Technika

Robot żywieniowy GEA DairyFeed F4500 już niedługo zagości w europejskich oborach

k.dluzewicz@tygodnik-rolniczy.pl (Kamila Dluzewicz) — Tue, 11 Oct 2022 12:12:00 +0200

Nowy robot żywieniowy GEA DairyFeed F4500 dostępny jeszcze w tym roku

Jak zapowiada producent, w czwartym kwartale bieżącego roku robot DairyFeed F4500 ma być dostępny na rynkach niemieckim, austriackim, szwajcarskim, francuskim i szwedzkim. Od 2023 roku jego dostępność ma sukcesywnie pojawiać się w innych krajach. Zainteresowani tym, co ma do zaoferowania najnowszy robot żywieniowy GEA, będą mieli okazję zobaczyć maszynę w pełnej okazałości na targach EuroTier w dniach w Hanowerze, które odbędą się w dniach 15-18 listopada.

Automatyzacja pracy, która idzie w parze z ochroną klimatu

Celem, który przyświecał firmie przy konstruowaniu najnowszego robota było zmniejszenie śladu węglowego przy jednoczesnym zwiększeniu automatyzacji, a co za tym idzie elastyczności i wygody pracy w gospodarstwie utrzymującym bydło.

Koszty pracy w gospodarstwach rosną, zmniejszając opłacalność produkowanego surowca. Z drugiej strony chętnych do pracy przy bydle na próżno szukać, a to tylko niektóre z problemów, z którymi mierzą się obecnie producenci mleka. Jeżeli dodać do tego konieczność zwiększania skali produkcji, która pociąga za sobą konieczność efektyw...

Jak samodzielnie zbudować mobilną wannę do kąpieli racic?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 15 Jun 2022 00:00:00 +0200

Łatwiej, szybciej, samodzielniej

– Regularne kąpiele racic pozytywnie wpływają na stan zdrowia racic. Ale ciągły montaż i demontaż jest bardzo uciążliwy i brudzi ręce – twierdzą Dominique Jeske i Tobias Adler. Hodowcy szukali rozwiązania, które pozwoli na regularną kąpiel racic u wszystkich krów laktacyjnych. Wanny umieszczone bezpośrednio za robotem utrudniają płynność doju i nie dają gwarancji równomiernych zabiegów. Stąd próby znalezienia alternatywy.

Kąpiele w trakcie czyszczenia stanowisk

Rozwiązanie: Hodowcy zdecydowali się połączyć kąpiele racic z czyszczeniem stanowisk. Codziennie przepędzają krowy ze środkowego korytarza na drugą stronę obory, aby zrobić miejsce dla ścielarki. Kiedy stanowiska przy stole paszowym są gotowe, krowy wracają i czyści się następny rząd stanowisk.

W tę codzienną pracę należało wpisać raz w tygodniu kąpiel racic, ale tak, by nie zaburzyć wypracowanej rutyny. Tobias Adler skonstruował więc mobilny stelaż mieszczący dwie wanny, który można łatwo przesuwać za pomocą ładowarki. Stelaż z wanną do kąpieli racic stoi między korytarzami spacerowymi, a ruchomą bramką uniemożliwiającą ominięcie wanny. W trakcie przepędzania każda krowa musi przynajmniej raz przez nią przejść.

Aby uprościć cotygodniową kąpiel racic Tobias Adler skonstruował stelaż do wanny, który można w łatwy sposób przenosić za pomocą ładowarki

Czyszczenie bez demontażu

Stelaż ma długość 4 metrów, co daje miejsce na dwie wanny. Dzięki temu krowy kilkakrotnie przechodzą przez środek dezynfekcyjny i pielęgnacyjny. Tobias Adler sam zbudował ramę stelażu spawając stalowe kantówki zakupione u handlowca.

Szerokość stelaża jest dopasowana do szerokości wanny (około 1,0 m). Wysokość wanny jest tak dobrana, aby opróżnianie mogło się odbywać poprzez lekkie podniesienie, a nie wyciąganie całej wanny.

Z jednej strony do stelaża przymocowano dwie wahadłowe bramki, które zapobiegają przechodzeniu krów z boku. Od góry zamocowano uchwyt dla ładowacza; dzięki temu stelaż łatwo podnieść.

Tobias Adler przenosi stelaż za pomocą ładowarki na korytarz, gdzie wstawi wanny do kąpieli racic

Lista zakupów:

Kto chciałby sam zbudować sobie stelaż na wanny do kąpieli racic, powinien zaopatrzyć się w następujące części:

stalowe kantówki,
bramki wahadłowe, wyciągane,
plastikowe wanny do kąpieli racic,
piła tarczowa
drut do spawania

Materiały kosztowały około 400 euro, na wykonanie stelaża Tobias potrzebował jednego dnia. Dodatkowo zlecił ocynkowanie konstrukcji, co zwiększa koszty o 1000–1500 euro. Praca opłaciła się – stelaż zbudowany został w mgnieniu oka, a krowy przechodzą przez niego jedna po drugiej zupełnie bezstresowo.

Dominique Jeske i Tobias Adler

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 1/2021 na str. 46. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Przy jakim areale opłaca się zainwestować w zbiornik na paliwo?

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Mon, 16 May 2022 00:00:00 +0200

Zbiornik opłaca się już przy 30 hektarach

Polska firma Swimer produkuje zbiorniki na paliwo o pojemnościach od 1,5 tys. do 10 tys. l. Zdaniem ekspertów, najmniejszy z dostępnych zbiorników na paliwo o pojemności 1500 l opłaca się już w gospodarstwie 30-hektarowym, gdyż w stosunkowo niedługim czasie jego zakup się zwraca. Wynika to z niższej ceny paliwa nabywanego hurtowo, która według szacunków wynosi ok. 20 groszy na litrze. Wszystko jednak zależy od odległości dostawy i zakupionej ilości. Przyjmując, że zużycie paliwa na hektar wynosi 138 l, a tak donoszą ośrodki badawcze, to przy 30 ha kupując paliwo hurtowo rocznie jesteśmy w stanie zaoszczędzić ok. 1 tys. zł

Przechowywanie paliwa bez najmniejszych strat

Jarosław Drogosz od 2 lat użytkuje zbiornik na paliwo Swimer o pojemności 2,5 tys. l. Co ciekawe, został on wygrany na targach w Poznaniu za drugie miejsce w konkursie na najlepsze hasło uzasadniające przyjazd na targi. Ponieważ mocno rozbudowany był panel wykładów rolnik podał hasło: „Wiedza jest najdroższa, a błędy kosztują wiele”

– Największą zaletą tego zbiornika jest zupełnie bezpieczne tankowanie i przechowywanie paliwa bez najmniejszych strat. Bardzo wygodnym rozwiązaniem jest ściągany automatycznie wąż. W dogodnym miejscu zamontowano filtr, przez który przepływa paliwo, zatem jego wymiana jest szybka i łatwa. Dla porównania, w starszym zbiorniku innej firmy tak umieszczono filtr, że potrzeba niemało czasu, aby go wymienić. Filtracja paliwa zanim trafi do baku ciągnika jest bardzo ważna. Dzięki temu nie mamy żadnych problemów zimą z zamarzaniem paliwa w układach paliwowych. Ponadto filtry paliwa w ciągnikach są czystsze, a finalnie wydłużamy żywotność samego silnika. Innego rodzaju zaletą jest to, że zamawiając paliwo hurtowo płacimy taniej niż standardowo na stacji paliw. Szacuję, że ta różnica wynosi od 15 do 20 groszy. Przy naszych 200 hektarach są to oszczędności sięgające w skali roku 5 tys. zł – powiedział Jarosław Drogosz.

Dwuletni zbiornik na paliwo o pojemności 2,5 tys. litrów w gospodarstwie Jarosława Drogosza

Jarosław Drogosz ze wsi Szymaki (woj. mazowieckie, gm. Płońsk) gospodaruje z żoną Elżbietą oraz dziećmi: Renatą i Arturem na 200 ha własnych i 30 ha dzierżawy. Rolnicy uprawiają 90 ha kukurydzy (25 ha na kiszonkę, 65 ha na ziarno), 70 ha zbóż (50 ha pszenicy i 20 ha pszenżyta), 30 ha użytków zielonych (lucerna i koniczyna czerwona), 10 ha facelii i 29 ha buraków cukrowych. Utrzymują 70 krów o średniej wydajnośći 10 700 kg mleka, od których rocznie sprzedają ok. 700 tys. l mleka do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Sierpcu.

Zakup zbiornika szybko się zwraca

Waldemar Michalak od 5 lat jest użytkownikiem zbiornika na paliwo Swimer o pojemności 5 tys. l. Rolnik, który uprawia wraz z synami ponad 200 ha, a do tego ma suszarnię zbóż zasilaną olejem napędowym uważa, że już dawno zakup zbiornika się zwrócił.

– Taki zbiornik to wygoda i oszczędność. Dla porównania, kiedyś jeździliśmy na stację paliw z beczkami, a następnie z beczek przy użyciu wiader czy baniek przelewaliśmy paliwo do ciągników. To wymagało czasu, a pewne straty paliwa były nieuniknione. Teraz przyjeżdża samochód z hurtowni paliw, a zbiornik mamy napełniony w szybki i czysty sposób. Z kolei tankowanie z niego nie ustępuje nic tankowaniu na stacji paliw, co zapewniają dobrej jakości pistolet, długi wąż i licznik paliwa. Dzięki licznikowi wiemy dokładnie, jakie spalanie paliwa mają nasze ciągniki przy poszczególnych pracach. Ponadto w hurcie paliwo jest zawsze tańsze, w naszym przypadku różnica wynosi nawet 25–30 groszy na litrze. Zużywamy dużo paliwa nie tylko na uprawę pól, ale też w suszarni zbóż i ten zbiornik zwrócił się już z nawiązką. Paliwo zamawiamy zawsze z jednego i pewnego źródła, zatem jest ono bardzo dobrej jakości. Jednak gdyby coś było nie tak, to zawsze jesteśmy w stanie ocenić jakość paliwa, gdy przepływa przez szklany ostojnik, jaki zamontowano w zbiorniku. Ponadto zanieczyszczenia zostaną zatrzymane na filtrze zbiornika i nie trafią do silnika – powiedział Waldemar Michalak.

5-letni zbiornik na paliwo o pojemności 5 tys. l w gospodarstwie Waldemara Michalaka

Waldemar Michalak ze wsi Płowki (woj. kujawsko-pomorskie, gm. Radziejów) gospodaruje z żoną Grażyną, synem Danielem i synową Anną oraz synem Dawidem i synową Anetą. Wspólnie rolnicy uprawiają 250 ha, w połowie własnych, a w połowie dzierżawionych. W zasiewach dominuje pszenica ozima i kukurydza, potem burak cukrowy i rzepak, ok. 70 ha zajmują użytki zielone. Stado liczy 200 sztuk bydła opasowego.

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Rutkowski

Cały artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 1/2021 na str. 60. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Czy warto inwestować w robota paszowego do zadawania TMR-u?

p.staniszewski@tygodnik-rolniczy.pl (Przemyslaw Staniszewski) — Fri, 18 Mar 2022 00:00:00 +0100

Robot do TMR-u spłaca się w mleku

W 2016 roku te gospodarstwo całkowicie zmieniło swoje oblicze. Od razu po przejęciu „sterów” Albert Borkowski zaczął mocno inwestować w hodowlę bydła mlecznego. Do istniejącej obory pochodzącej z lat 80. dostawił nową część zwiększając liczbę stanowisk z 33 do 75. Kupił używany dwuślimakowy 12-metrowy wóz paszowy marki Siloking Mayer, postawił wiatę dla jałówek. Zainwestował też w dojarkę, maty legowiskowe, zgarniacze oraz jako pierwszy w Polsce zastosował nośniki aparatów udojowych firmy Pellon. Cały czas jednak planował zastosowanie automatycznego systemie żywienia, tyle że tę inwestycję musiał odłożyć w czasie, aby móc ją współfinansować środkami unijnymi. Temat powrócił w zeszłym roku. Rolnik wtedy już wiedział, że wybierze rozwiązanie fińskiej firmy Pellon, które miało być zamontowane z uwzględnieniem jego wytycznych.

– Chciałem, aby robot był zawieszony możliwie wysoko, umożliwiając w ten sposób w razie jego awarii przejazd przez oborę wozu paszowego. Mieszalnik pasz objętościowych miał być ustawiony w stodole, a w nie w nowym dostawionym budynku czy wiacie, a taśma doprowadzająca paszę objętościową do robota musiała być tak poprowadzona, aby nie ograniczała możliwości przejazdu przez budynek, w którym jest zamontowana. Ważne było też to, aby na taśmie po każdym załadunku nie leżała pasza – wymienia swoje założenia Albert Borkowski.

Cały artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca w 2019 roku.

Jeżeli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, zamów bezpłatnie próbny numer "Elity Dobrego Hodowcy".

Wysypy w paszowozie ułożone po przekątnej - jak takie rozwiązanie wpływa na zadawanie paszy?

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Mon, 14 Feb 2022 00:00:00 +0100

Zmiana systemu żywienia podniosła mleczną wydajność

– Przez kilka ostatnich lat zbliżałem się do granicy 10 tys. kg mleka od przeciętnej krowy, ale nie mogłem jej przekroczyć, a synowi się to udało. Myślę, że jest to w pewnym sensie zasługa zmiany systemu żywienia – oznajmił Sławomir Pakuła.

Mniej niedojadów

Nie tylko dobre wymieszanie i odpowiednia struktura, ale też równomierne rozdanie dawki TMR na stole paszowym, a właściwie w tym przypadku PMR, bo miks zawiera tylko pasze objętościowe było priorytetem dla Huberta i Sławomira Pakułów, gdy byli na etapie projektowania i zamawiania wozu paszowego pod swoją oborę. Oczywiście zanim zdecydowali się na konkretne rozwiązania przetestowali jeden z paszowozów chcąc się przekonać czy w ogóle jest to gra warta świeczki.

– Mieliśmy wóz paszowy na testach i gdy operator tej maszyny czyli syn wyjechał na kilka dni, a my powróciliśmy do tradycyjnego żywienia to okazało się, że krowy nie chcą jeść każdej paszy oddzielnie. My też nie chcieliśmy już rezygnować z paszowozu, który znacznie ułatwił nam pracę ograniczając wysiłek fizyczny – przyznał Sławomir Pakuła, dodając, że to właśnie dawka zadawana z paszowozu pozwoliła przekroczyć granicę 10 tys. kg mleka średniej wydajności laktacyjnej, głownie za sprawą większego pobrania suchej masy, zmniejszenia ilości niedojadów i lepszego wykorzystania paszy, a więc jej strawienia.

- Na testach mieliśmy podobną maszynę do tej co zakupiliśmy. Także miała obustronny wysyp, ale oba wysypy i prawy i lewy były zlokalizowane z tyłu kosza. Zauważyliśmy, że takie rozwiązanie nie pozwala na równomierne wysypywanie paszy z obu stron za jednym przejazdem. Razem z doradcami z A-Limy-Bis doszliśmy do wniosku, że problem zniknie przy dwóch wysypach ale ułożonych po przekątnej, zatem jeden boczny wysyp zlokalizowany jest z przodu maszyny, a drugi z tyłu. Z czystym sumieniem mogę polecić to techniczne rozwiązanie każdemu z hodowców - powiedział Hubert Pakuła, dodając że wóz paszowy w całości został zaprojektowany pod ich potrzeby z uwzględnieniem możliwości przejazdowych posiadanej obory, co miało wpływ na jego wymiary. - Szerokość wozu paszowego jest idealnie dopasowana do szerokości naszego stołu paszowego, dlatego PMR wprost z paszowozu trafia idealnie pod pyski krów - dodał młody rolnik.

Obora z roku 2007 posiada stół paszowy o szerokości 4 m i 30 legowisk uwięziowych, jej wymiary to 26 x 13 m

Silos zbożowy BIN o ładowności 60 ton w przeciwieństwie do maszyn został zakupiony bez wsparcia unijnego za własne środki

23 zł na dzień

Paszowóz pracuje tu od roku, jest to maszyna Alimamix Evolution o pojemności 10 m³. Posiada dwustopniową przekładnię planetarną, dzięki czemu nie wymaga ciągnika o dużej mocy. Pakułowie do napędzania paszowozu wykorzystali 30-letniego Zetora 5211 z trzycylindrowym silnikiem o mocy 50 KM. Pionowy ślimak odpowiadający za cięcie i mieszanie posiada 8 noży głównych plus 7 noży dodatkowych, wspomagają go 2 kontra noże. W precyzyjnym dodawaniu składników do PMR-u pomaga waga elektroniczna.

– W Zetorze nawet takim starszym fajne jest to, że przy zmianie biegów nie wyłącza się wałek WOM, co w sposób płynny pozwala rozdać paszę. Natomiast w Ursusie C-360 przy każdorazowym wciśnięciu sprzęgła automatycznie zatrzymuje się WOM – podkreślił Hubert Pakuła.

Wymieszanie dziennej dawki PMR wraz z rozdaniem trwa 40 minut, na skrócenie tej czynności wpłynęło zastosowanie do zbioru sianokiszonki prasy z rotorem. Jak wyliczył Hubert Pakuła dzienne zużycie paliwa na obsługę paszowozu oraz jego załadunek wynosi 5 l co daje mniej więcej koszt 23 zł, zatem miesięcznie jest to niecałe 700 zł, a rocznie nieco ponad 8 tys. zł. Jego zdaniem to koszt, który w zupełności rekompensują zalety wynikające z zastosowania jednolicie wymieszanej dawki, przekładającej się na lepszą mleczność stada jak i ograniczenie pracy fizycznej.

