTA KONTROLNA CIELĄT – SYGNALIZATOR ŚWIETLNY

Osiągnięcie wartości docelowych prawidłowego odchowu i zdrowia cieląt to podstawa wysokich dziennych przyrostów i przyszłej dobrej wydajności. Każda choroba to obniżenie wydajności cieląt w perspektywie długoterminowej.

Zdjęcie: Andrzej Rutkowski

Wątek ten, nader często podnoszony na walnych zgromadzeniach spółdzielni, bardzo często jest poddawany krytycznej analizie. Niektórzy członkowie spółdzielni mleczarskich woleliby bieżące zyski przenieść bezpośrednio na podwyżki cen skupowanego mleka. Czy nie jest to jednak podcinanie gałęzi, na której siedzą również oni? Trudno tu jednoznacznie odpowiedzieć, bo sytuacja każdego przedsiębiorstwa jest inna. Rynek zbytu jest tu jednak kluczowy, a więc przy takim planowaniu powinna być analizowana konkurencja nie tylko w Polsce, Unii Europejskiej, ale i na rynku światowym. W Polsce, zgodnie z danymi GUS, w ubiegłym roku przetwórstwem mleka zajmowało się 118 podmiotów, a łączne dostawy do przemysłu wyniosły ok. 12 mld kg mleka. W tym samym czasie w Niemczech działało 155 mleczarni, ale wielkość skupu była niemal 2,5-krotnie większa. Oznacza to, że Niemcy wciąż pozostają europejskim liderem osiągając odpowiednio 20- i 23-procentowy udział w dostawach i produkcji na rynku wspólnotowym. W tym samym czasie polski udział eksportu na rynku unijnym stanowił jedynie 5,4%, notując przy tym 8% udział w europejskim skupie mleka. W porównaniu do Niemiec, skup mamy 2,5-krotnie mniejszy, a udział w eksporcie już 4-krotnie mniejszy.

Z czego wynika fakt, że nasze firmy są mniej skuteczne w walce o konsumenta?

Jedną z przyczyn jest niewystarczająca skala produkcji, która często nie pozwala na dostarczenie jednorodnego produktu do centrum dystrybucyjnego, które zaopatruje sieć sklepów albo lokalnego dystrybutora. Dlatego inwestycje w zakładach mleczarskich są wręcz niezbędne – zarówno dla osiągnięcia większej skali produkcji, jak i dla obniżenia jednostkowych kosztów przetwórstwa mleka.

Ale klimat nie sprzyja inwestowaniu. Wszak koszty przetwarzania mleka na wyroby mleczarskie rosną z miesiąca na miesiąc. Podobnie z miesiąca na miesiąc na skutek podwyżki stóp procentowych spowodowanej wysoką inflacją drożeją kredyty. Rosną też ceny urządzeń mleczarskich i linii technologicznych. Wydłuża się także okres wyczekiwania na nie. Dlatego na inwestycje mogą sobie pozwolić nade wszystko duzi eksporterzy. Wypada tutaj przypomnieć, że znaczący udział inwestycji w przemyśle mleczarskim zanotowano w 2017 roku. Ceny artykułów mleczarskich, po załamaniu w latach 2015/2016, wzrosły. Jednak koszty operacyjne były znacznie niższe niż obecnie. Dobra koniunktura przełożyła się wówczas na 10-procentowy wzrost inwestycji, osiągnąwszy ostatecznie poziom aż 10 mld zł. Wówczas podstawowym kierunkiem inwestycji był zakup maszyn (65%), budynki (25%) oraz środki transportu. Inwestycje przede wszystkim realizowano w większych mleczarniach – w 77 procentach zatrudniających powyżej 250 osób. Obecnie inwestycje oraz wsparcie państwa potrzebne są przede wszystkim małym i średnim mleczarniom, których ubywa z roku na rok, zaś główną przyczyną tego stanu rzeczy są wysokie koszty ich funkcjonowania.

Działania inwestycyjne są potrzebne nie tylko po to, aby skuteczniej konkurować, ale i wypłacać wyższe ceny swoim dostawcom. Niejednokrotnie w sprawozdaniach rocznych przedstawianych na walnych zgromadzeniach brakuje czytelnego wyjaśnienia, jak inwestycje wpływają na ceny mleka, a to przecież najbardziej interesuje.

Wzrasta spożycie mleka w Polsce

Nie bez znaczenia pozostaje jednak rynek krajowy, który jest fundamentem, o który trzeba również dbać. Z ogólnodostępnych danych wynika, że bilansowe spożycie mleka w 2020 roku wyniosło 244 litrów na osobę, co stanowiło wzrost o 19 litrów w porównaniu do roku poprzedniego. Wynik ten zawdzięczamy większemu spożyciu mleka w okresie wybuchu pandemii. Danych z 2021 roku jeszcze nie podano, ale trzeba się liczyć z tym, że inflacja utrzymaniu bądź wzrostowi spożycia na pewno nie pomaga. Pomóc za to może kampania informacyjna zarówno w języku polskim, jak i ukraińskim czy rosyjskim. Zdziwienie budzi fakt, że Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, administrujący Funduszem Promocji Mleka póki co nie dostrzega nowych ognisk popytowych, tworzonych przez uchodźców wojennych z Ukrainy. Wszak w każdym mieście automaty parkingowe, czy też biletomaty wyświetlają komunikaty w języku rosyjskim, ukraińskim. Dlatego polskie produkty mleczarskie powinny być już dawno promowane i etykietowane w tych językach. Wszak gra idzie o zdobycie nowych konsumentów, bowiem w naszym kraju żyje ponad 2 mln uchodźców Ukrainy – jak nie więcej. Obecnie niewielu mówi o czarnym scenariuszu – o pogorszeniu koniunktury na rynku światowym. Ale trzeba przyjąć do wiadomości, że kiedyś ona się skończy. I wówczas polskiemu mleczarstwu pozostanie fundament w postaci krajowego konsumenta, o którego trzeba już bardziej zadbać!

Jarosław Malczewski
Zdjęcie: Archiwum

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 27/2022 na str. 45. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

Pełna obora, niespokojne zwierzęta

• Rozbudowa obory może być czymś więcej niż tylko dodawaniem krów i legowisk. Kevin Anhamm zapewnia swoim krowom dodatkową przestrzeń na wybiegach.

Hodowca szybko zauważył, że ten ruch zwiększył stres u krów i spowodował niepokój w stadzie. – Krowy czasem obskakiwały się i skakały na te leżące w boksach, które nie miały wystarczająco dużo miejsca, aby uciec – wspomina przechodząc obok grupy krów w laktacji. W związku ze wzrostem obsady do 110% coraz częściej dochodziło do uszkodzeń ciała i nieplanowanych brakowań.

