Więcej niż połowa pojedynczych boksów stoi pusta. Tuż obok, trzydniowe cielę pije mleko. W końcu syte kładzie się obok innych cieląt w dużym igloo grupowym – różnorodnie – byczki obok jałóweczek, duże obok małych.

I to działa? U Manuela Diebolda, hodowcy 65 krów mlecznych z Waltenhofen w Allgäu tak. W styczniu ubiegłego roku zmienił sposób odchowu cieląt w swoim gospodarstwie – zamiast trzymać cielęta przez 14 dni indywidualnie, już na trzeci dzień po urodzeniu wprowadza je do grupy liczącej maksymalnie 10 zwierząt. Zamiast dwa razy dziennie nosić wiadra z smoczkiem, teraz automat dostarcza mleko dwóm grupom cieląt przez całą dobę.

Dlaczego tak?

– Potrzebowaliśmy więcej miejsca i chcieliśmy jak najmniej obciążać pracochłonne pojedyncze boksy, niezależnie od nowej 28-dniowej reguły transportowej. Ponadto naszym celem jest zapewnienie cielętom jak najlepszego rozwoju – relacjonuje młody hodowca.

Korzyści z utrzymywania młodych cieląt w grupie

Specjaliści odchowu cieląt potwierdzają, że wcześniejsze utrzymanie w grupie (powyżej dwóch cieląt) niesie ze sobą wiele korzyści:

Cechy osobowości cieląt cieszą się coraz większym zainteresowaniem naukowców i hodowców bydła mlecznego, ponieważ mogą być one powiązane z wynikami związanymi z wydajnością zwierzęcia, ich dobrostanem, w tym zachowaniami żywieniowymi i przyrostami masy ciała cieląt oraz produkcją mleka u dorosłych krów.

I właśnie konkurencyjny dostęp do wszelkich zasobów był głównym tematem nowego badania prowadzonego przez prof. Marinę von Keyserlingk z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. Podczas – tego pierwszego w swoim rodzaju – badania dotyczącego konkurencji we wczesnej grupie wiekowej, badacze skupili się na tym, jak trzymanie w parach może wpłynąć na umiejętności współzawodnictwa społecznego u cieląt mlecznych przed odsadzeniem. Celem badania było zrozumienie wpływu wczesnego umieszczania we wspólnym pomieszczeniu na umiejętności konkurencyjne cieląt mlecznych, co oznacza ich chęć i szybkość podejmowania działań zmierzających do pobierania mleka, gdy inne cielę rywalizuje o tę samą butelkę.

Zespół badawczy przyjrzał się grupie 1...

Cielęta, które mają ograniczony dostęp do wody, często w pierwszych miesiącach życia zachowują się dziwnie – intensywnie liżą ściany, podłogi czy wyposażenie obory lub piją mocz innych cieląt. Samo picie moczu nie jest problemem, należy natomiast zbadać i wyeliminować przyczyny takiego zachowania – czy jest to zaburzenie psychiczne, czy podejrzenie allokriofagii wskazującej na niedobór konkretnych związków mineralnych?

Aspekty, które należy wziąć pod uwagę:

• Przyczyny żywieniowe – niewystarczająca podaż mleka, niska jakość pasz podstawowych, brak błonnika i niedobór minerałów. Należy sprawdzić jakość podawanej paszy, zapewnić cielętom odpowiednią ilość siana oraz lizawki solne. Jeśli picie moczu zdarza się często, badając krew należy sprawdzić poziom pierwiastków śladowych, zwłaszcza selenu i miedzi.
• Zła jakość wody i niewłaściwe jej ciśnienie – prowadzą do odwodnienia u cielęcia; należy się upewnić, że dostarczana woda jest czysta i świeża, o niskiej zawartości żelaza, siarczanów i azotanów, z ogólną liczbą drobnoustrojów poniżej 300 kbE/ml. Wodę do picia należy podawać cielętom od pierwszego tygodnia życia.
• Błędy w utrzymaniu – należy unikać przepełnienia i zapewnić zwierzętom wystarczającą ilość miejsca – co najmniej 3 m² powierzchni oraz optymalne warunki świetlne i klimatyczne w cielętniku. Należy unikać przeciągów i stresu cieplnego.
• Grupowanie – ideał to utrzymywanie w grupie wyłącznie rówieśników.
• Nuda i stres – cielęta muszą mieć zaspokojoną potrzebę ssania oraz atrakcje do zabawy, aby mogły swobodnie wyrażać swoją potrzebę eksploracji otoczenia.

Cielę, które przejawia dziwne zachowania powinno być utrzymywane osobno

Jeśli tylko jedno cielę odstaje zachowaniem, należy utrzymywać je osobno. W ten sposób wyklucza się wzajemne naśladowanie. W niektórych przypadkach nietypowe zachowanie cieląt wynika tylko z jednej przyczyny, podczas gdy w innych gospodarstwach jest wiele czynników decydujących. Ważne jest, aby rozpracować sytuację w konkretnym gospodarstwie pod kątem czynników ryzyka. 

Czasami cielęta jedynie obsysają się nawzajem, rzadziej także piją mocz. Każde zwierzę należy dokładnie obserwować!

FOTO: Stracke

Żywienie cieląt

Jakie są zalety skarmiania cieląt jogurtem?

Ben Loewith z Lynden, niedaleko Toronto,w prowincji Ontario, jest hodowcą i producentem mleka w trzecim pokoleniu. Co ciekawe, ponad 6 lat temu miałam okazję gościć na tej kanadyjskiej farmie, po której oprowadzał nas jego ojciec – Dawid Loewith. Następca w czerwcu br. rozpoczął sztuczną inseminację 107 krów i jałówek, pierwszym wprowadzonym na rynek nasieniem buhaja z cechą genetyczną niskometanową. Naukowcy i eksperci z branży twierdzą, że pojawienie się dostępnych na rynku genetyk pozwalających na produkcję bydła mlecznego emitującego mniej metanu, może pomóc w ograniczeniu jednego z istotnych źródeł silnego gazu cieplarnianego. Głównym źródłem emisji metanu u bydła jest bekanie. Firma genetyczna Semex, która sprzedała nasienie na farmę Loewitha, twierdzi, że przyjęcie cechy niskometanowej może zmniejszyć emisję metanu z kanadyjskich stad mlecznych o 1,5% rocznie i do 20%–30% do 2050 r.

Wiosną firma rozpoczęła sprzedaż nasienia z cechą metanu w 80 krajach. Wczesna sprzedaż obejmuje farmę w Wielkiej Brytanii oraz w USA i na Słowacji.

Semex oferuje nasienie od niskometanowych buhajów

Niskometanowy materiał hodowlany powstał w wyniku partnerstwa pomiędzy firmą Semex i kanadyjską agencją rejestrującą mleko Lactanet i opiera się na badaniach przeprowadzonych przez kanadyjskich naukowców. W kwietniu firma Lactanet opublikowała pierwszą na świecie krajową ocenę genomu metanu i przedstawiła wyniki badań krów i jałówek rasy holsztyńskiej z 6000 gospodarstw, co stanowi prawie 60% kanadyjskich gospodarstw mlecznych. Rejestr opierał się na siedmioletnich badaniach prowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu w Guelph i Uniwersytetu Alberty nad pomiarami metanu u bydła mlecznego. Naukowcy zarejestrowali wydechy bydła, aby zmierzyć zawartość metanu, a następnie porównali dane z informacjami genetycznymi i próbkami mleka. Okazało się, że emisje metanu od kanadyjskich krów mlecznych są bardzo zróżnicowane i wahają się od 250 do 750 gramów dziennie. Niektórzy przedstawiciele branży mleczarskiej nie są przekonani, co do hodowli niskometanowej, twierdząc, że może ona prowadzić do problemów z trawieniem.

Kiedy ponad 6 lat temu odwiedziłam rodzinną farmę Loewithów, zapewne nie sądzono nawet, że w tym nowym wówczas jałowniku odchowywane będą w przyszłości zwierzęta emitujące zmniejszone ilości metanu

FOTO: Beata Dąbrowska

Rząd Kanady nie oferuje obecnie żadnych zachęt do hodowli bydła niskometanowego, ale departament rolnictwa poinformował, że Ottawa pracuje nad wprowadzeniem kredytów offsetowych na redukcję metanu poprzez lepsze zarządzanie odchodami. Jednak niektóre kraje i firmy spożywcze zaczęły już zachęcać rolników do hodowli bydła redukującej emisję metanu. Restauracja Brands International, spółka macierzysta Nestle i Burger King, rozwiązują problem metanu w swoich łańcuchach dostaw, zmieniając sposób żywienia bydła. Z kolei Nowa Zelandia zacznie opodatkowywać rolników za metan uwalniany przez bydło już 2025 roku.

Beata Dąbrowska

Obserwacje lekarza weterynarii dr. Michaela Schmaußera z Freising dają do myślenia: – Często widzę cielęta z biegunką, które przyciskają głowę do ściany boksu lub igloo, mają zwiększone łzawienie, słaby odruch ssania i zgrzytają zębami. To wszystko wskazuje, że cierpią z powodu bólu głowy i dociskając ją do ściany mają nadzieję na ulgę. Lekarz poszedł krok dalej, szukając przyczyn tego zjawiska. Odkrył, że wszystkie zwierzęta z tymi objawami otrzymały zbyt wysoką dawkę doustnego napoju elektrolitowego (napoju ORT).

Potwierdzają to badania naukowe. – Często diagnozujemy podwyższony poziom sodu i objawy zatrucia solą fizjologiczną u cieląt, które przez dłuższy czas były pojone wg niewłaściwego schematu. A stężenie sodu w napoju elektrolitowym podawanym regularnie znacznie odbiega od „wartości docelowej”, tj. od specyfikacji producenta – mówi prof. Walter Grünberg z Uniwersytetu w Giessen.