Przedni oraz tylny wysyp położone są względem siebie po przekątnej, każdy z nich wyposażono w zasuwę podnoszona i opuszczaną za pomocą hydraulicznych siłowników

Zdaniem Huberta Pakuły zastosowanie dawki PMR przełożyło się na mniejsze straty paszy, głównie ze względu na to, że przy żywieniu tradycyjnym pozostawała znacznie większa ilość niedojadów zwłaszcza w przypadku sianokiszonki. Obecnie rolnik miesza 1500 kg PMR-u dziennie. Zimą przygotowywał jednorazowo dawkę na półtora dnia, co zdawało egzamin gdyż przy niższych temperaturach pasza utrzymywała świeżość przez dłuższy czas.

Więcej powtórek

PMR składa się tylko z dwóch podstawowych paszy a wiec kiszonki z kukurydzy oraz sianokiszonki. Mieszanka treściwa w całości zadawana jest z ręki, każdej krowie pod pysk wedle jej wydajności. W skład mieszanki treściwej wchodzą: śruta zbożowa, poekstrakcyjna śruta rzepakowa i sojowa bez GMO oraz dodatki żywieniowe.

– Nie dodajemy do TMR-u słomy, gdyż jest w nim dość durzy udział sianokiszonki i to już samo w sobie gwarantuje odpowiednią strukturę dawki – wyjaśnił Hubert Pakuła.

Szerokość jak i wysokość paszowozu zostały dopasowane do posiadanej obory

Za dój odpowiada dojarka przewodowa z 4 aparatami udojowymi. Obornik usuwany jest przy pomocy zgarniacza hydraulicznego Rolstal. W kryciu dominują buhaje rasy hf, głównie z takich firm jak MCHiRZ Łowicz i Konrad. Rolnicy nie ukrywają, że spadająca skuteczność zacieleń to główny problem krów wysokowydajnych. Trzeba wykonywać powtórki krycia, a to generuje koszty nie tylko bezpośrednie związane z samym kosztem nasienia i usługi ale też każdy dzień więcej w którym krowa nie jest cielna to też strata.

– Sięgamy po nasienie buhajów z wyższej półki. Na jałówki stosujemy nasienie seksowane. W przeszłości kupowaliśmy jałowice hodowlane z uznanych polskich hodowli, a także z zagranicy, ale już od kilku lat posiłkujemy się tylko materiałem hodowlanym własnego chowu – powiedział Sławomir Pakuła.

Mleko to samo zdrowie

Wzrost wydajności przełożył się na wyższe dostawy mleka, które odbierane jest z gospodarstwa co drugi dzień, dlatego też konieczna była wymian schładzalnika na większy. Ten nowy od firmy GEA to samomyjąca cysterna z odzyskiem ciepła o pojemności 2 200 l.

Hubert Pakuła nie ukrywa, że w rozwoju gospodarstwa bardzo pomocne okazały się środki unijne. Z dofinansowaniem w ramach PROW zakupił nie tylko wóz paszowy, ale też inne maszyny jak: kosiarkę dyskową 3 metrową Samasz, pług obracalny 4-skibowy Unii Grudziądz oraz opryskiwacz ciągany Bury 1500 l. To sprzęt wyłącznie od polskich producentów, gdyż rolnik przy zakupach sugeruje się nie tylko stosunkiem jakości do ceny, ale też patriotyzmem konsumenckim, czyli wyznacznikiem jaki od lat stosują rolnicy tzw. starej unii.

Ślimak posiada 8 noży głównych plus 7 mniejszych noży wspomagających, co przekłada się na jeszcze bardziej wydajne cięcie i mieszanie

Marzeniem, a zarówno kolejnym planem inwestycyjnym Huberta Pakuły jest budowa nowego jałownika w formie wiaty, do którego mógłby wjechać wozem paszowym. Obecnie jałówki korzystają ze starych budynków, gdzie wymieszaną dawkę z paszowozu trzeba dowieźć przy pomocy taczki.

Sławomir i Hubert Pakułowie cały czas odczuwają brak docenienia rolników i całego sektora rolniczego w społeczeństwie oraz wśród rządzących nie licząc kampanii wyborczych. Jak przyznali dopiero pandemia koronawirusa sprawiła, że żywność i rolnicy jako jej dostarczyciele zaczęli być traktowani w sposób poważny, a zwłaszcza przetwory mleczne jako źródło nie tylko białka i tłuszczu, ale też wielu witamin oraz minerałów.

Elżbieta i Hubert Pakułowie, mają dwójkę dzieci: 5-letnią Nadię i 3-letniego Adriana. We wsi Władysławów Popowski (pow. zgierski, gm. Głowno) gospodarują z rodzicami Anną i Sławomirem na 30 ha, w tym 20 ha własnych i 10 ha dzierżawy. Uprawiają 15 ha kukurydzy, 8 ha traw i 7 ha zbóż. Utrzymują 60 sztuk bydła, w tym 30 krów o średniej wydajności laktacyjnej 10 700 kg mleka. Biały surowiec dostarczają do SM Mlekpol w ilości 25 tys. l miesięcznie.

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Rutkowski

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 2/2020 na str. 17. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Ile paszy można zaoszczędzić korzystając z paszowozu?

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Sun, 16 Jan 2022 00:00:00 +0100

Dobrze wymieszana dawka uniemożliwia sortowanie przez krowy

– Przy dobrze wymieszanej dawce TMR krowy zjadają wszystko, gdyż nie mają możliwości selekcji pasz na te bardziej smakowite jak kiszonka z kukurydzy i treściwe oraz mniej smakowite jak sianokiszonka czy słoma – wyjaśnił Daniel Pawłowski, który gospodaruje z bratem Kamilem.

Drugi TMR dla jałówek i opasów

Od 6 lat bracia sporządzają dawkę TMR w pionowym wozie paszowym Alimamix Evolution o pojemności 12 m³. Uważają go za bardzo solidny i niezawodny.

– Przy paszowozie nic jeszcze nie naprawialiśmy, wystarczy tylko regularnie wymieniać noże na ślimaku. Do jego napędzania wykorzystujemy stary traktor MTZ Belarus. To tani ciągnik oborowy, którego nie odpinamy od paszowozu. Niektórzy kupują drogie wypasione ciągniki do napędzania wozu paszowego, co dla nas jest zupełnym bezsensem. Takiego Belarusa naprawimy sami, nie musimy go rejestrować, bo nie wyjeżdżamy nim poza siedlisko. Twardy Belarus nie wymięka też w ciężkich warunkach oborowych. To wszystko wpływa na cięcie kosztów – wyjaśnił Kamil Pawłowski.

Jednoślimakowy wóz paszowy od polskiej rodzinnej firmy A-Lima-Bis ze Środy Wielkopolskiej współpracuje z ciągnikiem MTZ Belarus

W skład dawki TMR przeznaczonej dla krów dojnych wchodzą takie pasze jak:

kiszonka z kukurydzy,
sianokiszonka,
gniecione ziarno kukurydzy,
poekstrakcyjna śruta rzepakowa,
suche wysłodki buraczane,
korektor białkowy,
dodatek mineralno-witaminowy oraz drożdże.

To dawka wyliczona na dzienną produkcję 28 l od przeciętnej krowy. Sztuki bardziej wydajne dokarmiane są z ręki pełnoporcjową paszą treściwą w postaci granulatu. Drugi zupełnie inny TMR bracia mieszają dla jałówek i opasów, w którym największy udział stanowi sianokiszonka uzupełniana kiszonką z kukurydzy.

– Jałówkom na rozdaną dawkę TMR rozsypujemy poekstrakcyjną śrutę rzepakową gdyż potrzebują więcej białka, zaś buhajom na TMR rozsypujemy koncentrat dedykowany dla opasów, gdzie poziom białka i energii jest odpowiednio zbilansowany dla tej grupy zwierząt – powiedział Daniel Pawłowski.

Jałówki rosły zbyt wolno na pastwisku

Na pastwiska wychodzą tylko krowy zasuszone oraz jałówki wysoko cielne, gdyż ruch ma korzystny wpływ na łatwość wycieleń. Jeszcze w zeszłym roku bracia wypasali także młodsze jałówki, jednak zrezygnowali z tego systemu, gdyż zauważyli, że jałówki znacznie szybciej rosną w oborze na dawce TMR.

– Na pastwisku jałówki mają znacznie niższe przyrosty, jak wyjdą wiosną mając wagę 300 kg, tak na jesieni schodzą do obory w wadze 350 kg. Nie możemy sobie na to pozwolić. Jałówka musi szybko rosnąć, abyśmy mogli ją jak najwcześniej zacielić, wtedy w młodszym wieku zaczyna produkować mleko, a to wszystko wpływa na wynik ekonomiczny – podkreślił Daniel Pawłowski.

Daniel Pawłowski (z lewej) gospodaruje z bratem Kamilem we wsi Polule (woj. podlaskie, pow. suwalski), wspomagają ich rodzice Teresa i Jan. Na 12 ha własnych i 130 ha dzierżawy uprawiają 30 ha kukurydzy na kiszonkę oraz ponad 110 ha użytków zielonych. Utrzymują 240 sztuk bydła, w tym 60 krów, 80 opasów i 100 jałówek. Mleko w ilości 520 tys. l rocznie dostarczają do Spółdzielni Mleczarskiej Mlekpol – oddział Suwałki.

Wreszcie dojadają sianokiszonkę

Dopóki Jan Stokłosa nie miał wozu paszowego, krowy selekcjonowały podawane im pasze i to nie tylko treściwe od objętościowych. Bardzo chętnie zjadały kiszonkę z kukurydzy i kiszone wysłodki buraczane, natomiast niedojadały sianokiszonki, zwłaszcza tej z późniejszych pokosów.

– Jednorodna, wymieszana dawka jest smakowita, a zarazem zmniejsza ilość niedojadów. Krowy całą dobę pobierają taką samą paszę, co korzystnie wpływa na zdrowotność żwacza oraz poziom produkcji mleka. Kolejny plus, to mniejsza pracochłonność przy zadawaniu pasz – oznajmił Jan Stokłosa.

Jednoślimakowy, pionowy paszowóz Strautmann o pojemności 12 m³ rolnik zakupił w kwietniu br., razem z napędzającym go ciągnikiem Deutz-Fahr o mocy 75 KM. Ten nowy komplet spisuje się bez zarzutów. Wybór marki ciągnika był podyktowany dobrymi doświadczeniami. Wszak w gospodarstwie bezawaryjnie pracuje już 10-letni zielony traktor o mocy 110 KM. Są też starsze Ursusy i najmocniejszy Zetor generujący 160 KM. Hodowca maksymalnie wykorzystał programy pomocowe przy wymianie parku maszynowego, zakupując nie tylko traktory, ale też m.in. dwie ładowarki JCB – teleskopową, służącą głównie do załadunku wozu paszowego oraz przegubową niezastąpioną przy usuwaniu obornika z korytarzy gnojowych.

Wóz paszowy Strautmann pracuje od ponad pół roku

Treściwa poza wozem

W skład dawki zadawanej z paszowozu wchodzą:

kiszonka z kukurydzy,
sianokiszonka w balotach
oraz kiszone wysłodki buraczane,

zatem jest to PMR bez udziału pasz treściwych, które rolnik zadaje osobno.

– Mamy zbyt małe stado, aby dzielić krowy na grupy i każdej zadawać inny TMR, dlatego wszystkie krowy otrzymują jeden PMR. Zaraz po doju do stołu paszowego dopuszczamy krowy produkcyjne. One pobierają PMR, który uprzednio posypujemy paszą treściwą, gdy się najedzą, to dopiero wtedy otwieramy bramki i umożliwiamy dostęp do paszy krowom zasuszonym i jałówkom cielnym – wyjaśnił Jan Stokłosa.

Jan Stokłosa gospodaruje z żoną Teresą oraz z dziećmi: Janem i Joanną na 55 ha we wsi Łowkowice (woj. opolskie pow. krapkowicki). Rolnicy uprawiają 25 ha zbóż, w tym pszenicę i mieszanki zbożowe, 10 ha kukurydzy, 10 ha łąk, 8 ha rzepaku i 2 ha buraków cukrowych. Utrzymują 45 sztuk bydła, w tym 30 krów. Mleko dostarczają do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Kole – Oddział w Grodkowie, w ilości ponad 180 tys. l rocznie.

Z wózkiem paszowym bez kwasicy

Wpływ wozu paszowego na zmniejszenie ilości niedojadów oraz jednoczesne zwiększenie pobrania paszy zaobserwował również Sławomir Burzyński, który podstawową dawkę TMR od 6 lat zadaje z poziomego wozu paszowego Keenan o pojemności 12 m³. Składa się ona z

500 kg sianokiszonki,
1250 kg kiszonki z kukurydzy,
100 kg własnych śrut zbożowych,
dodatków mineralno-witaminowych
oraz poekstrakcyjnych śrut rzepakowej i sojowej.

Precyzyjne i częste dokarmianie według indywidualnych dawek dopasowanych do aktualnej wydajności każdej krowy odbywa się za pomocą wózka paszowego DeLaval. Porusza się on po szynie przytwierdzonej do stropu obory. Załącza się automatycznie i wykonuje aż 8 rozdań paszy dziennie, dzięki temu jednorazowe porcje są małe nie przekraczające 1 kg, to zapobiega występowaniu kwasicy żwacza.

Wóz paszowy Keenan o pojemności 12 m³

Sławomira i Sławomir Burzyńscy gospodarują z synem Dominikiem na ponad 45 ha we wsi Traby (woj. łódzkie, pow. łowicki). Uprawiają 11,5 ha kukurydzy na kiszonkę, 12,5 ha traw, 3 ha lucerny i 20 ha zbóż. Utrzymują 74 sztuki bydła, w tym 44 krowy o średniej wydajności 10 tys. kg mleka. Rocznie dostarczają ok. 400 tys. l mleka do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Łowiczu.

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Rutkowski

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 6/2020 na str. 13. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Paszowóz też potrzebuje czyszczenia

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 21 Jun 2021 00:00:00 +0200

Jak często czyścić wóz paszowy?

Paszowóz pracuje 365 dni w roku - to podstawa dobrej jakości paszy! Przez to ogromne obciążenie, często jego elementy zużywają się i zanieczyszczają. Prawdziwym wyzwaniem dla higieny wozów paszowych są wilgotne dawki pokarmowe oraz komponenty o śluzowatej strukturze. Aby więc uniknąć namnażania się pleśni, wozy paszowe należy regularnie czyścić, a jeśli przygotowywana dawka jest wilgotna, jest to wskazane co 4 tygodnie.

Co jest sygnałem alarmowym, żeby zwrócić uwagę na czystość paszowozu?

Dlatego też obowiązuje następująca zasada – widząc jakiekolwiek problemy w żywieniu, należy najpierw sprawdzić wóz paszowy. Kiedy pleśnie z niego trafiają do paszy, znacznie obciążają układ odpornościowy krów. Sygnałami alarmowymi zanieczyszczenia wozu jest zredukowana ilość pobieranej paszy, sukcesywny wzrost liczby komórek somatycznych w mleku, a nawet pojawienie się stanów chorobowych wymion.

Jak czyścić wóz paszowy?

Czyszczenie – wóz paszowy należy opróżnić i odłączyć zasilanie. Większe kawałki paszy usuwamy za pomocą szufelki. Następnie urządzeniem o wysokim ciśnieniu czyścimy wóz wewnątrz i z zewnątrz wraz z elementami łączącymi. Zamiast standardowo stosowanych końcówek można użyć długiego węża, co pozwoli na lepsze wyczyszczenie wszystkich zakamarków, przede wszystkim w kątach wozu oraz po spodniej części noży.

Porada – jeżeli przed i po czyszczeniu zważymy wóz paszowy, różnica masy to waga zanieczyszczeń. Może ona dochodzić nawet do 100 kg, co dokładnie oznacza 100 kg brudu i pleśni, które potencjalnie mogłyby trafić do paszy!

Magnesy – je również należy regularnie czyścić. Tylko na wyczyszczonych magnesach sprawdzimy, czy funkcjonują one jeszcze prawidłowo.

Ralf Kortwinkel, LWK NRW

Zdjęcie główne: Przemysław Staniszewski
Zdjęcie w artykule: Hilbk-Kortenbruck

Podejrzane rejestracje przyczep Joskin

p.staniszewski@tygodnik-rolniczy.pl (Przemyslaw Staniszewski) — Fri, 28 May 2021 00:00:00 +0200

Przyczepy innych marek sprzedawane pod szyldem Joskin

– Zauważaliśmy, że niektóre przyczepy nieznanych marek mogą być sprzedawane nielegalnie pod naszą marką – twierdzi firma Joskin dodając, że wszystko to pozwala sądzić, iż chodzi tu o próbę oszustwa przy rejestracji. – Prawdopodobnie chodzi o zamiar wykorzystania renomy naszej marki, żeby wprowadzić w błąd użytkowników i organy odpowiedzialne za homologację maszyn.

