Milk-E - taką nazwę będą nosić elektryczne cysterny do mleka, które Fonterra prowadza do swojej floty. Pierwsza w Nowej Zelandii elektryczna cysterna została oficjalnie uruchomiona przez minister energii i zasobów Megan Woods w Morrinsville - informuje Fonterra w komunikacie prasowym na swojej stronie.

Inwestycja oceniana jest jako kamień milowy w dekarbonizacji transportu ciężkiego Nowej Zelandii oraz osiągnięcia zeroemisyjności przez Fonterrę i byciem liderem w zakresie zrównoważonego rozwoju.

– W całej spółdzielni nasze zespoły nieustannie analizują, w jaki sposób możemy jeszcze zmniejszyć emisyjność – od gospodarstw po nasze zakłady i całą sieć transportową – powiedział dyrektor operacyjny Fraser Whineray, który wyraził podziw dla pracy konstruktorów i inżynierów, dzięki którym powstanie elektrycznej Milk-E cysterny było możliwe. 

Rząd Nowej Zelandii dofinansował projekt Fonterry

Fonterra otrzymała dofinansowanie z Rządowego Funduszu Niskoemisyjnego Transportu (LEFT), którym zarządza EECA (Urząd ds. Efektywności Energetycznej i Ochrony).

– Cieszymy się, że ten projekt ożył. Nowa Zelandia ma ambitne cele, aby szybko zmniejszyć emisje dwutlenku węgla, a transport ma kluczowe znaczenie. Ciężki transport jest bardzo trudny do dekarbonizacji – powiedział menedżer ds. inwestycji EECA Nicki Sutherland.

Oprac. Kamila Dłużewicz
Image%20by%20fabrikasimf%20on%20Freepik" target="_blank" rel="noopener">Zdjęcie: Freepick

Z początkiem tego roku chiński potentat mleczarski YILI przedstawiał swoje cele dotyczące neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla. Firma postanowiła realizować je głównie poprzez wykorzystanie innowacji oraz tworzenia bardziej zrównoważonych procesów produkcyjnych i produktów. Zarządzający Yili stwierdzili, że chcą być całkowicie neutralnym pod względem emisji dwutlenku węgla do roku 2050. Największe chińskie przedsiębiorstwo mleczarskie wyznaczyło również cele pośrednie do osiągnięcia w latach 2030 i 2040. Pierwsze plany związane z dążeniem do zero emisyjności firma kreśliła już w 2010 roku. Wtedy też utworzyła po raz pierwszy w jej strukturze pojawił się zespół do spraw inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla. Jego celem była przeprowadzenie inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla zgodnie z międzynarodowymi normami i standardami. Do 2030 roku w system redukcji emisji mają być wpleceni wszyscy dostawcy firmy. Do tego czasu ma również wzrosnąć wydajność energetyczna przedsiębiorstwa. Największa grupa mleczarska w Azji zachęca również wszystkich swoich partnerów biznesowych i kontrahentów do wspólnej promocji redukcji emisji dwutlenku węgla w całym łańcuchu dostaw. Firma utworzyła Yili Group Net-Zero Carbon Alliance we współpracy z jej 43 globalnymi partnerami strategicznymi.

Jak Yili chce osiągnąć neutralność emisyjną?

W ramach programu niskoemisyjności Yili inwestuje w infrastrukturę i innowacje produktowe. Na początku 2021 roku grupa rozpoczęła budowę pierwszego w Chinach zakładu produkcyjnego o zerowej emisji dwutlenku węgla. Dwie z jej wież do produkcji mleka w proszku mają wytwarzać zeroemisyjne mleko w proszku. Ponadto Yili przestaje używać atramentu, a niezbędne informacje na etykiecie są drukowane laserowo, wykorzystuje materiały pochodzące z recyklingu i surowce o mniejszym wpływie na środowisko, takie jak trzcina cukrowa. W wyniku takich działań firma wprowadza na rynek linie produktów, które definiuje jako zero emisyjne, jak wytwarzany przez nią jogurt Changqing.

Rosyjska inwazja na Ukrainę, nadal odczuwalne skutki pandemii COVID i nieustannie rosnąca inflacja są wymieniane jako główne przyczyny zawirowań na rynkach rolnych. Coraz mocniej sygnalizowane jest jeszcze jedno ryzyko, które coraz bardziej się nasila. Są to stale rosnące ceny nośników energii. W szczególności gazu. W tym przypadku nie ma raczej szans na zmianę obecnego trendu. Do Europy trafia coraz mniej rosyjskiego gazu i luki tej nie da się zapełnić w szybkim tempie.

Historycznie wysokie ceny mleka

Ceny produktów mleczarskich na unijnym rynku osiągnęły już rekordowe, nienotowane dotąd poziomy. W przypadku odtłuszczonego i pełnego mleka w proszku pozostają one wysokie, ale stosunkowo stabilne, a ceny serwatki wykazują nawet lekki spadek. Z kolei ceny w innych kategoriach nieustannie i znacząco rosną. Sytuację tę kształtują przede wszystkim ceny mleka surowego, które są w krajach unijnych na historycznie rekordowych poziomach. Jednocześnie marże gospodarstw rolnych w wielu państwach Wspólnoty pozostają na niskim poziomie ze względu na wysokie koszty produkcji. Analitycy związani z unijnymi urzędami korygują swoje dotychczasowe prognozy. Przede wszystkim ze względu na warunki pogodowe, które wpłynęły na jakość i dostępność traw oraz innych składników pasz. Obecnie zakłada się spadek produkcji mleka. Wstępnie podaje się, że może on sięgnąć nawet 1%. Wpływ na zmniejszenie produkcji w krajach unijnych, ma również ubytek w wielkości stad, wynoszący 1%. Prognozuje się zatem, że dostawy mleka w UE, nie wzrosną jak początkowo zakładano, a spadną o co najmniej 0,6% w roku 2022. Warto wziąć też pod uwagę, że niższa jakość traw i oszczędności w skarmianiu bydła prawdopodobnie zmniejszą również zawartość tłuszczu i białka w mleku. Tym samym, mniejsza będzie ilość suchej masy do produkcji wyrobów mleczarskich.