Zachować samokrytycyzm

Wartość mleka przerzutowego delikatnie wzrosła osiągając tym razem poziom ok. 2,55 zł netto za litr. Jednak w dużej mierze ma ona związek ze spieniężeniem produktów masowych takich, jak mleko w proszku czy masło. Nie oznacza to wzrostu rentowności produkcji na rynek krajowy. Taką sytuację można wciąż zaobserwować na terenie całej Unii Europejskiej, gdzie w maju średnia cena mleka o zawartości tłuszczu 4 procent wyniosła 2,24 zł netto za litr. Z kolei wartość mleka wyrażona w ekwiwalencie odtłuszczonego mleka w proszku (OMP) i masła była od niej aż o 0,80 zł wyższa, osiągając poziom 3,03 zł netto za litr mleka o zawartości tłuszczu 4,04%. Jest to moment przełomowy dla europejskiego rynku, bo przekroczona bariera 3 zł netto za litr już teraz wpłynęła na znaczące podwyżki cen artykułów mleczarskich w Europie. Pomimo tego, ceny w sklepach w poszczególnych krajach są nadal mocno zróżnicowane.

Bawarskie masło za 4 euro za kostkę

W tym samym czasie, kiedy w Polsce masło jest wciąż w promocji, w niemieckiej Bawarii kostka masła potrafi już kosztować 4 euro, czyli blisko 20 zł. Trudno jednak porównywać zamożność Bawarczyków do Polaków. W Polsce wartość 10 zł może okazać się wartością zniechęcającą do zakupu. Tego wciąż boją się sieci handlowe, które mimo że powoli dojrzewają do konieczności renegocjacji z przetwórcami, cały czas utrzymują ceny na niskich poziomach.Jak na razie, dochodowy dla sektora przetwórczego jest jedynie eksport produktów masowych, bo na porównywalny w swojej skali zysk na lokalnym rynku nie ma co liczyć.

Przyszłość branży mleczarskiej uzależniona od Chin, Stanów Zjednoczonych i wojny w Ukrainie

Produkcja na krajowy rynek z trudem pokrywa rosnące koszty przetwórstwa. Wzrost cen energii, pracy, ale i opakowań, których do wielu produktów zaczyna brakować, jest już dość powszechnymi zjawiskiem. Dalsze przychody z eksportu będą w dalszej mierze zależeć zarówno od warunków agrometeorologicznych u największych eksporterów tj. Unii Europejskiej, Stanów Zjednoczonych i Nowej Zelandii, jak i uwarunkowań popytowych w Azji. Pewien przedsmak tego obserwowaliśmy od marca bieżącego roku w Nowej Zelandii, gdzie głównie za sprawą reakcji Chin przez 5 aukcji z rzędu spadały ceny artykułów mleczarskich. Przyszłość dla branży może więc zależeć zarówno od Chin, jak i przebiegu wojny w Ukrainie oraz reakcji Stanów Zjednoczonych. Jak powszechnie wiadomo, o prym na arenie międzynarodowej walczyć będą dwa mocarstwa, tj. Stany Zjednoczone i Chiny. 

Pewna pasywność Chin w stosunku do rosyjskiego agresora w Ukrainie może mieć z tym wyraźny związek. Im większe będzie zaangażowanie USA w tym obszarze, tym szanse na zdominowanie Rosji przez Chiny w przyszłości mogą maleć. Działania Chin można zatem uznać wciąż za czynnik ryzyka, który może przesądzić o notowaniach cen mleka na świecie.

Tylko w Argentynie rośnie produkcja mleka

Ponadto, należy zauważyć, że w przypadku importu do Chin artykułów mleczarskich istotne znaczenie miała, przeznaczona do żywienia trzody chlewnej, serwatka w proszku. Mimo że w pierwszym kwartale 2022 w porównaniu do roku poprzedniego import serwatki spadł, to rząd chiński wciąż stoi na stanowisku, że do 2025 r. nastąpi ustabilizowanie zdolności produkcyjnych wieprzowiny na poziomie około 55 milionów ton, czyli 11 mln ton więcej niż w 2020 roku. Zważając jednak na sytuację bieżącą, widoczny obecnie spadek produkcji mleka ma charakter globalny. Jedynie w Argentynie obserwowany jest wzrost jego produkcji.

Spada opłacalność produkcji mleka w Europie

Wszystko zależy oczywiście od kosztów produkcji, ponieważ tam, gdzie one są najwyższe, tam produkcja mleka, nie wytrzymując globalnej konkurencji, spada. Wedle danych z Komisji Europejskiej za pierwszy kwartał, produkcja mleka w Niemczech w porównaniu do roku poprzedniego spadła o ok. 71 tysięcy ton. W tym samym czasie, niemal o tyle samo wzrosła ona w Polsce. Widać zatem, że polscy producenci wygrywają tę konkurencję, ponieważ lepiej radzą sobie w zakresie optymalizacji kosztów.

Ponownie przywołuje to kwestię opłacalności produkcji mleka w UE. Dane z 22. tygodnia bieżącego roku wskazują, że koszty produkcji mleka w Unii Europejskiej w ciągu miesiąca w zasadzie nie uległy zmianom. Część składowa odpowiedzialna za żywienie krów wzrosła o 3,1%, za to energii spadła o 3,4%. Obecny tydzień za sprawą podwyżek cen paliw może wpłynąć na wzrost kosztów zakupu i wytworzenia energii. Za to spadek cen komponentów paszowych może zrównoważyć ten wzrost.

Rolnicy z uwagi na wciąż ograniczoną podaż mleka, mogą w okresie letnim nie tylko liczyć na dalszy wzrost cen, ale i wzrost opłacalności produkcji. Są podstawy, by pokusić się o prognozy cen mleka na koniec roku, oczywiście przy znanych obecnie uwarunkowaniach. Moim zdaniem, cena mleka w skupie powinna osiągnąć poziom 2,55 – 2,60 zł netto za litr, a ewentualne odwrócenie trendu może nastąpić dopiero w 2023 roku.

Jarosław Malczewski
Zdjęcie: Archiwum

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 26/2022 na str. 59. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

Trudno o szybciej i dynamiczniej rozwijającą się markę na polskim rynku, która byłaby uhonorowana tyloma nagrodami, co Mlekovita. Od wielu lat wyroby Spółdzielni cieszą się uznaniem konsumentów, co ma odzwierciedlenie w zajmowaniu topowych pozycji w prestiżowych rankingach Gazety Finansowej czy Forbesa. Przychody firmy co dekadę wzrastają dwudziestokrotnie, a w ubiegłym roku wyniosły ponad 6,3 mld złotych. W ostatnim roku na inwestycje wydano blisko 85 mln złotych, a w ostatnim dziesięcioleciu – ponad 1 mld złotych. Co stoi za sukcesem spółdzielni z Wysokiego Mazowieckiego?

Dariusz Sapiński: Silna marka jest siłą napędową konkurencyjności

Koncepcja i prace nad nową marką rozpoczęły się w 1991 r. W kilka miesięcy powstała nazwa, logo i szata graficzna produktów, które ujrzały światło dzienne i pojawiły się na sklepowych półkach pod nazwą Mlekovita w 1992 roku. Dzięki efektywnemu zarządzaniu Prezesa Dariusza Sapińskiego, trafnym inwestycjom i dbaniu o jakość produkowanych wyrobów, siła i rozpoznawalność marki nieustannie rosła. Obecnie Mlekovita jest największą grupą mleczarską w całej Europie Środkowo-Wschodniej, której produkty sprzedawane są w 167 krajach na świecie.

Najpewniejsze są świeżo zasiane łąki, które w poprzednim roku były wyłącznie koszone, bez użytkowania pastwiskowego. Bezpieczne są również pastwiska, które w poprzednim sezonie, które w poprzednim sezonie nie były użytkowane przez bydło. Największe ryzyko dla zwierząt jest wówczas, gdy pastwisko spasane przez bydło, nigdy nie było koszone. 