Grupa Joskin podkreśla, że nieuczciwe postępowanie tego typu nie pozostaje bez konsekwencji dla użytkownika. Przyczepy są bowiem wynikiem szeroko zakrojonych prac badawczo-rozwojowych oraz know-how zdobytego przez wiele lat. Dlatego wprowadzanie do obiegu produktów, które są znane ze swojej jakości i niezawodności oraz spełniają surowe normy bezpieczeństwa, nie może odbywać się w sposób improwizowany. Proces ten zwykle poprzedzają znaczące inwestycje. Wiążą się z nim także rygorystyczne procedury homologacyjne.

– Jest to szczególnie ważne w odniesieniu do pojazdów transportowych, gdyż w przypadku awarii może powodować poważne konsekwencje. W takiej sytuacji ofiary nieuczciwych praktyk muszą mieć świadomość, że nasza firma w żadnym wypadku nie może zagwarantować warunków bezpieczeństwa. To samo dotyczy trwałości pojazdów, ponieważ podrobione maszyny wykluczają użycie oryginalnych części zamiennych – podkreśla belgijski producent.

Firma Joskin podjęła już kroki w kierunku wyjaśnienia sprawy i apeluje do rolników o ostroźność

Joskin traktuje tę kwestię bardzo poważnie, podobnie jak władze, które oświadczyły, że już zajęły się tą sprawą. Jednocześnie Joskin prosi wszystkich rolników zainteresowanych zakupem używanej przyczepy, aby zachowali szczególną ostrożność.

Przemysław Staniszewski
Zdjęcie: Archiwum

Jakie przebiegi osiągają samojezdne wozy paszowe?

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Wed, 28 Apr 2021 00:00:00 +0200

33 675 motogodzin w paszowozie

Ten jednoślimakowy wóz został wyprodukowany w 2004 roku. Codziennie po 6–7 godzin mieszał paszę dla 1200 krów przebywających na jednej z ferm w Niemczech. Pod koniec 2018 roku właściciel gospodarstwa zainwestował w nowy sprzęt, a maszynę z przebiegiem 33 675 motogodzin oddał w rozliczeniu. Jak mówił, przeprowadził w nim generalny remont 211-konnego silnika marki Deutz oraz wymienił pompy hydrauliczne na nowe. Ponadto czterokrotnie wymieniał pionowy ślimak mieszająco-rozdrabniający. Aby maszyna wytrzymała jak najdłużej, w zbiorniku, który ma pojemność 18 m³, pojawiła się wkładka ze stali nierdzewnej, która podniosła jego wytrzymałość. Gdy wóz trafił do firmy Stoevelaar Machinery działał bez zarzutu i był w pełni funkcjonalny.

Na rynku wtórnym można spotykać samojezdne wozy paszowe z 2004 roku, ale mają o połowę niższy przebieg w porównaniu do prezentowanego paszowozu. Zdaniem holenderskiej firmy, mimo swoich lat i gigantycznej pracy którą wykonał, nadal jest w doskonałym stanie, co świadczy o jego solidnej konstrukcji. Wpływ miało również to, że regularnie przeprowadzane były w nim przeglądy i prace konserwacyjne.

Warto przypomnieć, że samojezdne wozy paszowe RMH produkuje izraelska firma Lachish Industries założona w 1956 roku. W 1981 roku zaprezentowała pierwszy samojezdny wóz paszowy. Obecnie ma w ofercie paszowozy o pojemności od 4 do 30 m3. Z kolei firma Stoevelaar Machinery działa w branży rolniczej od 1999 roku. W 2000 roku stała się dealerem wozów paszowych RMH na terytorium Holandii i Belgii. W 2009 roku weszła ze sprzedażą tych maszyn również do Niemiec budując od podstaw sieć dealerską. Działa tak, że sprzedając nowe paszowozy bierze w rozliczeniu starsze maszyny. Potem wystawia je na sprzedaż.

Przemysław Staniszewski

Kiedy i jak można separować gnojowicę?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Thu, 08 Apr 2021 00:00:00 +0200

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie separowaniem gnojowicy

Poprzez separowanie można zmniejszyć koncentrację azotu i fosforu, a przez to poprawić równowagę składników odżywczych. Szczególnie tam, gdzie gospodarstwa mają duży areał użytków zielonych oraz istnieje ryzyko nadmiaru fosforu, warto zainwestować w urządzenie do separacji gnojowicy.

Jak działa separator gnojowicy?

Separator rozdziela mechanicznie surową gnojowicę na część stałą i płynną. Sprzęt składa się z wyciskarki ślimakowej, wirówki do dekantacji, filtru spiralnego oraz wahadłowego i podciśnieniowego sita. Separator i pompa do gnojowicy są sterowane łącznie. Gnojowica jest rozdzielana w regularnych odstępach czasu. Część płynna magazynowana jest w zbiorniku, część stała ląduje na płycie obornikowej. W ten sposób stałe substraty wykorzystywane są do produkcji biogazu, a część płynna nawozi użytki zielone.

Kiedy separacja gnojowicy ma sens?

Zanim jednak hodowca pomyśli o separowaniu gnojowicy, najpierw trzeba sprawdzić poziom składników we własnym gospodarstwie. Za separacją przemawiają:

Uwalnianie składników pokarmowych – separacja usuwa z gnojo...

Jak powinien być wyposażony nowoczesny jałownik?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 09 Dec 2020 00:00:00 +0100

Komfortowe warunki utrzymania jałówek

– Jałówki staną się matkami przyszłego pokolenia krów, dlatego trzeba o nie dbać. A ten budynek – wskazuje na oddany do użytku trzy miesiące temu jałownik Leszek Sroczyński – oferuje im najbardziej komfortowe warunki utrzymania. Bo mają tutaj do dyspozycji powierzchnię legowiskową ścieloną słomą, mają stały dostęp do stołu paszowego oraz mogą wyjść poza oborę na okólnik. Również nam jest teraz łatwiej, bo inaczej obsługuje się stado w takim budynku niż w momencie, gdy zwierzęta porozstawiane są w różnych budynkach w gospodarstwie. Przede wszystkim łatwiej się żywi zwierzęta. Szybciej się też rozściela słomę i wywozi obornik. Atutem jest również to, że dokładniej teraz można obserwować zachowanie poszczególnych zwierzęta i szybciej można wykryć ruję.

Na sprawdzonych wzorcach

To już drugi nowy obiekt wzniesiony w tym gospodarstwie w ostatnich latach. W 2014 roku państwo Sroczyńscy oddali do użytku oborę wolnostanowiskową dla krów o wymiarach 60x25 m. Ten budynek jest w stanie pomieścić grubo ponad 150 zwierząt. Krowy chodzą w nim po rusztach i mają do dyspozycji legowiska pokryte gumowymi matami. Maty gumowe stanowią też podłoże antypoślizgowe w dojarni, w której zainstalowano halę udojową typu rybia ość 2x8 stanowisk firmy DeLaval, na której krowy są automatycznie identyfikowane, mierzona jest ilość pozyskiwanego mleka i automatycznie po doju zdejmowane są aparaty udojowe. Obora jest wentylowana grawitacyjnie. Świeże powietrze napływa do wnętrza dużymi otworami okiennymi rozlokowanymi w ścianach, które w okresach niższych temperatur są zasłaniane siatkami i kurtynami poprowadzonymi przez całą długość budynku. A odprowadzanie zużytego powietrza odbywa się otworem w szczycie budynku, gdzie znajduje się też świetlik kalenicowy. Taki system wentylacji sprawdził się, więc podobny zastosowano w nowym obiekcie.

– To prawda, że teraz powstają obory lekkiej konstrukcji bez ścian. I faktycznie sprawdzają się latem. Ale zimą już nie koniecznie. W takich budyniach krowy są narażone na przeciągi. Przymarzają poidła, robi się bardzo ślisko na rusztach i dochodzi do urazów kończyn. Chcieliśmy tego uniknąć, tym bardziej, że na naszym terenie występują silne wiatry wijące z Zachodu. Dlatego, tak jak w poprzednim obiekcie, tak i w nowym, ściany są wykonane jako mur z bloczków betonowych – opisuje hodowca.

– W jednej z podłużnych ścian zamontowaliśmy drzwi, którymi jałówki mogą wychodzić na zewnątrz na okólniki. Między nimi rozlokowaliśmy okna. W drugiej podłużnej ścianie, ustawionej od strony nawietrznej, wykonaliśmy wyłącznie otwory okienne. Jest ich dziewięć, a każde ma wymiar 1,2 na 2,8 m. Są nieco większe niż te w oborze postawionej wcześniej, a jest to związane z tym, że tymi otworami będziemy podawać sieczkę na legowiska rozlokowane przy ścianie. Na dniach przy tych otworach zamontowane zostaną przesuwne okna z poliwęglanu, które dadzą możliwość płynnej regulacji nawiewu. W czasie upałów będzie można obniżyć okna, co spowoduje maksymalny napływ świeżego powietrza. Z kolei przy niskiej temperaturze będzie można je podnieść zamykając tym samym nawiew zimnego powietrza.

Boczne powierzchnie stołu paszowego są pokryte warstwą płytek gresowych. Tworzy one szczelną, równą powierzchnię, z której łatwo można usunąć zanieczyszczenia

Legowiska dla krów są uzupełniane sieczką ze słomy wymieszaną w paszowozie z wapnem i wodą

Gospodarstwo rodzinne prowadzone przez Lucynę i Leszka Sroczyńskich z synami Marcinem (na zdjęciu) oraz Mateuszem i jego żoną Alicją we wsi Stara Przysieka Pierwsza (gm. Śmigiel, woj. wielkopolskie) liczy z dzierżawami 80 hektarów. Uprawiane są wyłącznie rośliny przeznaczone na kiszonkę – trawa, lucerna, oraz kukurydza, przed którą pole zajmuje żyto ścinane „na zielono”. Pozyskana pasza jest przeznaczona do stada bydła mlecznego liczącego 500 sztuk. Do doju trafia obecnie 230 krów od których codziennie pozyskiwanych jest 5500 litrów mleka. Surowiec odbiera Mlekovita – zakład w Kościanie.

Krowy na sieczce, a jałówki na słomie

Budowa obory dla jałówek ruszyła w czerwcu 2018 r., a zwierzęta zostały wprowadzone do nowego obiektu pod koniec lipca tego roku. Budynek mierzy 54 m długości i 26 m szerokości. Ma konstrukcję słupową. Na słupach żelbetowych rozmieszczonych wzdłuż ścian zewnętrznych oraz na wewnętrznych słupach nośnych wykonanych z rur stalowych oparte są krokwie, na których spoczywa dach wykonany z obornickiej płyty warstwowej z rdzeniem poliuretanowym grubości 40 mm. Obora do szczytu ma 9,5 m. Otwór wywiewny zakryty jest świetlikiem o szerokości 2,2 m. Budynek jest przejazdowy. Stół paszowy ma szerokość ok. 5 metrów i po obu jego stronach na całej długości ułożona jest warstwa płytek gresowych szerokości 90 cm. Również betonowe murki odgradzające części legowiskowe od korytarza paszowego wyłożono płytkami. Każdy taki murek jest łatwiejszy do utrzymania w czystości. Wszystkie płytki są zamontowane tak, że tworzą równą i jednolita powierzchnię, a to ogranicza możliwość rozwoju szeregu bakterii i mikroorganizmów, które mogłyby się rozwijać w szczelinach. Po jednej stronie stołu paszowego znajdują się sektor dla krów, które pomysłowym systemem bramek przechodzą do drugiej obory na czas doju. Krowy mają tutaj do dyspozycji legowiska o wymiarach 2,3 na 1,2 m, które są wypełnione sieczką.

– Sieczka jest produkowana w gospodarstwie – tłumaczy Leszek Sroczyński. – Najpierw wynajmujemy sieczkarnię, która tnie słomę na bardzo drobne części i ładuje je na rozrzutnik, a ten odwozi materiał do stodoły. Za jednym razem przerabiamy w ten sposób 10 balotów. Raz w miesiącu odważoną ilość sieczki ładujemy do paszowozu. Dosypujemy wapno i dolewamy wodę, a po wymieszaniu materiał wysypujemy tuż obok obory. Pobiera go ładowarka teleskopowa i oknami podaje go do obory wprost na umieszczone przy ścianach legowiska. Taka ściółka jest miękka i wygodna i gdyby była taka możliwość to też w starszej oborze zastąpilibyśmy gumowe maty takim materiałem legowiskowym.

Krowy mają do dyspozycji korytarze spacerowe wyłożone betonowymi rusztami o szerokości 3,3 m. Pod nimi, a także pod stołem paszowym znajdują się zagłębione na 2,2 metry zbiorniki, w którym gromadzone są odchody zwierzęce. Zbiorniki tworzą dwa podłużne kanały połączone poprzecznie, a to zapewnia zamkniętą, okrężną trasę przepływu cieczy. Zgromadzona w kanałach gnojowica okresowo, a także przed wywiezieniem będzie mieszana z wykorzystaniem mieszadła napędzanego od ciągnika. Identyczny układ czyli szerokie na 3,3 m ruszta przy stole paszowym oraz dwa kanały z mieszadłem zastosowano w części dla jałówek. Ale młode zwierzęta mają przede wszystkim do dyspozycji szeroką na 11,5 metra otwartą powierzchnię legowiskową, na której cztery razy w tygodniu jest rozścielana słoma. Na raz zużywane są trzy bele. Powierzchnia legowiskowa jest obniżona w stosunku do podłogi rusztowej o 20 cm, a to – jak zaznacza rolnik – praktycznie zapobiega przedostawaniu się słomy na ruszta. Inne zabezpieczenie stanowią wysokie na 2 metry murki, które spełniają też inne zadanie. Dzięki nim przejścia dla zwierząt między rusztami a powierzchnią legowiskową są ograniczone i gdy ma być wywożony obornik – co ma miejsce raz na półtora tygodnia i jest wykonywane ładowarką teleskopową – wystarczy przegonić jałówki na ruszta, po czym można zamknąć przejście zawieszonymi na murkach bramkami.

Posadzka w części ściołowej została zagłębiona w stosunku do korytarza gnojowego o 20 cm. Tygodniowo na dościelenie powierzchni legowiskowej potrzeba 12 bel słomy

W oborze zamontowane jest oświetlenie ledowe. Trzy lampy włączają się automatycznie i świecą się przez całą noc

Jałówki są karmione z paszowozu. Dawka sporządzana jest z sianokiszonki z traw, sianokiszonki z żyta, kiszonki z kukurydzy oraz śruty rzepakowej

– Jałówki są podzielone na trzy grupy między którymi prowadzana jest rotacja. W pierwszym sektorze utrzymywane są najmniejsze zwierzęta w wieku 8 miesięcy. W drugiej grupie przebywają jałówki które mają kilkanaście miesięcy, a do ostatniej trafiają te najstarsze, które niebawem mają się cielić – wyjaśnia Leszek Sroczyński. – W tym budynku utrzymywanych jest przeszło 200 jałówek. To nie wszystko, bo po przeciwległej stronie korytarza paszowego są 54 krowy dojne. Budynek jest postawiony tak, że teoretycznie można by było go rozbudować, choć takich planów na razie nie mamy.

Przemysław Staniszewski
Zdjęcia: Przemysław Staniszewski

Jaki system doju jest najlepszy dla dużych obór?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 24 Nov 2020 00:00:00 +0100

Robot udojowy czy hala?

W jednym z gospodarstw wchodzących w skład Przedsiębiorstwa Rolnego Długie Stare Sp. z o. o., w województwie wielkopolskim, w połowie 2012 r. oddano w użytkowanie nową oborę z ponad 350 stanowiskami i sześcioma robotami udojowymi firmy Lely. Krowy zasuszone, jak również porodówka są w starej oborze, gdzie krowy dojone są również robotem.

Poniżej prezentujemy wyniki badań porównania tej obory (tzw. N) z drugą co do wielkości, z ponad 200 stanowiskami (tzw. W). Wiele elementów było jednakowych w obu oborach, takich jak:

zasiedlano je jałówkami pochodzącymi z centralnej wychowalni młodzieży Przedsiębiorstwa,
stosowano taki sam system żywienia. Pasze gospodarskie pochodziły z pól jednakowo uprawianych i tak samo były konserwowane. Pasze treściwe pochodziły z tej samej mieszalni,
jednakowy był system utrzymania; w boksach legowiskowych ścielonych oraz podłogą pełną na korytarzach,
jednakowy był klimat lokalny, gdyż odległość między oborami wynosi około 15 km
analizowano ten sam trzyletni okres – lata 2016 - 2018.

Różnica dotyczyła jedynie systemu doju: w oborze „N” – krowy doiły się robotem firmy Lely, w oborze konwencjonalnej „W” – w hali udojowej „rybia ość”. Dane wyjściowe pochodzą z kontroli użytkowości prowadzonej metodą A 4 przez PHFBiPM.

Jak system doju wpływa na wydajność mleczną i parametry mleka?

W obu stadach uzyskuje się bardzo dobrą wydajność mleka. W tabeli 1. przedstawiono średnie wartości produkcji mleka w latach 2016-2018. W oborze W wydajność zawsze była wyższa w porównaniu do średniej krajowej pogłowia rasy Polskiej Holsztyńsko-Fryzyjskiej (PHF) odmiany czarno-białej (HO). Przez wszystkie trzy lata wydajność w oborze N – z robotami udojowymi była wyższa w stosunku do obory konwencjonalnej W. Zwraca uwagę wysoka wydajność mleka w 2018 r. w oborze N – 12 108 kg mleka. W ciągu dwóch lat nastąpił wzrost wydajności o 1500 kg, przy wzroście liczebności stada z 363 w 2016 r. do 432 w 2018 r., czyli o 20 %.