Unijne produkty mleczne coraz mniej konkurencyjne

Kolejnym poza ilością surowca czynnikiem niekorzystnie wpływającym na kondycję europejskich gospodarstw jest fakt, że rekordowe ceny unijnych produktów mleczarskich mogą znacząco wpłynąć na konkurencyjność europejskich przetwórców w porównaniu z mleczarniami z innych regionów świata. Przede wszystkim wobec przedsiębiorstw z Oceanii i Stanów Zjednoczonych, gdzie ceny produktów maleją w ciągu ostatnich kilku tygodni. Przykładowo, chociażby w czerwcu bieżącego roku unijne firmy były konkurencyjne cenowo tylko w przypadku sprzedaży serów dojrzewających (9% poniżej ceny w USA). Z kolei w przypadku masła i serwatki w proszku ceny unijne są o ponad 30% wyższe od najniższej ceny rynkowej w odniesieniu do masła (Australia i Nowa Zelandia) i 5% w przypadku serwatki w proszku (USA). Relacje te prawdopodobnie znacząco nasilą się w okresie jesiennym, kiedy to prognozowane są kolejne wzrosty cen energii. Sytuacja ta może już w niedługim czasie spowodować gromadzenie się zapasów u kluczowych europejskich eksporterów.

Czy spadnie popyt na produkty mleczarskie w kolejnych miesiącach?

Jednocześnie warto zauważyć, że ceny produktów mleczarskich nie rosną proporcjonalnie do cen skupu mleka. Jak podaje Eurostat w maju 2022 r. roczna zmiana unijnych cen w kategorii mleko, ser i jaja łącznie wyniosła ponad 11%. Najwyższa była w przypadku mleka spożywczego (blisko 14%) i masła (26%). Najniższa natomiast w przypadku jogurtów (9,5%) i serów (10,6%). Pomimo wzrostu cen, zakłada się jednak, że spożycie produktów mleczarskich w państwach unijnych może nadal wzrastać. Przyjmuje się, że zwiększenie konsumpcji ukształtuje się na poziomie około 0,3%. Sprzyjać ma temu trwające nadal ożywienie w sektorze usług gastronomicznych oraz fakt, że inne produkty spożywcze prawdopodobnie będą drożeć w znacznie wyższym stopniu niż produkty mleczarskie. Jednocześnie coraz bardziej widoczne jest przechodzenie konsumentów na produkty o niskiej wartości dodanej. Może to spowodować korekty, po jakich mleczarnie sprzedają swoje wyroby do sieci handlowych oraz większą ilość promocji. Oczywiście będzie to skutkowało zmniejszeniem zysków wypracowanych przez przetwórców podczas pierwszych miesięcy roku.

Produkcja serów będzie rosnąć, spadnie za to produkcja proszków mlecznych

W najbliższym czasie nawet w przypadku spadku dostaw mleka wśród unijnych rolników, przewidywany jest wzrost produkcji serów o co najmniej 0,5%. Główną przyczyną tego stanu są, jak już wcześniej wspomniano, konkurencyjne ceny oferowane przez europejskich producentów na rynku światowym. W ostatnich miesiącach nieustannie wzrasta eksport tego produktu do Stanów Zjednoczonych oraz występuje znaczne ożywienie w sprzedaży do Wielkiej Brytanii. Konsekwencją tego jest jednak zmniejszona dostępność tłuszczu mlecznego do produkcji innych wyrobów. W szczególności dotyczy to produkcji masła. Prawdopodobnie spadnie również sprzedaż serwatki w proszku (nawet o 5%), ze względu na wysokie ceny europejskich producentów na rynkach globalnych.

Prognozuje się również niższą produkcję proszków mlecznych. Wpływ na to ma niższa podaż białek mleka ze względu na malejący skup surowca oraz wzrost kosztów energii, który jest kluczowy dla funkcjonowania wież suszarniczych. Ponadto spodziewany jest osłabiony popyt wśród państw, które były ważnymi odbiorcami proszków mlecznych, ponieważ cena unijnego odtłuszczonego mleka w proszku jest obecnie mniej konkurencyjna niż oferowana chociażby przez amerykańskich producentów. Co wielokrotnie podkreślano, niebagatelny wpływ mają tu również wysokie koszty frachtu, które w wielu państwach wzrosły już ponad dwukrotnie. Bez wątpienia jego ceny jeszcze poszybują w górę za sprawą węgla. Pozornie są to niepowiązane ze sobą sprawy. Jednak duże europejskie porty są zapychane przez statki transportujące tak bardzo potrzebny obecnie węgiel.

Warto też wspomnieć o Chinach i Algierii, będących znaczącymi importerami unijnych proszków mlecznych. Ich import zmniejsza się od początku roku, w wyniku czego już w pierwszym kwartale roku widoczny był silny spadek unijnego eksportu aż o 22%. Niestety, wydaje się, że zjawisko to będzie jeszcze przyspieszać. Pocieszające może być, że zmiany te polscy eksporterzy odczują z poślizgiem w porównaniu do państw starej Unii. Przede wszystkim ze względu na wyjątkowo niską od lat wartość złotówki wobec dolara i euro.

Artur Puławski
Zdjęcie: Photogenica

Źródła: DG Agriculture
and Rural Development, Eurostat

Krzyżówki jersey i hf najlepiej sprawdzają się w systemie pastwiskowym

Pomysł polega na zainstalowaniu 96 urządzeń Lely Sphere, które (jak wskazują najnowsze doniesienia naukowe) do 70% zmniejszają emisję azotu w oborach. Jeśli projekt pilotażowy zakończy się sukcesem, koncepcja zostanie wdrożona na szerszą skalę.

Jak działają maszyny Lely Sphere?

Lely Sphere separuje obornik i mocz, które służą dalej do stworzenia cennego nawozu. Pozwala to zmniejszyć zużycie nawozów sztucznych (ograniczenie kosztów), a także poprawić stan powietrza w oborze.

FrieslandCampina ma partycypować w kosztach, Lely udzieli rabatu na zakup systemu, a Rabobank zaoferuje pożyczkę na korzystnych warunkach. Możliwe, że inicjatywa ta zachęci również władze regionalne i krajowe do wsparcia zrównoważonego rolnictwa i innowacji.