Elektrolity powinny być podawane tylko z dużą ilością wody!

Ponieważ receptury zdecydowanej większości dostępnych na rynku preparatów elektrolitowych nie zmieniły się, lekarze weterynarii upatrują głównych przyczyn niepokojących objawów w następujących błędach:

• nieprzestrzeganiu instrukcji mieszania płynów elektrolitycznych – często dodawana jest zbyt mała ilość wody;
• łączeniu preparatów – na przykład – napoje elektrolityczne i tabletki wodorowęglanowe wg własnej koncepcji;
• braku dostępu do wody lub ograniczeniu dostępu – poza elektrolitami zwierzęta nie mogą się swobodnie napić.

Skutek: Zbyt duże spożycie soli zwiększa stężenie sodu we krwi, co prowadzi do dodatkowego zapotrzebowania na wodę u i tak już odwodnionego cielęcia. Jednak to dodatkowe zapotrzebowanie nie może być zaspokojone przez samo pojenie ORT, ponieważ stężenie sodu we krwi wzrosłoby wtedy jeszcze bardziej. Zwierzę oddycha szybciej i ciężej, odruch ssania staje się słabszy. Wzrasta ryzyko zatrucia solą fizjologiczną, co prowadzi do śmierci.

Podczas przygotowywania elektrolitów ważne jest dokładne przestrzeganie instrukcji, aby uniknąć przedawkowania składników

FOTO: Lehnert

Zawsze nalezy przestrzegać zaleceń producenta

Dostępne na rynku napoje elektrolitowe różnią się znacznie pod względem stężenia składników i osmolarności. Jednak minimalne wartości sodu, substancji buforujących, energii itp. są określone w wytycznych żywieniowych (ramka).

Również informacje na opakowaniu różnią się w zależności od producenta. Czasami podawane dane dotyczą litra, a innym razem dwóch litrów elektrolitów, co może prowadzić do nieporozumień. Jednak eksperci zalecają zawsze stosowanie podanych przez producenta proporcji mieszania.

– Z mojego punktu widzenia zawsze należy rozcieńczyć mieszankę, zgodnie z instrukcjami na opakowaniu, dodając zalecaną ilość wody, aby wykluczyć ryzyko przedawkowania – mówi dr Schmaußer. Aby zrekompensować duże straty elektrolitów i substancji buforowych, cielę z biegunką potrzebuje ciągłego dostępu do płynów. Niezależnie od podawanych elektrolitów, zawsze powinno być dostępne wiadro z czystą wodą. Przygotowaną mieszankę elektrolitową należy stale uzupełniać i mieć do dyspozycji cielęcia przez całą dobę. Podawanie elektrolitów metodą drenchingu nie jest wskazane, ponieważ wysoka zawartość cukru dostaje się do żwacza prowadząc do kwasicy i dodatkowo pogarszając stan cielęcia.

Podczas stosowania tabletek z wodorowęglanem również trzeba zwrócić uwagę na pewne szczegóły:

– Stosowanie tych tabletek ma na celu wywołanie pragnienia poprzez podawanie soli. W przeciwieństwie do ORT, tu gdzie podawana jest sól w odpowiednich proporcjach bez wody, istotny jest swobodny do niej dostęp. W przeciwnym razie zatrucie solą kuchenną jest nieuchronne – podkreśla prof. Grünberg. Elektrolitów i tabletek z wodorowęglanem nie wolno podawać jednocześnie. Ekspert ostrzega: – Tabletki z wodorowęglanem nie są przeznaczone do stosowania z ORT, ponieważ te ostatnie powinny już zawierać wystarczającą ilość buforu. Kombinacja ta jest nie tylko bezcelowa, ale potencjalnie niebezpieczna, ponieważ może prowadzić do nadmiernego buforowania!

Podawanie cielętom elektrolitów metodą drenchingu nie jest wskazane, ponieważ wysoka zawartość cukru dostaje się do żwacza prowadząc do kwasicy i dodatkowo pogarszając stan zwierzęcia

FOTO: Beata Dąbrowska

S. Lehnert

Chociaż wiele cieląt pod koniec fazy odpajania mlekiem jest w dobrej kondycji, to niektóre po odsadzeniu wpadają w kryzys – przyrosty dzienne przyhamowują, pojawiają się choroby z większą niż dotąd częstotliwością. Czy można coś zmienić w odchowie, by uniknąć/zmniejszyć to załamanie przy odsadzaniu, dzięki czemu cielęta będą dalej rozwijać się dobrze i równomiernie?

Podstawą płynnego rozwoju jest zarządzanie żywieniem – faza odsadzenia przebiega spokojnie tylko wtedy, gdy cielęta w fazie odpajania pobierają wystarczającą ilość paszy i rozwijają się równomiernie. Możemy wyróżnić następujące krzywe żywienia:

• Zalecenie LAZBW: W pierwszych trzech tygodniach życia intensywne pojenie cieląt (co najmniej 6 do 8 litrów mleka/preparatu mlekozastępczego lub więcej). Od szóstego tygodnia ograniczenie do 6–8 litrów, by zwierzęta zaczęły pobierać wystarczającą ilość paszy. Odstawianie żywienia płynnego do 10. tygodnia.
• Zalecenie LWK NRW: W pierwszym tygodniu życia pojenie ad libitum, następnie albo ad libitum, albo racjonowane. W 2.–5. tygodniu życia podawać 8–10 litrów preparatu płynnego (160 g proszku/l z co najmniej 40% odtłuszczonego mleka w proszku) lub mleko pełne z dodatkami. Karmić liniowo do 10. tygodnia życia.
• Zaleca się dziesięciotygodniowy okres odpajania, ponieważ żwacz nie jest jeszcze odpowiednio rozwinięty, aby pobierać wystarczającą ilość energii z paszy stałej.

W pierwszym tygodniu życia tworzą się nawyki żywieniowe – cielęta już wtedy powinny otrzymywać paszę treściwą i wodę 

FOTO: Ostermann-Palz

Nie należy zmniejszać ilości mleka/preparatu z sześciu litrów do zera w ciągu kilku dni, ale w ciągu jednego do dwóch tygodni zmniejszyć tę ilość do dwóch, trzech litrów dziennie. W niektórych gospodarstwach pod koniec odpajania sprawdza się podawanie tej ilości tylko w jednym posiłku. Może to zwiększyć pobranie paszy i zaoszczędzić czas pracy.

Nawet jeśli cielęta pobierają już wystarczającą ilość paszy, dla ras hf i simental zaleca się dziesięć tygodni odpajania.

Pasza treściwa i woda od pierwszego tygodnia

Pobieranie paszy stałej w fazie odpajania decyduje o tym, jak cielęta zniosą odsadzenie. Docelowo młode zwierzęta powinny pobierać paszę treściwą w ilości około 1% ich żywej wagi przy jednoczesnym zaopatrzeniu w pasze objętościowe. W momencie odsadzenia cielęta powinny pobierać łącznie od 3 do 4 kg paszy dziennie (z czego ok. 1,5 do 2 kg paszy treściwej).

Oprócz paszy treściwej sprawdzają się również pasze strukturalne, takie jak słoma dla cieląt lub susz z lucerny

FOTO: Ostermann-Palz

W pierwszym tygodniu życia tworzą się nawyki – cielęta już wtedy powinny otrzymywać paszę treściwą i wodę. Później dzięki utrzymaniu w grupie mogą one więcej jeść i tym samym mieć lepsze przyrosty i kondycję w chwili odsadzania.

Lepiej unikać dalszych zmian żywieniowych i środowiskowych. Dlaczego?

Aby cielęta po odsadzeniu nie wpadły w kondycyjną dziurę, należy unikać dalszych zmian:

Nawet trzymiesięczne cielęta potrzebują świeżego powietrza i nie tolerują przeciągów

FOTO: Ostermann-Palz

• Jeśli to możliwe, nie przenosić zwierząt w czasie odsadzenia (nieznane środowisko).
• Jeśli młode zwierzęta muszą zostać przeniesione do innego budynku, np. ze względu na brak miejsca, należy zapewnić im optymalne warunki klimatyczne. Aby bilans cieplny był zrównoważony, a samopoczucie zwierząt dobre, na ściółkę należy zastosować słomę.
• Aby szybko przyzwyczaić cielęta do żywienia w nowej oborze, należy zadbać, by stosunek zwierząt do miejsca przy stole paszowym był jak 1:1, a na stole zawsze znajdowała się pasza. Jest to bardzo ważne, ponieważ cielęta mają w tym czasie wysokie wymagania żywieniowe.
• W obrębie grupy cieląt różnica wieku nie powinna być większa niż dwa do czterech tygodni. To zapobiegnie przy stole paszowym przeganianiu młodszych cieląt przez starsze. Stałe struktury grupowe są wskazane, aby do stresu odsadzeniowego nie doszedł stres społeczny (cielęta są zwierzętami stadnymi).
• Nawet trzymiesięczne cielęta potrzebują świeżego powietrza i nie tolerują przeciągów. Dlatego również tutaj należy zapewnić odpowiedni klimat, aby zapobiec chorobom układu oddechowego.
• W pomieszczeniu dla odsadzonych cieląt sprawdza się zasada in-out, która zapobiega rozprzestrzenianiu się chorób.
• Po odsadzeniu nadal należy monitorować zwierzęta. Choroby mogą pojawić się zawsze!

-os-

Cielęta, które otrzymywały przez cztery dni preparat siarowy i preparat mlekozastępczy w proporcji 1:1, zdrowiały średnio w ciągu 2,75 dnia. Na samym preparacie mlekozastępczym powrót do zdrowia zajmował 3,5 dnia.