Równocześnie następował wzrost wydajności tłuszczu i białka. W 2018 r. w oborze W wydajność tłuszczu i białka była o 50 kg wyższa w stosunku do średniej krajowej. Natomiast w oborze N przewaga wyniosła po około 100 kg tłuszczu i białka. W obu stadach zawartość tłuszczu była nieco niższa w porównaniu do średniej krajowej. Zawartość białka w mleku w obu oborach była zbliżona do średniej krajowej.

Przeprowadzono analizę wpływu numeru laktacji na wydajność. Na rys. 1. porównano wydajność mleka w kolejnych laktacjach W pierwszej laktacji wydajność była bardzo podobna w obu oborach. W drugiej laktacji wydajność krów w oborze N była o 420 kg wyższa w porównaniu do obory W. W trzeciej laktacji różnica zwiększyła się do 590 kg, a w czwartej i dalszych do 1721 kg. W obu oborach wydajność mleka była znacznie wyższa w stosunku do analogicznych laktacji krów w województwie wielkopolskim.

Dla obory W wydajność pierwiastek była wyższa o 20 % (średnia wojewódzka 8040 kg, a w oborze W – 9611 kg). W drugiej laktacji różnica wyniosła 27 %, dla trzeciej 22 %, a dla czwartej i dalszych 15 %. Dla obory N przewaga nad średnia województwa wielkopolskiego wyniosła dla pierwiastek 20 %, dla krów w drugiej laktacji 32 %, w trzeciej laktacji 28 % oraz w czwartej i dalszych laktacjach 35 %.

Na rys. 2. Przedstawiono wydajność tłuszczu za 305–dniowe laktacje. W oborze „W” pierwiastki dały o 10 kg tłuszczu więcej w porównaniu do rówieśnic w oborze „N”.

W obu analizowanych oborach uzyskano znacznie więcej tłuszczu w porównaniu do średniej województwa wielkopolskiego. Obora W przewyższała tą średnią dla pierwszej laktacji o 17 %, drugiej o 21 %, trzeciej o 20 % oraz czwartej i dalszych o 9 %.

Jeszcze większą przewagą wykazały się krowy w oborze N dla kolejnych laktacji. Wyniosła ona w pierwszej laktacji 13 %, drugiej 24 %, trzeciej 22 % oraz czwartej i dalszych 28 %.

Na rys. 3. przedstawiono średnią produkcje białka w mleku w zależności od numeru laktacji. Pierwiastki w oborze W dały o 6 kg białka więcej aniżeli w oborze N. W kolejnych laktacjach więcej białka uzyskiwano od krów w oborze N. W drugiej laktacji różnica wyniosła 9 kg, w trzeciej 17 kg, a w czwartej i dalszych wzrosła do 46 kg. Wydajność białka w obu oborach była znacznie większa, o 20 % do ponad 30 % w stosunku do średniej wojewódzkiej.

Na rys. 4 przedstawiono wydajność suchej masy w mleku. W pierwszej laktacji uzyskano więcej suchej masy od krów w oborze W. Natomiast od drugiej laktacji więcej suchej masy uzyskiwano od krów w oborze N.

Jak można zinterpretować uzyskane wyniki?

Uzyskane wyniki badań pozwalają na stwierdzenia:

w obu stadach uzyskiwano bardzo dobre wyniki produkcyjne. Świadczy to o dobrym zarządzaniu oraz zaangażowaniu pracowników,
wydajność krów w pierwszej laktacji w obu oborach była bardzo zbliżona. Wskazuje to na wyrównanie zwierząt pod względem genetycznym oraz identyczne warunki środowiskowe,
w drugiej i dalszych laktacjach wyższą średnia wydajność mleka, tłuszczu, białka i suchej masy uzyskano w stadzie dojonym robotami udojowymi,
dój robotem udojowym jest rozwiązaniem korzystnym dla stada o wysokiej wydajności mleka.

Stanisław WINNICKI, Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach, Oddział w Poznaniu, Witold GLAPA, Karol POLASZEK, Przedsiębiorstwo Rolne Długie Stare, Spółka z o.o.

Zdjęcia: Beata Dąbrowska

Jak zadawać paszę, gdy stół paszowy jest zbyt wąski?

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Sun, 15 Nov 2020 00:00:00 +0100

Usprawniony wózek widłowy pomoże w oborze z bardzo wąskimi korytarzami paszowymi

W pełni sprawny, używany wózek widłowy można już kupić za 4 tysiące złotych. Po niewielkich usprawnieniach może stać się doskonałym pojazdem do transportu paszy do obór z bardzo wąskimi korytarzami paszowymi. Typowy wózek widłowy mierzy bowiem poniżej jednego metra szerokości, a jego wysokość zaczyna się już od półtora metra. Montując odpowiednie oprzyrządowanie można go wykorzystać do zastosowań rolniczych jak dowóz paszowy do obory, a nawet ładowania obornika.

Co trzeba wykonać, aby taki sprzęt mógł pracować w oborze? Potrzebne jest odpowiednie oprzyrządowanie. Może je stanowić na przykład chwytak przykręcony do masztu wózka widłowego. Wózek widłowy z takim wyposażeniem mieliśmy okazję zobaczyć w pracy w jednym z gospodarstw w powiecie grajewskim (woj. podlaskie). W tym przypadku taki element składa się z ramy w postaci grubej blachy zamocowanej do masztu, do której – w dwóch skrajnych miejscach – przyspawane są uchwyty. Z kolei do nich z wykorzystaniem sworzni mocowane są ramiona zakończone kłami. Ruch ramion możliwy jest dzięki dwóm siłownikom hydraulicznym dwustronnego działania. Aby urządzenie działało prawidłowo, potrzebna jest jeszcze ingerencja w układ hydrauliczny wózka, związany z dołożeniem dodatkowej sekcji rozdzielacza. Działanie urządzenia jest bardzo proste. Przytrzymuje on kłami balot, a po przywiezieniu do obory, cofając wózkiem po stole paszowym następuje jego samoczynne rozwijanie.

Wózek widłowy z szuflą i chwytakiem

Innym oprzyrządowaniem do wózka widłowego może być szufla do przewożenia materiałów sypkich, wysięgnik do bel słomy i siana lub chwytak typu krokodyl do pobierania pasz objętościowych z pryzmy i silosu oraz do wybierania obornika z tzw. głębokiej ściółki. W przypadku szufli i chwytaka ważne jest uzyskanie odpowiedniego zasięgu pracy koniecznego do wyładunku przewożonego materiału. Właśnie taki osprzęt do swojego wózka widłowego typu Rak - w którym dołożone zostały dwie dodatkowe sekcji rozdzielaczy hydraulicznych - wykonał jeden z konstruktorów z okolic Miejskiej Górki w Wielkopolsce. Szufla podczepiana jest do wózka poprzez dodatkowy stelaż nasuwany na widły wózka i zabezpieczany śrubami przed samoczynnym wysunięciem. Stelaż posiada siłownik hydrauliczny zasilany z trzeciego wyjścia hydrauliki, który odpowiedzialny jest za kąt pracy narzędzia roboczego. Siłownik stanowi też łącznik stelaża z tzw. „karetką” służącą do zakładania szufli czy chwytaka typu krokodyl. Osprzęty są nakładane „na karetkę” poprzez nasunięcie na jej górną część. Konstrukcyjnie „karetka” jest zbliżona do elementów wykorzystywanych w ładowaczach czołowych, gdzie osprzęty są nakładane poprzez nasunięcie na jej górną część oraz zabezpieczane połączeniem sworzniowym w dolnej części. Taki sposób mocowania nie wymaga pomocy dodatkowych osób i wykonywany jest z miejsca operatora. W podobny sposób mocowany jest też chwytak, w przypadku którego ruch zamykający wywołują siłowniki połączone z dodatkową sekcją rozdzielacza. Jeżeli chodzi o przewóz bel to konstruktor wykorzystuje dodatkowy wysięgnik, który jest montowany „na karetce” wózka widłowego za pomocą połączeń śrubowych. Istotne jest to, aby ten dodatkowy osprzęt posiadał poziomowanie do podłoża dzięki wykorzystaniu równoległoboku. Musi mieć też co najmniej dwa szpikulce uniemożliwiające obrót beli.

Ten wózek widłowy przywozi do obory baloty które w trakcie cofania maszyny są samoczynne rozwijanie

Wózek widłowy typu Rak z dodatkową szuflą i stelażem nasuwanym na widły wózka, który jest zabezpieczany śrubami przed samoczynnym wysunięciem. Stelaż posiada siłownik hydrauliczny odpowiedzialny za kąt pracy narzędzia roboczego

Szuflę do wózka widłowego można też nieco przekonstruować, aby ułatwić samo skarmianie paszy. Tak też zrobił jeden z rolników z powiatu aleksandrowskiego (woj. kujawsko-pomorskie), który wewnątrz szufli zamocował przenośnik ślimakowy napędzany hydromotorem. Aby pasza mogła być zadawana na bok, w ścianie szufli wyciął otwór oraz zamocował w tym miejscu podporę podtrzymującą żmijkę. W tym przypadku szufla została zamontowana na wózku widłowym polskiej produkcji pochodzącym z lat 80, który posiada odśrodkowe sprzęgło hydrauliczne, rewers oraz napędzany jest silnikiem Perkinsa. Z wózka zdemontowano wieżyczkę i zamiast niej - wykorzystując siłowniki które były oraz dokładając jeden zakupiony - zamontowano szuflę. Właściciel maszyny powiedział nam, że taki zestaw jest wykorzystywany do rozdawania kiszonki z kukurydzy w oborze. Cała inwestycja, czyli zakup wózka widłowego, dostosowanie go do nowego zadania oraz wykonanie szufli kosztowało rolnika około 7000 zł.

Chwytak typu krokodyl montowany w wózku widłowym typu Rak

Ten wózek widłowy z lat 80 jest wykorzystywany do przewożenia do obory kiszonki z kukurydzy

Dodatkowa żmijka w szufli wspomaga wyładunek paszy. Napędzana jest hydromotorem

Przemysław Staniszewski

Lely Vector - robot, który wie gdzie i kiedy potrzebna jest pasza

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Tue, 21 Jul 2020 00:00:00 +0200

Jak działa robot żywieniowy Lely Vector

Tomasz Kołakowski oprowadza nas po gospodarstwie. Prezentuje rozbudowaną trzy lata temu oborę wolnostanowiskową z umieszczoną centralnie halą udojową typu „bok w bok” 2x8 stanowisk. Pokazuje wprowadzone w obiekcie czochradła oraz robota, który czyści posadzkę rusztową. W tym samym momencie na stół paszowy wjeżdża autonomiczny robot żywieniowy Lely Vector. Nie zadaje paszy tylko ją podgarnia. Ale – jak upewnia na rolnik – w trakcie tego przejazdu wykonuje coś jeszcze.

– W tej oborze funkcjonuje 7 grup żywieniowych – tłumaczy na wstępie Tomasz Kołakowski. – Są dwie grupy krów dojnych liczące po 45 sztuk. Są też trzy grupy jałówek (3-8 m-cy, 9-15 m-cy i zacielone) oraz dwie kolejne, do której należą krowy zasuszone. Każda grupa otrzymuje indywidualnie namieszany TMR, ale tutaj, inaczej niż w innych automatycznych systemach żywienia, nowa dawka nie jest podawana o określonych godzinach, ale jest zadawana na podstawie ilości paszy pozostałej na stole. Dlatego co godzinę robot wjeżdża do obory, podsuwa paszę, a jednocześnie za pomocą wiązki lasera mierzy jej ilość. Gdy przy sektorach krów laktacyj...

Jakie możliwości daje czujnik HarvestLab?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sun, 05 Jul 2020 00:00:00 +0200

Jakie możliwości daje czujnik HarvestLab?

W uzyskaniu najwyższej jakości kiszonek z pomocą przychodzą dziś nowoczesne technologie. Innowacyjne rozwiązanie w zakresie zbioru kukurydzy na kiszonkę zaprezentował Paweł Kamiński z firmy John Deere Polska, podczas tegorocznego Narodowego Dnia Mlecznej Fermy. Rozwiązaniem tym jest czujnik HarvestLab, który montowany jest na rurze wyrzutowej sieczkarni. Czujnik, działając na zasadzie podczerwieni – dokonuje pomiaru skoszonej masy przelatującej przez rurę wyrzutową. W czasie sekundy urządzenie wykonuje około 4000 pomiarów i na ich podstawie zbiera informacje o koszonym plonie. Jakie informacje można uzyskać już na etapie koszenia? Przede wszystkim wilgotność koszonej masy i zawartość w niej suchej masy, które są parametrami o podstawowym znaczeniu dla prawidłowego procesu zakiszania. Oprócz nich, Harvestlab może dostarczyć nam informacji na temat zawartości białka, skrobi oraz NDF-u( włókna detergentowo neutralnego) i ADF -u ( włókna detergentowo kwaśnego).

– Wilgotność koszonego materiału nie jest stała i różni się nawet między poszczególnym polami. Operator sieczkarni...

Automatyczne podgarnianie paszy – ile kosztuje taki luksus?

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Thu, 23 Apr 2020 00:00:00 +0200

Jakie maszyny do automatycznego podgarniania paszy są dostępne na polskim rynku?

Krowa w szczycie laktacji powinna pobierać minimum tyle suchej masy, ile stanowi 4 procent jej masy ciała. Jeżeli waży 700 kg, powinna zjeść w szczycie laktacji minimum 28 kg suchej masy pasz. Do zmobilizowania krowy do pobierania takiej ilości paszy potrzebne jest częste podgarnianie TMR-u. Wykonywanie tego ręcznie jest niezwykle pracochłonne. Ale czynność tą można zautomatyzować decydując się na zakup robota do podgarniania. Oto co oferuje w tym zakresie polski rynek.

Juno - robot podgarniający paszę marki Lely

Już ponad 10 lat temu firma Lely zaprezentowała pierwszego robota podgarniający paszę Juno, dzięki temu dzisiaj jej urządzenie jest jednym z najbardziej znanych na polskim rynku. Rocznie holenderski producent sprzedaje w Polsce kilkanaście robotów, które trafiają zarówno do nowych obór, jak i tych istniejących. Przewagą tego urządzenia nad innymi jest to, że można go wprowadzić do obory bez konieczności modernizacji budynku i montowania linii indukcyjnej czy transponderów osadzonych w posadzce stołu paszowego. Bo Lely Juno rozpoznaje ściany, drabiny paszowe...

Czym się kierować podczas wyboru robota udojowego?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sat, 07 Dec 2019 00:00:00 +0100

Coraz więcej gospodarstw decyduje się na dój automatyczny. Te mniejsze liczą na większą elastyczność czasu pracy, bardziej zrelaksowane krowy i większą wydajność. W większych na decyzje wpływa coraz trudniejsza dostępność ludzi do pracy oraz dążenie do zmniejszenia fizycznego obciążenia, związanego z długimi zmianami przy pracy udojowej.

Zasadniczo wszystkie te cele można osiągnąć za pomocą robota udojowego. Jednak zanim zainwestujemy w dój automatyczny, musimy zadać sobie pytanie, czy praca przy pomocy robota udojowego jest odpowiednia dla nas.

Codzienność się zmienia

Pewne jest, iż wraz w wprowadzeniem automatycznego systemu udojowego (AMS), codzienność ulega zmianie. Jesteśmy bardziej elastyczni. Możemy kontrolować oborę o innych porach dnia, jeśli akurat pojawi się coś nieplanowanego. AMS generuje wiele danych, których ocena ujawnia znacznie więcej informacji na temat stada niż standardowe stanowisko udojowe na hali ze zautomatyzowanym dojem.

AMS również oznacza:

Pracę z komputerem: sprawdzanie wykazów alarmów, monitorowanie ustawień i wydajności
Samodyscyplinę: Już nie mamy swoich krów przed oczami dwa razy dzienni...

Jak zatrzymać ciepło na zewnątrz obory?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 21 Oct 2019 00:00:00 +0200

Specyfika procesu metabolicznego żwaczy powoduje u nich wysoką produkcję ciepła. Już przy 20°C krowy nie są w stanie oddawać go w wystarczającym stopniu do otoczenia. Pierwsze oznaki złego samopoczucia, takie jak szybszy oddech czy spadek pobieranej paszy, pojawiają się już przy temperaturach od 16°C. Jeśli będzie się utrzymywała tendencja do coraz wyższej temperatury a do tego będzie brakowało wiatru, stres cieplny stanie się również problemem naszej szerokości geograficznej.

Ważna nie tylko temperatura powietrza w oborze

W aspekcie komfortu termicznego oprócz temperatury powietrza, decydującą rolę odgrywają również wilgotność powietrza, jego prędkość przepływu i temperatura promieniowania, które dociera do obory głównie poprzez nagrzane elementy takie jak powierzchnia pokrycia dachowego. W centrum badawczym LfL Bayern badano wpływ czynników konstrukcji obory na występowanie stresu cieplnego u krów.

Aby móc dokonać porównania, opracowano cyfrowe modele budynków z trzema wariantami utrzymania 2-, 3- i 4- rzędowej obory dla takiej samej liczby zwierząt.