• Zwiększone ryzyko zarażenia pasożytami występuje wówczas gdy:
• Od sierpnia roku poprzedniego na pastwisku przebywały konie (niewrażliwe na pasożyty bydlęce).
• Zakażone pastwiska w pierwszej połowie roku ponownie są użytkowane (formy przetrwałe).
• świeżo ścięta trawa jest natychmiast transportowana, a użytek jest spasany (pasożyty są odporne na proces przygotowywania kiszonki).
• Zakażone pastwiska są po zimie ponownie użytkowane.
• Obciążone pasożytami pastwisko było spasane bydłem i bezpośrednio po tym koszone. 

Zadziała systematyczność

Najlepsze informacje na temat obciążenia pasożytami w stadzie daje regularne badanie kału. Na podstawie wyników można oszacować stopień zakażenia pastwiska larwami pasożytów. Celem zrównoważonego programu odrobaczania jest utrzymanie kontaminacji pastwiska na jak najniższym poziomie. Jak to zrobić?

• Wypas bydła tylko na pewnych pastwiskach
• Zmiana pastwiska po 3 tygodniach w okresie wiosennym oraz co 2 tygodnie latem.
• Ponowne korzystanie z pastwiska po 3 miesięcznym okresie spoczynku

– Z jednej strony nie ma rzetelnych badań potwierdzających szkodliwy wpływ GMO na zdrowie ludzi, z drugiej strony brakuje też badań, które by dowiodły, że spożywanie GMO, zwłaszcza długofalowe, nie powoduje uszczerbku na zdrowiu – zauważa Sylwia Tarczyńska, profesor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Aby mieć co do tego pewność, należałoby przebadać kilka pokoleń.

Jak wynika z badań, Polacy nie są przekonani do żywności GMO

Modyfikowana genetycznie żywność jest obecna na rynku dość krótko, ciągle mało o niej wiemy – zwłaszcza o jej wpływie na zdrowie kolejnych pokoleń (plantacje GMO na skalę przemysłową pojawiły się dwadzieścia kilka lat temu w Stanach Zjednoczonych). Polscy konsumenci swoją opinię na temat GMO wyrażali niejednokrotnie w różnych badaniach ankietowych – m.in. przeprowadzonych kilka lat temu przez CBOS. Okazało się wówczas, że aż 67% obawiało się pojawienia się u ludzi nowych chorób i alergii; 71% nasilenia występowania różnych chorób; a 67% niekontrolowanych zmian genetycznych. Ponadto zdecydowana większość ankietowanych (71%) uznała GMO za niebezpieczną ingerencję w przyrodę.

– Za około 20–30 lat powinniśmy mieć większą wiedzę na temat wpływu GMO na zdrowie ludzi – mówi Sylwia Tarczyńska. Aczkolwiek, żeby mieć rzetelne dane, należałoby stworzyć grupy kontrolne, które spożywałyby określone ilości GMO i wówczas obserwować, jak wpływa to na zdrowie poszczególnych osób oraz ich potomków.

Zauważa jednak, że nic nie wskazuje na to, by takie badania miały zostać przeprowadzone, a dopóki nie mamy dokładnych informacji odnośnie tego kto i w jakim stopniu spożywa genetycznie modyfikowaną żywność, nie możemy określić jej wpływu na zdrowie ludzi. Można badać jedynie, czy w genomie człowieka zachodzą zmiany spowodowane spożywaniem GMO.

Artur Puławski
(źródło: PIM)
Zdjęcie: Unsplash

Opracowana w Europie koncepcja „Heat Stress Protect” jest pierwszym w historii produktem ubezpieczenia klimatycznego zaprojektowanym, aby pomóc hodowcom bydła mlecznego w ograniczeniu strat ekonomicznych – w tym produkcji i jakości mleka, wydajności reprodukcyjnej, zdrowia krów, energii i pracy – spowodowanych ekstremalnym stresem cieplnym.

Technologia Heat Stress Protect może być używana jako samodzielna usługa lub może zostać wbudowana w istniejące oprogramowanie do monitorowania zwierząt. Automatycznie pobiera ona dane z lokalnych serwisów pogodowych. Obliczenia oparte na lokalnym indeksie temperatury i wilgotności (THI) oraz indeksie strat ekonomicznych określają, kiedy wypłaty dla gospodarstw są uzasadnione.

System alarmuje rolników, gdy spełnione są warunki do otrzymania rekompensaty na koniec roku. Oferuje on również dodatkowe funkcje, które pozwalają rolnikom przewidzieć stres cieplny, odpowiednio nim zarządzać i zmierzyć zdolności adaptacyjne swojego stada.

Usługa jest w pełni zautomatyzowana i nie wymaga udziału doradców ani osób badających roszczenia. Wszystko jest przejrzyste, ponieważ opiera się na danych i indeksach. Wypłaty są dokonywane automatycznie na koniec sezonu.

Stado ponad 50 000 krów mlecznych monitorowane przez Heat Stress Protect

Od swojego debiutu w zeszłym roku, Heat Stress Protect został już wbudowany w system monitorowania stada Farmlife®, dzięki czemu monitoruje warunki stresu cieplnego dla ponad 50 000 krów mlecznych we Francji. Wprowadzenie na rynek amerykański jest spodziewane w tym roku, a docelowo planowane jest wprowadzenie go na całym świecie.

Projekt komercyjny jest wspólnym przedsięwzięciem globalnej firmy reasekuracyjnej SCOR, francuskiej firmy ITK zajmującej się rolnictwem cyfrowym oraz firmy Skyline Partners, specjalizującej się w ubezpieczeniach parametrycznych.

Artur Puławski
Zdjęcie: Archiwum

W takich przypadkach najlepiej sprawdza się słoma (wióry i piasek już nie). Noworodek rasy hf potrzebuje dodatkowej energii, by utrzymać ciepło, gdy temperatura spada 10°C.

Gdy jest przeciąg lub ściółka jest mokra, temperatura krytyczna jest jeszcze niższa. Dzieje się tak dlatego, że cielę rodzi się z zaledwie 3–4 procentami masy ciała w postaci tłuszczu, co nie wystarczy na długo, jeśli będzie musiało spalać tłuszcz do produkcji ciepła. Spalanie tkanki tłuszczowej w celu ogrzania może prowadzić do obniżenia tempa wzrostu, problemów zdrowotnych, a nawet śmierci.

Ściółka ze słomy najlepsza dla cieląt

Ściółka słomiana jest najlepszym wyborem zapewniającym młodemu cielęciu izolację. Jednak słoma ma również tendencję do zatrzymywania wilgoci, dlatego ważne jest, aby regularnie ją uzupełniać (uwaga w deszczowe lato!). Wilgotność przekraczająca 20% jest zbyt wysoka. Można to łatwo sprawdzić klękając na ściółce w kojcu dla cieląt. Jeśli na spodniach zostaną wilgotne ślady – ściółka jest zbyt mokra.