To wynik badań przeprowadzonych w gospodarstwie hodowlanym w Ontario. Cielęta, u których dwa razy z rzędu zaobserwowano rzadki lub wodnisty i rozpryskujący się kał, otrzymywały środki przeciwzapalne i dwa litry elektrolitów plus:

• Grupa kontrolna (KON): przez cztery dni preparat mlekozastępczy (MAT); łącznie 5 l dziennie, podzielone na dwa posiłki.
• Grupa krótkotrwale suplementowana siarą (KKE): dwa dni preparatu mlekozastępczego (MAT) i siarowego (KAT) oraz dwa dni samego MAT (130 g/l).
• Grupa długoterminowo suplementowana siarą (LKE): cztery dni preparatów MAT/KAT.

Masa ciała również miała wpływ na czas powrotu do zdrowia: im cięższe cielęta i im dłużej przebywały w pomieszczeniu dla cieląt, tym szybciej wracały do zdrowia.

Cielęta karmione preparatem siarowym i preparatem mlekozastępczym przez cztery dni (LKE) szybciej wracały do zdrowia po biegunce.

FOTO: Elita

Źródło: Carter etal. (2022)

Komentarz: Więcej mleka!

Rebecca Rehage, lekarz weterynarii:

- Dodatkowe podanie siary, np. mrożonej z drugiego wyboru (z niższą koncentracją przeciwciał niż to zalecane do pierwszego podania), może mieć sens w przypadku biegunki. Nie zastępuje to jednak pełnego podania siary po urodzeniu. Dlatego życzyłabym sobie więcej mleka i zalecam picie ad libitum.

Jogurt ma pozytywny wpływ na proces trawienia u cieląt, ponieważ kultury bakteryjne przekształcają laktozę zawartą w mleku w kwas mlekowy. Wstępnie strawiona laktoza powoduje, że napój jest łatwiej strawny dla cieląt, a kwaśne pH (niższe niż mleko pełne) zwalcza niektóre patogeny wywołujące biegunki. Napoje jogurtowe działają więc w tym przypadku profilaktycznie.

Jak przygotować napój jogurtowy dla cielęcia?

• Do 10 l mleka pełnego dodać około 0,5 kg jogurtu naturalnego i wymieszać. Taki zaczyn wystarczy na około 50 l gotowego napoju. Pozostawić do fermentacji na 15–20 godzin w temperaturze pokojowej w nakrytym pojemniku.
• Wymaganą ilość zaczynu na następny posiłek (około 10 do 20% całkowitej ilości) dodać do mleka i odstawić na dwanaście godzin w ciepłe miejsce (w zbyt niskiej temperaturze fermentacja nie jest możliwa). Zakwaszenie zagęszcza mleko i nadaje mu kwaśny smak, typowy dla jogurtu.
• Wymieszać i podać do picia. Zostawić 10 do 20% – to jest porcja do zakwaszenia mleka na następny posiłek.
• Zakwasić mleko na następny posiłek, wymieszać i pozostawić na 12 godzin.

Higiena pracy to podstawa!

Wymieszany napój może być przechowywany w temperaturze od 10 do 15 °C przez około tydzień, w zależności od zawartości tłuszczu. Szczep jogurtowy można używać maksymalnie miesiąc, potem zwykle trzeba go odnowić. Uwaga, szczep może się zepsuć! Przy sporządzaniu napojów jogurtowych bardzo ważna jest higiena pracy (zostawiamy 10–20% z poprzedniego zakwaszania).

Aby karmić z powodzeniem napojem jogurtowym:

• Cielę musi otrzymać wcześniej wystarczającą ilość dobrej jakości siary.
• Napój jogurtowy należy włączać już po drugim lub trzecim posiłku cielęcia, stopniowo. Dwa pierwsze posiłki jogurtowe mieszamy z mlekiem matki.
• Karmienie jogurtem zawsze zaczynamy jak najwcześniej (w przeciwnym razie cielęta są przyzwyczajone do słodkiego mleka i nie piją wystarczająco dużo). Warto rozpocząć skarmianie napojem jogurtowym, gdy w gospodarstwie jest mało cieląt i więcej czasu.
• Nie należy używać mleka zawierającego inhibitory – produkcja jogurtu się nie uda.

Napój jogurtowy pozytywnie wpływa na trawienie, ponieważ zawarty w nim cukier mleczny (laktoza) został już wstępnie strawiony. Nadaje się do podawania na zimno

FOTO: Veauthier

Dobrą i prostą alternatywą dla poidła jogurtowego jest zakwaszanie mleka komercyjnymi mieszankami kwasów dla cieląt. Eliminuje to konieczność przygotowania zaczynu jogurtowego i jego higienicznego przechowywania.

Wysoka zawartość składników odżywczych w mleku pełnym zapewnia nowo urodzonym cielętom dobre przyrosty dzienne oraz optymalne zaopatrzenie w energię, łatwo przyswajalne białko i immunoglobuliny. Ale niesie też ryzyko szybkiego przenoszenia patogenów. W czasach dobrych cen mleka interesującą i jedyną alternatywą jest preparat mlekozastępczy, ponieważ umożliwia wydajny i ekonomiczny odchów cieląt.

Dobry preparat powinien zastąpić mleko pełne w takim stopniu, jak tylko jest to możliwe, ponieważ w pierwszych tygodniach życia jest on głównym źródłem składników odżywczych dla cieląt. Jest to też okres, kiedy cielęta mają szczególne wymagania odnośnie preparatu, ponieważ ich układ pokarmowy wciąż się rozwija. Dlatego przy wyborze preparatu mlekozastępczego należy zwrócić szczególną uwagę na jego wartość. Preparat złej jakości generuje ryzyko biegunki i niedostatecznego odżywienia cieląt. Aby tego uniknąć, przed zakupem należy sprawdzić zawartość składników odżywczych, źródła białka i tłuszczu.

Co zawiera preparat?

Na opakowaniu preparatu mlekozastępczego musi znajdować się informacja o składnikach i ich proporcjach. Wysokiej jakości produkt zawiera:

• 22 do 24% białka surowego,
• 17 do 18% tłuszczu surowego,
• maks. 0,1% włókna surowego,
• maks. 9% popiołu surowego,
• 100 mg żelaza/kg preparatu mlekozastępczego.

Mało białka roślinnego na start

Jeżeli zawartość włókna surowego jest wyższa niż 0,1%, może to wskazywać na zastosowanie roślinnych źródeł białka, zwykle soi, której składniki są trudne do strawienia dla młodych zwierząt. Jedno z badań wykazało, że cielęta, których mleko zastępcze składało się w ponad 50% z białka roślinnego miały niższe przyrosty dzienne niż cielęta, którym podawano serwatkę jako źródło białka w preparacie.

Warto dokładnie przyjrzeć się składowi i proporcjom preparatu mlekozastępczego. Najlepiej, by źródłem białka było białko mleka, zwłaszcza w pierwszych sześciu tygodniach życia

FOTO:

Dobrze sprawdzają się produkty z jak najmniejszą ilością białka roślinnego, w których zastosowano odtłuszczone mleko lub serwatkę. Preparat mlekozastępczy o minimalnej zawartości 50% mleka odtłuszczonego jest szczególnie wskazany w pierwszych sześciu tygodniach życia. Jeśli źródłem białka jest serwatka, należy dokładnie przyjrzeć się jej pochodzeniu. Serwatka powstaje albo podczas przetwarzania odtłuszczonego mleka, albo podczas produkcji sera (słodka serwatka w proszku). Cielęta preferują raczej tę drugą.

Przy żywieniu ad libitum cielęta mają ciągły, swobodny dostęp do mleka lub preparatu mlekozastępczego w wiaderkach ze smoczkami. Jeśli podajemy mleko pełne, jest ryzyko, że w ciepłe, wiosenne dni lub upalnym latem mleko się zepsuje Jednym z rozwiązań jest zakwaszanie mleka, co utrzymuje jakość napoju na stałym poziomie przez cały dzień. Zakwaszenie nie tylko zapobiega rozwojowi drobnoustrojów, ale też poprawia strawność, ponieważ mleko jest "wstępnie strawione" przez dodatek kwasu. Oznacza to, że cielęta chętnie piją napój nawet wtedy, gdy jest zimny.

Kolejnym plusem zakwaszenia, tj. obniżenia pH mleka, jest ograniczenie rozprzestrzeniania się patogenów biegunkowych, takich jak E. coli. Dlatego też zakwaszone mieszanki do pojenia cieląt sprawdzają się w gospodarstwach, w których występują problemy z biegunkami. Czy zakwaszanie jest konieczne? Zależy to od konkretnego gospodarstwa, na pewno zakwaszanie mleka pełnego jest zalecane:

• w wysokich temperaturach,
• w przypadku problemów z utrzymaniem higieny.

Czym zakwaszać mleko dla cieląt?

Zakwaszenie mleka można uzyskać przez dodanie kwasów organicznych, na przykład kwasu mrówkowego, cytrynowego, propionowego lub przez dodanie gotowych mieszanin kwasów.

Uwaga: Jeśli pasza dla cieląt zostanie zmieszana z kwasami organicznymi (np. kwas mrówkowy), są one oficjalnie uznawane za dodatki paszowe. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie higieny pasz, dotyczy ich obowiązek prowadzenia dokumentacji. Większość gotowych mieszanin kwasów składa się z kilku składników. Są one zatem uważane "tylko" za pasze uzupełniające i nie podlegają wymogowi dokumentacyjnemu.

Zakwaszony napój z mleka pełnego zachowuje stabilną jakość przez cały dzień. Dzięki temu dobrze nadaje się do podawania ad libitum

FOTO: Elita

Zakwaszanie mleka dla cieląt w 5 krokach

Cielęta mogą być karmione zakwaszonym mlekiem pełnym od 2. dnia życia. Aby przyzwyczaić cielęta do zakwaszenia, dawkę można zwiększać stopniowo. Zakwaszenie przebiega w następujących etapach:

1. Po doju należy wlać wymaganą ilość mleka do wiadra ze smoczkiem, taksówki mlecznej itp.

2. Odmierzyć wymaganą ilość zakwaszacza za pomocą miarki, a następnie wymieszać z niewielką ilością zimnego mleka (15°C). Ważne jest, aby podczas dozowania postępować zgodnie z instrukcjami producenta. W zależności od produktu, do dozowania potrzebne są różne ilości.