Artur Puławski
Zdjęcie: Unsplash

Od dłuższego czasu przemysł mleczarski oraz organizacje zrzeszające rolników postulowały o zmianę dotychczasowych przepisów i ochronę sektora rolno-spożywczego w przypadku pogłębienia kryzysu na rynku energetycznym i możliwych limitach w dostawach prądu. Minister rolnictwa, Henryk Kowalczyk zadeklarował, że rozporządzenie dotyczące stopni zasilania w energię zostanie zmienione, a przemysł przetwórczy i rolno-spożywczy będzie objęty ochroną przed ewentualnym blackoutem. Jest to szczególnie ważna kwestia dla krajowego przemysłu mleczarskiego - mleko jest surowcem, którego przetwórstwo odbywa się w sposób nieprzerwany i  nie sposób wyobrazić sobie sytuację, w której podmioty zajmujące się jego skupem i przetwórstwem, objęte byłyby limitami w dostawach energii. 

- Jeszcze przed zimą przemysł przetwórczy, rolno-spożywczy, trafi na listę branż chronionych przed zmniejszeniem zasilania czy odcięciem prądu - deklaruje wicepremier Henryk Kowalczyk na łamach Dziennika Gazety Prawnej. Nowe rozporządzenie ma być gotowe do października.

Kowalczyk: Przemysł przetwórczy będzie na liście priorytetowej

W Polsce obowiązuje aktualnie dziesięciostopniowy plan ograniczeń w poborze energii elektrycznej, który określany jest w stopniach od 11 do 20. Stopień 11 zasilania zakłada, że odbiorca może pobierać pełną, przewidzianą w umowie moc. Stopnie zasilania od 12-19 to stopniowe ograniczenia pobierania mocy, a stopień 20 pozwala przedsiębiorstwu na pobór mocy jedynie do ustalonego minimum, niepowodującego zagrożeń i zakłóceń. Nie da się jednak wtedy prowadzić pełnej produkcji.

Stopnie nie obejmują gospodarstw domowych oraz takich obiektów jak szpitale i inne obiekty ratownictwa medycznego, porty lotnicze, kolej, obiekty wojskowe i  energetyczne oraz obiekty wykorzystywane do obsługi środków masowego przekazu o zasięgu krajowym.

– Przemysł przetwórczy, rolno-spożywczy, któremu zamknięcie dostaw energii groziłoby zmarnowaniem żywności, będzie uwzględniony na liście priorytetowej, czyli chroniony przed zmniejszeniem zasilania czy odcięciem prądu – powiedział minister Kowalczyk.

Oprac. Kamila Dłużewicz
fot. Ireneusz Oleszczyński

Według Safilait, jest to szansa na związanie swojej przyszłości z Polmlekiem, który jest jednym z głównych graczy na polskim rynku mleczarskim. Co istotne dla przejmowanej firmy, zamierza on inwestować w rozwój i wzrost swojej działalności w ramach strategii ekspansji międzynarodowej. W wyniku zawarcia umowy Polmlek przejmuje od Bel Group udziały Bel w Safilait oraz farmy Tarmast, która zajmuje się zaopatrzeniem spółki.

Grupa Bel z silną pozycją na rynku mleczarskim w Maroku

Francuski Bel od lat jest liderem na rynku marokańskim rynku mleka. Grupa jest na nim obecna od pięciu dekad. Nie ma zamiaru się z niego wycofywać i nadal traktuje go jako jeden z kluczowych. Ma zamiar nadal prowadzić inwestycje w Maroko, w tym w jednej ze swoich najnowocześniejszych fabryk zlokalizowaną w Tangerze.

Przejęcie Safilait przez Bel miało miejsce w 2015 roku. Było to przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji mleka spożywczego, mleka UHT i świeżych produktów mleczarskich. Od tego czasu Bel Group wspierał Safilait w rozwoju sprzedaży produktów oraz promocji marek jak Jibal. Ponadto w zakładzie produkcyjnym należącym do grupy nieustannie prowadzono inwestycje. Safilait jest obecnie trzecim co do wielkości graczem marokańskim rynku mleczarskim.

Polmlek wraz z Safilait przejmie część marokańskich marek produktów mlecznych

Bel w swoich komunikatach informuje, że dąży do zapewnienia płynnego i harmonijnego przejęcia przez Polmlek. Również w kwestii utrzymania synergii handlowych i projektów będących w toku. Istotną częścią umowy jest utrzymanie dobrze znanych w Maroko marek Safilait, takich jak wymieniony Jibal. Transakcja wejdzie w życie po zatwierdzeniu przez organy regulacyjne i ochrony konkurencji. Oczekuje się, że proces zostanie w pełni zamknięty w drugiej połowie 2022 r.

Bel - lider mlecznych przekąsek

Grupa Bel jest jednym ze światowych liderów w produkcji markowych serów i głównym graczem w segmencie zdrowych przekąsek produkowanych na bazie mleka. Jej portfolio to   znane na całym świecie marki jak:

• The Laughing Cow,
• Kiri,
• Babybel,
• Boursin,
• Nurishh,
• Pom‘Potes
• i GoGo squeeZ.

Ponadto Bel posiada około dwadzieścia marek o zasięgu lokalnym. Wartość sprzedaż wygenerowana przez spółkę w 2021 roku wyniosła 3,38 miliarda euro. Grupa zatrudnia 11 800 pracowników w czterdziestu spółkach zależnych zlokalizowanych na całym świecie. Jej produkty są wytwarzane w 29 zakładach produkcyjnych i dystrybuowane w blisko 120 krajach.

Bel jest wiodącym graczem na marokańskim rynku serów. Zatrudnia tam blisko 2 500 osób, głównie w zakładzie w Tangerze, w który produkuje sery The Laughing Cow, les Enfants i znany również w Polsce ser Kiri.

Safilait jedną z najważniejszych firm na rynku mleka w Maroku

Safilait została założona w 2006 roku i bardzo szybko stała się trzecim co do wielkości graczem na marokańskim rynku mleka. Doszło do tego głównie w wyniku promocji marki Jibal. W 2021 roku firma zatrudniała blisko 1,5 tysiąca osób. Jej zakład produkcyjny zlokalizowany jest w regionie Fkih Ben Saleh.

Polmlek to największa prywatna grupa mleczarska w Polsce

Polmlek jest jednym z trzech dużych graczy na polskim rynku mleczarskim, a jednocześnie największą prywatną grupą mleczarską w Polsce. Firma powstała w 1994 roku. Produkcję prowadzi w 13 wyspecjalizowanych zakładach mleczarskich. Polmlek produkuje szeroką gamę mleka w proszku, serów i jest największym producentem proszków WPC w Europie Środkowo-Wschodniej. W ramach grupy kapitałowej od 2015 roku funkcjonuje również zakład zajmujący się produkcją soków Fortuna. Prognozowana wartość sprzedaży w roku 2022 to 9 miliardów złotych.