Artur Puławski
Zdjęcie: Archiwum

Na zmniejszenie indeksu wpływ miał głównie spadek ceny sera cheddar, który staniał o 9% do poziomu 4 875 dolarów/t. Spadki wartości miały miejsce również w przypadku bezwodnego tłuszczu  mlecznego (o 5,7% do 5913 dolarów/t) oraz pełnego mleka w proszku (o 0,6% do 4 125 dolarów/t).

Masło po raz kolejny drożeje

Drugi raz z rzędu wzrasta cena masła, które tym razem zyskało na wartości 2,4% (do 6 213 dolarów/t). Podobnie zachowały się ceny odtłuszczonego mleka w proszku, którego cena wzrosły o 1% (do 4 276 dolarów/t).

Artur Puławski
Zdjęcie: Pexels

Pierwsze problemy w handlu z Chinami miały miejsce w trakcie pandemii COVID

Warto wziąć pod uwagę, że wcale nie zakończyła się ona tak, jak w Europie. Tamtejsze władze nadal stosują politykę zero tolerancji wobec wirusa. Chińczycy w wielu miastach wciąż podlegają licznym restrykcjom. Obcokrajowcy z kolei po przybyciu na tamtejsze terytorium podlegają trzytygodniowej kwarantannie. Jej koszty ponoszone są osobiście i może ona być dowolnie wydłużana. Wobec tego handel z ChRL musiał zwolnić. Warto przyjrzeć się temu zjawisku zarówno pod względem ilości, jak i wartości sprzedaży. Wartość sprzedaży w przypadku kluczowych dla Chin państw i regionów wzrosła tylko w kilku przypadkach. Dotyczy to przede wszystkim Nowej Zelandii, która sprzedała do Państwa Środka produkty za więcej niż w latach ubiegłych. W kwietniu bieżącego roku uzyskana wartość sprzedaży była o 9,6% większa niż przed rokiem. Jednak w Stanach Zjednoczonych czy państwach Unii Europejskiej wartość sprzedaży zaczyna znacznie się zmniejszać. W odniesieniu do pierwszego z wymienionych, spadła aż o 12,8%.

Biorąc pod uwagę ilość, a nie wartość sprzedanych produktów, to spadki wolumenu sprzedaży są wyraźne w przypadku wszystkich eksporterów. Odnosząc się do przytaczanych powyżej kwietniowych danych, największy spadek sprzedaży na rynek chiński zaliczyły państwa unijne. Ilość sprzedanych w kwietniu bieżącego roku produktów mleczarskich była o 27,6% mniejsza niż przed rokiem. W Nowej Zelandii było to o 12,4% mniej. Z kolei australijskie mleczarnie sprzedały o 25% mniejszą ilość produktów.

W przypadku państw unijnych, tylko Holandia notuje przyrosty pod względem ilości wysyłanych do Chin produktów mleczarskich

Jednak sam eksport z tego kraju jest specyficzny w porównaniu do pozostałych państw UE. Głównym produktem eksportowym holenderskich przedsiębiorstw są odżywki dla dzieci. Wśród europejskich eksporterów jedynie Irlandia posiada zbliżoną do Holendrów strukturę sprzedaży. Z Polski, która na rynek chiński wysyła przede wszystkich proszki mleczne i mleko UHT, w ciągu czterech miesięcy bieżącego roku wyeksportowano 36,9 tys. ton produktów. Jest to mniej o 53,6% niż w roku 2021.

W Chinach przyspiesza produkcja mleka

Rynek chiński niesie za sobą jeszcze kolejne ryzyka. Przede wszystkim, w Chinach przyspiesza produkcja mleka. Tamtejsze mleczarnie są jednymi z najszybciej rozwijających się w tej branży. W 2021 roku wynosiła ona 36,8 mld kg. Daje to im czwartą pozycję na świecie po Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych i Indiach. Tamtejsza produkcja jest wyższa niż w Federacji Rosyjskiej, Brazylii czy Nowej Zelandii. Wartość sprzedaży największej chińskiej mleczarni, czyli YILI, za rok 2021 osiągnęła rekordowe 70,5 miliarda złotych.

To ogromny skok w porównaniu z poprzednimi latami, który plasuje chińskie przedsiębiorstwo jako gracza nie mniej istotnego niż nowozelandzka Fonterra. Wszystko to ma miejsce w wyjątkowo korzystnych politycznie uwarunkowaniach. Chińskie władze chcą przyśpieszyć procesy, które uczynią kraj samowystarczalnym i bezpiecznym żywnościowo. To bez wątpienia efekt pandemii, której skutki Chińczycy odczuli wyjątkowo mocno.

Jednak równie wyjątkowo silny efekt odniosło jeszcze jedno zdarzenie z ostatnich lat. Mianowicie, wojna celna ze Stanami Zjednoczonymi za czasów prezydentury Donalda Trumpa. Na pierwszym planie jest oczywiście nie mleko, a zboża. Chiny chcą być pod tym względem w pełni niezależne już w 2025 roku. Faktycznie ich zbiory rosną z roku na rok. W ubiegłym roku wynosiły 685 milionów ton i były wyższe o 13,4 mln ton niż w 2020 r. Jednocześnie w ciągu ubiegłego roku Chiny zaimportowały 130 milionów ton zbóż tylko w pierwszych dziesięciu miesiącach 2021 roku. To efekt tworzenia od półtora roku systemu rezerw strategicznych mających uniezależnić państwo od braku stabilizacji, czy to w rolnictwie, czy też w związku z konfliktami politycznymi. W mniejszym jak na razie stopniu mechanizm ten dotyczy produktów odzwierzęcych, w tym mleka. Hodowla bydła zaczęła być w Chinach dotowana, tak jak i innych podstawowych produktów rolnych. Chiński rząd wspiera zarówno małe gospodarstwa rolne, jak i olbrzymie holdingi, aby ukierunkować produkcję na podstawowe płody rolne. Faktycznie, chińska branża rolno-spożywcza zaczyna produkować coraz więcej ryżu, wieprzowiny czy mleka, a coraz mniej areału zajmują chociażby uprawy kwiatów.

Kraje afrykańskie alternatywą dla rynku chińskiego?

Zdają się to już dostrzegać przedsiębiorstwa mleczarskie z państw tak zwanej starej Unii, które coraz bardziej ukierunkowują się na kraje afrykańskie. Szczególną rolę odgrywa tu Nigeria oraz państwa Afryki Zachodniej. Ścieżką tą zaczynają w coraz większym stopniu podążać również polskie mleczarnie. Swoje biura w wymienionym regionie otwiera coraz więcej europejskich mleczarni. Część z nich zaczyna również inwestować w tych krajach w produkcję mleka. Za przykład mogą tu posłużyć działania duńskiej Arli, która zapowiedziała zakończenie inwestycji w fermy mleka w Nigerii jeszcze w tym roku. Ich głównym celem ma być nie tyle pozyskiwanie surowca, a popularyzacja i edukacja w zakresie produkcji mleka wśród lokalnych rolników.

Artur Puławski
Zdjęcie: Pixabay

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 25/2022 na str. 46. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR:  Zamów prenumeratę.

Wartość indeksu głównego wzrosła o 1,5%, co przełożyło się na wyraźne podwyżki polskich hitów eksportowych, tj. odtłuszczonego mleka w proszku (o 3%) i masła (o 5,6%). Przyczyn odwrócenia obserwowanego wcześniej trendu spadkowego należy szukać zarówno w spadającej produkcji mleka u głównych eksporterów, jak i zmianie polityki „covidowej” w Chinach.

