Nauka w praktyce

Poziom stresu wyczytany z krowiego futra

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 01 Jul 2022 00:00:00 +0200

Pomiary hormonu stresu zmagazynowanego w sierści krów - do jakich wniosków doszli naukowcy?

Po raz pierwszy naukowcy zbadali czasowy rozkład zmagazynowanego kortyzolu w sierści zwierząt hodowlanych pod wpływem stresu, a także czynników niezależnych od stresu. W tym celu pobrano próbki sierści od 34 sztuk bydła; 17 sztuk bydła otrzymywało hormon adrenokortykotropowy (ACTH) co drugi dzień przez cztery tygodnie. 17 zwierząt w grupie kontrolnej otrzymało tylko roztwór soli fizjologicznej. Ponadto w laboratorium zbadano różne próbki sierści pod kątem występowania czynników niezależnych od stresu.

Wyniki: Stres trwający kilka tygodni widać w zwiększonym stężeniu kortyzolu w różnych rodzajach sierści (okrywie ciała i na ogonie). W zależności od długości włosów, w próbce można odczytać historię stresu z kilku miesięcy.

U nowo urodzonych cieląt stwierdzono istotnie wyższy poziom kortyzolu w sierści w porównaniu z młodym bydłem, starszymi jałówkami i krowami. Płeć nie miała wpływu na stężenie kortyzolu.

Stężenie kortyzolu we włosach ogonowych było znacznie wyższe niż we włosach na karku, szyi i plecach. Zanieczyszczenie włosów moczem, śliną lub kałem zwiększało stężenie kortyzolu.

U badanych zwierząt stwierdzono wyższe stężenie kortyzolu we włosach w zimie niż w lecie.

Pigmenty melaniny w czarnych włosach pochłaniają promieniowanie świetlne. Dlatego też osobniki o czarnej sierści miały wyższe stężenie kortyzolu niż osobniki o białej.

Wniosek: Analiza włosów okazuje się być odpowiednim narzędziem wykrywania długotrwałego stresu. Metoda ta może w przyszłości stać się ważnym elementem w ocenie dobrostanu zwierząt.

Do tej pory obiektywna ocena dobrostanu zwierząt stanowiła wyzwanie. Nowe wyniki badań pokazują, że długotrwały stres można wykryć w sierści. Czynnik stresu może być elementem oceny warunków chowu

Źródło: Heimbürge i inni (2021)
fot. Simon

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 3/2022 na str. 59. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Cielę – optymistyczne czy pesymistyczne?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sun, 15 May 2022 00:00:00 +0200

Cielę-pesymista czy optymista?

Na uniwersytecie British Columbia (Kanada) zbadano cechy charakteru cieląt. Aby zaobserwować różnice w charakterze, na ścianie zamontowano butelki – z mlekiem (doświadczenie pozytywne) oraz butelki, które pompowały powietrze w pysk (doświadczenie negatywne).

Cielęta bardzo szybko nauczyły się, które butelki są w którym otworze. Po tym jak zmieniono położenie butelek, cielęta nastawione pesymistycznie unikały otworów w ścianie, z których wcześniej wydostawało się powietrze. Dla odmiany cielęta nastawione optymistycznie zbliżały się do otworów, mimo że wcześniej wydobywało się z nich powietrze i miały negatywne skojarzenia. Doświadczenia powtórzono po 50. dniach i reakcja cieląt była taka sama.

Źródło: Lecorps i inni, 2019
fot. Andrzej Rutkowski

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 1/2021 na str. 55. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Jaki jest ślad węglowy dla produkcji mleka?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 01 Apr 2022 00:00:00 +0200

Jaki jest ślad węglowy pozostawia wyprodukowanie 1 kg mleka?

Krowy w porównaniu z innymi zwierzętami gospodarskimi produkują duże ilości gazów. Metan i tlenek diazotu (podtlenek azotu) przeliczamy na ekwiwalent dwutlenku węgla. Ślad CO₂ mówi o tym, ile gazów klimatycznych powstaje podczas produkcji jednego kilograma mleka.

W międzynarodowych porównaniach produkcja mleka w Niemczech nie wypada źle – przeciętnie 1,1 kg CO₂ na 1 kg mleka (IFEU 2014, DFAO 2010). Średnia wartość międzynarodowa to 2,4 kg CO₂ na 1 kg mleka.

Krowy w ostatnim czasie stały się kozłem ofiarnym tematu dyskusji o emisji gazów. Niektóre mleczarnie (np. Arla, Hochwald, FrieslandCampina) chcąc otrzymać realistyczne oszacowanie faktycznej emisji, oferują swoim dostawcom zbieranie danych dotyczących bilansu klimatycznego. Oprócz tego można szacować bilans energetyczny za pomocą programu TEKLa z Instytutu Rolnictwa Dolnej Saksonii.

W mleczarniach Arla Foods i FrieslandCampina rolnicy dostają rekompensatę klimatyczną. Przykładowo – Arla Foods od czerwca 2020 r. płaci dodatkowo 1 eurocent/kg mleka, jeżeli rolnik bierze udział w zaproponowanej przez mleczarnię kontroli klimatycznej.

Obliczanie bilansu klimatycznego - jak to zrobić?

W Niemczech założono, że ślad dwutlenku węgla (patrz ramka) wynosi 1,1 kg CO₂ na każdy kg mleka. Wartości tej nie można porównywać 1 do 1 z obliczonym przez mleczarnię bilansem klimatycznym, ponieważ kalkulacja w obu przypadkach się różni. Mleczarnie oferują własne metody obliczeń bilansu klimatycznego w gospodarstwach bazujące na różnych metodach technicznych (platformy online, Excel) oraz fachowym doradztwie. Dlatego też wyników (ślad CO₂) pochodzących z różnych mleczarń nie można porównywać między sobą, a analiza porównawcza (benchmarking) możliwa jest tylko między rolnikami, którzy dostarczają mleko do tej samej mleczarni.

Podczas analizy bilansu klimatycznego produkt ocenia się w trakcie całego procesu produkcyjnego. W przeliczeniu bierze się pod uwagę wkład i zyski w gospodarstwie (produkt, produkty powiązane – krowy brakowane, cielęta). System obliczający bilans zawiera następujące dane:

Pogłowie stada
Przeciętna masa krowy
Wydajność mleczna (mleko skorygowane energetycznie), łącznie ze składem
Liczba młodych zwierząt oraz zwierząt przeznaczonych na ubój, straty pogłowia
Zużycie energii (prąd, olej napędowy), własny udział ogniw energetycznych oraz bioenergii
Ściółka
Składowanie odchodów (magazynowanie gnojowicy, powierzchnie korytarzy, podłoga szczelinowa)
Pastwiskowanie
Różne opcje regulacji

Jak można zredukować ślad CO2?

Wydajność i długowieczność: Największy potencjał do redukcji gazów w przeliczeniu na kg mleka ma wysoka wydajność. Wprawdzie wraz z wydajnością wzrasta emisja metanu w przeliczeniu na krowę, jednocześnie jednak zmniejsza się emisja na kg mleka. A to przykład (Lasar, 2017):

Krowa A 6 tys. kg mleka/rok przy 7 tys. kg CO2/w roku.

7 tys./6 tys. = 1,17 kg CO2/kg mleka

Krowa B 10 tys. kg mleka/rok przy 9 tys. kg CO2/w roku.

9 tys./10 tys.= 0,90 kg CO2/kg mleka

Krowa B produkuje mniej gazów – wynika to z tego, że 70% metanu pochodzi z utrzymania (przelicznik teoretyczny, bo obok wydajności na emisję wpływa też efektywność wykorzystania paszy).

Pasza: Szczególnie dobre dla bilansu klimatycznego są pasze produkowane przez gospodarstwo. Albo – pasze zakupione z regionu, np. z browarów czy od producentów wysłodków. Ich bilans jest dobry, ponieważ to produkt uboczny produkcji głównej. Oprócz tego ważna jest wysoka efektywność wykorzystania paszy (wysoka jakość paszy podstawowej) oraz minimalne straty.

W dalszym ciągu należy pracować nad redukcją emisji. Potencjał jest przede wszystkim w magazynowaniu gnojowicy oraz w dziale pasz z zakupu

Gnojowica: Składowanie odchodów ma ogromny wpływ, ponieważ szczelne przykrycie redukuje emisję gazów. Lepsze są korytarze pokryte płytą, a nie szczelinowe. Emisję może również ograniczyć fermentacja gnojowicy w urządzeniach do produkcji biogazu. Przeciętnie można zaoszczędzić 0,2 kg CO₂/kg mleka.

Energia: Im mniejsze zużycie prądu i energii, tym lepszy bilans. W niektórych przeliczeniach własny prąd produkowany w gospodarstwie jest oceniany pozytywnie. Bierze się pod uwagę energię wyprodukowaną i zużytą.

Birte Ostermann-Palz
Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 6/2020 na str. 54. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Dlaczego krowy potrzebują szczotek i czochradeł w oborze?

b.dabrowska@tygodnik-rolniczy.pl (Beata Dabrowska) — Wed, 30 Mar 2022 00:00:00 +0200

Szczotki w oborze nie tylko do czochrania

Nowe badanie, przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Brytyjskiej Kolumbii w kanadyjskim Vancouver, opublikowane w Journal of Dairy Science jest pierwszym, które charakteryzuje użycie szczotek stacjonarnych przez odsadzone jałówki mleczne.

Krowy bez dostępu do szczotek mają tendencję do ocierania głową i ciałem o ściany, poidła i inne elementy wyposażenia obór, często ryzykując zranienie. Ponadto wydaje się, że młode bydło ma motywację do manipulowania przedmiotami za pomocą pysków. Wcześniejsze badania wykazały, że młode bydło, które miało dostęp do stacjonarnych szczotek lub wiszących lin konopnych, którymi mogło manipulować doustnie, wykazywało zmniejszony poziom nienormalnych i potencjalnie szkodliwych zachowań, takich jak np. zwijanie języka czy ssanie drucianych elementów ścian kojców.

Dostęp do czochradeł i szczotek to kwestia dobrostanu

Zapewnienie dostępu do szczotek w środowisku ich bytowania jest zatem kwestią dobrostanu. Mechaniczne czochradła pozwalają co prawda zwierzętom pielęgnować trudno dostępne obszary ciała, ale szczotki stacjonarne mogą być bardziej ekonomiczne i stwarzać możliwości innych zachowań.

Jak dostęp do stacjonarnych szczotek wpływa na jałówki?

Postanowiono zatem zbadać nie tylko pielęgnacyjną rolę szczotek, ale też ich wpływ na inne zachowania jałówek. Zbadano też preferencje jałówek co do rodzaju i umiejscowienia szczotek.

W fazie 1 badania, cztery szczotki do szorowania zostały przymocowane do ogrodzenia kojca doświadczalnego, w którym znajdowały się cztery jałówki. W fazie 2 jałówki zostały przeniesione do wolnych stanowisk wyposażonych w czochradło. Po pięciu dniach do boksów dodano szczotki. Eksperyment nagrywały zamontowane w kojcu lub boksach kamery video.

Zespół badawczy odkrył, że jałówki zaczęły używać szczotek niemal natychmiast, mimo że nigdy wcześniej nie miały z nimi kontaktu. W pierwszej fazie szczotki były używane przede wszystkim do pielęgnacji (około 60% użycia), głównie głowy, ale jałówki wykazywały również dużą ilość prób dotykania szczotkami pyskiem (około 40%).

Po szczytowym okresie pierwszego dnia w kojcu, używanie szczotek przez cały ten etap było stałe, a wszystkie jałówki w kojcu, w dowolnym momencie używały każdej szczotki przynajmniej raz. W fazie 2 większość (około 75%) używania szczotek stanowiło dotykanie ich pyskiem. Jałówki początkowo pozbawione szczotek podczas tej fazy wykazywały większe użycie szczotek po ich ponownym dodaniu do stanowisk (około trzy razy więcej niż jałówki, które przez cały czas miały dostęp do szczotek).

Zabawa szczotkami

Dotykanie i zabawa szczotkami pyskiem na wszystkich etapach eksperymentu pozostawała z czasem spójna, co potwierdza pogląd zespołu, że jest to ważne zachowanie dla młodego bydła.

– Nasze badanie wskazuje, że szczotki stacjonarne są funkcjonalnie istotne dla naturalnego zachowania jałówek i utrzymują ich zainteresowanie, co jest ważną cechą dla wzbogacenia ich środowiska bytowania. Biorąc pod uwagę niedawne dowody wskazujące, że dorosłe krowy mają silną motywację do dostępu do szczotek, pozbawienie bydła takiej możliwości może mieć negatywny wpływ na ich dobrostan – twierdzi główna badaczka prof. Marina von Keyserlingk.

Oprac. Beata Dąbrowska
Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Źródło: Thedairysite.com

Czy warto zmieniać energetyczność dawki przed wycieleniem?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 30 Mar 2022 00:00:00 +0200

Czy zwiększanie pobrania energii przez krowy przed wycieleniem jest konieczne?

Odpowiednie żywienie krów mlecznych w okresie zasuszenia może mieć duży wpływ na ich zdrowie, jak również zdrowie cielęcia. Jest także kluczowym czynnikiem wpływającym na wydajność mleczną krów po wycieleniu.

Nowe badania przeprowadzone na Uniwersytecie w Illinois pokazują, że dawki pokarmowe zawierające stały poziom energii oraz suplement wzmacniający żwacz – monenzyna, mogą korzystnie wpływać na przebieg okresu zasuszenia.

Wielu producentów mleka stosuje w okresie zasuszenia system polegający na stopniowym zwiększaniu pobrania energii przez krowy, tak aby pomóc dostosować żwacz i przystosować krowę do większego pobrania paszy. Jak podkreśla James Drackley, profesor na Wydziale Nauk o Zwierzętach w Illinois i współautor publikacji badania opublikowanego w Journal of Dairy Science – przeprowadzone doświadczenie wykazało, że korzyści z takiego postępowania są bardzo wątpliwe, a bezpieczniejsze może okazać się utrzymanie stałego poziomu pobrania paszy przed wycieleniem.

Aby przetestować swoją hipotezę, naukowcy żywili krowy dawką o kontrolowanej zawartości energii przez cały okres zasuszenia oraz dawką zmienną pod względem energetycznym, zawierającą większą ilość energii w okresie przejściowym. Te dwie dawki nie miały wpływu na wyniki krów ani na żaden z ich wskaźników metabolicznych po wycieleniu.