Artur Puławski

Coraz częściej mówi się o racjonowaniu energii oraz ograniczaniu poziomów zasilania. W przypadku zakładów mleczarskich, taki scenariusz jest wręcz niemożliwy do wyobrażenia. Mleko wyprodukowane w gospodarstwach rolnych musi być przerabiane bez przerwy. W takim reżimie pracują największe zakłady mleczarskie. Trzy zmiany są w nich standardem. Oczywiste jest również, że zarówno w mniejszym, jak i większym przedsiębiorstwie zajmującym się przetwórstwem mleka, nie może być ono przez dłuższy okres przechowywane. Niezachowanie ciągłości skupu i produkcji mleka oznacza katastrofę zarówno dla samego przetwórcy, jak i jego otoczenia. Tymczasem kilkanaście zakładów mleczarskich otrzymało już pisma od Polskiej Grupy Energetycznej S.A. o możliwości ograniczeń w poborze mocy. Ich poziom sugerowany przez dystrybutora energii wynosi od 50 do 80%. Informacje o możliwości ograniczeń trafiły do spółdzielni mleczarskich również z Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o. Dla niektórych z przetwórców mleka sugerowane zmniejszenia dostaw energii skutkować będą zatrzymaniem produkcji. Ci, którzy jednak będą mieli możliwość pracy przy przekroczonym limicie poboru mocy i zdecydują się na jej kontynuowanie, będą obciążani karami.

Jak ograniczenia w dostawach energii wpływają na sektor rolno-spożywczy?

Przykładów wprowadzenia ograniczeń w dostawach energii do produkcji rolno-spożywczej jest wiele. Ze względu na globalne skutki, głośnym echem odbiła się sytuacja w Chinach z października ubiegłego roku. W wyniku problemów z dostawami energii doszło tam do zatrzymania pracy zakładów w wielu branżach. Z największymi problemami w sektorze rolnym borykali się przetwórcy soi. Tamtejsze ogromne farmy mleczne miały problemy z zatrzymywaniem pracy dojarek podczas przerw w dostawach prądu. Przerwy w produkcji miały również zakłady zajmujące się przetwórstwem mleka.

Problemy z zasilaniem kilkukrotnie dotyczyły rolników w Stanach Zjednoczonych. Następowało to w wyniku katastrof lub przeciążenia sieci. Jak wyglądała rzeczywistość amerykańskich rolników, którzy posiadali ograniczenia w dostawach energii? Wyprodukowane przez nich mleko zazwyczaj trafiało do przysłowiowego kanału, ponieważ nie mogło być schłodzone. Pracę wstrzymywały również zakłady przetwarzające mleko. Tym samym, ostatecznie nie docierało ono do konsumenta. Miało to miejsce chociażby podczas pożarów w Kalifornii czy kryzysie energetycznym w Teksasie w 2019 roku, który spowodowała fala mrozów.

Czarę goryczy przelała pandemia COVID-19. Departament Bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych włączył 16 branż w ramy infrastruktury krytycznej lub uznał za kluczowe dla bezpieczeństwa państwa. Znalazł się wśród nich również przemysł mleczarski, który określono jako jeden z mających znaczący wpływ na bezpieczeństwo gospodarcze i zdrowotne. Tym samym, od dwóch lat amerykańskie zakłady mleczarskie nie muszą się martwić o ograniczenia czy przerwy w dostawach. Są obecnie jednym z sektorów traktowanych priorytetowo. Ograniczenia w poborze mocy lub przerwy w jej dostawach wyrządzały ogromne szkody również wśród rolników w Australii, Brazylii czy Turcji.

Kraje Unii Europejskiej od wielu lat nie miały problemów z zaopatrzeniem w energię elektryczną

W przeciwieństwie do farmerów ze Stanów Zjednoczonych czy Brazylii, na naszym kontynencie nie są oni nękani ogromnymi pożarami czy ekstremalnymi upałami, dlatego w większości państw nie podejmowano debaty na temat nagłych braków energii czy wpływ, jaki może mieć na zaopatrzenie ich mieszkańców w żywność. Jednak w ubiegłym tygodniu pojawiły się w kilku państwach głosy o możliwym racjonowaniu energii elektrycznej. Niemcy, Irlandia, Włochy i Austria już kreślą scenariusze na taką okoliczność. W zeszły wtorek debata w tym temacie przeszła na poziom Komisji Europejskiej. Zaczął być rozważany nawet plan wspólnotowych zakupów gazu i węgla, ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa energetycznego wszystkich państw członkowskich.

Przetwórstwo i produkcja żywności są uzależnione od dostaw energii

Sytuacja ta stawia pod znakiem zapytania płynne funkcjonowanie przetwórstwa żywności. Jest ono wprost zależne od znaczących dostaw energii. W Polsce zakład przetwarzający płody rolne nie podlega jakiejkolwiek ochronie ze względu na swoją specyfikę działalności. Listę sektorów, które są chronione przed ograniczeniami w sprzedaży paliw oraz dostarczaniu energii elektrycznej i ciepła, określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 2021 roku. Są to obiekty, których tak zwana łączna wielkość mocy umownej wynosi poniżej 300 kW. Moc wykorzystywana przez mleczarnie liczy się nie w kilo-, a w megawatach.

Ponadto obiekty, które mogą być chronione, to zamknięty katalog. W jego skład wchodzą szpitale i punkty ratownictwa medycznego, obiekty określone w przepisach o powszechnym obowiązku obrony oraz te, które są wykorzystywane do nadawania ogólnokrajowych programów radiowych i telewizyjnych, zapewnienia transportu, wydobywania kopalin, przesyłu ciepła i energii oraz znajdujące się w systemie infrastruktury krytycznej. O rolnictwie i wytwarzaniu żywności w rozporządzeniu nie znajdziemy ani słowa. O uwzględnienie w tym wykazie, lub co już trudniejsze do włączenia w ramy infrastruktury krytycznej, apelują już od roku wszystkie organizacje związane z produkcją i przetwórstwem mleka. Jak na razie uzyskują słowne zapewnienia, że ograniczeń w dostawach nie będzie. Przeczą temu jednak wspomniane na wstępie pisma otrzymywane od dystrybutorów energii.