• Uwaga: Podczas pracy z kwasami należy nosić okulary i rękawice ochronne, ponieważ są one bardzo silnie żrące!

3. Następnie wymieszaj całe mleko z mieszanką wstępną. W ten sposób mleko nie wycieknie aż tak bardzo, a efekt mieszania będzie najlepszy z możliwych.

4. Po każdym mieszaniu należy sprawdzić wartość pH, aby zapobiec zbyt dużemu zakwaszeniu. Wartość pH gotowej mieszanki powinna wynosić powyżej 5,5. Taka wartość pozwala ograniczyć rozwój bakterii, a mimo to jest smaczna dla cieląt. Jeśli wartość pH jest niższa, napój staje się zbyt kwaśny i cielęta piją go mniej chętnie. Do określania tej wartości bardzo dobrze nadają się cyfrowe mierniki pH. Są one znacznie dokładniejsze niż paski testowe, ale muszą być regularnie kalibrowane, ponieważ ich dokładność szybko spada.

Nawet jeśli mleko dla cieląt jest zakwaszone, wiadra (i smoczki!) powinny być codziennie czyszczone

FOTO: Elita

5. Jeśli wartość pH jest wyższa niż 5,5, poidło można napełnić letnim lub zimnym mlekiem. Zakwaszenie, pomimo poprawy stabilności, nie daje 100% gwarancji zdrowia. Nie wolno zaniedbywać codziennej kontroli poideł i cieląt. Wiadra i smoczki należy w miarę możliwości czyścić codziennie, aby zapobiec tworzeniu się zanieczyszczeń biologicznych. Niezbędna jest do tego czysta woda do mycia, a także suszenie i dezynfekcja wiader po zakończeniu pracy. Optymalnie, gdy każde cielę ma swoje własne wiadro przez cały okres pojenia.

Jeśli jakość mleka do picia jest dobra, nie trzeba go zakwaszać. Siara i preparaty mlekozastępcze również nie wymagają zakwaszania.

Warto przyjąć zasadę, że przy każdym przedłużającym się i ciężkim porodzie, a także cesarskim cięciu, cielę będzie potrzebowało naszej pomocy zaraz po wycieleniu i monitorowania jego stanu przez następne 72h.

– Po bezproblemowym porodzie cielę powinno zacząć oddychać w ciągu 30 sekund po wycieleniu, być w stanie podnieść głowę w ciągu 3 minut, samodzielnie usiąść w ciągu 5 minut i powinno próbować wstać po 20 minutach – mówi dr Geofrrey Smith, lekarz weterynarii pracujący dla firmy Zoetis. – Po godzinie cielę powinno już stać – dodaje. Resuscytacja cieląt i pomoc poporodowa były tematami przedstawionymi przez dr Smith‘a na tegorocznej, wrześniowej konferencji American Association of Bovine Practitioners.

Czymś, co może być wskazówką, że poród się przedłuży jest niewłaściwe ułożenie cielęcia i konieczność korekcji jego pozycji przez lekarza weterynarii oraz wielkość płodu. Jeżeli wiemy, że krowa, która się cieli, miała w przeszłości problemy z dystocją lub jest to jej pierwsze wycielenie, warto wcześniej zadzwonić po pomoc weterynarza. Im wcześniej zostaną podjęte odpowiednie środki, tym większe szanse, że unikniemy śmierci oseska lub rozwinięcia syndromu słabego cielęcia.

Oto 9 kroków, które powinno się podjąć w przeciągu godziny od wycielenia:

1) Oceń wigor cielęcia:

Ocena stanu cielęcia jest kluczowa zarówno u cieląt pochodzących z bezproblemowych porodów jak i po trudnych wycieleniach. Pamiętajmy, że syndrom słabego cielęcia może się rozwinąć u cieląt pochodzących od niewłaściwie żywionych matek lub krów, które chorowały w czasie ciąży.

Jeżeli wycielenie się przedłużyło, warto zwrócić uwagę na typowe objawy stresu takie jak nieregularny oddech, krwotoki w obrębie gałek ocznych, białe lub sine błony śluzowe oraz obrzęk języka lub głowy.

2) Udrożnij drogi oddechowe oseska

Zaraz po wycieleniu sprawdź nozdrza i pysk cielęcia i usuń śluz ręką lub za pomocą ssącej gruszki. Częstą praktyką jest podnoszenie cieląt za tylne nogi i umożliwienie wypłynięcia śluzu z dróg oddechowych. O ile podniesienie cielęcia na bardzo krótki okres czasu przynosi dobre efekty, o tyle nie należy przekraczać około 60 sekund trzymania oseska w takiej pozycji. Najlepiej nieznacznie podnieść cielę, tak żeby głowa znajdowała się niżej od reszty ciała i umożliwiła wypłynięcie płynów owodniowych.

Pod żadnym pozorem nie przewieszaj cielęcia przez poręcz boksu lub utrzymuj w pozycji wiszącej przez długi czas! Nacisk organów na przeponę spowoduje jeszcze większe ściśnięcie płuc, które potrzebują jak najszybciej wypełnić się powietrzem i rozpocząć wymianę gazową. Ponadto krew spływająca do głowy może spowodować obrzęk i jeszcze większe otępienie oseska.

3) Ułóż cielę w pozycji mostkowej

Po udrożnieniu dróg oddechowych ustaw cielę na mostku, czyli tak żeby nogi znajdowały się pod nim. Jeśli mamy taką możliwość, możemy wziąć na przykład belę siana czy słomy i umieść po obu stronach, aby podeprzeć chwiejącego się noworodka.

Dlaczego kładzenie cielęcia na boku jest błędem? Ponieważ uniemożliwia równomierne napełnienie się obu płuc i utrudnia oddychanie. Ponadto pozycja pionowa umożliwi dalsze oczyszczanie się dróg oddechowych z płynu owodniowego.

4) Pobódź odruch oddychania

Często wykorzystywaną praktyką jest energiczne łaskotanie słomą wnętrza nozdrzy noworodka i delikatne kłócie źdźbłem przegrody nosowej. Łaskotanie prowokuje odruch parsknięcia lub kaszlu, które z kolei rozszerzają płuca i przyspieszają oddychanie. Normalnym zjawiskiem będzie dyszenie cielęcia przez kilka minut po rozszerzeniu płuc i rozpoczęciu samodzielnego oddychania.

Innym sposobem jest wlanie niewielkiej ilości wody do ucha cielęcia, która powinna sprowokować natychmiastowy odruch kręcenia głową. Niektórzy specjaliści twierdzą, że jest to bezpieczniejsza metoda niż wkładanie źdźbła słomy do delikatnych nozdrzy, które można pokaleczyć. Należy jednak unikać wlewania dużych ilości wody, które mogą doprowadzić do rozwinięcia się zapalenia ucha oraz polewania pyska i szyi cielęcia, które mogą niepotrzebnie spotęgować wychłodzenie. 

Cielę powinno zacząć oddychać w przeciągu 30 sekund po wycieleniu, podnosić głowę w ciągu 3 minut i samodzielnie stać po godzinie od wycielenia. Jeżeli tak się nie dzieje, należy udzielić cielęciu natychmiastowej pomocy. 

FOTO: Pixabay

W przypadku cieląt, które mają duże problemy z rozpoczęciem prawidłowego oddychania, lekarz weterynarii może podać leki na bazie kofeiny, które stymulują układ oddechowy i rozszerzają oskrzela. Dr Sheila McGuirk, emerytowana profesor weterynarii z Uniwersytetu w Wisconsin, radzi podanie cielęciu doustnie jednej puszki napoju energetycznego typu Red Bull (zaweirającej około 100 mg kofeiny) w sytuacji, gdy cielę bardzo słabo oddycha, a nie ma z nami weterynarza. Odpowiedź na podanie kofeiny powinna pojawić się po około 15-30 minutach.

5) Stymuluj przepływ krwi ręcznie masując cielę

Wylizywanie przez matkę po porodzie nie ma jedynie na celu wyczyszczenia cielęcia z wód płodowych. Energiczne lizanie przez krowę pobudza układ trawienny oraz krążenia zwierzęcia, powodując jego rozgrzanie oraz lepszą dystrybucję krwi, a co za tym idzie tlenu w organizmie. W przypadku trudnego porodu lub cesarskiego cięcia, dobrą praktyką jest naśladowanie matki i używając ręczników - czyszczenie i masowanie cielęcia.

Jeżeli poród był bezproblemowy i cielę nie potrzebuje pomocy, natomiast krowa nie jest nim zainteresowana, można posypać grzbiet cielęcia śrutą kukurydzianą, aby zachęcić krowę do rozpoczęcia wylizywania go.

6) Resuscytacja mechaniczna cielęcia

Jeżeli położenie cielęcia w pozycji mostkowej, masowanie i oklepywanie go w okolicy grzbietu i żeber nie przynosi żadnych rezultatów i zwierzę dalej nie podejmuje akcji oddechowej, należy rozpocząć wentylację mechaniczną. Niestety w takiej sytuacji prognozy dla cielęcia nie są zbyt optymistyczne i nie obejdzie się bez pomocy weterynaryjnej, ponieważ konieczne jest zaintubowanie zwierzęcia oraz podanie leków wspomagających pracę układu oddechowego i krwionośnego. Systematyczne uciski na klatkę piersiową bez intubacji i "zablokowania" przełyku może przyczynić się do wtłoczenia powietrza do trawieńca i spowodowania wzdęcia. Jeżeli masz duże stado i ilość wspomaganych wycieleń jest relatywnie spora, warto rozważyć zakup profesjonalnego resuscytatora. Dla przykładu, resuscytator dla cieląt CalfVita sprawdzi się zarówno przy reanimacji cielęcia jak i usunięciu płynów owodniowych z układu oddechowego.