Monoenzyna wpływa na mleczność krów

Oprócz dwóch strategii żywieniowych naukowcy albo dodali monenzynę do dawki przedporodowej, lub też nie. Suplement ten jest zwykle podawany w okresie laktacji, aby fermentacja w żwaczu była wydajniejsza i przekształcała składniki odżywcze w białka mleka. Monenzyna jest np. substancją czynną w dożwaczowych bolusach, które aplikuje się krowom od trzech do czterech tygodni przed spodziewanym wycieleniem. Niektórzy hodowcy wycofują suplement w okresie zasuszenia, aby zapewnić drobnoustrojom żwacza okres odpoczynku.

Badania wykazały jednak, że gdy usunięto monenzynę w okresie zasuszenia, to w następnej laktacji krowy wyprodukowały o około 2 kilogramy mniej mleka. Tak więc badania wskazują, że lepiej jest supelement pozostawić i zapobiec utracie produkcji mleka.

Oprac. Beata Dąbrowska
fot: Beata Dąbrowska

Źródło: Thedairysite. com

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 4/2021 na str. 59. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Czy można przewidzieć kiedy wyleczy się mastitis?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Thu, 17 Mar 2022 00:00:00 +0100

Wyleczyć mastitis

Jak wysoka jest szansa wyleczenia klinicznej postaci mastitis, badał zespół naukowców pod kierunkiem prof. V. Kroemkera z Uniwersytetu w Kopenhadze. Na podstawie 2,8 tys. przypadków mastitis obliczyli stopień wyleczenia klinicznego (normalne wydzielanie mleka od 5. dnia), nawroty choroby i wyleczenie bakteriologiczne (brak wykrywalnych patogenów). W modelu obliczeniowym dla każdej krowy uwzględniono:

numer laktacji,
liczbę dni doju,
stopień zaawansowania mastitis,
lks przed rozpoznaniem mastitis, i
lość mleka,
wyniki szybkiego testu na mastitis (bakterie gram-dodatnie, gram-ujemne, brak patogenu).

Do jakich wniosków doszli naukowcy?

Dwie trzecie krów (86% krów w pierwszej laktacji) do piątego dnia po postawieniu diagnozy zostało wyleczone klinicznie. Ponad połowa zwierząt z łagodnym zapaleniem gruczołu mlekowego w ciągu pięciu dni ponownie doiła tyle samo mleka.

Im cięższy przebieg mastitis, tym mniejsza liczba dotkniętych nim ćwiartek wraca do zdrowia w ciągu pierwszych kilku dni. U co piątej krowy (19%) mastitis pojawiło się ponownie w ciągu kolejnych 3 miesięcy. Wyniki badań bakteriologicznych wykazały, że patogeny wykryto w ponad 50% przypadków. Wyleczalność bakteriologiczna (BU ujemny) wyniosła 73%. W pierwszych 100 dniach laktacji mastitis leczy się lepiej (73%) niż w środkowym okresie laktacji (101–200 dni, 63%). Od 200. dnia laktacji wskaźnik ten wynosił 83%. Przy liczbie komórek powyżej 700 tys./ml i braku wykrytych patogenów, wskaźnik wyleczeń był wyższy niż w przypadku wykrycia bakterii (83% vs 75%).

Kliniczne wyleczenie z mastitis można przewidzieć

Model obliczeniowy był w stanie przewidzieć rokowanie z dokładnością do 87%. Kliniczne wyleczenie można zatem bardzo dobrze przewidzieć, jeżeli znany jest stopień stanu zapalnego oraz dzień laktacji. Nie można postawić jednak diagnozy dla nawrotu choroby oraz bakteryjnego wyleczenia. Jednak już na podstawie tych wyników hodowcy mogą oszacować skutki ekonomiczne.

Źródło: prof. Volker Kroemker (2020)
Zdjęcie: Pixabay

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 5/2021 na str. 59. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Warto przyjrzeć się racicom

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 15 Mar 2022 00:00:00 +0100

Jak często krowy kuleją?

Wielu hodowców krów mlecznych utrzymywanych na pastwisku nie zdaje sobie sprawy jak często w ich stadach pojawia się kulawizna. Do tego wniosku doszli australijscy naukowcy. W tym celu przebadali około 19 tys. krów (średnia wydajność dobowa 23,8 litra) utrzymywanych w 62 gospodarstwach. Kierownicy ferm zostali zapytani o częstotliwość występowania kulawizn, jak również o leczenie i profilaktykę. Dodatkowo wszystkie krowy były oceniane na podstawie ruchu (wg Nordlunda).

Jakie wyniki uzyskano?

Hodowcy znacząco zaniżali częstość występowania kulawizn w swoich gospodarstwach. Z przebadanych krów co piąta krowa miała problem z kulawizną (19% na poziomie 3, 4 wg norm oceny). Zdecydowana większość (56 z 62) producentów mleka wpisało w ankiecie znacznie mniejszą liczbę krów problematycznych (średnio 5%). Tylko jeden na czterech ankietowanych hodowców zgłosił, że dokumentuje kulawizny lub leczenie. Leczenie kulawych krów było prowadzone głównie przez specjalistyczne ekipy zajmujące się korekcją racic lub przez lekarzy weterynarii (>70%). Korekcję racic w celach prewencyjnych prowadzono tylko w 8. z 62. badanych gospodarstw. Pozostali hodowcy zgłosili, że racice przycinają wyłącznie w razie potrzeby (np. przerośnięcie). Tylko w dwóch gospodarstwach krowy mogły skorzystać z kąpieli profilaktycznych racic.

Regularna ocena ruchu

Naukowcy zalecają dwa razy w roku ocenę stanu racic oraz punktową ocenę ruchu. W ten sposób można wcześnie rozpoznać problemy, zapobiec kulawiźnie, a w dłuższej perspektywie zwiększyć szanse na powrót do zdrowia. Aby ułatwić włączenie klasyfikacji do codziennej pracy, można wybrać system punktowy z niewielką liczbą kategorii. Ważne, by dokumentować wszystkie przypadki i dla każdej krowy. W przypadku wystąpienia kulawizny, w pierwszej kolejności zamiast leczenia farmakologicznego, hodowca powinien rozpoznać i wyeliminować przyczynę (szkolenia dla obsługi stada i hodowców). Krowom z tendencją do kulawizn należy regularnie wykonywać korekcję racic.

To, czy profilaktyczna korekcja wspiera zdrowie racic również w systemie pastwiskowym, okaże się po przeprowadzeniu kolejnych badań.

Źródło: Ranjbar i inni, 2020
Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 5/2020 na str. 54. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Czy krowy potrzebują nieustannego dostępu do paszy?

a.pulawski@tygodnik-rolniczy.pl (Artur Pulawski) — Mon, 07 Mar 2022 00:00:00 +0100

Jak ograniczenia w dostępie do TMR-u wpływają na zachowanie i mleczność krów?

Naukowcy z Uniwersytetu w Bolonii (Włochy) przeprowadzili badanie, w którym oceniali żywienie, przeżuwanie oraz pH żwacza w grupach żywionych TMR ad libitum, z ograniczonym TMR, uzupełnianym bądź nie, sianem.

Osiem krów rasy hf w drugiej laktacji, dojonych dwa razy dziennie podzielono na 4 grupy badawcze. Dwie grupy miały zapewniony stały 24-godzinny dostęp do TMR, podczas gdy w pozostałych dwóch grupach TMR został usunięty na pięć godzin przed wieczornym dojem i karmieniem. Siano podawano dodatkowo ad libitum jednej z grup otrzymujących TMR odpowiednio przez 24 i 19 godzin.

Receptura TMR była identyczna dla wszystkich grup, a siano z trawy oferowane dwóm grupom było takie samo jak w TMR. Trzytygodniowe badanie obejmowało dwutygodniowy okres dostosowawczy, a następnie przez siedem dni elektronicznie monitorowano pobranie suchej masy (s.m.), aktywność przeżuwania i pH żwacza.

Wśród wyników badań, których autorem jest zespół kierowany przez profesora w Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii Jud’a Heinrichs’a, znalazły się następujące wnioski:

Ograniczony dostęp do TMR-u wpływał na zachowanie krów

Krowy z ograniczonym dostępem do TMR – z dodatkowym sianem lub bez – zmieniły swoje przyzwyczajenia żywieniowe, jedząc dużo więcej po zadaniu paszy. Jednak pobierały w sumie mniej s.m. niż zwierzęta z ciągłym dostępem do TMR-u.

Jak dostęp do siana wpłynął na pobranie suchej masy?

Dostęp do siana z wolnym wyborem spowodował znaczącą różnicę w pobraniu s.m. Zwierzęta z całodobowym dostępem do siana pobierały więcej s.m., ale już pobranie s.m. przy ograniczonym dostępie do siana (19 h/dobę) było podobne jak u zwierząt, które nie dostały siana.

Które krowy przeżuwały więcej?

Niezależnie od dostępności TMR i siana, wszystkie grupy wykazywały odwrotną zależność pomiędzy czasem jedzenia a przeżuwaniem, czego należało się spodziewać.

Krowy z ograniczonym dostępem przeżuwały więcej niż krowy ze stałym dostępem do TMR (w ciągu tych pięciu godzin, kiedy nie miały dostępu do TMR). Jednak całkowity dzienny czas przeżuwania był stały we wszystkich czterech grupach, a wszystkie zwierzęta w badaniu osiągnęły wartość minimalnego progu normalnego przeżuwania.

Czy żywienie wpłynęło na pH żwacza?

Odczyn pH żwacza zmieniał się w ciągu dnia u krów żywionych w sposób ograniczony, ale wartości pH były podobne we wszystkich czterech grupach.

Autorzy wywnioskowali, że krowy są w stanie dostosować się do zmian w dostępności paszy. Ograniczenie dostępu do TMR (z sianem lub bez) nie okazało się szkodliwe dla przebiegu trawienia. Wynik przytoczonych badań mogą być przydatne w próbach poprawy wydajności skorygowanej energetycznie paszy i/lub dostosowania zachowań żywieniowych w różnych warunkach klimatycznych (np. w czasie upałów).

Artur Puławski
Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 5/2021 na str. 56. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Otłuszczenie u krów – początek błędnego koła

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 28 Feb 2022 00:00:00 +0100

Otłuszczenie prowadzi do ujemnego bilansu energetycznego na początku laktacji

Otłuszczone krowy po porodzie bardzo szybko spalają tłuszcz. Efektem czego jest silny ujemny bilans energetyczny na początku kolejnej laktacji, a to z kolei zwiększa ryzyko różnych chorób, np. zaburzeń okołoporodowych, ketozy czy metritis. Wyniki jednych z badań naukowych wykazały, że co trzecia krowa po wycieleniu była chora, jeżeli wartość BCS w pierwszych 30. dniach po wycieleniu spadła więcej niż o 0,5 punktu. Jeżeli w stadach o wysokiej wydajności świadomie wydłuża się czas odpoczynku poporodowego, potrzebna jest gruntowna wiedza oraz system zarządzania płodnością, aby krowy nie ulegały otłuszczeniu.

Tłuszcz sprawia, że krowy stają się bezpłodne

Krowy przekondycjonowane podczas zasuszania mobilizują już w momencie cielenia bardzo mocno zapasy energetyczne z tkanki tłuszczowej. Celem jest wytworzenie energii z tłuszczu dla podstawowych funkcji życiowych oraz produkcji mleka. Do tego procesu organizm potrzebuje glukozy. Jeżeli energii nie wystarcza z dostarczanej zwierzęciu paszy, dochodzi do częściowego uwolnienia energii z pokładów tłuszczu w organizmie. Efektem tego jest synteza dużej ilości ciał ketonowych. Skutkiem tego jest postać subkliniczna i kliniczna ketozy. Prowadzi ona z kolei do obniżenia ilości pobieranej paszy, spadku wydajności mlecznej, obniżenia odporności oraz podwyższonego ryzyka chorób okołowycieleniowych, a to z kolei obniża szansę kolejnego skutecznego unasiennienia. Postać subkliniczną kwasicy można rozpoznać przed wycieleniem na podstawie podwyższonej wartości NEFA we krwi oraz w pierwszych dwóch tygodniach laktacji na podstawie wartości BHB we krwi (powyżej 1,2 mmol/l).

Profilaktycznie krowom z grupy podwyższonego ryzyka można podać w okresie zasuszania bolus poprawiający przemianę materii (np. Kexxtone). Postać subklinicznej ketozy po postawieniu diagnozy leczymy podając glikol propylenowy (300 ml/ na dzień przez 5 dni). Niskie wartości NEFA we krwi (wolne kwasy tłuszczowe) po unasiennieniu mogą wskazywać na niską jakość embrionów i prowadzą, wg informacji w jednym z badań naukowych (Barletta, 2017), do spadku cielności o 17%.

M. Weerda

Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Matczyny mikrobiom ważny dla zdrowia cielęcia

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 25 Feb 2022 00:00:00 +0100

Skład własnej flory bakteryjnej (mikrobiom) odgrywa ważną rolę w rozwoju zdrowego układu odpornościowego oraz w prawidłowym zaprogramowaniu metabolizmu. U cieląt główną przyczyną problemów (i brakowania) są biegunki. W ich przebiegu mikrobiom jelit odgrywa istotną rolę.

Podpatrzone z medycyny ludzkiej

Z medycyny ludzkiej wiadomo, że dzieci urodzone siłami natury mają w jelitach więcej bakterii z rodzaju Laktobacillus, Streptococcus oraz Straphylococcus niż dzieci urodzone w drodze cesarskiego cięcia.

Przyczyna jest prosta do wyjaśnienia – naturalny poród wymaga bezpośredniego kontaktu z bioflorą pochwy i mikrobiomem odchodów matki. Dlatego też cięcie cesarskie jest traktowane jako czynnik ryzyka w rozwoju chorób immunologicznych i metabolicznych. Naukowcy z Wyższej Szkoły w Hanowerze postanowili zbadać wspomniane zależności w medycynie weterynaryjnej.

Przebadano 14 cieląt urodzonych w wyniku cesarskiego cięcia. Zwierzęta podzielono na dwie grupy – pierwsza otrzymała tzw. waginalny seeding (sterylny ręcznik włożono najpierw na jedną godzinę do pochwy krowy, a następnie poprzecierano nim pysk, nozdrza i pępek nowo urodzonego cielęcia (seeding). Druga grupa – kontrolna i nie otrzymała wyżej opisanego zabiegu.