Za pomocą programu symulacyjnego dla każdego z trzech modeli budynku inwen...

Czy zakup ścielarki się opłaca?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 08 Oct 2019 00:00:00 +0200

W obu przypadkach pierwsza odpowiedź była intuicyjna i prosta zarówno Krystian Kretek jak i Norbert Pendziałek stwierdzili, że ścielarka to przede wszystkim oszczędność czasu i słomy, co w ich przypadku rekompensuje koszt zakupu maszyny oraz zużycie paliwa, zaś przysłowiową wisienką na torcie jest niższa pracochłonność.

Oczywiście na ile w danym gospodarstwie sprawdzi się ścielarka decyduje system ściołowy. Najbardziej jej walory będzie widać przy zastosowaniu głębokiej ściółki czy też tzw. półgłębokiej, a więc usuwanej co kilka tygodni czy miesięcy. Na pewno maszyna pokaże także swoje walory gdy sieczką słomy chcemy ścielić boksy legowiskowe i korytarz gnojowy. O tym czy zastosowanie ścielarki ma uzasadnienie ekonomiczne jak w większości przypadków decyduje to ile sztuk bydła utrzymujemy. 80-90 krów, a w sumie 200 i więcej sztuk bydła to już pułap przy którym ciężko poradzić sobie za pomocą wideł. Oczywiście balot słomy dowieziemy na miejsce do obory, ale dalej zaczyna się niezła harówa przy jego rozwijaniu i rozścielaniu, tym bardziej cięższa jeśli prasa zastosowana do zbioru słomy nie miała rotora z nożami tnącymi....

Uwięziówka z systemem automatycznego żywienia - jak to działa?

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Fri, 27 Sep 2019 00:00:00 +0200

– Rok temu doiliśmy średnio od krowy 15,7 litra mleka dziennie. Teraz pozyskujemy już po 18,9 litra. Wydajność cały czas rośnie. Ale nie tylko o wzrost produkcji mleko tu chodzi – podkreśla Damian Waszkiewicz. – Ważne jest też to, że nie musimy już codziennie przywozić paszy i ręcznie rozgarniać jej w oborze. Karmienie wyglądało wcześniej tak, że wpierw przywoziłem na stół paszowy balot sianokiszonki, rozwijałem go i ręcznie roznosiłem paszę między stanowiskami. Potem rozrzutnikiem dowoziłem kiszonkę z kukurydzy. Na koniec wybranym sztukom podawałem dodatki treściwe. Karmienie zajmowało nawet trzy godziny dziennie. Dlatego zacząłem zastanawiać się jak usprawnić podawanie paszy. Pierwszym pomysłem był zakup wozu paszowego. Tyle, że w naszej oborze wysokość przejazdowa nie przekracza 2,2 metra. To spora bariera przed wprowadzeniem takiej maszyny. Co prawa moglibyśmy kupić mniejszy paszowóz z tylnym wysypem, ale wtedy musielibyśmy nie tylko sporządzać po kilka TMR-ów dziennie, ale i podgarniać paszę między stanowiskami. Dalej byłoby więc sporo ręcznej pracy. W internecie trafiłem na automatyczny system żywienia i tak to się zaczęło....

Jakość noży tnących paszowozu wpływa na strukturę TMR-u

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 20 Sep 2019 00:00:00 +0200

Jak zauważył Zdzisław Dąbrowski do nieco słabszego rozdrobnienia na pewno przyczynił się dodatek słomy, na jaki zdecydowali się rolnicy aby podnieść włóknistość dawki w celu lepszej pracy żwacza, a także wytwarzania większej ilości śliny co automatycznie przekłada się na zwiększenie zdolności buforujących. Wszak ślina zawiera naturalny bufor, a pocięta słoma w dawce podrażnia ślinianki, które produkują więcej śliny i ph żwacza ulega podniesieniu w kierunku odczynu neutralnego.

Drugi czynnik jaki mógł przyczynić się do spadku rozdrobnienia TMR-u jest bardzo prozaiczny, to zużycie noży tnących na ślimakach wozu paszowego, które zaczęło postępować szybciej wraz z zastosowaniem w dawce słomy.

Mieszanie na szybkim przełożeniu

Zatem zapadła decyzja o wymianie noży tnących w paszowozie dwuślimakowym Alimamix o pojemności 16 m³. To już trzeci wóz od firmy A-Lima-Bis pracujący w tym gospodarstwie.

- Pierwszy o pojemności 6 m³, a więc mały, taki aby wjechał do starej obory był dostarczony przez firmę bardzo szybko na czym nam zależało, gdyż kupiliśmy jałówki z Danii, a te będąc przyzwyczajone do TMR-u nie chciały jeść pasz podawanych tradycyjnie. Firma dała go w ramach testowania, co bardzo nam odpowiadało, gdyż był to zbyt mały wóz na planowaną rozbudowę stada. Drugi już na spokojnie był zamówiony taki jaki chcieliśmy o pojemności 10 m³ z dwoma wysypami narożnikowymi tylnymi - wyjaśnił Zbigniew Dąbrowski.

Obecnie używany paszowóz został zakupiony pod nową oborę wolnostanowiskową. Posiada dwa ślimaki pionowe, na każdym z nich jest po 15 noży, w tym 8 noży głównych i 7 docinających jako opcja dodatkowa. Te noże przydają się zwłaszcza przy dłuższej sianokiszonce czy tez stosowaniu do TMR-u dodatku słomy. Ponadto krawędzie ślimaków wzmocniono prętami ze stali nierdzewnej.

Maszyna ma dwa wysypy przednie. Współpracuje z nią 120-konny Ursus 1224, mający zapas mocy, zatem TMR mieszany jest tu na szybszym biegu dwustopniowej przekładni. Dzięki temu rolnicy oszczędzają czas.

Zbigniew (ojciec) i Michał (syn) Dąbrowscy gospodarują na 100 ha (56 ha własnych i 44 ha dzierżawy) we wsi Orzeszków (pow. poddębicki, gm. Uniejów).

Liczy się także czas załadunku paszowozu, dlatego wóz ładowany jest jednocześnie przy użyciu dwóch maszyn. Jeden z rolników obsługuje ładowarkę z wycinakiem do pasz objętościowych, a drugi ciągnik z ładowaczem czołowy ładując pasze treściwe.

Posypka na pobranie i nie tylko

Po załadunku komponentów do kosza paszowozu samo mieszanie trwa 15 minut. Sporządzany jest jeden TMR dla krów dojnych. W pierwszej kolejności do wozu trafia słoma, potem kiszonka z żyta, sianokiszonka, kiszonka z kukurydzy, a na końcu pasze treściwe takie jak: śruta kukurydziana, śruta zbożowa oraz pełnoporcjowy granulat o wysokiej zawartości białka 32 % zawierający minerały, witaminy oraz związki buforujące. Dawka nie jest skomplikowana, ale zapewnia wysoką produkcję na poziomie ponad 10 tys. kg mleka w 305 dni laktacji.

Michał Dąbrowski uważa, że przy mieszaniu dawki TMR ważny jest czas, im szybciej tym lepiej, oraz dokładność wymieszania, a także zużycie paliwa. Obecnie w paszowozie mieszane są 4 tony paszy zadawane 90 krowom. Hodowca przewiduje, że nawet 150 krów będą w stanie wyżywić przy jednorazowym mieszaniu TMR-u.

Dwa razy dziennie, po doju, TMR posypywany jest paszą treściwą, co zachęca krowy do podchodzenia do stołu paszowego. Dzięki temu zwiększyło się pobranie paszy, oraz ogranicza ten zabieg występowanie mastitis, gdyż krowy świeżo wydojone mające jeszcze nie zupełnie zamknięte kanały strzykowe nie kładą się na legowiska, a stoją pobierając paszę.

Odwrócenie kosza

Zbigniew Dąbrowski jest zwolennikiem paszowozów ciąganych. Po pierwsze uważa, że 100-200 krów to jeszcze zbyt mało aby myśleć o maszynie samojezdnej,będącej droższa w zakupie oraz w serwisie. Tu trzeba bardzo pilnować terminów wymiany olejów nie tylko silnikowych, ale i w skomplikowanej hydraulice. Ponadto zauważył, że trzeba mieć system betonowych silosów kiszonkarskich oraz utwardzony cały tern dookoła obory.

- Koszty infrastruktury pod wóz paszowy samojezdny są zbyt wysokie, a my do ciągania naszego paszowozu wykorzystaliśmy tani, wart 25 tys. zł, ale niezawodny ciągnik o prostych mechanicznych rozwiązaniach Ursus 1224 - oznajmił rolnik.

Stół paszowy ma szerokość 6 m

Kosz wozu paszowego wykonano z grubszej blachy 8 mm, w standardzie jest to 6 mm

Pasze treściwe, zadawane do wozu oraz także posypywane na TMR: śruta zbożowa, pełnoporcjowy granulat i śruta kukurydziana

Jest jednak jedna rzecz, którą hodowcy chcą udoskonalić w swoim wozie paszowym, a mianowicie, aby TMR był dalej odrzucany od maszyny, wtedy jej koła nie będą przejeżdżały po części zadanej paszy. Chociaż lepszym pomysłem wydaje się odwrócenie kosza, tak aby wysypy znalazły się na tyle paszowozu i wtedy automatycznie zostanie wyeliminowany efekt przejeżdżania TMR-u. Rolnicy rozmawiali już z pracownikami A-Limy-Bis i okazuje się, że nie jest to wbrew pozorom skomplikowany i kosztowny zabieg, który dla nich to rutyna.

Analiza kału, a strawność dawki

Dąbrowscy używają nie tylko sit do TMR-u, ale także sit kałowych, co jest jeszcze mało powszechne w naszych oborach. Wyniki tego doświadczenia wiele mówią o stopniu strawności dawki pokarmowej, odpowiadają na pytanie czy proces trawienia przebiega odpowiednio. O tym świadczy ilość niestrawionych resztek jakie można znaleźć w kale. Im jest ich więcej tym strawność dawki mniejsza i więcej składników pokarmowych jest traconych.

Dwuletnia obora wolnostanowiskowa o wymiarach 36 x 48 m przewidziana jest na 160 krów dojnych, obecnie mieszczą się w niej także jałówki, które docelowo po osiągnięciu pełnej obsady przejdą do starszych budynków. Od wiosny do jesieni jałówki w wieku do 1 roku, korzystają z okólników i całą dobę chodzą po świeżym powietrzu co zdaniem Michała Dąbrowskiego jest najlepszą i najzdrowszą formą ich utrzymania.

Boksy legowiskowe wyłożono matami, zaś w korytarzach gnojowych zastosowano ruszta betonowe. Tylko porodówka jest na słomie. System bezściołowy został wymuszony kosztami związanymi z zakupem słomy oraz ograniczeniem pracochłonności. Rolnicy uszczuplili uprawy zbóż, a powiększyli areał traw i kukurydzy w celu pozyskania wysokiej jakości pasz objętościowych.

Zrezygnowali z robota

Dój odbywa się na hali udojowej typu rybia ość 2 x 8 stanowisk, chociaż obora była zaprojektowana pod robota udojowego, z którego hodowcy zrezygnowali ze względu na koszty zakupu i eksploatacji jak i świadomość, że to nie jest tak, że przy robocie nie będzie trzeba nic robić.

- Pierwotny plan był taki, że w oborze będzie i robot i hala udojowa. Robot który wydoi nam maksymalnie 70 sztuk byłby uzupełniany halą, gdzie chodziłyby krowy mniej predysponowane, bądź też nie nadające się do doju automatycznego. Jednak, gdy zobaczyliśmy, że dój na hali bardzo sprawnie funkcjonuje to daliśmy sobie spokój z robotem, bo i po co mieliśmy wchodzić w kolejne koszty i utrzymywać dwa odrębne systemy doju, wszak nie można tylko patrzeć na to jaka jest cena mleka, trzeba też liczyć koszty jego pozyskania i ile zostaje nam z jednego litra - oznajmi Michał Dąbrowski, dodając, że dój obecnie trwa 50 minut, on podpina aparaty udojowe, a tata nagania krowy do doju.

Słoma w Dawce TMR pocięta jest na długość ok. 5 cm

Krawędzie ślimaków zostały wzmocnione prętami ze stali kwasoodpornej, zastosowano także dodatkowe noże docinające (te mniejsze)

Michał Dąbrowski sam inseminuje krowy od kiedy tylko ukończył kurs inseminatorski. Z kolei licencjonowany buhaj po matce zaimportowanej z Holandii odpowiada za haremowe krycie jałówek. Obecność byka w bliskim sąsiedztwie wpływa także na lepsze okazywanie rui wśród krów. Na uwagę zasługują bardzo dobre parametry mleka: tłuszcz 4,4 % oraz białko 3,7%, co w pewnym sensie jest wynikiem żywienia, ale także utrzymywania w stadzie oprócz hf-ów krów rasy duńskiej czerwonej.

Andrzej Rutkowski

Zdjęcia: Andrzej Rutkowski

Używane roboty są dostępne u producentów

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 16 Sep 2019 00:00:00 +0200

Jak działa program Taurus?

Dowolny sklep firmowy Lely zajmuje się jego przygotowaniem ogólnym (remont maszyny, wymiana części zużytych). Do tego dochodzi również roczna gwarancja. Robot po regeneracji zgodnej z wytycznymi producenta otrzymuje certyfikat Taurus. To sprawia, iż Lely jest jedynym producentem oferującym oficjalnie używane roboty udojowe. Ze względu na regenerację, części zamienne oraz montaż, koszty takiego używanego modelu rzadko opiewają na mniej niż 75 000 euro. Program Taurus obejmuje wszystkie modele Astronaut A3 i A4.

DeLaval też modernizuje stare roboty udojowe

Nie są one wymieniane całkowicie, a regenerowane oraz aktualizowane. Aby wyeliminować koszty transportu oraz montażu, roboty powinny pozostać na miejscu. W rezultacie tylko nieliczne roboty są przez DeLaval całkowicie wymieniane. Firma nie oferuje rynku wtórnego.

Używane roboty na zamówienie klienta

W firmie Lemmer Fullwood używane roboty również nie stanowią wyspecjalizowanego obszaru i zajmują tylko niewielki rynek. Jednakże pojawiają się nieliczne roboty udojowe w internecie oferowane przez jedną firmę bazową. Na stanie jest niewiele używanych egzemplarzy. Tylko na bezpośrednie zamówienie klienta, są wyszukiwane używane roboty, regenerowane i odsprzedawane. Ten rodzaj urządzeń objęty jest również gwarancją.

Sytuacja wygląda podobnie w przypadku Systemu Happel. W przypadku Boumatic używane roboty oferują dealerzy. Roboty są aktualizowane i opatrzone gwarancją.

Robot jednostanowiskowy firmy GEA jest dostępny na rynku dopiero od około dwóch lat. Z tego względu handel używanych egzemplarzy jest jeszcze niewielki. W sumie dostępnych jest niewiele używanych robotów, a roboty testowe są często nadal w użyciu. Firma RetrofitM specjalizuje się w regeneracji robota udojowego GEA Mlone. Egzemplarze używane są przerabiane na miejscu lub w hali produkcyjnej, odnawiane i przygotowane do dalszej sprzedaży. Ta oferta firmy RetrofitM jest dostępna na terenie Niemiec od 2014 roku i jest niezależna od firmy GEA.

K. Hilbk-Kortenbruck

Zdjęcie: Archiwum TPR

Waga paszowozu skonfigurowana ze smartfonem

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 03 Sep 2019 00:00:00 +0200

W przypadku maszyn rolniczych takich jak wóz paszowy, który jest niezbędnym narzędziem pracy w gospodarstwie rolnym, zajmującym się hodowlą bydła, obecność zaawansowanych systemów elektronicznych pozwala na pozyskiwanie, gromadzenie oraz analizę wielu danych, które mają bezpośredni wpływ na wynik ekonomiczny gospodarstwa.

Zarządzanie żywieniem za pomocą smartfona

Nikogo już nie zaskakuje fakt, iż wóz paszowy w standardowym wyposażeniu posiada system wagowy, dzięki któremu możemy otrzymać w bardzo łatwy sposób informację na temat masy poszczególnych składników użytych do przygotowania dawki pokarmowej. W ostatnim czasie możemy zaobserwować, iż wśród hodowców bydła na popularności zyskują systemy wagowe współpracujące z zaawansowanym oprogramowaniem komputerowym, które stają się kompletnymi systemami do zarządzania żywieniem stada w gospodarstwie indywidualnym lub dużej fermie.

Każdy z wozów paszowych Alimamix Evolution, których producentem jest firma A-Lima-Bis ze Środy Wielkopolskiej, jest wyposażony w system wagowy amerykańskiego producenta Digi-Star (należącego do międzynarodowego koncernu Topcon) o ugruntowanej pozycji na rynku.

Podstawowa funkcjonalność wyżej wymienionego systemu polega na ważeniu poszczególnych składników dawki pokarmowej oraz na kontrolowaniu czasu mieszania i cięcia. Bazowy wyświetlacz (model EZ 2810) w bardzo łatwy sposób możemy doposażyć w moduł umożliwiający komunikację ze smartfonem lub dodatkowym dedykowanym wyświetlaczem. Urządzenie to z reguły montowane jest w ładowarce lub ciągniku z ładowaczem, służącym do dostarczania paszy bezpośrednio z silosu do wozu paszowego. Dzięki temu zyskujemy jeszcze lepszą kontrolę nad masą poszczególnych składników ładowanych do wozu. Informacje znajdujące się na wyświetlaczu wagowym z wozu, są prezentowane także na urządzeniu znajdującym się w maszynie ładującej. W praktyce może to redukować liczbę przejazdów ładowarki/ciągnika podczas ładowania paszy.