7) Nie pozwól cielęciu zmarznąć

Zadbanie o komfort termiczny cielęcia powinno się zacząć jeszcze przed wycieleniem. Porodówka powinna się znajdować w miejscu bez przeciągów, z dużą ilością ściółki, tak żeby cielę nie leżało na gołej posadzce. Nowonarodzone zwierzę powinno być w miarę szybko wytarte i osuszone, żeby nie potęgować utraty ciepła. Położenie cielęcia pod lampą grzewczą lub położenie termoforów będzie bardzo pomocne w dogrzaniu wyziębionego noworodka.

8) Warto podać cielęciu leki przeciwbólowe

Cielęta pochodzące z trudnych porodów często mają otarcia, siniaki i są obolałe nie tylko w wyniku niedotlenienia, ale i urazów mechanicznych, których doświadczają podczas przeciskania się przez kanał rodny. Nierzadko mają też połamane żebra, co potwierdziło badanie przeprowadzone w Japonii, które wykazało, że aż u 20% cieląt pochodzących z porodów wspomaganych stwierdzono złamania żeber.

Z tego powodu warto pomyśleć o terapii bólu w pierwszych dniach życia cielęcia – obniżenie dyskomfortu związanego z bólem wpływa pozytywnie na regenerację cielęcia po porodzie oraz wzmacnia odruch ssania oraz sam apetyt cieląt, a co za tym idzie poprawia przyrosty oseska.

9) Monitoruj stan cielęcia i zadbaj o odpowiednie odpojenie siarą

Cielęta pochodzące z trudnych porodów są bardziej narażone na niepobranie odpowiedniej ilości siary ze względu na słabszy odruch ssania i niedotlenienie, dlatego najlepiej podać cielęciu siarę za pomocą sondy jak najszybciej po ustabilizowaniu stanu noworodka.

Kamila Dłużewicz

Wielu producentów mleka nadal odpaja swoje cielęta restrykcyjnie, choć wiele badań wskazuje, że bardziej korzystne dla ich rozwoju jest karmienie mlekiem pełnym lub preparatami mlekozastępczymi w opcji bez ograniczeń (ab libitum). Tak żywione zwierzęta są zdrowsze, mają wyższą masę przy odsadzeniu i wcześniej mogą osiągają gotowość do pierwszej inseminacji. Lekarz weterynarii Rebecca Rehage doradza hodowcom krów mlecznych jak poić cielęta ad libitum.

Obawy, że cielęta wypiją zbyt dużo mleka i dostaną z tego powodu biegunki, są bezpodstawne. Przy odpajaniu ad libitum konsystencja kału rzeczywiście może być bardziej luźna. To normalne, ponieważ przyjmują one więcej paszy – w postaci płynnej i stałej, a zatem, również więcej wypróżniają się. Rozrzedzonego kału nie należy mylić z biegunką zakaźną!

Wskazówki jak uniknąć biegunek u cieląt karmionych ad libitum:

1. Zacząć od cieląt nowo urodzonych: jeśli pojenie ad libitum jest nowością, wprowadzanie nowego systemu należy zacząć od cieląt nowo urodzonych. Jeśli hodowca chciałby zmienić odpajanie cieląt wcześniej żywionych restrykcyjnie, musi liczyć się z tym, że będą one chciały pobrać jak największą ilość płynów i szybciej dostaną biegunki.

2. Zapewnić odpowiednią ilość siary: wstępnym warunkiem powodzenia systemu odpajania ad libitum jest dobre zaopatrzenie nowo urodzonych cieląt w siarę. Powinny one przyswoić wystarczającą ilość przeciwciał, aby wykształcić silny system odpornościowy. W tym celu podajemy od trzech do czterech litrów siary w ciągu pierwszej godziny życia.

Ważne: Siara musi być czysto wydojona i rozlana do butelek oraz być dobrej jakości (zawartość IgG powyżej 50 g/l lub > 22% brix).

3. Zawsze mieszać mleko w ten sam sposób: bez względu na to, czy jest to preparat mlekozastępczy, mleko wzbogacone czy zakwaszone mleko pełne – protokół mieszania powinien być zawsze taki sam i niezwykle precyzyjny. Nawet niewielkie odchylenia mogą rozregulować żołądki cieląt. Obejmuje to prawidłowe dozowanie preparatu mlekozastępczego lub zakwaszającego, jak również kolejność, temperaturę płynu i czas mieszania (należy przestrzegać instrukcji producenta!).

Wskazówka: W kuchni dla cieląt należy zawsze używać tego samego (i jedynego) dozownika oraz trzymać w pogotowiu termometr i zegar z sekundowym wyświetlaczem lub stoper.

4. Codzienne płukać wiadra: wiadra należy płukać regularnie, najlepiej raz dziennie, a co tydzień czyścić i dezynfekować. Zmniejsza to ryzyko infekcji w kojcu/kojcach dla cieląt! Zanim wiadro trafi do następnego cielęcia, należy je bardzo dokładnie umyć, zgodnie z procedurą mycia stosowaną dla systemu udojowego – najpierw płukanie letnią wodą i pozostawienie do odmoczenia. Następnie czyszczenie środkiem alkalicznym i szczotką, a potem płukanie w zimnej wodzie. Na koniec ostateczne spłukanie mieszaniną wody, środkiem kwasowym oraz dwutlenkiem chloru. Tak umyte wiadro należy dobrze wysuszyć i przechowywać w suchym miejscu do następnego użycia. Przed kolejnym użyciem zdezynfekować i pozostawić do wyschnięcia.

Wokół karmienia ad libitum narosło wiele uprzedzeń. Mimo ewidentnych korzyści wciąż nie jest jeszcze powszechnie akceptowane. Aby obyło się bez biegunki należy ściśle przestrzegać protokołów i higieny.

FOTO: Elita

5. Każde cielę ma mieć swoje własne wiadro i smoczek: każde cielę ma swoje wiadro i ten sam smoczek przez cały okres odpajania. Zapobiega to rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych w cielętniku.

Wskazówka: oznacz wiadra i igloo/kojec tym samym numerem.

6. Przykryć wiadro: słoma, muchy lub inne zanieczyszczenia nie mają prawa znaleźć się w wiadrze dla cieląt. Szczególnie groźne są muchy, które przenoszą bakterie dobrze namnażające się w mleku. Dodatkowo oprócz regularnego czyszczenia, wiadra do odpajania cieląt powinny być przykryte pokrywką lub siatką.

7. Sprawdzać dwa razy dziennie: Podczas pojenia ad libitum cielęta wymagają intensywnej obserwacji. W tym systemie cielęta są mniej głodne i dlatego nie zawsze wstają zaraz po napełnieniu wiadra. Podczas obserwacji należy zwrócić uwagę na to, ile mleka zostało wlane (lub wylane). Dzięki temu łatwiej zauważyć jeśli cielę pije mniej niż zwykle.

Poidła powinny być regularnie, najlepiej codziennie, dokładnie czyszczone

FOTO: Elita

8. Nie należy zbyt wcześnie odstawiać: karmienie ad libitum powinno trwać co najmniej trzy tygodnie. Tyle czasu potrzeba, aby cielęta były w stanie zjeść wystarczającą ilość paszy stałej. Począwszy od czwartego tygodnia można zmniejszyć ilość podawanego mleka o 10–50% (pod warunkiem, że dostępna jest woda i pasza stała). Ewentualnie można podawać mleko ad libitum przez całą fazę i skrócić fazę karmienia mlekiem, jeśli cielęta spożywają co najmniej 2 kg paszy stałej dziennie.

Ważne: Od samego początku należy podawać do woli wodę i paszę stałą w wiadrze.

9. Unikać stresu towarzyszącego zmianie: Jeśli cielęta są przenoszone z indywidualnych budek do grup, należy upewnić się, że grupy są jednorodne. Najlepiej nie przemieszczać cieląt pojedynczo, lecz w parach lub w całej grupie. Można je później przenosić w grupie do poszczególnych kojców, co zmniejsza stres socjalny.

10. Higiena: Bez względu na to, jak dobrze i dużo podaje się mleka, jeśli higiena nie jest właściwa, nie unikniemy problemów. Krytycznymi punktami kontroli w tym zakresie są smoczki i wiadra do pojenia. Należy je regularnie czyścić i dezynfekować, aby nie dopuścić do powstania mazistego biofilmu, w którym namnażają się zarazki. Również igloo musi być zawsze czyste i dobrze wyścielone.

Co zrobić gdy pojawi się biegunka?

Jeśli wystąpi biegunka, nie należy zmniejszać ilości wypijanej wody. Cielęta z biegunką potrzebują dodatkowego mleka, aby zrekompensować straty spowodowane przez chorobę. Mogą one szybko stracić 5% masy ciała, a podczas silnej infekcji nawet od 8 do 10%. Dlatego też należy zapewnić im dodatkowe ilości mleka pokrywające stratę. Dalsze wskazówki:

Cielęta należy przenosić co najmniej w parach; redukuje to biegunkę wywołaną przez stres

FOTO: Elita

• Zmierz temperaturę ciała – wartość powyżej 39,5°C może wskazywać na infekcję.
• Zwróć uwagę na takie objawy, jak obniżony poziom energii, zapadnięte oczy i fałdy skórne, które znikają powoli (odwodnienie).
• Natychmiast uzupełnij utratę płynów, podając doustny napój nawadniający (ORT). Można podać 4 l elektrolitu do picia w wiadrze lub w ostrych przypadkach dwa razy dziennie po 2 l sondą. Elektrolity należy wymieszać zgodnie z instrukcjami producenta i upewnić się, że uwzględniono mały nadmiar oraz że cielę pije wystarczająco dużo.
• Jeśli cielę nie wraca do normalnego stanu w ciągu czterech dni, konieczne jest przeprowadzenie kompleksowej diagnostyki przez lekarza weterynarii.
• Cielęta, które nie potrafią stać o własnych siłach, nie mogą być karmione na siłę, ale stanowią nagły przypadek weterynaryjny!
• Aby zapobiec spadkowi wydajności, biegunka u cieląt powinna być wyjątkiem. Jeśli występuje często, należy krytycznie przeanalizować wraz z doradcą lub lekarzem weterynarii system odpajania mlekiem.