W doświadczeniu naukowym przeprowadzonym w Wyższej Szkole Rolniczej w Hanowerze, cielęta urodzone w wyniku cesarskiego cięcia poddano ekspozycji na mikrobiom matki (ręcznik wcześniej znajdujący się w pochwie matki). W porównaniu z grupą kontrolną zwierzęta te łagodniej przechodziły biegunki

Do jakich wniosków doszli naukowcy?

Pochwowy seeding nie miał wpływu na zachowanie przy piciu mleka, wagę, częstotliwość oddechów i temperaturę ciała nowo urodzonych cieląt. Liczba i rodzaj stawianych diagnoz oraz długość leczenia w pierwszych 4 tygodniach życia również nie różniły się między obiema grupami, a obraz parametrów krwi był podobny.

Jedyna zaobserwowana różnica dotyczyła cieląt, które zachorowały na biegunkę – cielęta po cesarskim cięciu, u których zastosowano seeding z mikroflorą matczyną miały o połowę krótszą fazę wodnistej biegunki, w porównaniu z cielętami grupy kontrolnej, co wskazuje na zasadność waginalnego seedingu w przypadku cieląt urodzonych w wyniku cesarskiego cięcia. Niezbędne są jednak kolejne doświadczenia, aby opracować szczegółowe metody postępowania.

Źródło: Dr Teresa Harborth, TiHo, DVG 2000
Fot. Harborth

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 4/2021 na str. 58. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie: Zamów prenumeratę.

Czy podatność krów na ketozę może być dziedziczna?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 14 Jan 2022 00:00:00 +0100

Podatność na choroby przemiany materii u krów jest dziedziczna

Krowy o wysokiej wydajności mlecznej mobilizują we wczesnej laktacji rezerwy organizmu i dlatego wpadają w ketogenną przemianę materii. Korzystając z prostego urządzenia diagnostycznego można określić poziom beta-hydroksymaślanu (BHB), który świadczy o ketozie.

Podatność na choroby przemiany materii jest dziedziczna i w przyszłości może znaleźć się w indeksie selekcyjnym. Donoszą o tym naukowcy z uniwersytetu w Padwie (Włochy).

Przeanalizowali oni łącznie 22 717 próbek mleka od 13 106 krów rasy hf, pochodzących z 456 stad w regionie Południowego Tyrolu (Włochy). W gospodarstwach skarmiano zwierzęta sianem lub sianokiszonką z dodatkiem paszy treściwej. Próbki mleka pobierano od krów w trakcie kontroli wydajności, między 5. i 25. dniem laktacji i badano metodą spektrofotometrii podczerwieni w kierunku obecności beta-hydroksymaślanu (BHB) oraz wolnych kwasów tłuszczowych (NEFA). Na podstawie tych pomiarów wnioskowano o poziomie ww. związków we krwi zwierząt.

Wartość BHB na poziomie 1,0 do 2,9 mmol/l u krów w laktacji świadczy o subklinicznej postaci ketozy, natomiast wartość powyżej 3,0 mmol/l o postaci klinicznej. Poziom NEFA powyżej 0,8 mmmol/l określany jest jako postać kliniczna ketozy.

Jakie wyniki uzyskali naukowcy?

Najwyższa koncentracja we krwi BHB (0,69 mmol/l) oraz NEFA (0,54 mmol/l) pojawiała się w pierwszych 10 dniach po wycieleniu. Koncentracja BHB oraz NEFA zarówno we krwi, jak i w mleku rosła systematycznie wraz z wiekiem krowy oraz wydajnością.

Wysoka wydajność krów ma wady

Selekcja prowadzona przez wiele pokoleń wyłącznie na wydajność wywołała negatywne efekty w przemianie materii u krów, co szczególnie widać w początkowej fazie laktacji. Wartości BHB oraz NEFA były pozytywnie skorelowane z wysoką wydajnością mleczną oraz lks. Oznacza to, że pośrednia selekcja na stabilność metabolizmu mogłaby również polepszyć zdrowie wymion.

Krowy zazwyczaj na początku laktacji wykorzystują zapasy energetyczne i wpadają w ketogenną przemianę materii. Za pomocą prostego urządzenia pomiarowego można określić poziom BHB (indykator ketozy) we krwi. (Zdj. Stöcker-Gamigliano)

Genetyczna korelacja BHB oraz NEFA we krwi była na średnim poziomie (odziedziczalność BHB 21%, NEFA 14%). Teoretycznie można więc w przyszłości prowadzić selekcję zwierząt w kierunku mniejszej podatności na choroby metaboliczne, np. przez opracowanie indeksu dla ketozy.

Źródło: Benedet et al., 2020
Zdjęcie główne: Beata Dąbrowska

Intensywne żywienie cieląt wpływa korzystnie na ich późniejszą płodność

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 10 Feb 2021 00:00:00 +0100

Intensywne żywienie cieląt z korzyścią dla płodności

Intensywność odpajania cieląt wpływa na późniejszą płodność jałówek. Do takiego wniosku doszli kanadyjscy naukowcy z uniwersytetu w Alberta, na podstawie randomizowanej próby. 36 cieląt rasy hf podzielono na 4 grupy żywieniowe:

od 1. do 7. tygodnia – 5 litrów mleka pełnego vs 10 litrów mleka pełnego w ciągu dnia;
od 11. do 25. tygodnia – 70% paszy treściwej i 30% sieczki ze słomy vs 85% paszy treściwej i 15% sieczki ze słomy.

Od 1. do 11. tygodnia cielęta dostały do woli suchy TMR (85% paszy treściwej, 15% sieczki ze słomy). Po 11. tygodniu cielęta karmiono jedną z dwóch ww. mieszanek. Od 26. tygodnia co tydzień mierzono masę ciała oraz wysokość w krzyżu. Za pomocą USG oceniano grubość endometrium (błona śluzowa) macicy, strukturę jajników oraz liczbę i wielkość pęcherzyków. Widoczne ciałko żółte świadczyło o pierwszym jajeczkowaniu, a tym samym o wejściu w okres dojrzałości płciowej. Badanie USG prowadzono do drugiej owulacji, a następnie zakończono doświadczenie.

Czym wyróżniały się intensywnie żywione cielęta?

Cielęta karmione intensywnie miały statystycznie wyższą masę ciała (82 kg w 8. tygodniu i 247 kg w 25. tygodniu) w porównaniu z grupą standardowo żywioną (73 kg w 8. tygodniu i 230 kg w 25. tygodniu). Żywienie miało też wpływ na wysokość w krzyżu.

Cielęta karmione paszą wysokoenergetyczną miały również grubszą błonę śluzową macicy (12 mm vs 10,8 mm), jak również więcej pęcherzyków (31 vs 21 sztuk) w trakcie pierwszego cyklu. Liczba pęcherzyków w następnych cyklach jest powtarzalna. Z nich rozwinęło się znacznie więcej pęcherzyków klasy 2 (6 do 9 mm) oraz 3 (powyżej 9 mm), z których w późniejszej fazie rozwija się komórka jajowa. Przeciętnie w 39. tygodniu życia krowy wchodziły w pierwszy cykl.

Wnioski dla praktyki: Intensywnie karmione cielęta są cięższe, wcześniej wchodzą w dojrzałość, co jest podstawą dobrej płodności.

Cielęta intensywnie karmione przed odsadzeniem i po odsadzeniu są cięższe, wcześniej więc wchodzą w okres dojrzewania. Dzięki grubszej błonie śluzowej macicy mogą wyprodukować większą liczbę pęcherzyków, przez co są bardziej płodne niż grupa kontrolna

Theresa Hagemann
Zdjęcia: Beata Dąbrowska

Wielorazowe ścierki do wymion mogą być źródłem mastitis. Jak ich używać?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 02 Feb 2021 00:00:00 +0100

"Zainfekowane ścierki"

Ścierki wielokrotnego użytku do higieny wymion są zazwyczaj prane ze środkiem dezynfekcyjnym, gotowane i/lub suszone w gorącym powietrzu. Tak wynika z badań prowadzonych w 67 stadach, w 10 różnych stanach USA.

Próbki pobrano z jednej ćwiartki wymienia od 1300 krów. Laboratorium dostało też do analizy pod kątem liczby i rodzaju patogenów dwie czyste, wyprane ścierki. Dodatkowo właściciele stad odpowiadali na pytania, jak przygotowują wymiona i strzyki przed dojem i jak w praktyce wygląda stosowanie ścierek.

80% gospodarstw pierze ścierki we własnym zakresie

Wyniki: 20% hodowców korzystało z profesjonalnego serwisu pralniczego, 80% prało ścierki we własnym zakresie, z czego połowa stosowała środki dezynfekcyjne, a druga połowa – standardowy proszek do prania oraz funkcję gotowania. Dodatkowo 90% gospodarstw, które nie korzystało z usługowego prania, suszyło ścierki w suszarkach z gorącym powietrzem.

Uwagi: Producenci ścierek z mikrofazy odradzają pranie w środkach dezynfekcyjnych i suszenie gorącym powietrzem, ponieważ skraca to czas użytkowania ścierek.

Tylko w 28% badanych stad wynik czystości ścierek był odpowiedni

W czystej ścierce do wymion wartość graniczna patogenów nie powinna przekroczyć (na 1 cm kwadratowy) 32 kolonii Staphylococcus, Streptococcus oraz E. Coli. Jeżeli liczba kolonii patogenów w czystej ścierce jest wyższa, należy skontrolować proces ich prania. W 88% testowanych stad poziom bakterii typu coli był niższy niż dopuszczalny, ale tylko 28% stad było poniżej wartości granicznej dla wszystkich 3 patogenów.

Zapakuj całą objętość pralki

Duże znaczenie miała objętość prania – przy zapakowanej do pełna pralce, żadna ze ścierek nie miała bakterii E.coli powyżej dopuszczalnej normy; jeśli pralkę załadowano tylko w połowie, już 20% ścierek miało zbyt dużo patogenów E. Coli. Wytłumaczenie jest proste – lepszy efekt prania uzyskamy gdy ścierki ocierają się jedna o drugą. Czynnikiem ryzyka jest też zanieczyszczenie sitka w spływie pralki.

Źródło: Rowe et al., 2019

Zdjęcie: Pixabay

Jak odpowiednim żywieniem ograniczyć emisję metanu przez krowy?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 07 Dec 2020 00:00:00 +0100

Ograniczyć produkcję metanu przez krowy

Proces tworzenia metanu jest nieunikniony, jednak producenci mleka muszą dostosowywać się do weryfikacji potrzeb odbiorców surowca, tak by sprostać oczekiwaniu konsumentów zarówno pod względem jakościowym produktu jak i jego wpływu na środowisko naturalne. Za chwilę okazać się bowiem może, że emisja metanu stanie się jedną z najistotniejszych w tej kwestii i dlatego warto wcześniej podjąć działania przygotowujące do szybko postępujących zamian. Jak zrobiła to na przykład Australia, w której produkcja jagnięciny i wołowiny stanowi istotny sektor gospodarki. W Australii od wielu już lat stosowane są szczepionki antymetanogenne, którymi kilkakrotnie szczepi się przeżuwacze. Bo to właśnie one są głównym producentem metanu pochodzącego z przewodu pokarmowego.

Istotny udział produkcji zwierzęcej w produkcji gazów cieplarnianych

Hodowla zwierząt jest odpowiedzialna za 18% światowych emisji gazu cieplarnianych podchodzących z działalności człowieka. Jest to więcej, niż procentowy udział transportu, który odpowiedzialny jest za 14 % globalnych emisji. Większość z tych 18% stanowią emisje podtlenku azotu oraz metanu pochodzące z nawozu zwierzęcego, emisje metanu z procesów trawiennych zwierząt (tzw. proces metanogenezy) oraz z podtlenku azotu z nawozów mineralnych stosowanych w uprawach roślin paszowych.

– Dlaczego krowa produkuje metan? Bo jest przeżuwaczem, a metan powstaje w żwaczu w efekcie procesu metanogenezy, który prowadzą mikroorganizmy zasiedlające żwacz, głównie metanogeny w symbiozie z pierwotniakami. Warto przy tym pamiętać, że pojemność żwacza (według różnych źródeł) wynosi od 160 do 240 litrów co oznacza, że mieści się w nim 545 puszek Coca-Coli lub 1 wanna wody. Jednym słowem jest to jedna wielka komora fermentacyjna. Jak bardzo wielka? Otóż, liczba bakterii w łyżce płynu żwacza przewyższa liczbę ludzi na ziemi. I gdyby nie ten fakt, to żadna krowa nie mogłaby dobrze wykorzystać pasz objętościowych – tłumaczy prof. Adam Cieślak. – Mikroorganizmy pomagają krowie wykorzystać energię zawartą w paszach objętościowych. Zakłada się że, 60-70% pokrycia energetycznego u krów pochodzi z lotnych kwasów tłuszczowych (głównym jest kwas octowy). Na drodze przemian kwasu octowego powstaje wodór, który zakwasza środowisko żwacza. Naturalnym procesem jest połączenie przez mikroorganizmy zwane metanogenami - dwutlenku węgla z wodorem. Każdego dnia krowa może wyprodukować 800 litrów wodoru, który redukowany jest w żwaczu redukowany do około 200 litrów metanu. Wodór wykorzystywany więc w żwaczu do syntezy lotnych kwasów tłuszczowych (33%), syntezy komórek bakteryjnych (12%), oraz procesu metanogenzy( 48%). Na wielkość produkcji metanu wpływają przede wszystkim intensywność przemian zachodzących w organizmie i kierunek produkcji.

Potwierdzono jednak, że im więcej mleka wyprodukuje krowa, tym mniejsza jest produkcja metanu. I to jest klucz do tego, aby wpływać na ograniczenie emisji tego gazu.

Jak zmniejszyć ilość produkowanego przez krowy metanu?

Oszacowano, że starty spowodowane procesem metanogenezy wynoszą od 2 do 12% energii brutto pobranej paszy. Wielkość strat metanu zależy od intensywności przemian zachodzących w organizmie zwierzęcia, kierunku produkcji oraz rodzaju skarmianej paszy. Jakie zatem możemy podjąć działania by zmniejszyć produkcję metanu u naszych krów?