Chińska Republika Ludowa zdecydowała o złagodzeniu obowiązującego od dwóch miesięcy lockdownu. Nie oznacza to jednak rezygnacji z obranego wcześniej kursu „zero covid”. Złagodzenie stanowiska w tej materii było podyktowane rosnącymi problemami gospodarczymi, które powstały w Szanghaju, gdzie przymusowo zamknięto w domach 25 mln osób.

Rosną ceny żywności w tym ceny tłuszczów pochodzenia roślinnego. Jak to wpływa na rynek mleka?

Pozytywne dla naszej branży sygnały płyną również z Niemiec, gdzie obserwuje się duży wzrost cen żywności. Mimo tych podwyżek, ceny w niemieckich sklepach dla przetwórców nie pozwalają na zyski porównywalne do tych, które uzyskuje się z eksportu masła czy mleka w proszku.

Czynnikiem stymulującym wzrost cen mleka na rynkach krajowych wciąż pozostaje sytuacja w Ukrainie, w tym m.in. ograniczenie eksportu oleju słonecznikowego. Nie bez znaczenia pozostają silne powiązania zarówno gałęzi rolnictwa, jak i wpływ oczekiwań konsumenckich w choćby jednej z nich.

Wzrost cen tłuszczów pochodzenia roślinnego sprawił, że konsumenci częściej sięgali po masło. Na ciągłą uwagę wciąż zasługuje analiza bieżących kosztów produkcji mleka na rynku wspólnotowym.

W 21. tygodniu tego roku, w porównaniu do sytuacji sprzed miesiąca, ponownie wzrosły koszty żywienia krów, tym razem o 1,7%. Spadły za to ceny energii, osiągając wartość o 5% mniejszą niż w poprzednim miesiącu. Spadek ten ma jednak wymiar wyłącznie chwilowy, co „gołym okiem” widać na stacjach benzynowych. Ceny ropy naftowej mają wpływ również na ceny gazu, ponieważ występuje tu mechanizm indeksowania ceny gazu z ceną ropy naftowej, a więc jedno wpływa na drugie.

Nie milkną również echa dyskusji na temat zniesienia ceł przez Unię Europejską na artykuły drobiarskie. Czy podobnych uzgodnień można spodziewać się dla artykułów mleczarskich i czy one będą w interesie polskiego sektora mleczarskiego?

Eksport drogowy oraz kolejowy dla produktów z Ukrainy

Zagadnienie to należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach i w szerszej perspektywie. Dotychczas transport produktów rolno-spożywczych był realizowany przez basen Morza Czarnego. W taki sposób zaopatrywano m.in. kraje afrykańskie oraz Turcję. Wybuch wojny spowodował jednak utrudnienia w dostępie do morza przez Ukrainę, a przy tym wymusił konieczność szukania alternatywnego rozwiązania. Jednym z nich jest eksport drogowy oraz kolejowy przez Unię Europejską. Należy zatem założyć, że część produktów pozostanie w Unii Europejskiej, doprowadzając do wzrostu konkurencji i w dalszej kolejności spadku cen.

Wzrost importu produktów żywnościowych z Ukrainy na teren Unii Europejskiej należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, głównym kanałem eksportu towarów rolnych z Ukrainy był do tej pory transport przez Morze Czarne. W ten sposób odbywały się dostawy zbóż i roślin oleistych na rynek światowy. Był to również kanał eksportu koncentratu soku jabłkowego na dalekie rynki oraz drobiu do Turcji i krajów arabskich. Od wybuchu wojny transport z ukraińskich portów jest blokowany przez wojska rosyjskie. W efekcie, Ukraina nie ma innego wyjścia niż szukanie możliwości transportu przez inne kraje, w szczególności przez państwa Unii Europejskiej. Infrastruktura transportu drogowego oraz kolejowego ma jednak swoje ograniczenia i to zarówno przepustowe, jak i logistyczne. W efekcie tego, siłą rzeczy część towarów trafi na rynek Unii Europejskiej. Z jednej strony, wzrost podaży produktów z importu może na rynku unijnym powodować presję na ceny produktów unijnych. Z drugiej strony, w tym samym czasie powinien wzrosnąć popyt na unijne artykuły mleczarskie na rynku światowym, co mogłoby prowadzić do stabilizacji cen. Przy takim założeniu import do UE z Ukrainy nie musiałby oznaczać załamania cen na rynku unijnym.

Ponadto, należy rozważyć również import mleka surowego z Ukrainy, głównie jednak do mleczarni zlokalizowanych przy granicy. Ukraina mimo swojego potencjału oraz niekwestionowanych warunków naturalnych nie była dotąd istotnym producentem mleka. Dostawy mleka surowego do przemysłu z roku na rok spadały, osiągając ostatecznie wielkość na poziomie jedynie 3,5 mld kg, czyli ponad 3 razy mniej niż w Polsce.

Rentowność polskich mleczarni może wzrosnąć

Zakładając utrzymującą się koniunkturę na rynku światowym oraz koncentrację dużych proszkowni na wschodzie Polski, ta nowa okoliczność może doraźnie poprawiać rentowność branży. Zwiększenie udziału przerabianego mleka w dużych proszkowniach oraz masłowniach może obniżać jednostkowe koszty przetwórstwa, generując większy zysk.

Rozwiązanie to oczywiście ma sens wyłącznie wtedy, kiedy z importowanego mleka wytworzy się produkty eksportowe, które natychmiast sprzedamy np. do Afryki czy Chin.

Jarosław Malczewski
Tytuł i śródtytuły pochodzą od redakcji
Zdjęcie: Unsplash

Wśród przedsiębiorców wykazanych w Krajowym Rejestrze Sądowym, którzy za dominujący rodzaj prowadzonej przez siebie działalności, przetwórstwo mleka i wyrób serów zostało wskazane przez 257 firm. Co do skali ich działalności to 37 z nich stanowiły małe, a 17 mikroprzedsiębiorstwa. W gronie tym znalazła się również jedna organizacja pozarządowa. Ilość średnich i dużych firm wynosi 140. Można powiedzieć, że przetwórstwem mleka zajmuje się aktywnie 195 przedsiębiorstw. Jak widać, występuje luka, ponieważ część z tych firm dopiero rozpoczyna działalność i nie złożyła do KRS końcowych raportów rocznych za rok 2021 lub powstała dopiero w roku 2022. Ponadto 17 z nich znajduje się w stanie likwidacji, 3 w stanie upadłości, a działalność 9 jest zawieszona. Co do pochodzenia uczestników polskiego rynku mleka dominują przedsiębiorstwa z polskim kapitałem. Jest ich łącznie 175, z czego 106 to średnie i duże firmy. Wśród istotnych na polskim rynku graczy spoza naszych granic, 5 to przedsiębiorstwa francuskie, 2 z kapitałem pochodzącym z Arabii Saudyjskiej, 2 z tureckim oraz po jednym, których beneficjenci rzeczywiści znajdują się w Niemczech, Włoszech, Hiszpanii i Holandii.

Jaki typ przedsiębiorstw mlecznych dominuje na polskim rynku?