– Odchów w budkach nie tylko wyeliminował choroby płucne, ale mamy też znacznie mniej biegunek. Upadki cieląt ograniczyliśmy do 1%, a wcześniej było znacznie gorzej. Przy odchowie cieląt w budynkach mieliśmy nawet 10% upadków. To pokazuje, że zakup budek już dawno się zwrócił – wyjaśnił Krzysztof Nienałtowski.

Jak podkreśla rolnik, cielęta z budek są zahartowane, odporne i zdrowe. Dla cieląt najgorsze są przeciągi i wilgoć, które w budkach są ograniczobe do minimum.

– Tym bardziej, że nasze budki są bez wybiegu i taki typ najbardziej mi odpowiada, ponieważ tu nie ma mowy o przeciągach i wilgoci. Przy budkach z wybiegiem trzeba zadbać o zadaszenie, bo inaczej zawsze będzie wilgoć, chociażby powodowana przez opady atmosferyczne – podkreślił Krzysztof Nienałtowski.

Jak cielęta w budkach reagują na wysokie i niskie temperatury powietrza?

Gospodarz dodaje, że są to budki o wymiarze ok. 2,5 x 1,2 m, wykonane ze specjalnego plastiku, który latem się nie nagrzewa a zimą nie pęka od mrozu. Trzeba mieć na uwadze, że na Podlasiu, gdzie znajduje się gospodarstwo, zimą osiągane są znacznie niższe temperatury niż w zachodniej części kraju. Jednak, jak podkreśla rolnik, cielętom nie straszny jest mróz, gorsza jest wilgoć i przeciągi.

– Latem cielęta od razu po porodzie trafiają do budek, a zimą po trzech dniach, czyli po odpojeniu siarą. Są wtedy już silniejsze i zaczyna wytwarzać się u nich odporność nabyta, mogą również łatwiej utrzymać odpowiednią ciepłotę ciała. Jeśli temperatury spadają poniżej minus 10^oC, to wtedy stosujemy w budkach kilkudniowe dogrzewanie specjalną lampą tzw. kwoką, które daje bardzo dobre efekty. Alternatywą dla lampy mogą być specjalne derki dla cieląt, ale my podchodzimy do nich sceptycznie. Są dość drogie i cielę w takiej derce może się zapocić lub ją zamoczyć – wyjaśnił Krzysztof Nienałtowski.

Anna i Krzysztof Nienałtowscy z Michałowa Wielkiego utrzymują 400 sztuk bydła, w tym 220 krów. Miesięcznie dostarczają ponad 200 tys. l mleka do SM Mlekovita

FOTO: Andrzej Rutkowski

Jak kamione są cieletą utrzymywane w budkach?

Cielęta w budkach typu igloo przebywają do 75. dnia życia. Do tego momentu prowadzone jest odpajanie preparatem mlekozastępczym. Zaś pełne mleko podawane jest cielętom do 5. dnia życia. Oprócz pójła podawana jest też pasza typu musli. Po każdym cielęciu budka jest dezynfekowana za pomocą myjki ciśnieniowej i specjalnych środków dezynfekcyjnych. Oczywiście na czas dezynfekcji budka jest przestawiana w inne miejsce.

Andrzej Rutkowski

Szwajcarski urząd do spraw zdrowia cieląt opracował listę kontrolną, z której mogą korzystać producenci mleka w celu weryfikacji stosowanych metod odchowu. Lista zawiera oparte na danych literaturowych i oznaczone kolorami czynniki ryzyka zdrowia zwierząt. Dla każdego obszaru – warunki utrzymania, odpajanie, odporność i opieka nad zwierzętami, podane są konkretne wartości docelowe, do których każdy hodowca powinien dążyć (patrz lista kontrolna).

Dbałość o zdrowie cieląt rozpoczyna się jeszcze przed ich urodzeniem

Jeśli gospodarstwo osiąga już wartości docelowe, otrzymuje 0 punktów (kolor zielony), jeśli jest nieznacznie powyżej lub poniżej, otrzymuje 2 punkty (kolor żółty), a jeśli nie osiąga ich wcale, otrzymuje 4 punkty (kolor czerwony). Na koniec wylicza się sumę uzyskanych punktów i w ten sposób słabe punkty przekłada na konkretne liczby. W ten sposób rolnicy i doradcy, na pierwszy rzut oka mogą zobaczyć, gdzie są mocne strony gospodarstwa (kolor zielony), a gdzie jest jeszcze miejsce na poprawę (kolor czerwony). Zanim jednak powstanie dokładna strategia postępowania, priorytetem jest maksymalna eliminacja czerwonych pól, a tym samym zmniejszenie liczby zachorowań. Wdrożenie listy kontrolnej opartej o sygnały ostrzegawcze na wzór sygnalizacji świetlnej, doprowadziło już do znacznej redukcji stosowania antybiotyków w hodowli cieląt w Szwajcarii.

Dbałość o zdrowie cieląt rozpoczyna się właściwie jeszcze przed urodzeniem, poprzez dbałość o przyszłą matkę – zapobiegamy ciężkim porodom spowodowanym zbyt wysoką kondycją ciała oraz problemom okołoporodowym wywołanym niedoborem wapnia. Zapewniamy bezstresowy i higieniczny poród. Noworodkowi podajemy siarę w pierwszych 2 godzinach życia, w wystarczającej ilości (3 do 4 litrów) i dobrej jakości (<22% BRIX). Równie ważna jak jakość siary jest prawidłowa higiena jej zdojenia i podania – im więcej w niej drobnoustrojów, tym bardziej spada tempo resorpcji przeciwciał.

Maksymalne spożycie siary

Po porodzie – kolejnym krokiem jest wysuszenie nowo urodzonych cieląt, np. pod czerwonym światłem lampy. To ważne dla wchłaniania przeciwciał – suche cielęta pobierają o 40% więcej siary. Po etapie odpajania siarą, bez problemu przechodzimy na karmienie ad libitum. Jest to system odpajania najbardziej zbliżony do naturalnego zachowania cieląt podczas ssania – w naturze 2-dniowe cielęta już są w stanie wypić 10 litrów mleka na dobę. Paszą idealną jest mleko pełne (ale uzupełniane o witaminy i żelazo). Hodowcy, którzy wybiorą jednak preparat mlekozastępczy, powinni zwrócić uwagę na jego jakość i odpowiednią koncentrację. Zaniedbania w tych kwestiach niosą ryzyko wystąpienia biegunek i rozwoju wrzodów żołądka. Przy zadawaniu w lecie mleka ad libitum należy je zakwasić (pomiar paskami pH), by zapobiec namnażaniu się bakterii.

Zapewnić cielętom ciepło

Cielęta nie lubią takiego chłodu jak krowy, dlatego też budki/kojce powinny być obficie wyścielone słomą na podkładzie ze ściółką z kory (ocena za gniazdowanie 3). Na chłodne dni, przy ekstremalnie niskich temperaturach można zaopatrzyć cielęta w koce/derki z tkanin, które nadają się do łatwego wyprania.

Wysoki stopień infekcji w cielętniku

Budki/kojce po każdym cielęciu powinny być czyszczone i dezynfekowane, a następnie pozostawiane puste przez trzy dni. Zmniejsza to obciążenie wszechobecnymi kryptosporydiami (patogen wywołujący biegunki). Badania pokazują, że poziom zakażenia wirusami grypy bydła (np. BRSV) w gospodarstwach jest wciąż bardzo wysoki (85%). Oznacza to, że nie należy rezygnować ze szczepień ochronnych, nawet w przypadku byczków lub jałówek, które nie będą przeznaczone na remont stada i opuszczają gospodarstwo wcześniej. Rozprzestrzenianiu się grypy cieląt sprzyja prócz wirusów i niekorzystnych warunków środowiskowych, także więcej niż jeden czynnik stresogenny w tygodniu (np. dekornizacja czy przekwaterowanie).

W pierwszym tygodniu życia warto podać cielętom probiotyki

Wspierają one bioróżnorodność bakterii i zdrowie jelit oraz mają pozytywny wpływ na mikrobiom, poprawiając w ten sposób odporność immunologiczną nowo urodzonych cieląt. Każdemu cielęciu należy założyć kartę zdrowia (tabliczkę) i najlepiej, by znajdowała się ona przy stanowisku. Na niej wpisujemy najważniejsze informacje – data urodzenia, ciąża jednopłodowa/bliźniacza, witalność po urodzeniu, waga urodzeniowa, jakość i ilość podanej siary, termin przekwaterowania.

LISTA KONTROLNA CIELĄT – SYGNALIZATOR ŚWIETLNY

Osiągnięcie wartości docelowych prawidłowego odchowu i zdrowia cieląt to podstawa wysokich dziennych przyrostów i przyszłej dobrej wydajności. Każda choroba to obniżenie wydajności cieląt w perspektywie długoterminowej.

Zdjęcie: Andrzej Rutkowski

W takich przypadkach najlepiej sprawdza się słoma (wióry i piasek już nie). Noworodek rasy hf potrzebuje dodatkowej energii, by utrzymać ciepło, gdy temperatura spada 10°C.