– Najbardziej efektywnym i ekonomicznym sposobem ograniczenia emisji metanu jest stosowanie pasz o wysokiej wartości pokarmowej, a tym samym wysokiej strawności – przekonuje prof. Adam Cieślak. – Stosowanie bardzo dobrej jakości pasz objętościowych o umiarkowanej zawartości włókna może finalnie przyczynić się obniżenia emisji metanu. Wyższa strawność pasz objętościowych wiąże się co prawda ze zwiększoną produkcja metanu, ale także poprawia wykorzystanie pasz podnosząc efekty produkcyjne.

Badania pokazały, że wartość pokarmowa kiszonki z kukurydzy, jak i jej rodzaj może mieć duży wpływ na ilość produkowanego metanu. Kiszonka z kukurydzy, w porównaniu z sianokiszonką z traw znacznie ogranicza emisję metanu od krów, co jest efektem większego udziału skrobi w dawce pokarmowej i jej wpływu na mikroorganizmy żwacza

Zachęcam, do tego, aby dokładać wszelkich starań do jakości pasz objętościowych, gdyż jest to jedna z istotnych metod ograniczenia emisji metanu – przekonuje prof. Adam Cieślak

Wbrew pozorom, krowy nie produkują najwięcej metanu w przeliczeniu na kilogram masy ciała - bo tylko 0,46 litra . Zdecydowanie więcej produkuje owca - 0,75 litra

Kolejnym, żywieniowym sposobem ograniczenia emisji metanu jest zmniejszenie stosunku pasz objętościowych do treściwych u wysoko wydajnych krów.

– Potrzeby energetyczne takich zwierząt musimy pokrywać poprzez zwiększony udział pasz treściwych, których przemiany prowadzą do tego, że powstaje więcej kwasu priopionowego, niż kwasu octowego. Kwas propionowy produkuje mniej wodoru, a zatem będzie mniej substratu do powstawania metanu.

W zmniejszeniu ilość wydzielanego metanu można wykorzystać także produkty metabolizmy bakteryjnego. Za potencjalne inhibitory procesu metnogenezy w żwaczu uznaje się obecnie związki bioaktywne pochodzenia roślinnego takie jak: saponiny, taniny, garbniki, flawonoidy związki siarkoograniczne i olejki eteryczne. Mechanizm ich działania polega na modulacji fermentacji w żwaczu poprzez zmiany w proporcji poszczególnych rodzajów mikroorganizmów. Innymi dodatkami, których zastosowanie obniża emisję metanu są np. drożdże oraz tłuszcz stosowany zarówno w formie chronionej jak i niechronionej.

Coraz częściej stosowane są także komercyjne dodatki, bazujące na chemicznych inhibitorach procesu tworzenia się metanu w żwaczu. Mogą one ograniczyć emisje metanu nawet o 30%.

– Obok przynoszących szybkie efekty metod żywieniowych istnieją też inne, długoterminowe rozwiązania zmierzające do ograniczenia emisji metanu, jak na przykład stosowanie materiałów ściółkowych absorbujących azot, lub selekcja genetyczna, którą obecnie zajmują się obecnie naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Krowa o masie ciała wynoszącej 500 kg, pobierająca 18 kg suchej masy dziennie i produkująca ok. 30 kg mleka wydala 500 l metanu dziennie.

Żywieniowe metody ograniczenia emisji metanu

Żywienie pasami o wysokiej wartości pokarmowej
Zmniejszenie stosunku pasz objętościowych do treściwych
Wykorzystanie metabolizmu bakteryjnego
Stosowanie kiszonek, jako źródła probiotycznych mikroorganizmów
Zastosowanie kwasów organicznych (fumaran, jabłaczan)
Stosowanie ekstraktów roślinnych
Zastosowanie dodatków drożdży
Zastosowanie olejów roślinnych
Immunizacja szczepionkami antymetanogennymi
Stosowanie kwasu laurynowego i mirystylowego
Wykorzystanie dodatków chemicznych

Beata Dąbrowska
Zdjęcia: Beata Dąbrowska

Zalety młóta browarnianego w żywieniu krów mlecznych

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 23 Sep 2020 00:00:00 +0200

Co zawiera w sobie młóto browarniane?

Rokrocznie w Niemczech przy produkcji piwa powstaje dwa miliony ton odpadów w postaci wysłodzin piwnych. Wysłodziny są wolne od GMO, mają wysoką zawartość białka, włókna (aNDFom), przy zawartości energii na poziomie 6,7 MJ NEL/kg. Mogą więc zastąpić zarówno paszę objętościową, jak również treściwą w dawce pokarmowej.

Właściwości odżywcze wysłodzin piwnych

W ośrodku doświadczalnym krów mlecznych w Iden (Niemcy) przeprowadzono niedawno badania naukowe na temat właściwości i wartości odżywczych wysłodzin piwnych. 78 krów hf podzielono w dwie grupy eksperymentalne. Wszystkim krowom podawano TMR złożony z kiszonki z trawy, lucerny i kukurydzy oraz słomy, wysłodków buraczanych, śruty rzepakowej oraz mieszanki zbożowo-kukurydzianej (42% kukurydzy, 27% jęczmienia, 27% żyta, melasa, gliceryna). Każda sztuka z grupy doświadczalnej dostawała 2 kg suchej masy (9,9 kg świeżej masy) wysłodzin piwnych. Grupa kontrolna dla zrównoważenia otrzymała większą ilość mieszanki zbożowo-kukurydzianej oraz śruty rzepakowej. Dawki pokarmowe obu grup miały energię na poziomie 7,0 MJ NEL/kg.

Doświadczenie prowadzono przez 18 tygodni; po 12 tygodniach grupy zamieniono – krowom, które w pierwszym etapie otrzymywały wysłodziny piwne, podano większą ilość mieszanki zbożowo-kukurydzianej oraz śruty rzepakowej, grupa kontrolna otrzymała wysłodziny piwne. Codziennie sprawdzano ilość pobranej paszy oraz oceniano wydajność mleczną. Parametry mleka badano w odstępach tygodniowych.

Jakie wyniki uzyskano?

Grupa doświadczalna skarmiana wysłodzinami piwnymi miała większą wydajność niż grupa kontrolna, która dostała paszę o identycznej zawartością energii.
Pozytywny efekt skarmiania wysłodzin piwnych widać było też w zawartości tłuszczu w mleku (wysoka strawność oraz duża zawartość komponentów ścian komórkowych).
Mimo podwyższonej zawartości aNDFom, zwierzęta w grupie z wysłodzinami piwnymi pobierały 25 kg suchej masy paszy. Nie obserwowano istotnych różnic między grupami w masie ciała oraz warstwie tkanki tłuszczowej mierzonej na karku.

Przyjmując określone warunki (koszty paszy, cena mleka) dodatek wysłodzin piwnych z ekonomicznego punktu widzenia wypada bardziej korzystnie (koszty: cena mleka 34 centów/kg, wysłodziny piwne 56 euro/tonę, mieszanka zbożowo-kukurydziana 180 euro/tonę, śruta rzepakowa 220 euro/tonę). Po odliczeniu kosztów paszy pozostaje 0,62 euro więcej zysku w przeliczeniu na krowę i dzień.

Browary, które chcą sprzedawać wysłodziny piwne jako pasze, muszą zgodnie z aktualnym rozporządzeniem zarejestrować się jako producenci pasz.

Źródło: Engelhard et al., 2020

Czy twój dój jest higieniczny?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 24 Feb 2020 00:00:00 +0100

Żadna z ferm korzystająca z profesjonalnej usługi pralniczej nie miała wysokiej liczby bakterii coli na ręcznikach. Ale…Było ich więcej tam, gdzie nie używano suszarek (ręczniki schły „naturalnie”). Stąd wniosek, że gorące powietrze w suszarkach dodatkowo ogranicza występowanie patogenów.

Czy sierść na wymieniu jest źródłem patogenów?

Badacze przy okazji tego doświadczenia obalili jeszcze jeden, dość powszechny mit, głoszący, że sierść na wymieniu jest źródłem bakterii i może zwiększać ryzyko mastitis. Badania tego nie potwierdziły – liczba bakterii w mleku u krów z opalanymi wymionami i tych bez tego zabiegu była podobna. Jednak naukowcy nie zalecają hodowcom w USA zaprzestania zabiegu opalania wymion, ponieważ technika ta jest przydatna gdy nie stosuje się procedury dezynfekcji strzyków.

Zdjęcia: Archiwum

Czy zraszanie krów podczas upałów jest lepsze niż zapewnienie im cienia?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 22 Nov 2019 00:00:00 +0100

Jak długo i jak często powinno trwać zraszanie krów podczas upałów?

Naukowcy z Kalifornii w USA badali cztery strategie, w których testowane były różne ilości wody (44 albo 74 litry na spryskiwacz w ciągu 45 minut), różne długości okresu spoczynku pomiędzy kolejnymi cyklami zraszania (przykładowo na przemian 1,5 minuty zraszania, następnie 3 minuty przerwy, bądź w innej grupie 3 minuty zraszania i 6 minut przerwy).

W eksperymencie wzięło udział 20 wysokoprodukcyjnych krów razy HF, zamkniętych na 45 minut w miejscu, gdzie normalnie dostają paszę. Przy zewnętrznej temperaturze powietrza, wynoszącej 29^oC, temperatura wody wynosiła 26^oC przy względnej wilgotności powietrza - 26%. Aby sprawdzić założenia eksperymentu, naukowcy wykonywali pomiary temperatury ciała, temperatury na powierzchni skóry nóg oraz karku, badali częstotliwość oddechów, jak również temperaturę otoczenia krowy.

Zraszanie dale lepsze wyniki niż samo umieszczenie zwierzęcia w cieniu

Temperatura ciała spada w ciągu 45 minut o 0,3^oC do 0,5^oC. Wyraźny pozytywny efekt zaobserwowano wówczas, gdy w cyklu 45 minutowym, przerwy były krótsze, a jednocześnie w fazach zraszania wykorzystywano większa objętość wody. Kombinacja ta obniżyła częstotliwość oddychania 0 7 oddechów w 1 minucie. Jednocześnie obniżyła się temperatura w okolicach karku oraz temperatura otoczenia odpowiednio o 0,5^oC i 0,4^oC. Temperatura ciała spadła przynajmniej o 0,1^oC.

Źródło: Tresoldi i inni, 2018

Zdjęcie: Pixabay

Automatyczne systemy wykrywania rui mogą zawodzić w przypadku jałówek?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Thu, 21 Nov 2019 00:00:00 +0100

Jeżeli krowy i jałówki wykazują odruch tolerancji to z pewnością znajdują się w rui. Z fazą rujową łączy się także zwiększona aktywność ruchowa. Automatyczne systemy rozpoznawania rui u krów mlecznych zostały obszernie przetestowane. Mniej zbadany pozostaje natomiast pomiar aktywności u jałówek.

Czy systemy wykrywania rui są tak samo precyzyjne w przypadku jałówek?

W badaniu przeprowadzonym przez Uniwersytet Wisconsin, naukowcy sprawdzali dokładność automatycznego systemu wykrywania rui HeatTime na jałówkach zsynchronizowanych hormonem PGF2α. Do celów badania wyposażono jałówki (w wieku od 13 do 15 miesięcy) w obrożę HeatTime. Wszystkim uczestniczącym w badaniu zwierzętom poddano programowi co 14 dni podawano w postaci iniekcji prostaglandynę. Działanie hormonu prostaglandyny PGF2α polega na degradacji ciałka żółtego na jajniku, które hamuje ruje. Procedurę powtórzono trzykrotnie.

W przypadku pojawienia się rui, jałówki były inseminowane. Aby sprawdzić działanie automatycznego systemu wykrywania, jałówki były poddawane badanu USG na obecność pęcherzyka w dniu iniekcji oraz później w dniu rui. Do pomiaru poziomu progesteronu w...

Kiszonka z glikolem przeciwko kwasicy

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 19 Nov 2019 00:00:00 +0100

W początkowej fazie laktacji podaż i popyt na energię rzadko są w równowadze

By w tym okresie uniknąć ketozy, powszechną praktyką jest podawanie krowom glikolu propylenowego. Skąd go wziąć? Duże ilości glikolu można znaleźć w kiszonce z trawy, którą zaszczepia się w procesie kiszenia bakteriami mlekowymi heterofermentatywnymi.

Na Uniwersytecie w Getyndze w Niemczech badano, jakie skutki ma wysoki i niski poziom glikolu propylenowego na parametry metaboliczne (kwas β-hydroksymasłowy - BHB oraz niezestryfikowane kwasy tłuszczowe - NEFA), wydajność mleczną oraz pobranie paszy.

W tym celu naukowcy skarmiali zwierzęta kiszonką z trawy "zaszczepioną" kombinacją bakterii mlekowych homo- i heterofermentacyjnych (grupa HoHe, m in. Lactobacillus buchneri) lub tylko bakteriami homofermentacyjnymi (grupa Ho).

Kiszonka z trawy zaszczepiona bakteriami HeHo zawierała o wiele więcej glikolu propylenowego

Krowy otrzymywały dawkę pokarmową, w której kiszonka stanowiła 34,1%. Codziennie rejestrowano wydajność mleczną oraz ilość pobieranej paszy. Analiza krwi w kierunku BHB oraz NEFA została przeprowadzona 6 tygodni przed wycieleniem, jak również w pierwszych 6 tygodniach laktacji. Badania wykazały, że kiszonka zaszczepiona bakteriami homo- i heterofermentacyjnymi (grupa HoHe) zawierała wyraźnie więcej glikolu propylenowego (3,89%), w porównaniu z kiszonką, która miała dodatek samych bakterii homofermentacyjnych (0,06%).

Jak kiszonki wpłynęły na zdrowie i wydajność mleczna krów?

Mimo, że ilość energii w paszy w obu grupach nie rożni się, to grupa skarmiana kiszonką zaszczepioną bakteriami HoHe, miała znacząco niższe stężenie BHB we krwi i wyższą wydajność mleczną. Wyprodukowany przez bakterie glikol propylenowy może faktycznie redukować poziom ciał ketonowych we krwi tuż po porodzie.

Źródło: Lau i inni, 2018

Zdjęcie: Archiwum

Zbyt mała liczba legowisk wpływa na zachowanie krów

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 15 Nov 2019 00:00:00 +0100

Ten wynik to efekt współpracy badaczy Uniwersytetu w Wiedniu, Kaliforni oraz Britisch Columbia (UBC, Animal Welfare). Badali oni jaki wpływ mają przepełnione boksy legowiskowe w oborach wolnostanowiskowych, na zachowanie się krów.