Komunikacja smartfona z wyświetlaczem wagowym, znajdującym się na wozie paszowym, odbywa się za pośrednictwem sieci wi-fi lub poprzez bluetooth. Dzięki specjalnej, darmowej aplikacji istnieje możliwość korzystania z programu, który pozwala na układanie receptur i przypisywanie ich do poszczególnych grup żywieniowych. W praktyce wygląda to w następujący sposób – podczas przygotowywania TMR-u na wadze wyświetlacza pojawia się nazwa składnika oraz ilość, jaka powinna być załadowana do wozu paszowego, po uprzednim wybraniu, wcześniej skomponowanej dawki żywieniowej. W ten prosty sposób eliminujemy możliwość pomyłki co do ilości załadowania poszczególnych składników, ich kolejności (co jest bardzo istotne pod kątem odpowiedniej struktury paszy), a także zwiększamy precyzję załadunku. Według różnych źródeł, żywienie bydła stanowi od 50% do nawet 70% ogólnych kosztów hodowli. Stąd też, inwestycja w to rozwiązanie powinna być brana mocno pod uwagę przez tych, którzy szukają optymalizacji kosztów w swojej hodowli.

Jak działa TMR Tracker?

Rolnictwo 4.0 to nie tylko możliwość wprowadzania danych, ale także możliwość magazynowania, analizowania i przede wszystkim wyciągania wniosków. Na tej podstawie możemy podjąć konkretne działania prowadzące do polepszenia efektywności w hodowli. Taką możliwość daje nam oprogramowanie TMR Tracker współpracujące z systemami wagowymi wozów paszowych Alimamix Evolution. W zależności od wymagań hodowcy, oprogramowanie występuje w różnych wariantach funkcjonalności. Przenoszenie danych pomiędzy komputerem a wozem paszowym może odbywać się za pomocą portu USB, czyli pendrive lub bezprzewodowo.

TMR Tracker daje możliwość bieżącej kontroli oraz analizowania szeregu danych. Jednak bardzo ważne jest to, iż w łatwy sposób możemy generować raporty (także w formie graficznej), na których znajdują się tylko te dane, które w danym momencie są najbardziej istotne. Do kluczowych raportów możemy zaliczyć:

Kontrola dokładności załadunku i wyładunku poszczególnych składników w odniesieniu do założonej dawki żywieniowej.
Kontrola pracy wozu paszowego z możliwością planowania bieżących czynności serwisowych, jak smarowanie, przeglądy okresowe, wymiana oleju w przekładniach lub noży.
Analiza kosztów żywienia poszczególnych grup żywieniowych, przeliczając na dzień lub na tydzień, na rok, na zwierzę, a także na kilogram wyprodukowanego mleka (jeżeli system będzie połączony z programem do zarządzania stadem).
Kontrola ilości paszy w poszczególnych silosach, poprzez moduł magazynowy, który poinformuje także o konieczności zamówienia np. paszy treściwej lub przeliczy na ile dni wystarczy kiszonki z kukurydzy.

Podsumowując, systemy do zarządzania żywieniem bydła są potężnym narzędziem dającym możliwość optymalizowania technologii żywienia, planowania zapasów bazy paszowej, a przede wszystkim kontroli oraz redukcji kosztów żywienia.

Krystian Jopek

Pierwsza w Polsce instalacja pasteryzująca ściółkę

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 02 Sep 2019 00:00:00 +0200

– Kiedyś ścieliliśmy legowiska sieczką. Największym wtedy problemem było rozwarstwianie gnojowicy i powstawanie kożucha. Bywało, że miał on metr grubości i trzeba było nawet używać koparki, aby móc zamontować w zbiornikach mieszadła. Dlatego – jak wspomina Maciej Barycza, zarządca gospodarstwa w Cieszymowie – gdy w 2010 roku zdecydowaliśmy się na budowę nowego kompleksu obór wolnostanowiskowych kluczowy stał się dla nas temat zagospodarowania gnojowcy. Zdecydowaliśmy się na separator, bo załatwiał nam dwa tematy. Z jednej strony eliminował problem z powstawaniem kożuchów czy osadów na dnie zbiorników, bo odseparowana ciecz po prostu się nie rozwarstwia i nawet bez mieszania można ją wypompować i wywieść na pola. Z drugiej strony mogliśmy zastąpić słomę tańszą w pozyskiwaniu ściółką, która ma wysoki stopień wchłaniania wilgoci i nie przyczepia się do krów. Dzięki temu zwierzęta utrzymywane są w czystości. Wprowadzenie takiego materiału legowiskowego wpłynęło na poprawę zdrowotności zwierząt, a miernikiem była ograniczona do 240-280 tys./ml ilość komórek somatycznych w mleku. Wzrosła też wydajność krów. Jednocześnie ...

Praktyczne i tanie rozwiązania w oborze

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Wed, 24 Jul 2019 00:00:00 +0200

1. SIATKA PRZY DRABINIE PASZOWEJ

Zdarza się, że podczas jedzenia krowy przerzucają lub rozdmuchują paszę. Niestety część dawki zazwyczaj trafia na część legowiskową, co może być przyczyną np. zapychania się posadzki rusztowej.

Jednym ze sposobów na ograniczenie przerzucanie dawki z korytarza paszowego jest zamontowanie w górnej części drabiny paszowej siatki ochronnej.

2. GRES I NIE TYLKO

Stół paszowy narażony jest na działanie kwasów z kiszonek, które mogłyby zniszczyć powierzchnię betonową, a uszkodzona posadzka to doskonałe miejsce dla rozwoju bakterii. Bardzo często boczne powierzchnie stołu wykładane są gresem. Częstym błędem było układanie zbyt wąskiej warstwy tych płytek.

Gres powinien przebiegać wzdłuż stołu paszowego na szerokości 75 lub 90 cm (2,5 lub 3 płytki 30 x 30 cm). Co ważne, już podczas zalewania betonu stołu paszowego należy wykonać specjalne zagłębienie pod płytki, przez co po ich zamontowaniu powstanie równa i jednolita powierzchnia stołu. To ogranicza możliwość rozwoju szeregu bakterii i mikroorganizmów, który mogłyby się rozwijać w szczelinach. Innym rozwiązaniem, będącym alternatywa dla gresu jest pokrycie bocznych powierzchni stołu farbą epoksydową. Charakteryzuje się ona wysoką odpornością chemiczną i mechaniczną np. na ścieranie.

Coraz popularniejszym rozwiązaniem jest też wykonywanie całego korytarza paszowego z gładkiej, łatwej do oczyszczenia i wyjątkowo trwałej posadzki przemysłowej.

Stół paszowy pokryty farbą epoksydową

Stół paszowy z płytkami gresowymi

3. DODATKOWY PRÓG

W oborach z posadzką rusztową praktycznym rozwiązaniem jest umieszczenie w sąsiedztwie stołu paszowego dodatkowego progu o szerokości około 30–40 cm i wysokiego na 10 cm. Dzięki niemu krowy nie odtwórcą się tyłem przy korytarzu paszowym a tym samym nie zanieczyszczą go. Ponadto podczas pobierania paszy zwierzęta pewniej stoją przednimi kończynami na pełnej posadzce niż na podłodze szczelinowej.

4. POSADZKA POD KĄTEM

Posadzka w dojarni musi być przeciwpoślizgowa i łatwa do mycia. Podłoga na stanowiskach udojowych powinna być również położona z niewielkim około 2 procentowym spadkiem w kierunku wejścia do dojarni. To rozwiązanie nie tylko ułatwia czyszczenie i odpływ wody, ale i poprawi wchodzenie i ustawianie się krów na hali

5. ŚWIETLIK NA CAŁEJ DŁUGOŚCI

Powszechnym rozwiązaniem zarówno w oborach uwięzionych, jak i wolnostanowiskowych jest wentylacja grawitacyjna, w której za odprowadzanie „zużytego” powietrza odpowiada wywiewna szczelina w kalenicy przykryta świetlikiem. Wielu hodowców użytkujących budynki, w których zastosowano takie rozwiązanie zwraca uwagę na długość szczeliny kalenicowej. Im szczelina jest dłuższa, tym lepiej, ponieważ ogranicza to problemy z odpływem powietrza przy ścianach szczytowych.

Oczywiście większość producentów ze względów czysto technicznych świetliki umieszcza w odległości co najmniej 2 m od ścian szczytowych. Niestety w miejscu pełnego dachu powietrze może kumulować się i skraplać, a to powoduje nie tylko szybsze zanieczyszczanie płyt dachowych, ale może skutkować również przyspieszeniem korozji elementów metalowych.

6. POIDŁO PRZY DOJARNI

Wysokowydajne krowy potrzebują nie tylko dużo wody (nawet do 150 litrów na dziennie), ale piją ją bardzo szybko. Dlatego też wydajność poideł powinna być dostosowana do tempa pobierania wody. Nie spełnienie tego warunku odbija się na wydajności mlecznej krów. Jak mówią praktycy, w oborach wolnostanowiskowych zalecane jest stosowanie poideł korytowych (wannowych) zamiast jedno lub dwukomorowych izolowanych.

Pozostaje jednak pytanie, w których miejscach należy umieścić poidła? Krowy najwięcej piją bezpośrednio po doju, dlatego jedno z nich powinno być zamontowane w korytarzu, którym zwierzęta wracają z hali udojowej. Pozostałe można umieścić wzdłuż poprzecznych korytarzy spacerowych

7. RURA ZAMIAST DRABINY

Najprostszym a zarazem najtańszym rozwiązaniem do oddzielania korytarza paszowego od części legowiskowej jest umieszczenie drewnianego progu (ok. 30 cm wysokości od strony korytarza paszowego) wraz z zamontowaną pojedynczą rurą o średnicy około 5 cm. W tym rozwiązaniu ważne jest, aby rura była przesunięta około 30 cm w kierunku stołu paszowego. Taki sposób montażu nie będzie ograniczał ruchu zwierząt, a w konsekwencji wyeliminuje możliwość powstawania schorzenia skóry karku bydła, które oczywiście nie pozostałyby bez wpływu na produkcyjność zwierząt. Rura powinna mieć możliwość regulacji zarówno w pionie, jak i poziomie (możliwość wysunięcia), tak aby można było zmieniać jej położenie w trakcie eksploatacji obiektu.

Wadą tego prostego a zarazem taniego rozwiązania – w porównaniu do standardowych drabin paszowych – jest to, że nie ogranicza konkurencji zwierząt podczas pobierania paszy.

8. DODATKOWE OGRANICZNIKI

Często warunki lokalowa ograniczają możliwość umieszczenia płyty obornikowej w sąsiedztwie obory. Konieczne staje się więc jego przewożenie. Pomocne przy załadunku wygarniętego obornika szuflą mogą być specjalne metalowe lub betonowe ograniczniki zbudowane w formie pionowej ściany wysokiej na ok. 1 metr z bocznymi elementami ograniczającymi wydostanie się obornika

9. DWUFUNKCYJNA RYNNA

Pomysłowym rozwiązaniem jest możliwość odprowadzenia wody deszczowej z dachu na zewnątrz lub wprowadzanie jej do kanałów podrusztowych co jest zalecane w przypadku gęstej gnojowicy. Takie możliwości daje zastosowanie specjalnej ruchomej klapy odpływowej

Przemysław Staniszewski

Zdjęcia: Przemysław Staniszewski

Jak Ursus C-360 pracuje z paszowozem w wielkopolskich gospodarstwach mlecznych?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Thu, 11 Jul 2019 00:00:00 +0200

Sześćdziesiątki dają radę paszowozom

Jacek Rozmiarek utrzymujący krowy mleczne zakupił do nowej wolnostanowiskowej obory wóz paszowy Alimamix Evolution Lite o pojemności 12 m³, zaś Wojciech Wawrzyniak trudniący się opasem buhajów wybrał maszynę tego samego producenta ze Środy Wielkopolskiej, ale mniejszą, bo Alimamix Evolution o pojemności 8 m³. Obie te maszyny napędzane są przez wysłużone, ale tanie w eksploatacji Ursusy C-360. Jak widać, wóz paszowy wcale nie musi mieć dużego zapotrzebowania na moc, a do jego napędzania można wykorzystać stary ciągnik od lat będący w gospodarstwie, bez konieczności zakupu nowego i dużo droższego. Co ciekawe, wersja paszowozu Lite pracująca u Jacka Rozmiarka nie ma przekładni dwubiegowej, tylko planetarną, a pomimo to sześćdziesiątka nie wymięka. Możliwe, że gdy obsada bydła się zwiększy, to rolnik będzie musiał pomyśleć o większym ciągniku. W przypadku Wojciecha Wawrzyniaka, wóz ma przekładnię dwubiegową i ciągnik ma znacznie lżej. Za to wersja Lite jest krótsza i, jak przyznaje Jacek Rozmiarek, łatwiej nią manewrować.

Po wozie ścielarka i przyczepa

– Do starej obory nie dało się wjechać paszowozem i pozostawały nam tylko taczki. Przy mieszaniu TMR-u dla 30–40 krów z tym wozem spokojnie radę daje sobie Ursus C-360 rocznik 1982, w którym wykonaliśmy kapitalny remont. Ten zestaw spisuje się nienagannie. Dodatkowo, zdecydowaliśmy się na zakup ścielarki również od A-Limy-Bis. Ścielarki nie są jeszcze popularne wśród hodowców, ale mają swoje zalety, jak oszczędność słomy oraz czasu. Jest to także wygodne rozwiązanie, gdyż nie trzeba przeganiać bydła na czas ścielenia – przyznał Jacek Rozmiarek.

Zestaw pracujący w gospodarstwie Jacka Rozmiarka

Dościelanie za pomocą ścielarki odbywa się każdego dnia. Wystarczy tylko przejechać z nią po stole paszowym. Zaś obornik usuwany jest ładowarką teleskopową raz w tygodniu. Maszyny od A-Limy-Bis na tyle przypadły do gustu rolnikowi, że zdecydował się zakupić także trzecią – przyczepę skorupową o ładowności 14 ton, używaną głównie do transportu obornika, ziarna zbóż, jak i zielonki podczas sporządzania pryzm.

Więcej jedzą, mniej segregują

– Paszowóz posiada system dodatkowych noży docinających, szerokie ogumienie, ślimak wykończony prętem ze stali kwasoodpornej, co wydłuża jego żywotność oraz przenośnik taśmowy do dystrybucji paszy – powiedział Jacek Rozmiarek.

W skład TMR-u dla krów dojnych wchodzą takie pasze jak:

kiszonka z kukurydzy,
sianokiszonka, słoma,
młóto browarniane,
śruta rzepakowa
dodatki żywieniowe.

Za główne zalety TMR-u Jacek Rozmiarek uważa większe pobranie paszy oraz brak możliwości segregacji pasz.

– Hf-y zacząłem krzyżować z simentalem w typie mlecznym ze względu na lepszą budowę i większe przyrosty cieląt. Z czasem upodobałem sobie krowy krzyżówkowe hf x simental, ze względu na większą odporność i zdrowotność, a niekoniecznie niższą wydajność – oznajmił Jacek Rozmiarek.

Transporter długi i uchylny

Wojciech Wawrzyniak podobnie jak Jacek Rozmiarek, zadowolony jest, że nie musi podpinać do paszowozu jednego z nowszych i mocniejszych ciągników, a może wykorzystać leciwą, bo już ponad 30-letnią sześćdziesiątkę, która w innym wypadku byłaby właściwie bezrobotna. Kolejny plus małego zapotrzebowania na moc, to niższe zużycie paliwa. To zalety płynące z zastosowania w paszowozie dwustopniowej przekładni, w dużej mierze to dlatego Ursuc C-360 daje radę w tym zestawie.

Ścielarka, podobnie jak wóz paszowy, pracuje codziennie w gospodarstwie Jacka Rozmiarka

Na życzenie Wojciecha Rozmiarka paszowóz wyposażono w uchylny przenośnik taśmowy, opuszczany i podnoszony hydraulicznie, o długości 1,7 m, a więc najdłuższy z dostępnych przy montażu z przodu maszyny. Przy tylnym wysypie może mieć on długość nawet 2 m.

– Bez tego transportera niemożliwe byłoby szybkie zadanie TMR-u bezpośrednio na stół paszowy w wiacie, gdyż jej słupy konstrukcyjne nie pozwalają na odpowiednio bliskie podjechanie wozem paszowym. Jednak transporter zupełnie rozwiązuje problem. To duży plus, że A-Lima-Bis wychodzi naprzeciw hodowcom i stosuje rozwiązania indywidualne, które umożliwiają pracę wozów w różnych, często trudnych warunkach – powiedział Wojciech Wawrzyniak.

Wyższe przyrosty z TMR-em

Jeszcze nieliczni rolnicy trudniący się opasem bydła decydują się na żywienie w systemie TMR, twierdząc, że jest on szczególnie dopasowany do krów mlecznych, jednak Wojciech Wawrzyniak uważa, że również przy opasach ma on wiele zalet, choć jeszcze rok temu był sceptycznie nastawiony do tego rozwiązania, a dziś mając praktykę, jest jego gorącym zwolennikiem.