Gdy jest przeciąg lub ściółka jest mokra, temperatura krytyczna jest jeszcze niższa. Dzieje się tak dlatego, że cielę rodzi się z zaledwie 3–4 procentami masy ciała w postaci tłuszczu, co nie wystarczy na długo, jeśli będzie musiało spalać tłuszcz do produkcji ciepła. Spalanie tkanki tłuszczowej w celu ogrzania może prowadzić do obniżenia tempa wzrostu, problemów zdrowotnych, a nawet śmierci.

Ściółka ze słomy najlepsza dla cieląt

Ściółka słomiana jest najlepszym wyborem zapewniającym młodemu cielęciu izolację. Jednak słoma ma również tendencję do zatrzymywania wilgoci, dlatego ważne jest, aby regularnie ją uzupełniać (uwaga w deszczowe lato!). Wilgotność przekraczająca 20% jest zbyt wysoka. Można to łatwo sprawdzić klękając na ściółce w kojcu dla cieląt. Jeśli na spodniach zostaną wilgotne ślady – ściółka jest zbyt mokra.

Artur Puławski
Zdjęcie: Archiwum

• grupa 1: mleko i starter, każde w wiadrze bez smoczka,
• grupa 2: mleko i starter, każde w wiadrze bez smoczka, dodatkowo starter w butelce na paszę stałą,
• grupa 3: mleko z wiadra ze smoczkiem, starter z wiadra bez smoczka,
• grupa 4: mleko z wiadra ze smoczkiem, starter z wiadra bez smoczka oraz z butelki na paszę stałą.

Jakie wyniki uzyskano?

Ponad 1/3 próbek siary wykazywała zbyt wysoki poziom bakterii

Jak poprawić czystość siary w prosty sposób?

Przechowywanie siary istotnie wpływa na jej czystość

Ciekawskie cielęta to zdrowe cielęta

• Cielęta są żywotne i zainteresowane. Reagują poprzez zmianę pozycji uszu oraz są ciekawe skąd dochodzą dźwięki.
• Oddychają bezszelestnie i jest to praktycznie niewidoczne. Nie kaszlą i nie sapią.
• Mają czystą i gładką skórę.
• Odchody mają konsystencję kremową, a kolor żółtawy.

• Cel dobrego odchowu to najmniejsza z możliwych liczba zabiegów weterynaryjnych oraz brak strat cieląt

Dobrze odpojone cielęta nie muszą się wzajemnie obsysać

• nocą piją mleko bardzo krótko oraz pobierają niewielkie ilości paszy dodatkowej;
• właściwy pokarm pobierają głównie w godzinach porannych, wczesnym popołudniem oraz wieczorem.

Cielęta, które się dobrze czują bawią się częściej

• pobierają paszę i wodę,
• poznają własne otoczenie (np. oblizują i obwąchują urządzenia),
• prowadzą walkę na rogi z innymi zwierzętami w stadzie lub bawią się zabawkami.

• bramka na wyjściu (potrzeba wychodzenia),
• elektryczne szczotki dla cieląt, wiszące zabawki lub łańcuchy ze stali nierdzewnej do zabawy,
• pojemniki z sianem i słomą (walory poznawcze).

Podsumowanie

• Cielęta w trakcie odchowu powinny mieć dobre samopoczucie.
• Zależy ono od zdrowia, karmienia oraz czynników socjalnych.
• Cielęta są ciekawe i dużo się bawią.
• Cielęta mają swój stały rytm dobowy.

Doświadczeni hodowcy odchowujący cielęta z pewnością nie przeoczą objawów kryptosporydiozy w swoich cielętnikach. Pasożyt najczęściej atakuje najmłodsze zwierzęta, w szczególności te z obniżonym statusem immunologicznym, posiadające już współistniejące choroby, niedożywione lub w złej kondycji. Objawami rozwijającej się inwazji pierwotniaków w organizmie cielęcia są:

• Apatia
• Brak apetytu
• Wodnista biegunka z domieszką śluzu i krwi

Do zarażenia Cryptosporidium parvum dochodzi zazwyczaj w pierwszych tygodniach życia. U cieląt powyżej dwóch miesięcy zarażenie może być bezobjawowe lub skąpo objawowe, natomiast powyżej czwartego miesiąca życia zwierzęta zarażają się rzadko i przechodzą kryptosporydiozę bezobjawowo.

Choć wskaźnik śmiertelności u cieląt zarażonych kryptosporydiozą nie jest wysoki, warto brać pod uwagę straty ekonomiczne związane z:

• obniżeniem przyrostów cieląt,
• opieką weterynaryjną,
• zabiegami higienicznymi w oborze
• ewentualnymi upadkami

„Łopata lepsza od igły”

W drugim analizowanym badaniu, brytyjscy naukowcy dokonali metaanalizy wcześniej opublikowanych badań naukowych dotyczących Cryptosporidium. Czynnikami, które najczęściej wiązały się z ryzykiem infekcji pierwotniakami były:

• utrzymywanie cieląt w grupach/bliskim kontakcie ze sobą
• wielkość stada – kryptosporydioza dotyka częściej dużych stad bydła
• rodzaj podłoża – twarde podłoże zmniejsza ryzyko infekcji
• ciepła i wilgotna pogoda zwiększa ryzyko zakażenia

Jak podsumował specjalista, powyższe badania niekoniecznie rzucają nowe światło na problem kryptosporydiozy u bydła, jednak są bardzo dobrym przypomnieniem, dlaczego tak ważne jest przestrzeganie reżimu higienicznego w miejscach utrzymywania zwierząt gospodarskich.

Profilaktyka kryptosporydiozy u cieląt – 5 zasad najważniejszych zasad

1. Izolacja cieląt chorych
2. Unikanie grypowego utrzymywania cieląt
3. Wczesne odpajanie cieląt siarą dobrej jakości
4. Zachowanie higieny w budkach/boksach dla cieląt ze szczególnym uwzględnieniem czystości ściółki.
5. Zachowanie wysokich standardów czystości przez osoby pracujące w cielętniku (zmiana odzieży i obuwia, dezynfekcja smoczków, butelek i wiader dla cieląt)
   

Hodowco, Ty też możesz zarazić się kryptospotydiozą!

1) Ilość

2) Pasza objętościowa

3) Pasza treściwa 

4) Płynne komponenty

5) Analiza

6) Magazynowanie 

• Suchy TMR zapobiega nadmiernemu spożyciu paszy treściwej, zapewnia dobry poziom higieny paszy i może być podawany do woli jako jedyna pasza

– Budki igloo okazały się strzałem w dziesiątkę, ponieważ cielęta w nich są odizolowane, co zapobiega roznoszeniu się chorób. W budynkach starego typu cały czas mieliśmy duże problemy z biegunkami u cieląt. Budki tę kłopotliwą kwestię zupełnie rozwiązały, ponadto mamy też znacznie mniej przypadków chorób płucnych niż przed zastosowaniem budek – podkreślił Lucjan Rogaś dodając, że budki nie są tanie w zakupie, ale są bardzo tanie w eksploatacji, szybko zwraca się koszt ich zakupu, ponieważ cielęta są zdrowsze, lepiej przyrastają i jest mniej upadków oraz wydatków na obsługę weterynaryjną. Dlatego on zakup budek typu igloo traktuje jak inwestycję.

Bardzo łatwa jest też dezynfekcja budek, którą rolnik zawsze przeprowadza przed zasiedleniem budki przez kolejne cielę.

– Budkę przeciągamy do hali, gdzie myjemy ją przy użyciu myjki ciśnieniowej, następnie po wyschnięciu budka jest dezynfekowana. Ta czynność trwa bardzo krótko tym bardziej, że ogrodzenie budki jest wyposażone w kółka. Najpierw podnosimy ogrodzenie i cielę może swobodnie wyjść. Następnie na ogrodzenie kładziemy budkę i na kółkach możemy ją przeciągnąć w dowolne miejsce – wyjaśnił Lucjan Rogaś dodając, że w nowo wybudowanych cielętnikach łatwo przeprowadzić dezynfekcję i utrzymać odpowiedni mikroklimat dla cieląt, ale nie w starych stropowych budynkach, jakie on ma do dyspozycji.

Będą też zbiorowe

Cielęta od razu po wycieleniu trafiają do budek indywidualnych, gdzie cieliczki pozostają przez 4 tygodnie i w tym czasie mają usuwane zalążki rogów, a buhajki po tygodniu są sprzedawane. Przez pierwszy tydzień cielęta pobierają siarę i pełne mleko matki, a potem przechodzą na preparat mlekozastępczy. W 4 dniu po urodzeniu mają do dyspozycji wodę oraz paszę typu musli. Cieliczki z budek indywidualnych przechodzą do kojców grupowych, które w przyszłości rolnik chce zastąpić zbiorowymi budkami typu igloo mogącymi pomieścić 5–7 cieląt. Jeszcze przed jesienią Lucjan Rogaś planuje wykonać zadaszenie nad budkami w formie wiaty, która ochroni cielęta przed deszczem i śniegiem.

• Budka ze złożonym ogrodzeniem, teraz wystarczy położyć budkę wraz z ogrodzeniem do przodu i można ją przeciągnąć na kółkach w dowolne miejsce gospodarstwa

• Budki wyposażono w specjalne pokrywy, które chronią paszę i wodę przed zanieczyszczeniem i deszczem

Hodowca postawił na montbeliardy

Lucjan Rogaś utrzymuje bydło rasy montbeliarde, od przeciętnej krowy doi 9300 kg mleka w 305 dni laktacji, co daje mu pod względem wydajności drugie miejsce w kraju w tej rasie. Rolnik podkreśla, że jest to bydło bezproblemowe w porównaniu z delikatnym i wymagającym hf-em.