Jak zmienia się zachowanie krów, gdy jest za mało boksów?

Doświadczenie przeprowadzono na 36 krowach, rasy HF, które podzielono na cztery grupy. Krowy dawały średnio 40,2 kg mleka dziennie, były w 146 dniu laktacji i w wieku 47 miesięcy. Każdą grupę obserwowano przez tydzień, w którym kontrolowano jak krowy reagują, jeśli w grupie dostępnych było 6, 9 lub 12 boksów (150, 100 i 75% obłożenia boksów). Liczono również ilość kontaktów pomiędzy krowami, rozróżniając zachowania konfrontacyjne, wrogie jak wypychanie z boksu, spychanie głową frontalnie albo w boczne partie ciała oraz zachowania pozytywne jak np. wzajemne lizanie czy ocieranie.

To czy krowa bardziej przepędzała inne krowy, czy była sztuką przepędzaną było odnotowywane w „indeksie społecznych sukcesów”, który zmieniał się od 0 do 1.

Przegrody doświadczalne miały 7,5 m szerokości (długość stołu paszowego) i 13,5 m długości. Dwanaście...

Sprzężony kwas linolowy przeciwko subklinicznej ketozie

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 28 Oct 2019 00:00:00 +0100

W doświadczeniu żywieniowym przeprowadzonym na Węgrzech, mierzono wydajność mleczną, poziom enzymów wątrobowych i metabolitów w osoczu krwi, jako informacji o bilansie energetycznym wieloródek, którym przed, i po wycieleniu podawano sprzężony kwas linolowy (conjugated linoleic acid - CLA).

Do celów badania podzielono 60 krów na trzy równe grupy.

Grupa 1 otrzymywała już na trzy tygodnie przed planowanym terminem porodu CLA w dawce 14
Grupa 2 otrzymała dodatek sprzężonego kwasu linolowego dopiero od dnia porodu
Obydwu grupom podawano CLA zmieszany z dawką do dnia 77 w pierwszej i 91 dnia w drugiej grupie po wycieleniu
Grupa 3 kontrolna, otrzymywała dawkę identyczną z obydwoma grupami z wyłączeniem dodatku CLA.

Jakie wyniki uzyskano?

Między 3 i 6 tygodniem po wycieleniu wydajność mleczna krów otrzymujących dodatek kwasu linolowego była wyższa o 4,5 kg od krów z grupy kontrolnej. Jednakże zmierzono niższą zawartość tłuszczu w mleku krów z grup doświadczalnych. BCS na początku doświadczenia był u wszystkich 60 krów relatywnie wysoki, jednak w początkowej fazie laktacji gwałtownie spadł we wszystkich trzech grupach.

Z kolei spadek wa...

Bolusy ułatwiające zasuszenie

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sat, 26 Oct 2019 00:00:00 +0200

Tę śmiałą hipotezę miały potwierdzić badania sponsorowane przez producenta bolusów. Jakie wyniki uzyskano?

O ile spadła produkcja mleka po podaniu bolusa?

W pierwszym eksperymencie 84 krowy otrzymały jeden z dwóch wariantów dawki leczniczej - jeden albo dwa bolusy na 5 dni przed rozpoczęciem zasuszenia. Grupa kontrolna nie otrzymywała bolusa. U krów, którym podano dwa bolusy, wydajność mleczna drugiego dnia po podaniu spadła o 2,56 kg. Dla porównania - przy jednym bolusie odnotowano spadek o 1,15 kg, a w grupie kontrolnej bez bolusa - o 0,23 kg.

Zmiany w metabolizmie

W drugim eksperymencie sprawdzono efekty biologiczne. Podanie dwóch bolusów zredukowało pobranie paszy u 16 krów w ciągu pierwszych trzech dni. Wydajność mleczna spadła na drugi i trzeci dzień. Wartość pH moczu spadła do wartości 8 już po 24 godzinach od podania, co może wskazywać kwasicę (hipokalcemię) i po 48 godzinach uległa normalizacji. Naukowcy przypuszczają, że spadek dobowy wydajności mlecznej może być przyczyną zmniejszonego pobrania paszy.

W eksperymencie trzecim 152 krowy w laktacji nie otrzymały żadnego bolusa, bądź dwa bolusy w dzień poprzedzający dzień ostatniego doju. Krowy, którym podano bolusy, po trzech dniach od rozpoczęcia zasuszania wykazywały istotne, ale niewielkie napięcie w wymionach, w porównaniu z grupą kontrolną.

W pierwszych 60 dniach kolejnej laktacji wydajność mleczna nie różniła się między grupami.

Strategię zasuszania najlepiej omówić z lekarzem weterynarii.

Źródło: Mazou i inni, 2018

Zdjęcie: Pixabay

Dlaczego cielęta urodzone zimą osiągają wyższą wydajność?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 11 Oct 2019 00:00:00 +0200

Cielęta urodzone latem nie osiągają takiej wydajności, jak cielęta zimowe

Producent mleka Stefan Freuen zaobserwował, iż klimatyzowane obory dla krów w fazie przejściowej są ważne nie tylko w regionach ciepłych. Dokonał on na swojej fermie analizy wycieleń z ostatnich 15 lat. Chociaż położenie jego gospodarstwa na wysokości 550 m n.p.m. (w zachodniej części pasma górskiego Eifel w południowo zachodnich Niemczech) nie jest kojarzone z problemem stresu cieplnego (średnia temperatura w lecie 14,3°C w), to cielęta urodzone w miesiącach letnich pozostawały w stadzie z 3,28 laktacjami krócej, niż cielęta urodzone w zimie z 3,9 laktacjami.

Różnica była również widoczna na przykładzie wydajności. Cielęta urodzone zimą dawały w sumie o ponad 3000 kg więcej mleka. Większa wydajność była rozłożona na wszystkie laktacje; po pierwszej laktacji różnica w wydajności wynosiła zaledwie 219 kg.

Stefan Freuen w swojej analizie porównał dwie grupy cieląt:

Cielęta urodzone zimą (49 zwierząt): cielęta urodzone między grudniem a lutym (cała faza przejściowa matek wypadała na zimną porę roku).
Cielęta urodzone latem (95 zwierząt): Cielęta te urodziły się między czerwcem a sierpniem. W ten sposób faza zasuszenia ich matek wypadła na miesiące ciepłe.

Wszystkie krowy zasuszone były karmione jednofazowo za pomocą TMRu. Oprócz postawienia nowej obory dla cieląt w 2010 roku, nie nastąpiły żadne znaczące zmiany w odchowie cieląt. Pierwszy wiek cielęcia w badanym okresie wynosił od 23,2 do 24,9 miesiąca. Wyniki uzyskane przez gospodarza nie mogą być wyjaśnione odchyleniami w zarządzaniu stadem. Dane te podkreślają teorię, że cielęta, których matki są narażone na stres cieplny w fazie zasuszenia, mają w przyszłości ograniczone zdolności produkcyjne.

Zdjęcie: Archiwum

Subkliniczna endometrioza obniża skuteczność inseminacji

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 11 Oct 2019 00:00:00 +0200

Subkliniczna endometrioza nie daje widzialnych objawów

Faza kliniczna chronicznego zapalenia błony śluzowej macicy jest dość łatwa do zdiagnozowania (charakterystyczny ropny wyciek z pochwy). Gorzej z postacią subkliniczną, która tak samo jak kliniczna zaburza rozród, a nie daje żadnych objawów zewnętrznych. Może ją jedynie rozpoznać przy pomocy obrazu USG, na którym widać niewielką ilość płynu w macicy. Alternatywną metodą jest badanie cytologiczne (pobranie wymazu ze śluzówki macicy), w którym pojawiają się komórki zapalne.

Badanie podczas inseminacji

W jednym z badań naukowych w Belgii przeprowadzono analizę 1625 wymazów od 873 krów rasy hf. Wszystkie wymazy pobrano w tym samym czasie – podczas inseminacji. Metodę, nazwano Zytopape. Na końcu pipety inseminacyjnej, zamontowano za pomocą dwustronnej taśmy klejącej, 1,5 centymetrowy pasek do pobrania materiału biologicznego do analizy. Jako próg występowania endometriozy w fazie subklinicznej przyjęto wartość powyżej 1 % granulocytów wielojądrzastych (komórek zapalnych).

Jakie wyniki uzyskano?

Dzięki tej metodzie u 28% krów stwierdzono w momencie inseminacji podkliniczną endometriozę. Podstawowe czynniki ryzyka, na które zwrócono uwagę to: dwie kolejne laktacje, w których inseminacje przeprowadzono do 124 dnia laktacji oraz stres cieplny. Na te czynniki mamy wpływ – pomóc może właściwe zarządzanie stadem, redukcja stresu cieplnego, zapewnienie dobrostanu zwierzętom oraz unikanie zbyt dużego zagęszczenia zwierząt w oborze. Naukowcy twierdzą, że wciąż zbyt dużo krów w momencie inseminacji cierpi na subkliniczną postać zapalenia błony śluzowej macicy i ma to odzwierciedlenie w wynikach inseminacji.

Źródło: Pascottine i inni, 2017

Zdjęcie: Archiwum

Suche kąpiele racic wspomagają leczenie choroby Mortellaro

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 09 Oct 2019 00:00:00 +0200

Jak dochodzi do rozwoju choroby Mortellaro u krów?

Zapalenie skóry palców czyli tzw. choroba Mortellaro to powszechny i trudny w zwalczaniu problem w stadach. Zachorowaniom sprzyjają takie czynniki takie jak:

wilgoć,
duże stężenie bakterii,
obniżona odporność.

Najlepszą profilaktyką Mortellaro są suche i czyste racice. Wychodząc z tego założenia Centrum Szkoleniowo-Badawcze Futterkamp przeprowadziło doświadczenie testujące działanie suchych kąpieli. Na początku doświadczenia, za pomocą punktacji ocenie poddano stan zdrowia racic u 184 krów. W pierwszym etapie badania stosowano intensywne kąpiele racic - codziennie po każdym udoju przez dwa tygodnie. W kolejnym etapie krowy były przeprowadzane przez suchą kąpiel raz w tygodniu przez sześć tygodni. Zastosowany do kąpieli produkt zawierał wiążącą zanieczyszczenia mączkę kamienną z grupy zeolitów o nazwie klinoptylolit. Produkt ten nie zawiera substancji czynnej, wiąże wilgoć przez co zahamowany zostaje rozwój bakterii.

Szybsze pokonanie choroby dzięki suchej dezynfekcji

Zastosowanie suchej kąpieli przyniosło dobre efekty. Przed rozpoczęciem doświadczenia zdrowe racice miało 37-47% krów, a w stanie zdrowienia było 40-54%. Ocena racic po zastosowaniu suchych kąpieli pokazała istotne wyniki. Po pierwsze, podczas intensywnej, dwutygodniowej fazy nastąpił wzrost racic w fazie zdrowienia o 16%. Po drugie, po ośmiu tygodniach 14% racic zakwalifikowanych przed doświadczeniem do chorych uległa wyzdrowieniu. W rezultacie po okresie doświadczalnym liczba zdrowych racic znacznie wzrosła.

Zwróć uwagę na konsystencje proszku

Podczas przeprowadzania suchej kąpieli należy zwracać uwagę na wystarczający poziom napełnienia oraz sypką konsystencję proszku w wannie. Wilgotne oraz zabrudzone racice mogą powodować sklejanie się proszku. W rezultacie znaczna część proszku zostaje rozniesiona, przez co efekt profilaktyczny może zostać utracony.

Zgodnie z wynikami doświadczenia sucha kąpiel racic daje możliwość lepszego gojenia się racic z problemem Mortellaro. Dla dalszych badań interesujące byłaby kombinacja tej metody z klasyczną kąpielą płynną racic.

Źródło: Lampk, LWK S-H, 2018 r

Zdjęcie: Archiwum

Selektywna antybiotykoterapia krów zasuszonych jest skuteczniejsza

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 08 Oct 2019 00:00:00 +0200

Wcześniej producenci leczyli krowy zasuszone antybiotykami, niezależnie od tego, czy zwierzę było zakażone zapaleniem gruczołu mlekowego, czy nie, i niezależnie od wyniku punktowego liczby komórek somatycznych.

Selektywna antybiotykoterapia przynosi lepsze efekty

Przy podejściu selektywnego leczenie krów zasuszonych, leczenie koncentruje się tylko na sztukach, które mają wysoką liczbę komórek somatycznych. Wyniki badania okazują się być godne uwagi. Otóż, wyniki pokazały, że zmniejszenie stosowania antybiotyków zmniejsza również oporność antybiotyków na patogeny, które przenoszone są przez zwierzęta.

Beata Dąbrowska

Zdjęcie: Pixabay

Jak zredukować straty białka w kiszonce?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 04 Oct 2019 00:00:00 +0200

Czy istnieją środki, które poprawią sprawność kiszonek i zahamują utratę cennego białka?

W trakcie fermentacji kiszonki i jej przechowywania dochodzi do strat białek. Aby zwiększyć wydajność azotu, naukowcy belgijscy testowali w warunkach laboratoryjnych, czy dodatki do kiszonek mogą wpłynąć pozytywnie na zahamowanie proteolizy (degradacji białek) w silosie oraz czy mogą zwiększyć strawność kiszonki.

W eksperymencie kiszeniu poddano trawę z pastwiska oraz czerwoną koniczynę.

Wszystkie zastosowane dodatki miały tylko niewielki wpływ na wartość pH. Tanina dębowa i zeolit zredukowały ilość amoniaku w kiszonce odpowiednio o 12 i 16%, co ograniczyło proteolizę. Niestety, zeolit ograniczył strawność masy organicznej. Roztwór erythrolu i melasa z drewna w ogóle nie miały wpływu na degradację białka.

Wniosek: Trudno znaleźć jeden środek, który zahamowałby rozkład białek. Być może w przyszłości uda się odnaleźć kombinację dodatków , by uzyskać jak najlepsze wyniki.

Źródło: Herremansi i inni, 2018

Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Jak dobrze inseminatorzy potrafią określić odpowiedni czas na inseminację?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 30 Sep 2019 00:00:00 +0200

Badaniami objęto 1580 zabiegów powtórnej inseminacji, na 750 fermach. W czasie inseminacji, u wszystkich krów mierzono poziom progesteronu. Ponadto do oceny włączono objawy rui, napięcie mięśniowe macicy i drożność szyjki macicy.