Warto przypomnieć w tym miejscu, czym jest bezpieczeństwo żywnościowe. W ostatnich miesiącach hasło to jest odmieniane przez wszystkie przypadki. Politycy zwykli twierdzić, że nie jest ono zagrożone, wymieniając kolejno nadwyżki eksportowe generowane przez nasze przedsiębiorstwa. Jednak pojęcie to ma głębszy sens, który definiowany jest coraz częściej nie jako możliwość wytworzenia odpowiedniej ilości żywności, ale również zapewnienie dostępu do niej.

Artur Puławski
Fot. Pixabay

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 27/2022 na str. 54. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

Trudno o szybciej i dynamiczniej rozwijającą się markę na polskim rynku, która byłaby uhonorowana tyloma nagrodami, co Mlekovita. Od wielu lat wyroby Spółdzielni cieszą się uznaniem konsumentów, co ma odzwierciedlenie w zajmowaniu topowych pozycji w prestiżowych rankingach Gazety Finansowej czy Forbesa. Przychody firmy co dekadę wzrastają dwudziestokrotnie, a w ubiegłym roku wyniosły ponad 6,3 mld złotych. W ostatnim roku na inwestycje wydano blisko 85 mln złotych, a w ostatnim dziesięcioleciu – ponad 1 mld złotych. Co stoi za sukcesem spółdzielni z Wysokiego Mazowieckiego?

Dariusz Sapiński: Silna marka jest siłą napędową konkurencyjności

Koncepcja i prace nad nową marką rozpoczęły się w 1991 r. W kilka miesięcy powstała nazwa, logo i szata graficzna produktów, które ujrzały światło dzienne i pojawiły się na sklepowych półkach pod nazwą Mlekovita w 1992 roku. Dzięki efektywnemu zarządzaniu Prezesa Dariusza Sapińskiego, trafnym inwestycjom i dbaniu o jakość produkowanych wyrobów, siła i rozpoznawalność marki nieustannie rosła. Obecnie Mlekovita jest największą grupą mleczarską w całej Europie Środkowo-Wschodniej, której produkty sprzedawane są w 167 krajach na świecie.

Wartość indeksu głównego wzrosła o 1,5%, co przełożyło się na wyraźne podwyżki polskich hitów eksportowych, tj. odtłuszczonego mleka w proszku (o 3%) i masła (o 5,6%). Przyczyn odwrócenia obserwowanego wcześniej trendu spadkowego należy szukać zarówno w spadającej produkcji mleka u głównych eksporterów, jak i zmianie polityki „covidowej” w Chinach.

Chińska Republika Ludowa zdecydowała o złagodzeniu obowiązującego od dwóch miesięcy lockdownu. Nie oznacza to jednak rezygnacji z obranego wcześniej kursu „zero covid”. Złagodzenie stanowiska w tej materii było podyktowane rosnącymi problemami gospodarczymi, które powstały w Szanghaju, gdzie przymusowo zamknięto w domach 25 mln osób.

Rosną ceny żywności w tym ceny tłuszczów pochodzenia roślinnego. Jak to wpływa na rynek mleka?

Pozytywne dla naszej branży sygnały płyną również z Niemiec, gdzie obserwuje się duży wzrost cen żywności. Mimo tych podwyżek, ceny w niemieckich sklepach dla przetwórców nie pozwalają na zyski porównywalne do tych, które uzyskuje się z eksportu masła czy mleka w proszku.

Czynnikiem stymulującym wzrost cen mleka na rynkach krajowych wciąż pozostaje sytuacja w Ukrainie, w tym m.in. ograniczenie eksportu oleju słonecznikowego. Nie bez znaczenia pozostają silne powiązania zarówno gałęzi rolnictwa, jak i wpływ oczekiwań konsumenckich w choćby jednej z nich.

Wzrost cen tłuszczów pochodzenia roślinnego sprawił, że konsumenci częściej sięgali po masło. Na ciągłą uwagę wciąż zasługuje analiza bieżących kosztów produkcji mleka na rynku wspólnotowym.

W 21. tygodniu tego roku, w porównaniu do sytuacji sprzed miesiąca, ponownie wzrosły koszty żywienia krów, tym razem o 1,7%. Spadły za to ceny energii, osiągając wartość o 5% mniejszą niż w poprzednim miesiącu. Spadek ten ma jednak wymiar wyłącznie chwilowy, co „gołym okiem” widać na stacjach benzynowych. Ceny ropy naftowej mają wpływ również na ceny gazu, ponieważ występuje tu mechanizm indeksowania ceny gazu z ceną ropy naftowej, a więc jedno wpływa na drugie.

Nie milkną również echa dyskusji na temat zniesienia ceł przez Unię Europejską na artykuły drobiarskie. Czy podobnych uzgodnień można spodziewać się dla artykułów mleczarskich i czy one będą w interesie polskiego sektora mleczarskiego?

Eksport drogowy oraz kolejowy dla produktów z Ukrainy

Zagadnienie to należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach i w szerszej perspektywie. Dotychczas transport produktów rolno-spożywczych był realizowany przez basen Morza Czarnego. W taki sposób zaopatrywano m.in. kraje afrykańskie oraz Turcję. Wybuch wojny spowodował jednak utrudnienia w dostępie do morza przez Ukrainę, a przy tym wymusił konieczność szukania alternatywnego rozwiązania. Jednym z nich jest eksport drogowy oraz kolejowy przez Unię Europejską. Należy zatem założyć, że część produktów pozostanie w Unii Europejskiej, doprowadzając do wzrostu konkurencji i w dalszej kolejności spadku cen.

Wzrost importu produktów żywnościowych z Ukrainy na teren Unii Europejskiej należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, głównym kanałem eksportu towarów rolnych z Ukrainy był do tej pory transport przez Morze Czarne. W ten sposób odbywały się dostawy zbóż i roślin oleistych na rynek światowy. Był to również kanał eksportu koncentratu soku jabłkowego na dalekie rynki oraz drobiu do Turcji i krajów arabskich. Od wybuchu wojny transport z ukraińskich portów jest blokowany przez wojska rosyjskie. W efekcie, Ukraina nie ma innego wyjścia niż szukanie możliwości transportu przez inne kraje, w szczególności przez państwa Unii Europejskiej. Infrastruktura transportu drogowego oraz kolejowego ma jednak swoje ograniczenia i to zarówno przepustowe, jak i logistyczne. W efekcie tego, siłą rzeczy część towarów trafi na rynek Unii Europejskiej. Z jednej strony, wzrost podaży produktów z importu może na rynku unijnym powodować presję na ceny produktów unijnych. Z drugiej strony, w tym samym czasie powinien wzrosnąć popyt na unijne artykuły mleczarskie na rynku światowym, co mogłoby prowadzić do stabilizacji cen. Przy takim założeniu import do UE z Ukrainy nie musiałby oznaczać załamania cen na rynku unijnym.