• Lucjan Rogaś gospodaruje z żoną Beatą oraz synem Łukaszem na 59 ha, w tym 23 ha własnych we wsi Wrząca Wielka (gm. Koło). Uprawia kukurydzę, lucernę i trawy. Utrzymuje 147 sztuk bydła rasy montbeliarde, w tym 70 krów. Rocznie dostarcza 600 tys. l mleka do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Kole.
  
  

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Rutkowski

Naukowcy z Uniwersytetu w Oslo (Norwegia) w najnowszym badaniu analizowali, jaki jest wpływ różnicy temperatur mleka oraz tempa ssania na zdrowie cieląt. 15 cieląt w wieku od 1. do 4. tygodnia życia odpajano trzy razy dziennie 2 litrami mleka pełnego.

Część wiader wyposażono w smoczki z otworem o wielkości 2 mm (tempo przepływu 1,5 litra/min), część smoczków miała z kolei 19 mm (tempo przepływu 3,2 litra/min). Mleko miało 3 różne temperatury – 23⁰C, 13⁰C oraz 8⁰C.

Do przeanalizowania jak mleko przechodzi przez przewód pokarmowy, zastosowano kontrast w postaci siarczanu baru. Cielętom przeprowadzano badanie rentgenowskie w trakcie podawania mleka oraz 10 min po jego zadaniu. Zbadano też zwierzęta (m.in. konsystencja kału) w kierunku ewentualnych bólów brzucha oraz złego samopoczucia.

Do jakich wniosków doszli naukowcy?

Jeśli odruch przełykania jest nieprawidłowy, płyn (mleko) zamiast do trawieńca trafia do żwacza. W prowadzonym eksperymencie u żadnego z cieląt mleko nie przemieszczało się do żwacza, bez względu na to, jaką miało temperaturę i jaką wielkość miały otwory w smoczku. Cielęta pijące mleko ze smoczków z większymi otworami, całą objętość mleka wypiły w ciągu 111 sekund, ze smoczków o mniejszych otworach – w ciągu 160 sekund. Podczas całego okresu doświadczenia, jedynie u jednego cielęcia pojawiła się lekka biegunka.

Cielęta mogą pić zimne oraz zakwaszone mleko

Cielętom można podawać również zimne mleko, bez ryzyka, że trafi ono do żwacza. Dlatego też zakwaszone mleko może być podawane do woli w automatach do picia.

Źródło: Ellingsen-Dalskau i inni, 2020

Ile żelaza dla cielaka po porodzie?

Kontrola nowo narodzonych cieląt

W nagłych przypadkach udzielić pierwszej pomocy

Dwie jałówki wiceczempionki

Monitoruj stan odporności w swoim stadzie

Ile siary należy podać cielakowi po urodzeniu?

1. Natychmiast po wycieleniu podać preparat stymulujący proces oddychania (doxapram) - wspomaga oddychanie cieląt, szczególnie po ciężkim porodzie.
2. Zdezynfekować pępek jodyną
3. Zapewnić optymalną ilość siary; bezpośrednio po wycieleniu podać przynajmniej 6 litrów każdemu cielęciu w ciągu pierwszych 24 godzin życia; w razie potrzeby użyć sondy.
4. Zagwarantować odpowiednią ilość żelaza i witamin.
5. W przypadku zauważenia krótkiego oddechu i szmerów 24 godziny po porodzie, podać jednorazowo dexamethason, by przyspieszyć dojrzewanie pęcherzyków płucnych. Ze względu na immunosupresyjne działanie dexamethasonu, może wystąpić większe ryzyko zapalenia pępka - należy to codziennie kontrolować!

1. Płukanie: opłukać dokładnie wszystkie części letnią wodą (dobrej jakości, nadającej się do picia). Usuwa to 90% zanieczyszczeń. Nie używać do tego zbyt ciepłej wody - spowoduje to osadzanie się białka mleka na powierzchni, które stworzy trudny do usunięcia nalot (zagrożenie nalotem bakteryjnym).

2. Czyszczenie główne: namoczyć w gorącej kąpieli wodnej (54-57^oC) z dodatkiem alkalicznego środka do czyszczenia przyrządów udojowych (dozowanie według zaleceń producenta) przez 20 minut, następnie dokładnie wyczyść szczotką (długa szczotka, rękawiczki do czyszczenia). Pod koniec czyszczenia temperatura wody powinna wynosić ≥ 49^oC, aby brud nie osiadł ponownie na narzędziach.

Wskazówka: Zawsze trzymać w wodzie termometr, kontrolując poziom temperatury.

3. Płukanie: spłukać czystą, zimna wodą pitną.

4. Dezynfekcja: części, które są przechowywane oraz narzędzia do odpajania zanurza się w roztworze do dezynfekcji.

5. Suszenie: dokładnie wysuszyć wszystkie części na suszarce. Pozostałości wilgoci = bakterie.

6. Przechowywanie: chronić od zabrudzeń, wysuszone przechowywać w suchych warunkach. Nie trzymać na stanowisku udojowym oraz na podłodze.

• <100 000 jtk/ml
• wzorowe< 10 000 jtk/ml

• <10 000 jtk/ml
• wzorcowe < 1000 jtk/ml

jtk - jednostka tworząca kolonię

Nie wolno podawać cielętom mleka przez wiadro

Metaboliczne programowanie cieląt

Naukowcy sprawdzili, kiedy najlepiej podawać wodę cielętom

• Pierwsza (W0) -  dostała wodę zaraz po porodzie
• Druga (W17) - dostęp do wody zyskała po 17 dniach

Cielęta były utrzymywane do 70. dnia pojedynczo, w budkach typu igloo oraz miały wolny dostęp do wody i paszy startowej. Były również restrykcyjnie pojone mlekiem 3 razy dziennie. Do 14. dnia jednorazowa ilość mleka wynosiła 2 litry, a następnie ilość ta została podwyższona do 3,2 kg w pojedynczym pojeniu. Codziennie naukowcy notowali ilość pobranej paszy, wody, konsystencję odchodów oraz temperaturę otoczenia. Z kolei pomiary ciała były wykonywane w rytmie tygodniowym. Oprócz tego przeprowadzono anal...

Problemy z rozrodem są konsekwencją zarządzania stadem

1. Salmonella

2. Koronawirus

3. Kokcydioza

Bardzo podobne objawy mogą utrudnić diagnostykę i leczenie

Dlaczego ważny jest odpowiedni dobór buhaja?

Poród na czystej ściółce

Szczepienia krów przed wycieleniem zapobiegają biegunkom u cieląt

• W przypadku podejrzenia zachłyśnięcia wodami płodowymi, kiedy cielę leży na ściółce praktykuje się włożenie słomki do nozdrzy. Pobudza to cielę do kichnięcia przyczyniając się do usunięcia śluzu z nozdrzy.

Tylko siara dobrej jakości

Choroby układu oddechowego lubią nawracać

• Cielęta, których matki były szczepione w okresie przed wycieleniowym szczepimy w wieku 3-4 miesięcy, natomiast cielęta, których matki nie były szczepione przed wycieleniem, można szczepić już w wieku 2 tygodni

Jakie wyniki uzyskano?

Cielęta, które otrzymywały siarę od obcej matki rozwijały się gorzej

Jak przeprowadzono eksperyment?

Jakie uzyskano wyniki?

Wstępna hipoteza się potwierdziła, między grupami dało się zauważyć znaczne różnice, w tym:

1. Cielęta odsadzone po 8 tygodniach były ponad 9 kg cięższe w 70. dniu w porównaniu z tymi odstawionymi od mleka po 6 tygodniach.
2. Od 5. do 8. tygodnia życia spożycie startera i wody było niższe dla grupy 8-tygodniowej. Jednakże, spożycie startera było wyższe w ostatnim tygodniu przed i w pierwszym tygodniu po odsadzeniu dla grupy 8-tygodniowej. W ostatnim tygodniu eksperymentu, pobranie startera było prawie takie samo w obu grupach.
3. Tydzień przed odsadzeniem (faza ograniczania mleka) cielęta w grupie 6-tygodniowej spędzały 75% więcej czasu ssąc różne powierzchnie; miały 55% mniej czasu na przeżuwanie; i 36% mniej czasu na leżenie niż 8-tygodniowa grupa.

Wyniki te są dość znaczące, zwłaszcza jeśli spojrzymy na przyrost masy ciała między dwiema grupami. Wydłużenie okresu pojenia mlekiem do 8-miesiecy, poprawia produktywność i ułatwia cielętom przejście z okresu pojenia mlekiem na paszę starterową.

Zdjęcie: Pixabay

Cielęta zarażają się poprzez połknięcie oocyst kokcydiów bytujących w zanieczyszczonym środowisku. Po połknięciu, w jelitach z oocyst wydobywają się sporozoity, które wnikają do komórek nabłonka jelit i tam przekształcają się w kolejne formy pasożyta, by wreszcie w postaci tzw. merozoitów wniknąć do komórek organizmu i rozpocząć swój cykl rozmnażania płciowego. W ostatnim etapie oocysty wydalane są wraz z kałem do środowiska zewnętrznego.

Badania wykazały, że występują dwa wzmożone okresy wydalania oocyst przez cielęta: pierwszy przypada w kwietniu, drugi we wrześniu. Wszystkie z etapów cyklu rozwojowego pasożyta poważnie niszczą błonę śluzową jelit, prowadząc do biegunki, która jest pierwszym objawem klinicznym choroby. Kał początkowo jest papkowaty, wodnisty a wraz ze wzrostem liczby uszkodzonych komórek nabłonka jelita grubego staje się krwisty. Upośledzona zostaje absorpcja składników pokarmowych i resorpcja zwrotna wody. Dochodzi do odwodnienia i wstrząsu septycznego a w konsekwencji do śmierci cieląt.

Jak rozpoznać objawy kokcydiozy u cieląt?

Spodobał Ci się ten artykuł? Dalszą część przeczytasz na stronie Tygodnika Poradnika Rolniczego