Poziom progesteronu podzielono na cztery kategorie:

<6 mmol/L (brak ciałka żółtego, możliwa ruja),
6 do 10 mmol/L (mała aktywność ciałka żółtego)
>10 mmol/L (duża aktywność ciałka żółtego, brak rui).

Niedokładny czas inseminacji

Wyniki pokazały, iż u prawie 8 procent zabiegów inseminacji zmierzono wysoki poziom progesteronu. Można zatem założyć, iż moment inseminacji został źle dobrany, ponieważ jest mało prawdopodobne, aby krowy te były w tym czasie w rui.

Specjalistyczne szkolenia mogą zatem przyczynić się do poprawy błędów w tym zakresie.

Zdj. Archiwum

Odpowiedni termin inseminacji jest warunkiem dobrych wyników zapłodnienia

Vartia i in., 2017

Zdjęcie główne: Pixabay

Czy sposób utrzymywanie krów ma wpływ na ich zachowanie?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 30 Sep 2019 00:00:00 +0200

Najlepszy system utrzymania dla krów zasuszonych

Czy istnieje taki rodzaj obory, który jest optymalny dla krów zasuszonych? Odpowiedzi na to pytanie szukali naukowcy z Uniwersytetu w Aarhus w Danii. W tym celu trzymali 74 jałówki oraz wieloródki, na cztery tygodnie przed wyznaczonym terminem wycielenia albo w kojcach grupowych ze słomą, albo oborze z boksami legowiskowymi (materace i ściółka). Zwierzęta obserwowano przez kolejnych 21 dni. Czas leżenia oraz częstotliwość były rejestrowane za pomocą pomiaru aktywności. Z kolei czas oraz ilość pobierania suchej masy były rejestrowane przez automatyczne wagi doświadczalne.

Krowy utrzymywane na słomie częściej walczyły o hierarchię

Jak się okazało, całkowity czas leżenia był w obu grupach porównywalny. Jednak krowy z grupy trzymanej na słomie częściej się kładły i wstawały, ponieważ wstawanie było dla nich łatwiejsze, niż w boksach legowiskowych. Czas pobierania paszy był dla obydwu grup porównywalny. Z drugiej strony krowy zasuszone trzymane w grupowych kojcach ze słomą mocniej walczyły o hierarchię, na czym cierpiały zwłaszcza młodsze sztuki. Nie znalazło to jednak odzwierciedlenia w ich zachowaniu (czasie jedzenia i leżenia).

Krowom zasuszonym łatwiej było wstawać gdy były trzymane na słomie. Jednakże grupa ta musiała zmagać się z większą ilością walk o hierarchię

Źródło: Campler i in., 2018

Krowy potrzebują przebywania na pastwisku

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sun, 29 Sep 2019 00:00:00 +0200

Mimo, że nowoczesne obory doskonale zaspokajają potrzebę komfortu krów, wielu hodowców (i konsumentów!) chciałoby widzieć zwierzęta na pastwisku. Z innych doświadczeń naukowców wynika, że jeżeli krowy mają dostęp do wybiegu przy oborze, to zazwyczaj preferują spędzać tam godziny nocne.

Jak bardzo są zdesperowane krowy, by wyjść na pastwisko? Czy będzie im się chciało pokonać przeszkody? Aby odpowiedzieć na to pytanie naukowcy z Uniwersytetu British Columbia przeprowadzili doświadczenia.

Ciężka brama

Przy wyjściu na pastwisko zainstalowano obciążoną ciężarkami bramę; krowy by wyjść na pastwisko musiały sobie z nią poradzić. Taka sama konstrukcja oddzielała halę udojową od podajników z racjonowaną paszą. Badania przeprowadzono na 22 krowach hf w późnej fazie laktacji (221 dzień laktacji, średnio 30 l mleka/dzień).

Oborę podzielono na dwie strefy – w jednej krowy leżały, w drugiej jadły. Dwa razy dziennie w „części jadalnej” serwowano świeżą paszę. Naukowcy trenowali krowy tak długo (dwa razy dziennie), aż potrafiły sobie same otworzyć bramę (waga wyjściowa bramy to 7 kg). Jak krowy opanowały już tę czynność, do bramy dokładano codziennie kolejne 7 kg ciężaru, aż do momentu kiedy krowy w kolejno po sobie następujących dwóch porach doju, rezygnowały z otwarcia bramy, by dostać się do paszy.

Podobny schemat doświadczenia został wykorzystany przez naukowców, do badania potrzeby krów do wyjścia na pastwisko (brama między oborą, a pastwiskiem). Przed eksperymentem przez 5 dni bramę otwarto, by zwierzęta mogły poznać pastwisko i się do niego przyzwyczaić. Przez kolejne dwa dni krowy nie wychodziły na zewnątrz, następnie znów wychodziły, ale już z bramą zamkniętą i każdego dnia obciążaną kolejnym balastem. W czasie eksperymentu krowy miały stały dostęp do paszy w oborze.

W ciągu dnia o wiele mniej krów chce wychodzić na zewnątrz w porównaniu z godzinami wieczornymi. Dla 59% krów wyjście na zewnątrz było tak samo ważne, jak dostęp do paszy.

Jakie wyniki uzyskano?

59% krów pokonywało taki sam (a nawet większy) ciężar bramy na pastwisko jak do części obory ze świeżo wyłożoną paszą. Maksymalny ciężar do zaakceptowania przez krowy na wejściu na pastwisko wynosił 31,18 kg, z kolei brama blokująca dostęp do paszy ważyła w trakcie eksperymentu maksymalnie 36,91 kg. Różnica nie była jednak istotna statystycznie
Po doju krowy były w stanie włożyć o wiele więcej wysiłku, aby dostać się na pastwisko (29,27 kg) w porównaniu z godzinami porannymi (23,55 kg).

Krowy mają silną potrzebę wychodzenia na zewnątrz

Jeżeli krowy dostają w oborze paszę racjonowaną, motywem poszukiwania pastwiska nie jest głód, ale potrzeba wyjścia na zewnątrz. Kolejne badania powinny wykazać, jak daleko ta potrzeba zależy od warunków zewnętrznych (np. pogody czy dostępności atrakcyjnej paszy–trawy do skubania).

Źródło. Keyserlingk i inni, 2017

Zdjęcia: Archiwum

Naukowcy odkryli genetyczne podstawy odporności na mastitis

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200

Stosując inne podejście, dr Gina Pighetti - profesor nadzwyczajny na University of Tennesse i jej zespół badawczy wykorzystali krowy do badań, o których wiadomo, że są w pewnym stopniu odporne na zapalenie wymienia, ponieważ nie zdiagnozowano u nich choroby w co najmniej jednej laktacji. Krowy były stresowane i zakażane paciorkowcem wywołującym zapalenie gruczołu mlekowego w ciągu trzech dni po wycieleniu. Krowy rozwinęły infekcję. Ale to, co się wydarzyło, różniło się znacznie pod względem reakcji na infekcję. Otóż, w grupie doświadczalnej były zarówno krowy z wysokim stanem zapalnym, niskim oraz takie, u których infekcja wystąpiła w stopniu minimalnym. Niektóre sztuki bardzo szybko się wyleczyły.

Genetyczna odporność na mastitis

Tak więc grupa krów wyleczyła się w mniej niż 21 dni. Kolejna grupa krów wyleczyła się w ciągu 21–28 dni. Jednak w 28 dniu, który był końcem badania, grupa krów nadal miała infekcję paciorkowca. Podczas badań naukowcy odkryli marker, który pozwala krowie być bardziej podatnym lub bardziej odpornym na mastitis.

To może być przełom w leczeniu mastitis bez antybiotyków

Producenci mleka będą mogli mogą skorzystać z tego badania co najmniej za kilka lat, bowiem praca z najnowszą genetyką wymaga cierpliwości i dodatkowych testów. Wszystko wskazuje na to, że nowo odkryty marker trafi to do większego panelu markerów, w którym będzie można zobaczyć, jego powiązania z produkcją mleka czy cechami płodności. W laboratoriach trwają również prace nad zmianami w odpowiedzi immunologicznej krowy, dzięki czemu jest ona bardziej odporna na infekcję. Jeśli badacze znajdą klucz, istnieje możliwość opracowania nowych, nieantybiotykowych terapii leczenia krów

Beata Dąbrowska

Zdjęcie: Archiwum

21 dniowy cykl rujowy u krów to przeszłość

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 06 Sep 2019 00:00:00 +0200

W badaniu przeprowadzonym w Anglii (University of Nottingham) naukowcy badali, czy normalny cykl krowy trwa nadal średnio 21 dni. W tym celu, analizie zostało poddanych 115000 okresów pomiędzy inseminacją, u 42000 krów w 160 stadach. Okazało się, że większość pośrednich przerw inseminacyjnych (90%) wynosi od 18 do 28 dni. Odpowiada to średniemu czasowi trwania cyklu wynoszącemu 22 zamiast 21 dni. Oznacza to, że cykl krowy trwa dłużej niż nam się wydawało. Są stada, które szczególnie odczuwają skutki tego wydłużenia. Ponadto, znaczenie ma również ilość laktacji. Pierwiastki wykazują normalny 21 dniowy cykl, podczas gdy wieloródki wydłużony 22 dniowy cykl.

Co czwarta krowa ma cykl rujowy dłuższy niż 23 dni

Na poniższym wykresie widać wyraźnie, że jedna czwarta krów ma cykl rui dłuższy niż 23 dni. Osoby zajmujące się oceną danych okresu międzyinseminacyjnego powinny brać to pod uwagę. W programach zarządzania stadem jako podstawę do obliczenia kluczowych danych liczbowych przyjmuje się normalny cykl trwający od 18 do 24 dni.

Dlaczego cykl się wydłużył?

Należy jeszcze wyjaśnić fizjologiczne podłoże tego pozornego wydłużenia cyklu. Możliwe, że jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest wczesna śmierć zarodka. Oznacza to, że po zapłodnieniu płód obumiera przed pojawieniem się drugiej rui i w ten sposób opóźnia w czasie ruję.

Źródło: Remmant i in., 2017

Zdjęcie: Pixabay

Ile tłuszczu powinny zawierać preparaty mlekozastępcze dla cieląt?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 02 Sep 2019 00:00:00 +0200

1. Wystarczy 17% tłuszczu w preparacie

Mleko krowie zawiera więcej tłuszczu niż preparaty mlekozastępcze. Dlaczego zatem nie powinno się spajać cieląt preparatem zawierającym 32% tłuszczu?

W badaniu karmiono cielęta dwoma rodzajami preparatów, z zawartością 17% albo 32% tłuszczu (18% białka). Preparat mlekozastępczy z większą zawartością tłuszczu spowodował spadek dziennych przyrostów o 130g.

2. Nie ma różnicy czym karmimy

30 cieliczkom - podzielonym na 3 grupy - podawano od drugiego dnia życia tradycyjny starter żywieniowy, siano i mix obydwu (starter plus siano). Od 57 dnia wszystkie cieliczki zostały przestawione na żywienie starterem i sianem.

Wynik był następujący: wczesny rodzaj zadawanej paszy nie wpływał na jej pobranie, przyrost dzienny czy stężenie glukozy we krwi podczas okresu odpajania. U różnie karmionych cieląt, nie stwierdzono również silnych różnic w późniejszym wybieraniu TMR-u.

Gregor Veauthier

Zdjęcie: Beata Dąbrowska

6 ciekawostek na temat rozrodu u krów

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Sat, 31 Aug 2019 00:00:00 +0200

1. Wykrywanie rui: technika jest dokładniejsza

Obserwacja rui w oborze zajmuje dużo czasu. Za ogólną zasadę przyjmuje się obserwacje krów przynajmniej trzy razy dziennie przez dwadzieścia minut. Z tego względu rynek oferuje automatyczne systemy wykrywania rui. Niedawno w Pakistanie porównano automatyczny system wykrywania rui NEDAP z konwencjonalną metodą wizualną, czyli metodą obserwacji. Jak się okazało, technika może być lepsza od człowieka. Najdokładniejsze wyniki podały czujniki zamocowane wokół szyi krów. Nieznacznie mniej dokładne były czujniki przymocowane do nóg.

Aby krowy w rui zostały wykryte, muszą się poruszać. Krowy szczególnie wychudzone ( BCS ≤ 2,5) wydają się preferować leżenie w boksach. Są one również mniej aktywne w głównej fazie rui. W takich przypadkach technika może nie zarejestrować u nich rui.

2. Wcześniejsza inseminacja nie zaszkodzi

Średnio 30 do 40% zapłodnionych komórek w pierwszych dniach ciąży jest traconych. Ważny wpływ zdaje się mieć tu płeć przyszłego cielęcia. Poronienia są częściej obserwowane przy męskich zarodkach oraz przy zarodkach bliźniaczych. Również stan kondycji krowy wpływa na utrzymanie embrionu. U krów z niskim wskaźnikiem BCS (≤2,75 do 40 dnia) dochodzi częściej do poronień. To samo dotyczy krów, które cierpią na choroby racic lub na kliniczną postać mastitis.

Jednakże wcześniejsza, pierwsza inseminacja przed 55 dniem laktacji nie wpływa negatywnie na częstość występowania poronień.

3. Zeolity A wspierają ciążę

Na rynku, co jakiś czas pojawiają się nowe dodatki do paszy, które mają m. in. wpływać na polepszenie płodności u krów mlecznych. Niedawno, na Uniwersytecie Cornell poddano testowi jeden z nich. X-Zelit ma polepszać mobilizację i absorpcję wapnia z rezerw organizmu krowy.

Zeolit A - jako substancja czynna- ma podczas fazy zasuszania wiązać w jelicie wapń pobrany przez krowę z dawki pokarmowej, tak że jest on przez nią gorzej wchłaniany. Ma to stymulować organizm do zwiększenia rezerw własnych wapnia, tak, by po wycieleniu krowa miała wystarczający jego poziom w organizmie. Gospodarka hormonalna krowy ma być przez to stymulowana, aby po wycieleniu uwalniać dostateczną ilość wapnia z krwi.

W badaniu poddano TMR ( 40% kiszonki z kukurydzy, 33% słomy, 27% paszy treściwej) z domieszką preparatu X-Zelit (3,3% suchej masy). Wynik był następujący: na początku laktacji nie odnotowano różnic ani w pobieraniu suchej masy, ani w wydajności mlecznej. Jednak krowy żywione paszą z dodatkiem X-Zelit były średnio o 19 dni wcześniej cielne (70 dni vs. 89).