Ponadto, należy rozważyć również import mleka surowego z Ukrainy, głównie jednak do mleczarni zlokalizowanych przy granicy. Ukraina mimo swojego potencjału oraz niekwestionowanych warunków naturalnych nie była dotąd istotnym producentem mleka. Dostawy mleka surowego do przemysłu z roku na rok spadały, osiągając ostatecznie wielkość na poziomie jedynie 3,5 mld kg, czyli ponad 3 razy mniej niż w Polsce.

Rentowność polskich mleczarni może wzrosnąć

Zakładając utrzymującą się koniunkturę na rynku światowym oraz koncentrację dużych proszkowni na wschodzie Polski, ta nowa okoliczność może doraźnie poprawiać rentowność branży. Zwiększenie udziału przerabianego mleka w dużych proszkowniach oraz masłowniach może obniżać jednostkowe koszty przetwórstwa, generując większy zysk.

Rozwiązanie to oczywiście ma sens wyłącznie wtedy, kiedy z importowanego mleka wytworzy się produkty eksportowe, które natychmiast sprzedamy np. do Afryki czy Chin.

Jarosław Malczewski
Tytuł i śródtytuły pochodzą od redakcji
Zdjęcie: Unsplash

Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich – Związek Rewizyjny zwraca się do Pana Premiera o spowodowanie podjęcia kompleksowych działań w celu stabilizacji sytuacji na rynku skupu i przetwórstwa mleka.

W sytuacji wzrostu popytu i wzrostu cen na mleko surowe rośnie ilość „doraźnych” podmiotów skupujących mleko krowie surowe oraz skala ich działalności, która faktycznie „demoluje” rynek skupu mleka w Polsce (np. eksport nieprzetworzonego mleka surowego kosztem zmniejszenia ilości mleka dla potrzeb krajowych zakładów przetwórczych – dla celów produkcji wyrobów mleczarskich dla zaopatrzenia rynku krajowego i eksportu przetworzonych wyrobów mleczarskich).

Brak inwestowania w przetwórstwo mleka i długotrwałe powiązania z producentami mleka powoduje, że ww. nowe „doraźne” podmioty skupujące mają z reguły dużo niższe koszty stałe niż np. spółdzielnie mleczarskie, czy inne zakłady przetwórcze. Wobec powyższego „doraźne” podmioty skupowe mogą także doraźnie oferować znacznie wyższe ceny skupu mleka. Powoduje to szereg negatywnych konsekwencji dla podmiotów prowadzących działalność od wielu lat np. spółdzielni mleczarskich. Wszak spółdzielnie mleczarskie ponoszą z reguły duże koszty stałe, m.in. spłata kredytów na inwestycje unowocześniające przetwórstwo mleka w celu zapewnienia oczekiwań konsumentów oraz możliwości eksportu wyrobów mleczarskich na rynku UE i poza UE, a także koszty wieloletnich działań ukierunkowanych na zapewnienie stabilizacji zbytu mleka i zapewnienia dochodowości produkcji mleka dla zrzeszonych w nich członków – rolników, producentów mleka. Dzięki temu spółdzielnie oraz inne podmioty przetwarzające mleko zawierają z rolnikami długoterminowe umowy skupu mleka. Jednocześnie spółdzielnie mleczarskie, dla zapewnienia stabilizacji produkcji i zbytu mleka dla rolników, zostały faktycznie zmuszone do zawierania długookresowych umów sprzedaży wyrobów mleczarskich do dużych sieci handlowych (po stałych cenach). W tej sytuacji zakłady przetwórcze nie mogą uzyskać, w krótkim okresie, znacznego podwyższenia cen zbytu swoich wyrobów (szczególnie w sytuacji dominującej roli dużych sieci handlowych). Wobec powyższego, np. spółdzielnie mleczarskie nie mają możliwości, w krótkiej perspektywie, „ścigania” się w zakresie cen skupu mleka z „doraźnymi” podmiotami skupującymi mleko. Ta sytuacja zagraża stabilności produkcji mleka.

Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich pragnie zwrócić uwagę Pana Premiera na specyfikę produkcji mleka oraz rynku mleka:

• długi okres uruchomienia lub wzrostu produkcji mleka – okres ok. 2 lat (czas wyhodowania nowej krowy) nie licząc innych uwarunkowań i kosztów, np. budowa, modernizacja obór, inwestycje na modernizacje mleczarni, rozwój bazy paszowej, itp.
• szczególna „wrażliwość” mleka jako surowca – oczywisty fakt cyklicznej produkcji mleka (konieczność codziennego udoju mleka w określonych jednostkach czasu), bardzo krótki czas od pozyskania mleka do jego dostawy do mleczarni, konieczność zachowania odpowiedniego „reżimu” podczas pozyskania mleka i transportu do mleczarni, w tym zagadnienia przestrzegania rygoru sanitarnego i temperatur.

Zagrożenie utrzymywania się na rynku Polski w dłuższym okresie wspomnianych tendencji może doprowadzić do „zdemolowania” dotychczas stabilnego rynku mleka w Polsce... W pierwszej kolejności wpłynie to negatywnie na sytuację spółdzielni mleczarskich. Zmniejszenie skali skupu mleka, spowodowane działalnością „doraźnych” podmiotów skupujących zagraża realizacji długoterminowych umów np. z sieciami handlowymi a w konsekwencji grozi utratą płynności finansowej – groźba upadłości zagraża nie tylko podmiotom słabym ekonomicznie i produkcyjnie, ale także dużym spółdzielniom mleczarskim, o dotychczas stabilnym udziale na rynku, które posiadają wysokiej jakości wyroby oraz nowoczesny potencjał produkcyjny – ale które są „uzależnione” w znacznym zakresie długookresowymi umowami zbytu z dużymi sieciami handlowymi... Duże sieci handlowe (z reguły o zagranicznym kapitale właścicielskim) dążąc do maksymalizacji zysku nie godzą się na wzrosty cen w ramach obecnych umów handlowych, co w połączeniu z zagrożeniem bardzo wysokimi karami umownymi za brak wykonania dostaw w ramach tych umów (niekorzystnych dla spółdzielni w obecnych relacjach cenowych) faktycznie zagraża płynności finansowej spółdzielni mleczarskich.