Najczęściej występującą formą działalności wśród przetwórców mleka wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Jest ich 132. Jako spółdzielnie działa z kolei 100. Mniej popularnymi są spółka jawna (10), spółka komandytowa (8) czy spółka akcyjna (4). Jednak w kwestii ilości skupowanego i przerabianego mleka dominują spółdzielnie mleczarskie oraz jedna grupa kapitałowa (Polmlek). Poza tym są to firmy, które działają na rynku zdecydowanie najdłużej. Więc przebijają konkurencje zarówno pod względem skali, jak i, co dziś szczególnie istotne, wiarygodności.

Na rynku mleka funkcjonują również przedsiębiorstwa, dla których głównym rodzajem działalności jest wyłącznie skup i odsprzedaż mleka surowego w ilościach hurtowych. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w rejestrze pierwszych podmiotów skupujących mleko krowie wykazuje ich 309. Większość z nich to oczywiście wspomniani wcześniej przetwórcy, z czego najliczniejszą grupę stanowią spółdzielnie mleczarskie. Część to jednak podmioty typowo „skupowe”. Wiele z nich od lat działa na rynku skupując ilości mleka większe niż niektórzy z przetwórców i jest nastawionych na długoterminową współpracę z gospodarstwami rolnymi. Jednak w czasie hossy pojawiają się firmy, które poczuły, że na mleku można zarobić dość łatwe pieniądze. Szkoda, że często bazując na czyjejś naiwności.

Za litr mleka od ręki

W niektórych regionach kraju nadal można spotkać historie o zapłacie „za litry od ręki’’ przez kierowcę. Sprzedający mleko takiemu podmiotowi nie zna jego parametrów. Oby białe, jest niestety szczątkową, ale nadal występującą rzeczywistością w przypadku wielu „doraźnych” podmiotów skupowych. Pojawiają się one zazwyczaj w okresach dobrej koniunktury na rynku mleka. Obecnie trwa ona wyjątkowo długo. Nie zapowiada się również, aby w najbliższych miesiącach uległa załamaniu. Otoczenie temu sprzyja. Popyt na wyroby mleczarskie rośnie, szczególnie w krajach rozwijających się. Główne zagrożenia dla Polski, jak i innych dominujących w Europie producentów mleka wydają się mieć źródło na rynku wewnętrznym. Głównym zagrożeniem to nieustanny wzrost kosztów działalności gospodarstw, ale też i przetwórców. W takiej sytuacji najlepiej pośredniczyć w sprzedaży surowca. Aby szybko rozpocząć działalność w zakresie skupu mleka, właściwie nie potrzeba zbyt wiele. Wystarczy transport od punktu A do B oraz producent mleka, któremu obieca się kilkanaście groszy więcej od dotychczasowego odbiorcy. Część firm, które zaczynają zajmować się sprzedażą mleka jeszcze niedawno przewoziła olej czy inne płynne produkty żywnościowe.

Doraźne podmioty skupowe demolują polski rynek mleka?

Często są to firmy transportowe do tej pory współpracujące z mleczarniami. Powstaje pytanie, czy tego rodzaju firmy mogą demolować rynek mleka? W dłuższym okresie bez wątpienia. Szczególnie z punktu widzenia mniejszych spółdzielni mleczarskich, które są wyjątkowo dotknięte wzrostem kosztów działalności. Niestety, spółdzielnie mleczarskie nie posiadają jednej cechy, którą mogą wykazywać się uruchamiające się w czasie hossy mikro- i małe przedsiębiorstwa. Ich elastyczność w kwestii ceny płaconej producentom mleka jest ograniczona. Umowy sprzedaży z sieciami handlowymi i dyskontami zawierane są na długie okresy. W żadnym wypadku nie krótsze niż kwartał. W związku z tym trudno o targowanie się w kwestii ceny z dnia na dzień. Jest to wręcz wykluczone.

W państwach tak zwanej starej Unii zjawisko to nie występuje. Nie chodzi bynajmniej o samą formę działalności polegającą na handlu surowcem, a o zachowanie pewnych standardów. Po pierwsze, obsługa producenta mleka w tak zwanych doraźnych podmiotach skupowych jest właściwie żadna. Nie ma mowy o monitorowaniu stada, czy szerszej współpracy na linii odbiorca dostawca. Po drugie, wiąże się to ze standardami prawnymi. Jak wiadomo, sprzedaż produktów rolnych podlega kontraktacji, która z góry zakłada długoterminową współpracę. W przypadku firm okazyjnie skupujących mleko jest to niestety fikcja. Umowa, owszem w większości przypadków jest zawierana, ale jako konieczna formalność. Dochodzić przysługujących z niej praw dostawcy nie jest już prosto. Zresztą, zazwyczaj nie ma ich właściwie zbyt wiele, a nawet wcale.

Ostatnią, a być może najistotniejszą kwestią jest fakt, że narastająca ilość doraźnych firm skupowych może zmienić rynek mleka w targowisko. W państwach, które posiadają rozwiniętą produkcję mleka zakupy surowca podlegają długoterminowej kontraktacji, przez co koszty przetwórców można racjonalnie rozkładać w czasie. W Polsce do tej pory nie powstała żadna giełda mleka surowego, które istnieją w Danii, Holandii czy Francji. Ruchów w tym kierunku nie wykonywały jakiekolwiek organizacje ani też sami uczestnicy rynku. Co do tych drugich, część z nich mogłaby być z tego niezadowolona. Wszak działają tylko w momentach hossy na rynku i znikają, kiedy sytuacja się pogarsza.

Artur Puławski
Zdjęcie: Pixabay

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 24/2022 na str. 52. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR:  Zamów prenumeratę.

Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich – Związek Rewizyjny zwraca się do Pana Premiera o spowodowanie podjęcia kompleksowych działań w celu stabilizacji sytuacji na rynku skupu i przetwórstwa mleka.

W sytuacji wzrostu popytu i wzrostu cen na mleko surowe rośnie ilość „doraźnych” podmiotów skupujących mleko krowie surowe oraz skala ich działalności, która faktycznie „demoluje” rynek skupu mleka w Polsce (np. eksport nieprzetworzonego mleka surowego kosztem zmniejszenia ilości mleka dla potrzeb krajowych zakładów przetwórczych – dla celów produkcji wyrobów mleczarskich dla zaopatrzenia rynku krajowego i eksportu przetworzonych wyrobów mleczarskich).