4. Aminokwasy nie powodują różnicy

Żywienie aminokwasami jest również często omawiane w kontekście optymalizacji płodności. W dwóch stadach doświadczalnych (Uniwersytet Cornell oraz Madison) podawano 468 krowom metioninę chronioną – nie ulegającą rozkładowi w żwaczu- (SmartemineM). Suplementację rozpoczęto na trzy tygodnie przed planowanym terminem porodu, a zakończono w 150 dniu laktacji. W 80 dniu u wszystkich krów w obydwu stadach zastosowano system Double-Ovsynch.

Wynik: na żadnym etapie nie było różnic w liczbie zacieleń pomiędzy krowami, które otrzymywały suplement oraz tymi, które suplementu nie otrzymywały

5. Jeżyny wzmacniają reprodukcję

Jeżyny dodawane do paszy znacznie polepszają płodność krów. Wytłoki z jeżyn zawierają duże ilości antyoksydantów (mogą unieszkodliwić wolne rodniki oraz zminimalizować stres oksydacyjny).

W badaniu podawano 24 krowom 57 g lub 114 g dziennie wytłoków z jeżyn. Kolejna grupa posłużyła jako grupa kontrolna. Wytłoki podawano zmieszane z TMR-em od 28 dnia do planowanego terminu wycielenia do końca czwartego tygodnia laktacji. Jak się okazało krowy, którym podawano dawkę 114 g nie tylko pokazywały 12 dni wcześniej pierwsze oznaki rui , ale również mogły zostać poddane po raz pierwszy inseminacji o 15 dni wcześniej. Okres pustych dni u tych krów zmniejszył się średnio o 73 dni!

Taki wyjątkowy wynik, u krów skarmianych wytłokami z jeżyn można wytłumaczyć zwiększonym poziomem progesteronu w osoczu oraz wcześniejszym wystąpieniem fazy lutealnej.

6. Probiotyki jako alternatywa dla hormonów

Kanadyjscy eksperci od reprodukcji stawiają coraz częściej na niehormonalne alternatywy w polepszeniu płodności u krów. W tym temacie zaprezentowano m.in. wyniki doświadczenia przeprowadzonego na dwóch farmach ( 332 oraz 290 krów), podczas którego podawano krowom dopochwowo (podczas ostatnich trzech tygodni ciąży) dwa razy w tygodniu 2 ml probiotyku, składającego się z trzech różnych kwasów mlekowych.

Efekt był następujący. U krów, którym podawano probiotyk rzadziej dochodziło do zachorowania na metritis, co ostatecznie przełożyło się na lepszą płodność tych krów. Częstotliwość zacieleń wzrosła również u krów z grupy otrzymującej probiotyk.

Gregor Veauthier

Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Kulawizny u krów zaczynają sie od otarć

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 30 Aug 2019 00:00:00 +0200

1. Kulawizny przy zasuszaniu

Kanadyjscy naukowcy przebadali 426 krów, z sześciu kanadyjskich gospodarstw mlecznych, w celu zbadania problemu kulawizn. Według nich, zasusza się zbyt dużo kulawych krów. W wyniku przeprowadzonego badania okazało się, że 22% pierwiastek oraz 78% wieloródek zostało zasuszonych podczas gdy były kulawe.

Ponadto, u wielu krów wykształciły się choroby racic w trakcie fazy zasuszania. Fakt ten jest w praktyce często bagatelizowany, ponieważ w okresie zasuszenia, często nie obserwuje się tak dokładnie krów (nie ocenia się ich zachowań ruchowych). I to jest błąd, ponieważ zasuszone krowy, które są kulawe częściej doświadczają na początku laktacji zatrzymania łożyska.

2. Zaczyna się od otarć na kończynach

W trakcie laktacji częściej występują kulawizny u krów, gdy nie dbamy optymalnie o boksy legowiskowe. Wówczas, często pojawiają się na kończynach otarcia, a nawet ciężkie zmiany chorobowe. Sprzyjają one znacznie wstępowaniu chorób racic.

U krów z wynikiem ≥ 2 na skali od 0 do 3 (gdzie 0 oznacza brak otarć i obrzeków), a 3 przetarcia i obrzęki powyżej 2,5 cm) ryzyko wystąpienia chorób racic jest czterokrotnie wyższe.

Należy więc pamiętać o optymalnym komforcie dla krów w boksach legowiskowych.

8 mało znanych faktów na temat ketozy

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 28 Aug 2019 00:00:00 +0200

1. Ketoza wydłuża czas leżenia

Krowy świeżo po wycieleniu, które zachorowały na ketozę, leżą w pierwszych dniach po wycieleniu o godzinę dłużej od krów zdrowych (grafika 1).

Analiza danych od 1024 krów holsztyńskich, z 3 farm mlecznych wykazała, iż obok zmniejszonej aktywności krów chorych na ketozę, posiadały one także wysokie stężenie kwasów tłuszczowych, jak również zmniejszone stężenie wapnia we krwi.

Można sobie wyobrazić, że w przyszłości możliwe będzie wykrywanie ketozy u krów poprzez monitorowanie czasu ich leżenia.

2. Długofalowe następstwa chorób

Choroby, które wystąpią podczas pierwszych 21 dni laktacji, mają często długofalowe następstwa. Choroby kliniczne jak: metritis, mastitis, kulawizny, zaburzenia trawienia czy przeziębienia na początku laktacji wpływają negatywnie na płodność oraz wydajność mleczną. Analiza zebranych danych wykazała że:

w przypadku zachorowania w pierwszych tygodniach ryzyko padnięcia wzrasta dwukrotnie,
wskaźnik cielności jest niższy,
wydajność mleczna spada. W czasie 305 dni wydajność krów chorych (10012 kg) pozostawała w tyle za wydajnością (10 465 kg) krów zdrowych. Podobny obraz przedstawił się w zawartości mleka.

3. Drobnoustroje przeciwko kwasicy

Szczególnie w pierwszych dniach laktacji, po przestawieniu na dawkę wydajnościową (szybkie zwiększenie ilości paszy treściwej), istnieje ryzyko wystąpienia kwasicy żwacza. Działanie osłabiające kwasice mają specjalne bakterie - Megasphaera elsdenii NCIMB 41125. W pierwszym dniu laktacji krowy otrzymujące szczepy tych bakterii wykazywały bez wyjątku wyższy poziom ph w żwaczu, wyższe spożycie suchej masy oraz dawały więcej mleka.

4. Nietypowa profilaktyka przeciwko ketozie

Na ketozę po wycieleniu zapada 40% wszystkich krów w Ameryce Północnej. Dość nietypowy rodzaj profilaktyki przeciwko ketozie został zastosowany w Kanadzie.

Podczas pierwszych 14 dni laktacji krowy były dojone tylko raz dziennie (grafika 2). Działanie to okazało się wyjątkowo skuteczne u pierwiastek, bowiem żadna z młodych krów nie zachorowała na ketozę! Również u wieloródek zaobserwowano pozytywne efekty, jednak poprawa nie była tak wyraźna jak u pierwiastek.

5. Glukoza - lepsza płynna niż w proszku

W leczeniu ketozy zastosowanie znalazło podawanie substancji zawierających glukozę (glikol propylenowy). Według aktualnych badań metoda ta jest skuteczna jedynie w 50% przypadków. Z tego względu coraz więcej producentów szuka środków alternatywnych. W jednym z doświadczeń, które przeprowadzono na 17 142 krowach dodawano do TMR-u dodatek żywnościowy GlucoBoost, w ilości 900g na krowę w formie proszku (GlucoBoost Dry) lub podwójną dawkę preparatu, ale w formie płynnej. Każda krowa otrzymała 336 g mleczanu amonu. Występowanie ketozy subklinicznej (BHB >1.200 mmol/l) udało się obniżyć tylko do 30-35%. Spajanie glikolem propylenowym wydaje się zatem być nadal najlepszym rozwiązaniem.

6. Test urządzeń pomiarowych do wykrywania ketozy

Zanim zostaną podjęte działania przeciwko ketozie, krowy z jej subkliniczną postacią muszą oczywiście najpierw zostać zlokalizowane. Stosunkowo dokładnie można wykryć tę postać choroby za pomocą cyfrowych urządzeń pomiarowych – pomiar z żyły ogonowej.

W Kalifornii 6 tego typu urządzeń zostało poddane testom. Najdokładniejszych wartości w teście urządzeń mierzących poziom cukru we krwi dostarczyły urządzenia Contour Next (Ascensia) oraz Accu check Aviva Plus (Roche), a za nimi uplasowało się urządzenie Precision Xtra – często stosowane w Niemczech.

7. Jeden stopień na skali BCS = 64 kg

Ketoza często idzie w parze ze spadkiem punktowej skali BCS. Podczas, gdy można wyraźnie zaobserwować silną utratę punktów BSC, nie jest widoczne, ile krowy podczas takiego spadku tracą swojej masy. Naukowcy z Uniwersytetu w Michigan, po przeanalizowaniu danych BCS u 2181 krów doszli do wyników mówiących o tym, iż spadek średnio o jeden punkt BCS w laktacji, odpowiada utracie masy w wysokości 54 kg lub jej 8,4%. Natomiast podczas pierwszych 75 dni laktacji jednostke BCS odpowiada nawet 64 kg lub 10% masy ciała krowy.

8. Test urządzenia do kontroli BCS

Sprawdzenie BCS może być całkowicie zautomatyzowane za pomocą specjalnego urządzenia. Dokładność tej metody sprawdzano na dużej farmie mlecznej liczącej 3200 krów. W tym celu zmierzono u wszystkich świeżo wycielonych krów, które były świeżo ( > 7 dnia) poziom BHB i stężenia wapna we krwi (wykrycie krów z grupy ryzyka). Wyniki były następujące:

technika urządzenia działa dość dokładnie w zakresie punktacji od 3,0 do 3,75. Poniżej tego poziomu, czyli u krów bardzo wychudzonych, system pomiarowy w aparacie powinien zostać jeszcze dopracowany. Wartości mierzone automatycznie różniły się od rzeczywistych średnio o ± 0,75 punktu.
ryzyko wystąpienia subklinicznej ketozy wzrasta, gdy zasuszamy krowy w kondycji ≥ 3,75 BCS.
zapadalność krów na metritis maleje, gdy ich punktacja na skali BCS wzrasta. Ryzyko zachorowania od siódmego dnia zmniejsza się o 35% wraz ze wzrostem o 0,3 punktu wskaźnika BCS.

Gregor Veauthier

Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Stopniowe zasuszanie powoduje goraczkę mleczną u krów

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 28 Aug 2019 00:00:00 +0200

1. Zasuszanie wywołuje gorączkę mleczną

Podczas fazy zasuszenia krowy często zapadają na subkliniczną postać gorączki mlecznej (stężenie wapnia we krwi > 2,2 mmol/l, względnie > 8,8 mg/ dl), szczególnie w sytuacji stopniowego zmniejszania dojów. Stopień zachorowalności da się znacząco obniżyć (do 5,5 % względnie 2,7%), gdy doju zaprzestajemy raptownie, a nie w sposób powolnym

2. Lizyna i metionina - ważne aminokwasy w fazie przejściowej

Żywienie w okresie przejściowym aminokwasami nie ulegającymi rozkładowi w żwaczu - lizyną i metioniną - wpływa pozytywnie na późniejszą wydajność w laktacji. Wnioski te, powstały na podstawie analizy 20 doświadczeń żywieniowych. Krowy, którym podawano aminokwasy jeszcze przed wycieleniem, dawały w nadchodzącej laktacji o 2 litry mleka więcej. Nieco mniejszy był wzrost wydajności, gdy z suplementacją startowano dopiero na początku laktacji.

W badaniu przeprowadzonym w Chinach udało się dowieść, iż podawanie lizyny przed wycieleniem wpływa na polepszenie stabilności metabolizmu u krów na początku laktacji. Dodatek lizyny w czasie zasuszenia pozwala obniżyć stężenie BHB (wskaźnik uwalniania energii z rezerw tłuszczowych ciała) we krwi po wycieleniu.

3. Cukier dobry dla przemiany materii

Tematem ograniczeń w wydajności zajmowała się również grupa robocza amerykańskich i argentyńskich naukowców. Badali oni, czy da się polepszyć zaopatrywanie w energię krów świeżo po wycieleniu poprzez dodatek glukozy chronionej w żwaczu.

Dzięki zastosowaniu suplementu, więcej węglowodanów powinno trafić do jelita cienkiego, co z kolei powinno się pozytywnie odbić na wydajności mlecznej. Pomimo, że założenie było logiczne w teorii, dodatek odpornej glukozy nie doprowadził ani do zwiększenia pobrania suchej masy, ani do zwiększonej wydajności mlecznej do 28 dnia.

Jednakże suplementacja ta doprowadziła u krów do obniżenia stężenia NEFA i BHBA we krwi. Do tego krowy, które otrzymywały glukozę nie potrzebowały wyrównywać niedoborów energetycznych poprzez spalanie rezerw tłuszczowych ciała.

Zdjęcie: Andrzej Rutkowski

Jakimi metodami można wykryć podkliniczną kwasicę?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 27 Aug 2019 00:00:00 +0200

SARA (subucate ruminal acidosis) – podkliniczną postać kwasicy – można wykryć tylko wtedy, gdy dokładnie obserwujemy zwierzęta. Dotknięte schorzeniem krowy będące w zaawansowanej laktacji są wychudzone, oddają zmiennie raz luźny, raz normalny kał i bardzo niechętnie przeżuwają. Ich wydajność mleczna jak również płodność są poniżej przeciętnej.

Typowymi przyczynami pojawienia się SARA (jako problemu w stadzie) są niedobory w dawce pokarmowej, selektywne jedzenie oraz nagła zmiana paszy. Dawki ze zbyt dużą przewagą paszy treściwej wpływają na obniżenie - w czasie paru godzin - zdrowego przedziału ph w żwaczu, wynoszącego od 5,8-7,0 do poziomu poniżej 5,5. Istnieją dwa rodzaje metod oznaczania poziomu ph żwacza.