Zwracamy się do Pana Premiera o podjęcie szybkich i skutecznych działań w celu zapewnienia faktycznych, realnych warunków konkurencji na rynku mleka w Polsce poprzez:

• weryfikację czy „doraźne” podmioty skupowe mleka spełniają wymogi prowadzenia przez nie skupu, transportu, przechowywania i zbytu mleka (zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym weterynaryjnymi i sanitarnymi),
• sprawdzenie przez KOWR czy nowo powstające podmioty skupujące wywiązują się wobec rolników z obowiązku zawierania pisemnych umów skupu mleka zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych,
• przeprowadzenie przez UOKiK kontroli czy ww. podmioty nie naruszają, w relacjach z rolnikami, postanowień ustawy z dnia 17.11. 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi,
• weryfikację czy nowo powstające podmioty skupowe mleka, korzystające z pomocy finansowej ze środków krajowych i UE, rzeczywiście powstają w celu zrzeszania się ich członków dla zapewnienia stabilizacji zbytu mleka czy też jedynie doraźnie wykorzystują obecne tendencje spekulacyjne na rynku mleka „przerzutowego”,
• uruchomienie doraźnego oraz długookresowego wsparcia ze środków krajowych, a także ze środków UE, w tym w ramach Krajowego Planu Odbudowy dla podmiotów przetwórstwa mleka, w szczególności dla spółdzielni mleczarskich, prowadzących dotychczas wieloletnią działalność zapewniającą polskim rolnikom – producentom mleka stabilizację i opłacalność zbytu mleka dla zapewnienia realnej konkurencji na rynku mleka, w celu zagwarantowania długookresowego rozwoju produkcji i przetwórstwa mleka w Polsce – gwarancji bezpieczeństwa żywnościowego.

Z poważaniem
Prezes Zarządu
Waldemar Broś

Do wiadomości:
Pan Henryk Kowalczyk
Wiceprezes Rady Ministrów
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Wynika to oczywiście z faktu, że równolegle obserwowano również wzrost wartości podstawowych masowych produktów eksportowych, tj. odtłuszczonego mleka w proszku i masła. Ceny co prawda nie wróciły jeszcze do poziomów sprzed 1,5 miesiąca, ale najważniejsze, że odnotowane wcześniej spadki były chwilowe.

Na polskim rynku widoczne są za to dwa trendy. Pierwszy z nich jest pozytywny, bo ma związek ze wzrostem popytu na podstawowe artykuły mleczarskie. Coraz liczniejsza grupa ludności z Ukrainy swoje potrzeby żywnościowe zaspokaja kupując produkty w Polsce. Drugi jest niestety negatywny i dotyczy spadającego zainteresowania produktami Premium bez GMO oraz ekologicznymi. Przyczynę tego zjawiska należy łączyć z na razie niesłabnącą inflacją, bo jak ceny rosną, to powoli zaczyna się liczyć każda złotówka pozostająca w portfelu. Procesy te, oby nietrwałe, zmieniają zachowania konsumenckie, co wobec również rosnących zobowiązań kredytowych jest oczywiste. Trudno się temu dziwić, skoro się słyszy, że w gospodarstwie domowym wielu młodych małżeństw jedno wynagrodzenie trafia do banku na spłatę raty kredytu hipotecznego za mieszkanie. Sytuacja ta pozwala wyciągnąć jednoznaczne wnioski. Wygląda na to, że rynek krajowy w zasadzie jest stabilny, bo spadek konsumpcji w jednej kategorii asortymentowej jest rekompensowany przez wzrost w drugiej.

Ceny artykułów mleczarskich wzrosły o 56%

Warto dodać, że w ciągu minionych dwóch lat artykuły mleczarskie na świecie podrożały aż o 56%. W tym okresie świat doświadczył wybuchu pandemii koronawirusa, a to z kolei spowodowało spadki cen wywołane pozrywanymi łańcuchami dostaw i perturbacjami eksportowymi.

Pozytywnym sygnałem jest za to utrzymanie trendu spadających kosztów produkcji w Unii Europejskiej. Zgodnie z danymi z Obserwatorium Rynku Mleka, działającym przy Komisji Europejskiej, koszty żywienia krów spadły o 1,6%, a energii o 1,1% w ciągu minionego miesiąca.

UOKiK bierze pod lupę sieci handlowe

Dobrą wiadomością dla branży jest tym razem uzasadniona aktywność Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), która wzięła na celownik dwie duże sieci handlowe, dostrzegając nieprawidłowości w ich praktykach. UOKiK w końcu zauważył, że na dostawców produktów rolno-spożywczych nakładane są drakońskie opłaty związane z logistyką i dystrybucją, przenosząc jednocześnie na rolników niemal całe ryzyko. Miejmy nadzieję, że Urząd rzetelnie prześwietli dotychczasowe modele umów, a ma do tego konkretne instrumenty prawne, bowiem kary mogą sięgnąć aż 3% wartości rocznego obrotu!

Postępowania takie jednak często toczą się latami, a wielkie korporacje wspierane przez znakomite kancelarie prawne doskonale sobie z tym radzą, przez co dochodzenie sprawiedliwości może się okazać utopijne. Należy jednak takie sprawy podnosić, również po to, by budować świadomość społeczną na ten temat, bo do mas trafiał w tych sprawach niejasny przekaz. Bowiem jak dotąd, wszelkie podwyżki cen tłumaczone były bardzo cynicznie – pazernością rolników, którzy w rzeczywistości dostawali za owoce swojej pracy ceny niebędące zwrotem włożonego trudu. Zaś całą śmietankę, jak dotąd, spijał handel. Warto również zadać pytanie, co dzieje się z tymi, wyegzekwowanymi karami. Może warto byłoby pomyśleć nad utworzeniem funduszu, z którego wspierana byłaby branża.

Takie środki są niezbędne w szczególności dla wyzyskiwanych małych i średnich mleczarni, które nie mając innego wyjścia przenoszą skutki tych praktyk właśnie na rolników. Pomoc celowa, będąca rzeczywistą rekompensatą za poniesiony trud i straty, byłaby rozwiązaniem idealnym. Gospodarzem takiego funduszu mógłby zostać Fundusz Promocji Mleka, który jest administrowany przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Wymaga to oczywiście nowelizacji ustawy z dnia 22 maja 2009 r. "o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych".