– Po pierwsze, TMR to większe pobranie paszy przekładające się na większe przyrosty dobowe. Po drugie, pasza jest dobrze wymieszana, byki zaprzestały wybierania paszy treściwej i właściwie nie ma niedojadów, a więc ograniczamy straty pasz. Po trzecie, TMR całą dobę jest na stole paszowym, zwierzęta pobierają go spokojniej, bardziej równomiernie, co ogranicza walkę o lepsze miejsce przy stole paszowym – wyliczał Wojciech Wawrzyniak, dodając, że paszowóz to także wygoda i mniejsze nakłady pracy, a więc oszczędność czasu.

W skład TMR-u dla opasów wchodzą takie pasze jak:

kiszonka z kukurydzy,
kiszonka z lucerny,
kiszonka z żyta,
słoma,
poekstrakcyjna śruta rzepakowa,
otręby,
śruty zbożowe,
kreda pastewna
oraz premiks.

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Rutkowski

Wozy paszowe z pionowymi czy poziomymi ślimakami – jakie są różnice?

a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) — Tue, 09 Jul 2019 00:00:00 +0200

Pionowe kontra poziome

Wozy paszowe z pionowymi ślimakami zyskały na popularności wraz z rozpowszechnieniem technologii sporządzania sianokiszonki w balotach, wszak najlepiej radzą sobie z rozdrabnianiem zbitych bel. To nie jedyna ich zaleta. Wynoszona ślimakiem do góry pasza swobodnie opadająca po ściankach zbiornika jest mniej narażona na nadmierne rozdrobnienie nawet przy dłuższym mieszaniu, dzięki czemu nawet mniej doświadczony operator może sporządzić jednorodną mieszankę bez zniszczenia jej struktury.

Kolejnym atutem wozów paszowych z pionowymi ślimakami jest bardzo szeroki zakres pojemności sięgający od zaledwie około 1 m³ do nawet ponad 50 m³. Za mieszanie komponentów paszy odpowiadają w nich stożkowe ślimaki z dwoma lub trzema uzwojeniami. W największych maszynach można spotkać dwa lub trzy ślimaki ustawione jeden za drugim. Na ich obwodzie znajduje się po kilka noży o regulowanym kącie wychylenia i to właśnie one rozdrabniają składniki TMR-u. Pomocne przy sporządzaniu dawki są regulowane ręcznie lub hydraulicznie przeciwnoże (przeciwostrza) zamontowane w bocznych ścianach komory mieszania. Niektórzy producenci zamiast gładkich wykonują kanciaste ściany zbiornika. To również znacznie zwiększa szybkość mieszania i przerzucania kilku ton masy dziennie.

Ze względu na większą ścieralność, dno zbiornika zazwyczaj wykonywane jest z grubszej blachy np. 15–20 mm, zaś ściany boczne mają zazwyczaj grubość 6–8 mm. Pionowe wozy paszowe cechują się niskim zapotrzebowaniem mocy. W układzie napędowym montowane są bowiem dwubiegowe przekładnie, które poprzez redukcję obrotów ślimaka ograniczają – w porównaniu do standardowej maszyny – zapotrzebowanie na moc o 20–30 procent. Do takich maszyn można więc podczepić ciągniki zazwyczaj pełniące funkcję pomocniczą w gospodarstwie. Wolniejsze obroty ślimaka wykorzystywane są podczas mieszania, zaś szybsze obroty ślimaka umożliwiają dokładne oczyszczenie zbiornika z resztek paszy. Oczyszczanie to jest szczególnie ważne wiosną i latem, ponieważ pozostawiona w zbiorniku pasza może zacząć fermentować, a to może odbić się na ilości pobieranej dawki przez krowy.

Wóz paszowy TT1550 o pojemności 44 m3 firmay Storti. Zamocowany na podwoziu naczepy samochodowej otrzymuje napędu z niezależnej jednostki – 250-konnego silnika John Deere. Wysokość wozu to 3,48 m, szerokość – ok. 3,7 m

Pionowe również do niskich obór

Zaletą pionowych wozów paszowych jest możliwość dowolnego zadawania paszy. Standardowo dawka TMR wysypywana jest na jedną bądź na dwie strony poprzez boczne drzwi dozujące z hydrauliczną zasuwą lub też z wykorzystaniem przenośnika poprzecznego. Jeżeli natomiast pasza ma być zadawana w oborze z wąskim korytarzem paszowym, wysyp może być umieszczony w tylnej części zbiornika, co ograniczy możliwość przejeżdżania rozrzuconej paszy kołami.

Ciekawym rozwiązaniem jest również możliwość wysypywania TMR-u wprost do żłobów umieszczonych przy legowiskach. Takie zadanie spełniają bądź to przedłużacze przenośnika, bądź też uniwersalne przenośniki taśmowe. Starsze zabudowania mają zazwyczaj ograniczoną szerokość i wysokość wjazdową. Również i do takich budynków można już wjeżdżać maszynami z pionowymi ślimakami. Możliwości takie dało przekonstruowanie paszowozów, które polegało na przeniesieniu osi jezdną spod zbiornika i umieszczeniu jej w tylnej części maszyny. W przypadku maszyn ze zbiornikiem o pojemności 8 m³ udało się dzięki temu ograniczyć wysokość nawet o 20–30 cm.

Inni producenci postanowili ograniczyć wysokość wozów montując w nich niższe zbiorniki i ślimaki. W ten sposób skrócona została pionowa droga przerzucania paszy. Ze względu na popularność wozów z pionowymi ślimakami, maszyny te należą również do najczęściej udoskonalanych. Zazwyczaj do ich załadunku konieczne było stosowanie dodatkowego sprzętu, np. ciągników z ładowaczami czołowymi czy ładowarek teleskopowych. Jednak coraz częściej wozy doposażanie są w dodatkowe urządzenia wycinające.

Pionowe wozy paszowe mogą być dwufunkcyjne. Oprócz zadawania dawki TMR po zamontowaniu dmuchawy służą także do rozścielania słomy na powierzchni legowiskowej

Liderem w produkcji tego typu maszyn jest holenderska firma Trioliet. W ofercie ma wozy wyposażone w ramię załadowcze z nożami tnącymi. Załadunek paszy rozpoczyna się od opuszczenia tuż przy pryzmie tylnej część wozu z dodatkowym stołem. Następnie cofa się maszyną aż do momentu styku z paszą. Później ramię załadowcze, które wcześniej było podniesione, zaczyna odcinać porcję kiszonki. Po wycięciu bloku – z wykorzystaniem siłownika hydraulicznego – ramię umieszczone na wysięgniku cofa się do środka wozu zamykając przestrzeń rozdrabniająco-mieszającą. Innym rozwiązaniem umożliwiającym załadunek jest umieszczony w tylnej części maszyny wybieraka szczękowego z nożami (Trioliet Triomix). I tutaj pobieranie kiszonki z pryzmy realizowana jest w kilku etapach. W pierwszym następuje opuszczenie zamontowanej w tylnej części wozu klapy ładującej oraz uniesienie szczęk z nożami. Następnie po „wbiciu się” klapy w pryzmę następuje odcinanie bloku kiszonki. Ostatnim etapem jest załadunek paszy do zbiornika poprzez podniesienie za pomocą siłowników hydraulicznych klapy ładującej i szczęk z zębami, które przemieszczane są po łukowatej pochylni.

Intensywne mieszanie

Wozy z pionowym ślimakiem zdominowały rynek. W cień poszły inne stosowane w tego typu maszynach systemy mieszająco-rozdrabniające mimo, że jeszcze nie tak dawno to właśnie one wiodły prym. Mowa m.in. o wozach z poziomymi ślimakami. W dużej mierze zadecydował o tym ich charakter pracy związany z bardzo intensywnym mieszaniem, co niestety stwarzało duże niebezpieczeństwo nadmiernego rozdrobnienia i zniszczenia struktury paszy. Czynnikiem decydującym była też niższa cena maszyn z pionowymi ślimakami.

Z kolei atutem wozów z poziomymi ślimakami jest ograniczona wysokość, tym samym nadają się one do obór o niższych stropach. Ponadto maszyny z takim systemem mieszania mogą być doposażone w napędzany hydraulicznie obrotowy frez załadunkowy, którego wysokość pracy przekracza często 5 metrów. Jego elementem roboczym jest poziomy walec z zamontowanymi na obwodzie nożami kątowymi lub trójkątnymi, który zagłębia się w pryzmę, wstępnie rozdrabnia paszę i wrzuca ją do skrzyni wozu.

Ważną cechą pracy napędzanego hydraulicznie frezu jest to, że pozostawia równą, stromo biegnącą ścianę w silosie lub pryzmie, co utrudnia wchłanianie wody i eliminuje możliwość utleniania się kiszonki. Zastosowanie obrotowego frezu ogranicza konieczność stosowania sprzętu dodatkowego do załadunku paszy, aczkolwiek w maszynach z takim wyposażeniem trzeba się liczyć z większym zapotrzebowanie na moc nawet o około 30–40 KM. Wozy poziomie sprawdzają się głównie w gospodarstwach rolnych, w których paszę objętościową sporządza się na pryzmie czy silosie, wszak tego typu maszyny mają problemy z rozdrabnianiem całych balotów, szczególnie tych z długą słomą i – jak dodają praktycy – w wozach z kilkoma wzdłużnie ułożonymi ślimakami ich cięcie jest bardzo ryzykowane, wszak zbite bele mogą zablokować i uszkodzić ślimaki.

Na kilka ślimaków

Podobnie jak w wozach pionowych, tak i w tych maszynach noże tnące umieszczone są na zwojach ślimaków, a rozdrabnianie materiałów wspomagają przeciwnoże znajdujące się na ściankach zbiornika. W zespole mieszająco-rozdrabniającym z pojedynczym bębnem ślimakowym z przeciwbieżnymi zwojami, pasza transportowana jest od przodu i tyłu zbiornika ku środkowej części, w której specjalnie skonstruowane ramiona na ślimaku wypychają masę ku górze. Następnie masa przemieszczana jest ponad ślimakiem do przodu lub do tyłu zbiornika, po czym proces mieszania rozpoczyna się od początku.

Funkcję koordynowania właściwego przepływu paszy oraz zapobiegania blokowaniu masy może wspomagać specjalne napędzane hydraulicznie ramię (tzw. przegarniasz, deflektor) zamocowany na bocznej ścianie zbiornika, który wykonuje ruchy wahadłowe. W poziomych wozach do mieszania i rozdrabiania składników TMR-u mogą być wykorzystywane dwa przeciwbieżne ślimaki wyposażone w wymienne noże. Ślimaki obracają się do środka komory wozu, gdzie usytuowany jest centralny ząbkowany nóż do cięcia długich materiałów. Podczas mieszania składniki paszy sukcesywnie przesuwane są z obu końców maszyny do jej środka, a następnie do góry i w kierunku do przedniej i tylnej części maszyny.

Wóz paszowy z własnym napędem elektrycznym

Innym rozwiązaniem w wozach dwuślimakowych jest zamontowanie bębnów na różnej wysokości. W takim rozwiązaniu dolny ślimak ze zwojami przebiegającymi tylko w jednym kierunku rozdrabnia, miesza i przesuwa składniki paszy do przodu wozu, a następnie drugi z wałów umieszczony powyżej z lewej, bądź prawej strony zbiornika (który może przebiegać na całej długości zbiornika lub tylko na jego części), dodatkowo miesza składniki i powoduje przemieszczanie paszy do tyłu wozu. Wozy trzyślimakowe posiadają dolny centralny ślimak, który rozdrabnia, miesza i przemieszcza składniki paszy w kierunku przedniej części wozu, zaś umieszczone powyżej ślimaki wspomagające przesuwają masę w przeciwnym kierunku.

W maszynach z czterema ślimakami dolne dwa wały o jednym kierunku zwojów służą do cięcia pasz objętościowych, mieszania komponentów oraz przemieszczania paszy, zaś pozostałe górne ślimaki zapewniają obieg paszy przemieszczając mieszaninę od przodu do tyłu skrzyni ładunkowej.

Swobodne mieszanie

Poza maszynami wyposażonymi w pionowe bądź poziome ślimaki, na rynku można spotkać również wozy z łopatkowym systemem mieszającym. Maszyny tego typu charakteryzują się prostą budową i niewielkim zapotrzebowaniem mocy współpracującego ciągnika. Poza tym delikatnie traktują paszę, przez co nawet długie mieszanie nie powoduje zniszczenia jej struktury. Niestety mimo kilku wprowadzonych rozwiązań, wciąż kłopotliwe jest w nich rozdrabnianie całych balotów.

Zasadnicza wadą tych maszyn jest częściowe wykorzystanie pojemności zbiornika. System pracy tego typu maszyn oparty jest na centralnym mieszadle z kilkoma łopatkami. Łopatki mogą mieć specjalne nacięcia, pomiędzy którymi podczas obrotu przechodzą noże zamontowane w zbiorniku. Stały prześwit pomiędzy nożami a nacięciem w łopatach, wynoszący kilka centymetrów, gwarantuje zachowanie stałej długości rozdrabniania paszy bez względu na czas mieszania. W maszynach z poziomym wałem stosowany jest dodatkowy boczny przenośnik ślimakowy służący do zadawania paszy. Podczas mieszania komponentów, przenośnik ślimakowy oddzielony jest od zbiornika podnoszoną hydraulicznie zasuwą.

Przemysław Staniszewski

Zdjęcia: Przemysław Staniszewski

Jak przygotować stado krów do robota udojowego?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 23 Apr 2019 00:00:00 +0200

Z kolei prof. Adam Traczykowski na bazie doświadczeń niemieckich hodowców, których obory odwiedzał, szacuje, że nawet 25–30% krów nie jest predysponowanych do doju automatycznego. Jedno ze stad prowadziło dój na dwa sposoby, aby uniknąć brakowania wartościowych krów. Na 115 sztuk dojnych, 85 korzystało z dwóch robotów, a 30 chodziło na halę udojową.

Zapytaliśmy hodowców z krajowego podwórka, którzy wdrożyli dój automatyczny, jak było w ich przypadku, czy odczuli brakowanie krów, których wymiona nie były przystosowane do doju robotem, a może napotkali inne problemy. A także co zrobili, aby przejście z doju tradycyjnego było mniej bolesne.

U Sławomira i Henryka Adamczyków ze Szlachcina (woj. wielkopolskie) krowy przeszły z obory uwięziowej na robota, a więc była to zmiana najtrudniejsza z możliwych. Głównym problemem okazały się nogi.

– Po przejściu z obory uwięziowej na robota od razu wyszły wszystkie mankamenty związane z nogami. Zwłaszcza krowy starsze, które dawały sobie radę na uwięzi, w nowych warunkach po prostu kulały. Mieliśmy ogrom brakowań związany z nogami pomimo regularnie i często wykonywanej korekcji racic. W jakimś stopniu pomogły dopiero kąpiele racic wpływające na ich utwardzenie oraz opatrunki łącznie z zastosowaniem specjalnych klocków, chroniących racice przed nadmiernym ścieraniem. Innym problemem było to, że krowy nie umiały chodzić, trzeba było je doganiać do robota, co wymagało czasu, cierpliwości i determinacji. Natomiast nie brakowaliśmy krów z powodów złej budowy wymion, gdyż nasz robot posiada opcję ręcznego podłączania. Oczywiście dobieramy cały czas buhaje, które dają córki o wymionach z regularnie i szeroko rozmieszczonymi ćwiartkami, gdzie strzyki mają odpowiednią długość, tak aby krów podłączanych ręcznie było coraz mniej – powiedział Sławomir Adamczyk, który wraz z ojcem Henrykiem, przewodniczącym rady nadzorczej Średzkiej Spółdzielni Mleczarskiej „Jana” wybrał robota udojowego dwuboksowego Galaxy Astrea firmy Insentec, gdzie jedno ramię obsługuje dwa stanowiska udojowe i jest w stanie wydoić w tym stadzie do 110 krów.

Obecnie przeciętna krowa doi się 2,8 raza dziennie i daje 32–33 litry mleka.

Dwuboksowy robot Insentec Galaxy Astrea, w jaki oborę Adamczyków wyposażyła firma A-Lima-Bis.

Pierwszy tydzień na sucho

W przypadku Zbigniewa Czyża – dostawcy mleka do OSM Włoszczowa z Rokitna (woj. śląskie), bardzo pomocne w przyzwyczajaniu krów do robotów udojowych okazało się „odchudzenie” TMR-u do poziomu 20 litrów produkcji na dzień i podawanie na robocie wyższej dawki paszy treściwej przez tydzień, a jednocześnie jeszcze przez ten tydzień dój odbywał się po staremu w sąsiednim starym budynku na hali typu rybia ość.

– Krowy szybko zaczęły chodzić na robota zachęcone smakowitą paszą treściwą, chodziły tam tylko po paszę a więc robot funkcjonował przez tydzień na zasadzie stacji paszowej. Ten pierwszy tydzień oswajania z robotem „na sucho” okazał się bardzo pomocny. Bo już po drugim dniu uruchomienia doju automatycznego większość krów nabrała rutyny chodzenia do robota i tylko niektóre trzeba było doganiać. Wraz z rozpoczęciem doju automatycznego wzbogaciliśmy TMR do poprzedniego poziomu produkcji, a zmniejszyliśmy dawkę paszy na robocie – powiedział Zbigniew Czyż, który zdecydował się na 2 roboty DeLaval VMS z ruchem kierowanym. Krowy przeszły do zupełnie nowej obory. Obecnie doi się 100 krów, każda średnio 2,6 raza na dzień, przy 29 litrach dziennego uzysku mleka od sztuki.