Brak inwestowania w przetwórstwo mleka i długotrwałe powiązania z producentami mleka powoduje, że ww. nowe „doraźne” podmioty skupujące mają z reguły dużo niższe koszty stałe niż np. spółdzielnie mleczarskie, czy inne zakłady przetwórcze. Wobec powyższego „doraźne” podmioty skupowe mogą także doraźnie oferować znacznie wyższe ceny skupu mleka. Powoduje to szereg negatywnych konsekwencji dla podmiotów prowadzących działalność od wielu lat np. spółdzielni mleczarskich. Wszak spółdzielnie mleczarskie ponoszą z reguły duże koszty stałe, m.in. spłata kredytów na inwestycje unowocześniające przetwórstwo mleka w celu zapewnienia oczekiwań konsumentów oraz możliwości eksportu wyrobów mleczarskich na rynku UE i poza UE, a także koszty wieloletnich działań ukierunkowanych na zapewnienie stabilizacji zbytu mleka i zapewnienia dochodowości produkcji mleka dla zrzeszonych w nich członków – rolników, producentów mleka. Dzięki temu spółdzielnie oraz inne podmioty przetwarzające mleko zawierają z rolnikami długoterminowe umowy skupu mleka. Jednocześnie spółdzielnie mleczarskie, dla zapewnienia stabilizacji produkcji i zbytu mleka dla rolników, zostały faktycznie zmuszone do zawierania długookresowych umów sprzedaży wyrobów mleczarskich do dużych sieci handlowych (po stałych cenach). W tej sytuacji zakłady przetwórcze nie mogą uzyskać, w krótkim okresie, znacznego podwyższenia cen zbytu swoich wyrobów (szczególnie w sytuacji dominującej roli dużych sieci handlowych). Wobec powyższego, np. spółdzielnie mleczarskie nie mają możliwości, w krótkiej perspektywie, „ścigania” się w zakresie cen skupu mleka z „doraźnymi” podmiotami skupującymi mleko. Ta sytuacja zagraża stabilności produkcji mleka.

Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich pragnie zwrócić uwagę Pana Premiera na specyfikę produkcji mleka oraz rynku mleka:

• długi okres uruchomienia lub wzrostu produkcji mleka – okres ok. 2 lat (czas wyhodowania nowej krowy) nie licząc innych uwarunkowań i kosztów, np. budowa, modernizacja obór, inwestycje na modernizacje mleczarni, rozwój bazy paszowej, itp.
• szczególna „wrażliwość” mleka jako surowca – oczywisty fakt cyklicznej produkcji mleka (konieczność codziennego udoju mleka w określonych jednostkach czasu), bardzo krótki czas od pozyskania mleka do jego dostawy do mleczarni, konieczność zachowania odpowiedniego „reżimu” podczas pozyskania mleka i transportu do mleczarni, w tym zagadnienia przestrzegania rygoru sanitarnego i temperatur.

Zagrożenie utrzymywania się na rynku Polski w dłuższym okresie wspomnianych tendencji może doprowadzić do „zdemolowania” dotychczas stabilnego rynku mleka w Polsce... W pierwszej kolejności wpłynie to negatywnie na sytuację spółdzielni mleczarskich. Zmniejszenie skali skupu mleka, spowodowane działalnością „doraźnych” podmiotów skupujących zagraża realizacji długoterminowych umów np. z sieciami handlowymi a w konsekwencji grozi utratą płynności finansowej – groźba upadłości zagraża nie tylko podmiotom słabym ekonomicznie i produkcyjnie, ale także dużym spółdzielniom mleczarskim, o dotychczas stabilnym udziale na rynku, które posiadają wysokiej jakości wyroby oraz nowoczesny potencjał produkcyjny – ale które są „uzależnione” w znacznym zakresie długookresowymi umowami zbytu z dużymi sieciami handlowymi... Duże sieci handlowe (z reguły o zagranicznym kapitale właścicielskim) dążąc do maksymalizacji zysku nie godzą się na wzrosty cen w ramach obecnych umów handlowych, co w połączeniu z zagrożeniem bardzo wysokimi karami umownymi za brak wykonania dostaw w ramach tych umów (niekorzystnych dla spółdzielni w obecnych relacjach cenowych) faktycznie zagraża płynności finansowej spółdzielni mleczarskich.

Zwracamy się do Pana Premiera o podjęcie szybkich i skutecznych działań w celu zapewnienia faktycznych, realnych warunków konkurencji na rynku mleka w Polsce poprzez:

• weryfikację czy „doraźne” podmioty skupowe mleka spełniają wymogi prowadzenia przez nie skupu, transportu, przechowywania i zbytu mleka (zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym weterynaryjnymi i sanitarnymi),
• sprawdzenie przez KOWR czy nowo powstające podmioty skupujące wywiązują się wobec rolników z obowiązku zawierania pisemnych umów skupu mleka zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych,
• przeprowadzenie przez UOKiK kontroli czy ww. podmioty nie naruszają, w relacjach z rolnikami, postanowień ustawy z dnia 17.11. 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi,
• weryfikację czy nowo powstające podmioty skupowe mleka, korzystające z pomocy finansowej ze środków krajowych i UE, rzeczywiście powstają w celu zrzeszania się ich członków dla zapewnienia stabilizacji zbytu mleka czy też jedynie doraźnie wykorzystują obecne tendencje spekulacyjne na rynku mleka „przerzutowego”,
• uruchomienie doraźnego oraz długookresowego wsparcia ze środków krajowych, a także ze środków UE, w tym w ramach Krajowego Planu Odbudowy dla podmiotów przetwórstwa mleka, w szczególności dla spółdzielni mleczarskich, prowadzących dotychczas wieloletnią działalność zapewniającą polskim rolnikom – producentom mleka stabilizację i opłacalność zbytu mleka dla zapewnienia realnej konkurencji na rynku mleka, w celu zagwarantowania długookresowego rozwoju produkcji i przetwórstwa mleka w Polsce – gwarancji bezpieczeństwa żywnościowego.

Z poważaniem
Prezes Zarządu
Waldemar Broś

Do wiadomości:
Pan Henryk Kowalczyk
Wiceprezes Rady Ministrów
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Wynika to oczywiście z faktu, że równolegle obserwowano również wzrost wartości podstawowych masowych produktów eksportowych, tj. odtłuszczonego mleka w proszku i masła. Ceny co prawda nie wróciły jeszcze do poziomów sprzed 1,5 miesiąca, ale najważniejsze, że odnotowane wcześniej spadki były chwilowe.

Na polskim rynku widoczne są za to dwa trendy. Pierwszy z nich jest pozytywny, bo ma związek ze wzrostem popytu na podstawowe artykuły mleczarskie. Coraz liczniejsza grupa ludności z Ukrainy swoje potrzeby żywnościowe zaspokaja kupując produkty w Polsce. Drugi jest niestety negatywny i dotyczy spadającego zainteresowania produktami Premium bez GMO oraz ekologicznymi. Przyczynę tego zjawiska należy łączyć z na razie niesłabnącą inflacją, bo jak ceny rosną, to powoli zaczyna się liczyć każda złotówka pozostająca w portfelu. Procesy te, oby nietrwałe, zmieniają zachowania konsumenckie, co wobec również rosnących zobowiązań kredytowych jest oczywiste. Trudno się temu dziwić, skoro się słyszy, że w gospodarstwie domowym wielu młodych małżeństw jedno wynagrodzenie trafia do banku na spłatę raty kredytu hipotecznego za mieszkanie. Sytuacja ta pozwala wyciągnąć jednoznaczne wnioski. Wygląda na to, że rynek krajowy w zasadzie jest stabilny, bo spadek konsumpcji w jednej kategorii asortymentowej jest rekompensowany przez wzrost w drugiej.

Ceny artykułów mleczarskich wzrosły o 56%

Warto dodać, że w ciągu minionych dwóch lat artykuły mleczarskie na świecie podrożały aż o 56%. W tym okresie świat doświadczył wybuchu pandemii koronawirusa, a to z kolei spowodowało spadki cen wywołane pozrywanymi łańcuchami dostaw i perturbacjami eksportowymi.