Bezpośrednie metody badania pH żwacza

Badanie płynnej treści żwacza sondą. Przy doświadczonej osobie przeprowadzającej badanie i dobrze unieruchomionym zwierzęciu jest to w miarę dokładna, ale pracochłonna i kosztowna metoda.
Automatyczne badanie bolusem – metoda ta jest dokładna, ponieważ wartości mierzone pochodzą z różnych części żwacza i są określane wielokrotnie. Jednakże koszty tego badania są wysokie, a analiza danych wymaga dalszych poprawek.

Pośrednie metody badania odczynu w żwaczu

Kwasica odzwierciedla się również we krwi, moczu i mleku. W tej pośredniej kontroli, informacji o sytuacji w stadzie mogą dostarczyć takie parametry jak: ph-moczu, wartości tłuszczu w mleku, DCAD (Dietary Cation-Anion Difference)

W sytuacjach, gdy potrzebna jest diagnostyka pojedynczej krowy lub przy niejasnych wynikach badań krwi i moczu sensowne będzie zastosowanie metody bezpośredniej czyli przeprowadzenie badania treści płynnej żwacza sondą. Do kontroli ogólnej sytuacji w stadzie sprawdzą się metody pośrednie

Źródło: Wittek i inni, Shigeru

Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Krzyżówki w niczym nie ustępują czystorasowym HF-om

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Tue, 30 Jul 2019 00:00:00 +0200

Krowy rasy holsztyńsko-fryzyjskiej znajdują się w większości ferm mlecznych o intensywnej produkcji na całym świecie. Jednak te wyhodowane w jednym kierunku, wysokowydajne krowy są wymagające i wrażliwie reagują na błędy w zarządzaniu, a hodowcy życzą sobie krów coraz bardziej wytrzymałych oraz płodnych. Naukowcy z Minnesoty porównali zatem krzyżówki z ośmiu gospodarstwach o bardzo wysokiej wydajności. Były to mieszańce Montbeliarde (MO) x Holstein (HO) i szwedzkiego bydła czerwonego (SR) x holstein z czystorasowymi krowami holsztyńskimi.

Jakie wyniki uzyskano porównując czystorasowe krowy HF z mieszańcami?

We wszystkich trzech grupach wiek pierwszego wycielenia wynosił nieco poniżej 24 miesięcy. W porównaniu z grupą holsztynów wydajność była niższa o 433 kg w grupie krzyżówek szwedzkiego bydła czerwonego z holsztynami. Mieszańce miały wyraźnie wyższe zawartości tłuszczu i białka w mleku oraz niższy wskaźnik martwych porodów u pierwiastek. Wyniki badania pokazują, że co najmniej krzyżówka Mo x Ho dorównuje holsztynom pod względem wydajności mlecznej i składników mleka.

1. Porównanie cech wydajności

Źródło: według Hazel 2017

Cecha	Czystorasowy holsztyn	Montbeliarde x holsztyn	Szwedzkie bydło czerwone x holsztyn
Liczba zwierząt	978	513	540
Wydajność mleczna (kg)	10 970	10 954	10 537
Tłuszcz (%)	3,74	3,83	3,93
Białko (%)	3,05	3,14	3,19
Wiek pierwszego wycielenia (miesiące)	24	24	24
Odsetek ciężkich porodów (%)	1,5	1,6	1,7
Odsetek martwych porodów u jałówek (%)	9	4	5
Odsetek martwych porodów był u krów czystej rasy HF dwukrotnie wyższy

Pozostałości antybiotyków w skróconym okresie zasuszania krów

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Fri, 05 Jul 2019 00:00:00 +0200

Coraz częściej stosuje się krótszy okres zasuszenia

Okres zasuszenia poniżej 40. dni prowadzi do wyższej wydajności, większej skuteczności inseminacji oraz ma pozytywny wpływ na prawidłowy metabolizm krów. Z tego względu, coraz częściej stosuje się krótszy okres zasuszenia, poniżej 6–8 tygodni (42–56 dni).

Rodzi to pytanie, czy skrócenie okresu zasuszenia poprzez celowe wcześniejsze zasuszenie lub przez przedwczesne wycielenie (ciąże bliźniacze), może prowadzić do niepożądanych pozostałości substancji hamujących w mleku?

Jaki wpływ ma skrócony okres zasuszenia na poziom pozostałości antybiotyków w siarze i mleku?

Grupa robocza z Wolnego Uniwersytetu Berlińskiego przeprowadziła badanie mające na celu ustalenie, jaki wpływ ma skrócony okres zasuszenia na poziom pozostałości antybiotyków w siarze i mleku. W tym celu 19 krów zostało poddane leczeniu antybiotykiem (virbactanem – zawierającym substancję czynną cefquinom), na 57 dni przed przewidywanym terminem porodu. Druga dawka antybiotyku została podana krowom do 3 ćwiartek, odpowiednio na 7, 14 i 21 dni przed planowanym wycieleniem (grupa 1, 2, 3). Czwarta ćwiartka została pozostawiona jako kontrolna.

Wyniki: Pozostałości antybiotyków w ćwiartkach kontrolnych, które zostały poddane leczeniu tylko raz, przy dłuższym okresie zasuszenia wynosiły 3 ng/g substancji czynnej (cephquinom), czyli dużo poniżej górnej granicy pozostałości antybiotyków wynoszącej 20 ng/g (MRL: maxiumum residue limit – maksymalny limit pozostałości) i tylko nieznacznie powyżej progu wykrywalności.

Pomiędzy trzema grupami istniały istotne różnice w wydalaniu antybiotyku z organizmu. Podczas gdy pozostałości antybiotyku w grupie pierwszej, której podano antybiotyk na 7 dni przed planowanym wycieleniem były do piątego udoju wyższe niż w pozostałych dwóch grupach, to grupa 2 i 3 nie różniły się znacznie między sobą.

Maksymalne stężenie pozostałości zostało obniżone w grupie 3, po siódmym doju, w grupie 2 po dwudziestym doju i w grupie 1 po dwudziestu czterech dojach. Najpóźniej 28 dni po zastosowaniu leków, stężenie pozostałości we wszystkich próbkach było wyraźnie niższe od wartości dopuszczalnej.

Wniosek: Mleko spożywcze po upływie karencji było bezpieczne we wszystkich przebadanych ćwiartkach. Naukowcy zalecają jednak wprowadzenie zróżnicowanego okresu karencji w zależności od fazy zasuszenia.

We wszystkich grupach stężenie substancji czynnej spada pomiędzy 3. a 5. udojem. Do 25. doju wszystkie wartości znajdują się poniżej granicy wykrywalności

Bertulat i inni., 2017

Zdjęcie Pixabay

Zdenerwowane krowy dają mniej mleka

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Wed, 13 Feb 2019 00:00:00 +0100

Przebieg badań

Przez osiem tygodni obserwowano 27 krów rasy SRB (czerwona szwedzka) oraz 29 holsztynów.

Pasza podstawowa dostępna była non–stop, natomiast pasza treściwa zadawana była indywidualnie w stacjach paszowych. Dój odbywał się trzy razy dziennie, o tej samej porze. Krowy zmieniały się w stadium cielności, wieku, numerze laktacji (od pierwszej do siódmej laktacji). W drodze do doju każdorazowo zapędzano jedną z krów do oddzielonego miejsca. Przez trzy minuty prezentowano jej różne przedmioty – niebieską piłkę do ćwiczeń, różowy parasol i niebieskobiałą torbę plastikową.

Jakie wyniki uzyskano?

Zaobserwowano, iż młode krowy ( SRB = 27,7 l +/- 0,6 l; holsztyny = 29,9 l +/- 0,8 l), które podczas doju więcej dreptały oraz spędzały więcej czasu na obserwowaniu stada i wydobywały więcej wokalizacji, produkowały mniej mleka od starszych krów. ( SRB = 34,1 l +/- 1,7 l; Holsztyny = 35,0 l – 1,4 l).

Czerwone szwedzkie dreptały w trakcie doju zasadniczo więcej od holsztynów. Natomiast wierzganie tylnymi nogami nie oddziaływało na wydajność mleka. Holsztyny były bardziej stałe w swoim wzorcu zachowań od czerwonych szwedzkich.

Źródło: Hedlund i Lovlie

Nie warto zwlekać z przenoszeniem krów do kojców porodowych

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 28 Jan 2019 00:00:00 +0100

Jak badano wpływ przenoszenia krów na postęp akcji porodowej?

Aby uszeregować poziom stresu, w badaniach uwzględniono następujące parametry: czas trwania porodu, natężenie wydawanych odgłosów ( wokalizacji) oraz stężenie haptoglobiny we krwi , które jest symptomem podwyższonego stresu porodowego.

W badaniu wzięło udział 79 krów rasy HF, które podzielono na sześć grup liczących od 13 do 16 krów. Kryterium przydzielenia do grupy wyznaczał termin oczekiwanego porodu. Boksy grupowe ( 9x15m) były wyposażone w głęboką ściółkę i 12 drabin paszowych (szerokość 0,75m). Każdorazowo z boksami graniczyło dziesięć, pojedynczych kojców porodowych (3x4,5m.) Wszystkie boksy były codziennie wyściełane nową ściółka ze słomy. Krowy, które okazywały oznaki porodu były przenoszone do pojedynczych kojców porodowych, a przeniesienie następowało w różnych momentach:

Wczesne stadium - oznaki powiększonego wymienia, rozluźnienie więzadeł miednicy, rozwarcie szyjki macicy i podniesiony ogon
Późne stadium - silne skurcze, odejście wód płodowych.

Jakie wyniki uzyskano?

Jeśli krowy były przenoszone we wczesnym stadium, proces porodu przebiegał bez opóźnień. Gdy przeniesienie krowy następowało w późnym stadium, proces porodu zostawał wyraźnie zakłócony. Zwierzęta były wyraźnie bardziej niespokojne i zajęte akceptowaniem nowego miejsca jako bezpiecznego do porodu. Poród przebiegał w takich przypadkach średnio o 30 minut dłużej. W krwi krów przeniesionych w późnym stadium, podwyższone były wartości stężenia stanu zapalnego, co wskazywało na wystąpienie dodatkowego stresu. Skutkiem tego, ryzyko wystąpienia poporodowego zapalenia macicy było wyższe.

Fot. Greil

Jeśli krowa zostanie przeniesiona na tym etapie porodu do wydzielonego pojedynczego kojca porodowego, można się liczyć z wydłużeniem porodu.

Wniosek: Przeniesienie krowy w późnym stadium porodu prowadzi do przerwania albo zakłócenia normalnego jego przebiegu. Natomiast zbyt wczesne odizolowanie od grupy jest równie stresujące dla krowy, co wyraża się we wzmożonych wokalizacjach oraz zwiększonej częstotliwości uderzeń serca.

Źródło: Proudfoot i inni

(Fot. główna: Beata Dąbrowska)

Dlaczego warto postawić na buhaje genomowe?

info@elita-magazyn.pl (Elita) — Mon, 10 Dec 2018 00:00:00 +0100

Minęło kilka lat od kiedy krajowi hodowcy mogą korzystać z nasienia buhajów wycenionych genomowo, przy jednoczesnym wykorzystaniu tych z oceną tradycyjną. Jakie są zalety jednej, a jakie drugiej wyceny? Czy buhaje genomowe wypierają te z wyceną na córkach?

– Wycena genomowa w Polsce weszła w życie w sierpniu 2014, czyli znacznie później niż miało to miejsce w pozostałych krajach Europy. Jednak my jako SHiUZ przyspieszyliśmy ten proces o kilkanaście miesięcy, realizując razem z profesorem Stanisławem Kamińskim z UWM w Olsztynie oraz PFHBiPM wspólny projekt badawczy w skrócie GenoBull. W ramach projektu wytypowaliśmy stada, które miały możliwość wykorzystania nasienia genomowych buhajów ze światowej czołówki. Po odpowiednich kojarzeniach uzyskaliśmy topowe buhaje jak np. Bocadad ET, Le Mond, Balsan, MŚ Bigquit 1 ET, Bar ET, Desant. Obecnie ok. 70% nasienia sprzedawanego przez SHiUZ stanowi nasienie buhajów ocenionych genomowo, a tylko 30% od tych z oceną na córkach.

Nie trzeba było długo hodowców przekonywać do nowej metody oceny, gdyż nie ucieknie się przed postępem. Wszak główną zaletą genomowej oceny wartości hodowlanej (WH) jest niesamowite przyspieszenie postępu hodowlanego, bo tu wartość danego buhaja mamy praktycznie „od ręki”, nie czekamy 5 lat, aż urodzi się odpowiednia ilość jego córek. Jedyne na co musimy poczekać, to aby zaczął produkować nasienie, tak właśnie było w przypadku naszego najlepszego polskiego buhaja – Artusa. A wiarygodność genomowej oceny WH bliska jest 80%.

Zatem przejście na wycenę genomową zakończyło erę tzw. buhajów testowych, które cieszyły się popularnością u części hodowców.

– Gdy do dyspozycji mieliśmy tylko wycenę tradycyjną, czyli na córkach, to rocznie kupowaliśmy ok. 140 buhajów, z których testowaliśmy 120 i tylko część z nich wyceniła się tak, aby stanowić ofertę katalogową. Dziś buhajów testowych już nie ma, a hodowca ma wybór w postaci zakupu nasienia z oceną genomową lub tradycyjną i świadomie takiego wyboru dokonuje. W związku z tym zmniejszyła się liczba zakupywanych przez nas buhajów i teraz rocznie trafia ich do Stacji kilkanaście, wszystkie ze znaną genomową oceną wartości hodowlanej. Jednak w dalszym ciągu prowadzona jest ocena typu i budowy krów pierwiastek, których ojcem jest buhaj z oszacowaną genomowo WH, zatem młode genomowe buhaje będą z czasem, po uzyskaniu odpowiedniej ilości córek doczekiwały się tradycyjnej oceny WH, tej na podstawie potomstwa.

Już teraz mamy w ofercie buhaje, które potwierdziły wyceną na córkach swoją wcześniejszą wycenę genomową. Realizując program oceny i selekcji buhajów dalej wybieramy krowy kandydatki na matki buhajów, które następnie kojarzone są z topowymi buhajami, tzw. ojcami buhajów, a krótko po urodzeniu buhajka z tego kojarzenia pobierany jest od niego materiał do badania genomowego i po kilku miesiącach mamy wynik. Już na tym etapie jest odrzucana duża część buhajków z niskimi parametrami (główne kryterium to indeks gPF). Z kilkuset przebadanych buhajków rocznie, jak już wspomniałam wcześniej, kupujemy tylko kilkanaście tych najlepszych.