Sławomir i Henryk Adamczykowie

Zbigniew Czyż zauważył, że robot ma największy kłopot przy podłączaniu tylnych strzyków, które są zbyt blisko siebie, a właściwie się dotykają lub nawet krzyżują. Problem nasila się w końcowej fazie laktacji. W jego przypadku dotyczy to 5 krów, które obecnie są podłączane do robota ręcznie, gdyż jest taka opcja, a z czasem, gdy do doju wejdą młodsze sztuki, zostaną wybrakowane.

Kończące laktację i uparte

Choć Antoni Sowiński ze wsi Dobki (woj. podlaskie) na dój automatyczny przechodził z obory uwięziowej, to uważa, że gdyby przeszedł na halę udojową, to tyle samo pracy musiałby włożyć w nauczenie krów chodzenia czy to do hali, czy do robota. Przez pierwsze 2 tygodnie musiał doganiać krowy do doju. Po tym czasie zdecydowana większość krów zaczęła sama chodzić do robotów, ale nie wszystkie, bo jak podkreślił, nigdy wszystkie same nie wejdą.

– Zawsze znajdą się 2–3 krowy, które nie będą chodzić, a to ze względy na to, że kończą laktację a więc nie odczuwają potrzeby doju, a i zachęta w postaci paszy treściwej na robocie nie jest już tak atrakcyjna, wiadomo, dawka zmniejsza się wraz ze spadkiem produkcji. Są też krowy z natury uparte. Niemniej jesteśmy zadowoleni z automatyzacji doju, mamy mniej pracy fizycznej, nie musimy doić na przewodówce rano i wieczorem, ale mamy inne obowiązki, więcej trzeba poświęcić czasu na obserwację stada i śledzenie raportów w komputerowym systemie zarządzania – oznajmił Antoni Sowiński, użytkujący od prawie 1,5 roku 2 roboty Lely Astronaut A4, na których doi się 110 krów, średni dzienny uzysk mleka od sztuki to 31 litrów, a przeciętna krowa odwiedza robota 2,8 raza.

Źle rozłożone strzyki, zbyt zbite, zbyt krótkie i zbyt długie sprawiają kłopoty robotowi w założeniu kubków udojowych, wtedy czynność trwa znacznie dłużej lub w ogóle nie jest możliwa bez ingerencji człowieka, jeśli automatyczny system doju na takową zezwala

W oborze Antoniego Sowińskiego wystąpiło brakowanie pod kątem budowy wymion po wprowadzeniu automatyzacji doju, ale nie na tak dużą skalę, aby miało znaczenie dla ekonomicznej kondycji gospodarstwa. Niektóre krowy o nieregularnym rozłożeniu strzyków czy też o strzykach zbyt długich, robot daje radę podłączyć, przy czym zajmuje mu to więcej czasu.

U Janusza Matyi ze wsi Zawadka (woj. śląskie), obora użytkowana od listopada 2015 roku, została wyposażona w 2 roboty udojowe dokładnie rok później, a więc przez 12 miesięcy krowy korzystały z nowego obiektu, ale na dój chodziły do starej obory na halę DeLaval typu rybia ość 2 x 4 stanowiska, pracującą w gospodarstwie od 2000 roku. Dostawca OSM Włoszczowa wybrał urządzenia firmy GEA. Jak przyznał, to że krowy wcześniej chodziły luzem, miało duży wpływ na szybsze oswojenie się z robotem, co całemu stadu tak na dobre zajęło 3 miesiące.

Ważna szybkość doju

Robotów przybywa, choć nie tak wiele jak niektórzy prognozowali. Wszak robot to nie zwolnienie od nadzoru stada i precyzyjnego zarządzania, które nierzadko jest trudniejszym wyzwaniem niż sam dój. Niemniej jednak klient modernizuje rynek i firmy inseminacyjne oferują buhaje, które przekazują swoim córkom odpowiednie cechy budowy wymienia, które w przyszłości będą je predysponowały do wykorzystania pod roboty.

SHiUZ Bydgoszcz wybierając buhaje do swojej oferty dla każdego rozpłodnika sprawdza zestaw jego najlepszych cech, którymi wyróżnia się na tle innych osobników, np. wysoka produkcja mleka, doskonała płodność, poprawa budowy wymienia czy nóg, normą też jest kwalifikowanie buhaja jako tego, którego córki będą przydatne do doju robotem. Ważna jest ocena pokroju córek danego buhaja, przede wszystkim wymienia i strzyków ponieważ są to cechy najbardziej istotne pod kątem robota udojowego. Dodatkowo należy pamiętać, że do robota najlepsze są krowy oddające bardzo szybko mleko, a bydgoskie buhaje mają określoną w katalogu szybkość doju.

Zbigniew Czyż z rodziną: żoną Martą oraz dziećmi Julią i Piotrem

Jakie wymię pod robota?

Najlepiej, aby wymię było o mocnej budowie, wysoko zawieszone z równie mocnym więzadłem środkowym. Szerokie i wysoko położone. Jeszcze bardziej istotne jest ustawienie strzyków, które powinny wychodzić z dna wymienia i jest to ważna cecha zarówno przy doju robotem, jak też przy doju mechanicznym, a nawet ręcznym. W przypadku, gdy strzyki ,,idą” zbyt mocno do wewnątrz wymienia (czasami nawet nakładają się na siebie) robot ma problem z założeniem kubków udojowych, może wtedy nawet dojść do założenia jednego kubka na dwa strzyki. Przy doju mechanicznym dojarz musi takie strzyki rozdzielić, aby założyć odpowiednio aparat udojowy. I odwrotnie – niekorzystne jest szerokie ustawienie strzyków, to znaczy kiedy strzyki ,,idą” na zewnątrz wymienia, co przy założonym kubku udojowym skutkuje nadwyrężeniem wewnętrznej ściany u nasady strzyka, podrażnieniem nabłonka i wtedy zapalenie gotowe.

Coraz częściej hodowcy wybierając buhaje patrzą także na przekazywaną na potomstwo długość strzyków – po prostu na krótkich strzykach aparat udojowy może się nie utrzymać i spadnie, natomiast zbyt długi strzyk sprawia kłopoty przy podłączaniu zaginając się, ponadto może być nadepnięty i urwany. W diagramie liniowym, który powinien znajdować się w każdym dobrym katalogu buhajów, najbardziej pożądana dla danej cechy wartość znajduje się w innym miejscu skali liniowej. W przypadku ustawienia i długości strzyków tak istotnych przy udoju robotem najlepiej, aby wartość na ,,liniowce” oscylowała w okolicy 100, czyli nie odbiegała ani w prawo ani w lewo. Ustawienie i długość strzyków jest jedną z wyżej odziedziczalnych cech pokroju.

Janusz Matyja

SHiUZ Bydgoszcz wybierając buhaje pod kątem przydatności córek do doju robotem poddaje analizie wszystkie wymienione wcześniej cechy i z całej plejady rozpłodników wybiera te, które swoimi parametrami są najbliżej ideału. Szczególnie pod roboty udojowe przydatne są buhaje takie jak:

HOTSHOT,
MONTREALER,
MYFLOW,
MELFIELD,
MIPNOSP2M, P
OMLAMING,
LOUCAS,
SILVERADO,
OS MONTI,
EBP BOROMIR,
D.JAZZ,
EBP BROLIN,
EBP BLAST,
EBP ETERNAL,
LOWIL,
MAJOR,
MANAVA,
MANAMUR,
MORPHEUS,
HOMMA CAPJ

– jest w czym wybierać.

Inne firmy, jak np. WCHiRZ Poznań z siedzibą w Tulcach, również mają w swoich ofertach buhaje szczególnie polecane do krycia w oborach z robotami. W przypadku Wielkopolskiego Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt jest to 14 buhajów spełniających takie kryteria. Oprócz znanych już wcześniej jak np. MANO, MEGABIT, RAPTOR i MYWAY są też trzy nowe buhaje: GH UBRUS, UPOJNY i SUPERGEN.

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Rutkowski

Oświetlenie dla krów - jaki rodzaj lamp jest najlepszy?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 18 Feb 2019 00:00:00 +0100

Jak widzi krowa?

Krowy mają tylko 30% ludzkiej ostrości widzenia. Oznacza to niewyraźne widzenie konturów i praktycznie znikomą możliwość zmiany pola widzenia z bliskiego na dal. Również przyzwyczajenie wzroku do ciemności trwa u krów cztery do pięciu razy dłużej niż u ludzi. Dlatego migające światło tak szybko je stresuje. Do tej pory dokonywało się oceny zaleceń dotyczących oświetlenia w oborach w oparciu o wykres skuteczności świetlnej dla ludzkiego oka. Z lampami ledowymi oświetlenie w oborach może być bardziej dopasowane do potrzeb wzroku krów. To pozwoli zniwelować im uczucie stresu. Wykazały to pierwsze badania przeprowadzone w Niemczech na Uniwersytecie Nauk Stosowanych w Bielefeld oraz w Bawarskim Państwowym Centrum Badań nad Rolnictwem. Po raz pierwszy naukowcy porównali intensywność postrzegania kontrastów przez krowy przy oświetleniu ledowym oraz przy oświetleniu lampami sodowymi. W tym celu badano warunki oświetleniowe w oborze w różnych strefach funkcjonalnych. Wyniki pokazały, iż jednorodność średniego natężenia oświetlenia w oborze była w przypadku oświetlenia ledowego wyższa niż w przypadku oświetlenia lampami sodowymi. Zaobserwowano przy tym, iż przy oświetleniu ledowym krowy wypoczywały dłużej oraz częściej odwiedzały roboty udojowe.

Lampy ledowe świecą dłużej

Oprócz równomiernego oświetlenia obory lampy ledowe są znacznie wydajniejsze od tradycyjnych lamp żarowych czy świetlówek (np. lamp sodowych). Ponieważ soczewki ledów emitują światło kierunkowo z małymi stratami energii. Poza tym, w porównaniu do świetlówek, wskaźnik strat ciepła w ledach jest prawie o 20 proc. niższy. Stały postęp pozwala zakładać ekspertom dalszy wzrost wydajności ledów od 5 do 7 procent. Świetlówki generują nawet do 50 procent poboru prądu w gospodarstwie. Lampy ledowe są wprawdzie droższe przy zakupie, ale ich koszty zużycia prądu są do 70 procent niższe. Podczas symulacji oświetlenia przeprowadzonej w oborach przez DLG dwa warianty lamp ledowych osiągnęły pożądany efekt oświetlenia przy najniższym zużyciu energii w porównaniu z dwoma lampami gazowymi o wysokim ciśnieniu oraz jedną świetlówką liniową. Dodatkową zaletą jest żywotność lamp ledowych, która jest pięciokrotnie większa, oraz fakt, iż ledy nie zawierają rtęci i nie są odpadami niebezpiecznymi, w efekcie nie wymagają utylizacji.

Światło lap sodowych jest jasne, jednakże nie daje ono równomiernego oświetlenia

Ledy dla obór z wysokim sufitem

W wielu oborach z wysokimi sufitami znajdują się jeszcze świetlówki. Jednak ze względu na swoje właściwości fizyczne, są one raczej nie wskazane do tego typu obór. Świetlówki redukują natężenie światła podczas chłodnych dni, natomiast lampy ledowe mają „negatywny” współczynnik z temperaturą. Oznacza to, iż przy niskich temperaturach otoczenia wzrasta skuteczność cieplna ledów. Dzięki temu nadają się bardzo dobrze do zastosowania w warunkach zewnętrznych.

Lampy ledowe oświetlają obory lepiej i przede wszystkim równomiernie

Do instalacji powyżej 3,5 metra wysokości zalecane są ledowe lampy powierzchniowe, natomiast do niższych ledowe oprawy liniowe. Wskazówka: producenci oraz przedstawiciele firm oświetleniowych oferują często darmową symulację oświetlenia aby ustalić, które ledowe oświetlenie będzie najbardziej wskazane dla naszej obory.

Oświetlenie w oborze może być lepsze

Dla prawidłowej oceny oświetlenia w oborze znaczenie ma natężenie światła zarówno w płaszczyźnie poziomej jak i pionowej oraz w szczególności luminacja. Światłość (natężenie strumienia światła) mierzy się obecnie przez natężenie oświetlenia w płaszczyźnie poziomej oraz przez jego jednorodność. Daje nam to informacje o tym, jaka część strumienia świetlnego dochodzi do powierzchni oświetlonego obiektu na metr kwadratowy. Dodatkowo do oceny włącza się luminacje. Opisuje ona ile światła dociera do oka, a ile jest tracone przez przepuszczalność, odbicie oraz absorbcję (pochłanianie).

Dla porównania oświetlenie świetlówkami - znacznie ciemniejsze i nierównomierne

Z powodu różnic między właściwościami wzroku u ludzi i u krów naukowcy zalecają jeszcze włączenie do oceny oświetlenia intensywność postrzegania kontrastów. Dzięki temu stopnie, odgrodzenia i wszelkie inne przeszkody będą lepiej oświetlone. Dodatkowo naukowcy zalecają, aby w korytarzach uwzględnić również pionowe natężenie światła.

Podsumowanie

*Oświetlenie ledowe w oborach jest bardziej dopasowane do potrzeb wzroku krów od oświetlenia świetlówkami czy lampami sodowymi.
*Przy oświetleniu ledowym jednorodność oświetlenia jest większa, dzięki czemu krowy lepiej odpoczywają
* Lampy ledowe mają większą żywotność, oraz nie są odpadami niebezpiecznymi
* Zalecenia odnośnie oświetlenia w oborze powinny być wyliczane na podstawie intensywności postrzegania kontrastów, a nie tylko na podstawie wykresu skuteczności świetlnej dla ludzkiego oka.

Opracowanie: Sophie Oehler
Fot. Pelzer

Evolution Pro – nowy wóz paszowy od Alima Bis

p.mikos@tygodnik-rolniczy.pl (Paweł Mikos) — Mon, 10 Dec 2018 00:00:00 +0100

W czwartek i piątek, 22 i 23 listopada 2018 r. pod Aleksandrowem Łódzkim odbyło się spotkanie zorganizowane przez Alimę Bis, producenta maszyn i urządzeń dla gospodarstw mlecznych i mleczarń ze Środy Wielkopolskiej, z partnerami tej firmy. Tradycyjnie już wyróżniono najlepsze spółki współpracujące z Alimą Bis.

Wóz paszowy Evolution Pro – duża pojemność, zwrotność, lepsze mieszanie i zadawanie paszy

Jedną z atrakcji tego spotkania była premiera nowej serii wozu paszowego Evolution Pro. Maszyna powinna zainteresować przede wszystkim rolników, którzy mają gospodarstwa mleczne i zależy im na maszynach o wysokiej wydajności i jakości wykonania.

Standardowo wóz Evolution Pro będzie oferowany z jednym ślimakiem i wówczas jego pojemność będzie wynosić od 8 do 16 m3 lub z dwoma ślimakami, a pojemność takiej maszyny ma wynosić od 12 do 30 m3. Jednak Alima Bis może też na życzenie gospodarstwa wyprodukować większy paszowóz trzyślimakowy.

W porównaniu do wcześniejszych konstrukcji, tym razem producent wozów paszowych ze Środy Wlkp., zastosował którą ramę oraz dyszel z zaczepem z regulacją wysokości i możliwością ustawienia pozycji górnej lub dolnej. Ułatwia to odpowiednie sprzężenie z ciągnikiem oraz korzystnie wpływa na manewrowanie takim zestawem.

Alimy Bis wprowadziła także inną konstrukcję kosza i i ślimaków, co ma przełożyć się na lepsze cięcie i mieszanie pasz włóknistych. Z kolei na płynność zadawania paszy krowom ma wpływać powiększone do 110 cm okno wysypowa oraz poszerzenie o 15 cm taśmy załadunkowej.

Zmieniona konstrukcja kosza i ślimaków w wozie paszowym Evolution Pro ma pozwolić na lepsze cięcie i mieszanie pasz włóknistych (fot. Alima Bis)

Zarządzenie wozem paszowym w zasięgu ręki

Konstruując wóz Evolution Pro zadbano zarówno o bezpieczeństwo, jak i wygodę operatora. Wszystkie układy wozu paszowego zostały zabudowane i zabezpieczone zamykaną pokrywą, podnoszoną w wygodny sposób za pomocą siłownika gazowego. Zamontowano także nowy rodzaj drabinki inspekcyjnej z wygodną stopnicą. Z kolei wyświetlacz wagi został umieszczony na ruchomym ramieniu, co pozwala na stała kontrolę tego parametru.
W maszynie został zastosowany także EVO PAD, czyli nowy pilot do zdalnego sterowania.

Nowe wozy paszowe Evolution Pro trafią do sprzedaży na początku 2019 roku.

Paszowóz Alima Bis Evolution Pro ma szerszą taśmę i większe okno co wysypowe co ułatwia zadawanie paszy krowom (fot. Alima Bis)

Paweł Mikos
Fot. Alima Bis