Pozytywnym sygnałem jest za to utrzymanie trendu spadających kosztów produkcji w Unii Europejskiej. Zgodnie z danymi z Obserwatorium Rynku Mleka, działającym przy Komisji Europejskiej, koszty żywienia krów spadły o 1,6%, a energii o 1,1% w ciągu minionego miesiąca.

UOKiK bierze pod lupę sieci handlowe

Dobrą wiadomością dla branży jest tym razem uzasadniona aktywność Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), która wzięła na celownik dwie duże sieci handlowe, dostrzegając nieprawidłowości w ich praktykach. UOKiK w końcu zauważył, że na dostawców produktów rolno-spożywczych nakładane są drakońskie opłaty związane z logistyką i dystrybucją, przenosząc jednocześnie na rolników niemal całe ryzyko. Miejmy nadzieję, że Urząd rzetelnie prześwietli dotychczasowe modele umów, a ma do tego konkretne instrumenty prawne, bowiem kary mogą sięgnąć aż 3% wartości rocznego obrotu!

Postępowania takie jednak często toczą się latami, a wielkie korporacje wspierane przez znakomite kancelarie prawne doskonale sobie z tym radzą, przez co dochodzenie sprawiedliwości może się okazać utopijne. Należy jednak takie sprawy podnosić, również po to, by budować świadomość społeczną na ten temat, bo do mas trafiał w tych sprawach niejasny przekaz. Bowiem jak dotąd, wszelkie podwyżki cen tłumaczone były bardzo cynicznie – pazernością rolników, którzy w rzeczywistości dostawali za owoce swojej pracy ceny niebędące zwrotem włożonego trudu. Zaś całą śmietankę, jak dotąd, spijał handel. Warto również zadać pytanie, co dzieje się z tymi, wyegzekwowanymi karami. Może warto byłoby pomyśleć nad utworzeniem funduszu, z którego wspierana byłaby branża.

Takie środki są niezbędne w szczególności dla wyzyskiwanych małych i średnich mleczarni, które nie mając innego wyjścia przenoszą skutki tych praktyk właśnie na rolników. Pomoc celowa, będąca rzeczywistą rekompensatą za poniesiony trud i straty, byłaby rozwiązaniem idealnym. Gospodarzem takiego funduszu mógłby zostać Fundusz Promocji Mleka, który jest administrowany przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Wymaga to oczywiście nowelizacji ustawy z dnia 22 maja 2009 r. "o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych".

Jarosław Malczewski
Zdjęcie: Archiwum

Spółdzielnia z Wielunia znalazła się w gronie najbardziej przedsiębiorczych i gospodarnych przedsiębiorstw w agrobiznesie.

Konkurs nagradza wyróżniających się rolników oraz najlepszych przedsiębiorców działających w branży rolno-spożywczej.

– Jesteście państwo najlepszymi z najlepszych, to jest rzeczywiście mistrzostwo. Te nagrody wznoszą na piedestał tych wszystkich, którzy swoją ciężką pracą budują w Polsce to, co teraz jest jeszcze ważniejsze – bezpieczeństwo żywnościowe Rzeczypospolitej – tymi słowami Prezydent RP Andrzej Duda podziękował gościom obecnym 27 maja 2022 r. na finałowej gali konkursu AgroLiga 2021. Prezydentowi towarzyszyła pierwsza dama Agata Kornhauser-Duda.

29 edycja AgroLigi

Uroczystość stanowiła zwieńczenie 29. edycji ogólnopolskiego konkursu AgroLiga, w którym wyróżniani są najlepsi polscy rolnicy i agroprzedsiębiorcy. Liderzy nie tylko w swojej branży, ale również wśród lokalnych społeczności. Eliminacje odbywały się na szczeblu wojewódzkim i krajowym.

Nagrody zostały wręczone w Pałacu Prezydenckim, co podkreśla rangę wydarzenia i wyróżnia konkurs spośród innych.

Honorowym patronatem AgroLigę 2021 objęli: Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

W wydarzeniu uczestniczyli Lech Antoni Kołakowski – sekretarz stanu w ministerstwie rolnictwa i rozwoju wsi, Halina Szymańska – prezes ARiMR, Aleksandra Hadzik – prezes KRUS oraz Marek Chibowski – zastępca dyrektora generalnego KOWR.

• Od lewej: Marek Chibowski, zastępca dyrektora generalnego KOWR, Lech Kołakowski, sekretarz stanu w MRiRW, Prezydent RP Andrzej Duda, Iwona Sandak, zastępca prezesa zarządu SDM Wieluń, Marek Kapica, prezes zarządu SDM Wieluń

Zdjęcia: SDM Wieluń

Freynie Lancaster, hodowczyni jerseyów z Oregonu czy słońce, czy deszcz, od 20 lat codziennie wkłada buty do biegania i wyrusza na 2-milową przebieżkę. Robi to nie tylko po to, aby utrzymać formę, ale także dlatego, że bieganie poprawia jej nastrój, daje energię wpływając zarówno na jej samopoczucie fizyczne, jak i psychiczne. Jak twierdzi – stres to codzienność rolnika.

Warto zadbać o dobry sen

Carrie Mess, hodowczyni bydła mlecznego z Wisconsin zwraca uwagę na inny aspekt – od kiedy zaczęła przywiązywać wagę do snu, znacznie poprawiło się jej zdrowie psychiczne. Wraz z rodziną, Mess doi 100 krów w Milford, Wisconsin. Znana ze swojej obecności w mediach społecznościowych Dairy Carrie, Mess mówi, że jej ograniczona obecność w mediach społecznościowych również pozytywnie wpłynęła na zdrowie psychiczne.

– Kiedy ludzie pytali mnie, jak znajduję czas na pracę na roli i media społecznościowe, odpowiadałam żartem, że po prostu nie śpię – mówi i dodaje: Ale to nie był żart. Budziłam się w środku nocy i jeśli nie odpisywałam na wiadomości i nie odpowiadałam na komentarze, to myślałam o tym. Albo robiłam rzeczy, na które nie miałam czasu w ciągu dnia. Teraz Mess stara się spać 7 godzin, co zrobiło ogromną różnicę. Kiedyś szczęściem był sen 5-godzinny, a zazwyczaj udawało się spać tylko 3 lub 4 godziny. Większa ilość snu pomogła jej zarówno na depresję, jak i na pamięć.

Lekarzy psychiatrów nie dziwi brak snu, stres i niepokój – naturalne stany każdego rolnika i hodowcy. Warto na co dzień pamiętać o paru aspektach:

1. Dowiedz się, co można kontrolować i naucz się nie skupiać na rzeczach, na które nie ma się wpływu (najlepszym przykładem jest pogoda). Im lepiej zrozumiesz i zaakceptujesz rzeczy, na które nie masz wpływu, tym lepiej będziesz w stanie kontrolować rzeczy, na które masz wpływ.

2. Znajdź aktywność, która pozwala oczyścić głowę i zrelaksować się.

3. Potrzebujesz określoną liczbę godzin snu każdej nocy (ile – to sprawa indywidualna). Nie zmienia się to w czasie żniw czy sianokosów. Jeśli się nie wyśpisz, będzie ci znacznie trudniej funkcjonować.

Artur Puławski
Zdjęcie: Unsplash