Jarosław Malczewski
Zdjęcie: Archiwum

Szczególnie przydaje się, gdy nie można otworzyć przykrywki wentyla pływakowego. Dzięki długiej rękojeści można dotrzeć do wszystkich zakamarków w tylnej części pływaka. Koszt „sprzętu” to niecałe 5 zł.

Jak informuje portal Wiadomości Handlowe, do polskich sklepów w pierwszej kolejności trafią sery mozzarella, mascarpone, ricotta, sery twarde, jogurty i probiotyki, jednakże asortyment oferowany przez Grupę Granarolo będzie na bieżąco dostosowywany do oczekiwań i potrzeb konsumentów. Co prawda, produkty spółdzielni są dostępne w Polsce od pewnego czasu pod markami własnymi, jednak dopiero teraz Granarolo wkroczy na polski rynek pod ze swoimi markowymi wyrobami.

– Nasze zainteresowanie polskim rynkiem jest bardzo duże ze względu na wiele czynników, ale w szczególności znamy zamiłowanie Polaków do włoskich produktów i kuchni włoskiej. Chcemy być partnerem referencyjnym polskich sieci w obszarze serów „made in Italy”, tak aby stać się jednym z liderów polskiego rynku, podobnie jak w całej Europie – mówi Marco Maira, kierownik sprzedaży Grupy Granarolo na Polskę, który przyznaje, że oferowane wyroby nie mają realnej konkurencji na polskim rynku, ponieważ oferowane przez spółdzielnię sery są produkowane we Włoszech, zgodnie z tradycyjnymi recepturami i z wykorzystaniem lokalnych składników.

Granarolo jest spółdzielnią należącą do 700 tworzących ją rolników, którzy rocznie dostarczają do niej około 850 tys. ton mleka. Surowiec przetwarzany jest w 21 fabrykach należących do spółdzielni. Roczny obrót wynosi 1,280 mld euro.

Oprac. kd 
fot. Unsplash

W minioną środę 27 kwietnia 2022 br w Brukseli odbyła się piąta edycja przyznania nagród European Awards for Cooperative Innovation organizowanym przez Copa-Cogeca. Inicjatywa ta ma na celu nagrodzenie innowacyjnych praktyk wprowadzanych w sektorach rolnictwa, żywności, rybołówstwa i leśnictwa na terenie Unii Europejskiej. Przyznane nagrody mają również na celu promowanie wymiany najlepszych praktyk i transferu wiedzy między europejskimi przedsiębiorstwami.

Nagrody przyznano w następujących kategoriach:

• Innowacyjny produkt,
• Identyfikowalność i informacje dla konsumentów,
• Zasoby naturalne i różnorodność biologiczna,
• Biogospodarka i cyrkularność,
• Wsparcie dla rolników-członków 
• Tworzenie wartości społecznej.

Dwie polskie spółdzielnie z nagrodami European Awards for Cooperative Innovation 

Wśród laureatów tegorocznej edycji znalazły się dwie polskie spółdzielnie mleczarskie. Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Piątnicy została wyróżniona w kategorii "Innowacyjny produkt" za wyjątkową waloryzację białka serwatkowego w formie świeżego koktajlu. Jest to obecnie jedyny taki produkt na polskim rynku. Nagrodę odebrał Wiceprezes OSM w Piątnicy - Łukasz Kalinowski.

Drugą polską spółdzielnią wyróżnioną w konkursie jest Spółdzielcza Mleczarnia Spomlek. Mleczarnia otrzymała wyróżnienie w kategorii "Tworzenie wartości społecznej" za wprowadzenie Funduszu Stabilizacji i Rozwoju. Nagrodę w imieniu spółdzielni odebrała Agnieszka Maliszewska - Dyrektor Biura Polskiej Izby Mleka oraz Wiceprezydent COGECA.

Podczas edycji 2020-21 główną uwagę skupiono na innowacjach opartych na idei zrównoważonego rozwoju. 

Oprac. Kamila Dłużewicz
fot. Polska Izba Mleka

Marka Valio będzie obecna w rosyjskich sklepach do wyczerpania opakowań. Velkom będzie mógł produkować i sprzedawać produkty pod markami nieobjętymi umową w okresie przejściowym, który może trwać do końca roku. Rosyjski oddział Valio odnotował sprzedaż w wysokości 85 milionów euro w roku 2020. Stanowi to blisko 5% globalnej sprzedaży koncernu w wysokości 1,8 miliarda euro.

Valio postanowił zakończyć działalność w Rosji 7 marca 2022 roku. Firma działa w Rosji od ponad 100 lat, ale w obecnych okolicznościach stwierdzono, że nie jest możliwa jej kontynuacja.

Valio LLC to rosyjski oddział Valio, który produkuje sery w fabryce w regionie moskiewskim, jak również w lokalnych zakładach partnerskich. Koncern rozpoczął produkcję preparatów dla niemowląt w zakładach Grupy Spółek Galactika w Gatczynie w obwodzie leningradzkim oraz produkcję produktów mlecznych w spółce zależnej Friesland Campina w regionie moskiewskim w 2020 roku.

Nabywca rosyjskiego oddziału Valio, firma Velkom jest jednym z największych producentów produktów mięsnych, głównie wędliniarskich, w Centralnym Okręgu Federalnym Rosji. Powstała w 1992 roku. Centrum produkcyjnym przedsiębiorstwa jest zakład przetwórstwa mięsnego Pavlovskaya Sloboda, położony w Istrinsky w regionie moskiewskim.

Artur Puławski

Na początku oświadczenia dyrektor naczelny Miles Hurrell powiedział, że priorytetem po rosyjskiej agresji wobec Ukrainy było zapewnienie bezpieczeństwa pracowników w Rosji.

- Po dokładnym rozważeniu konsekwencji dla naszych pracowników i naszych długoterminowych planów na rynku rosyjskim zamkniemy teraz nasze biuro w Moskwie, przenosząc naszych pracowników tam, gdzie to jest możliwe, i wycofamy się z naszego wspólnego przedsięwzięcia Unifood, – czytamy w komunikacie.

Jak podkreślił Miles Hurrel, popyt na produkty mleczne z Nowej Zelandii teraz jest wysoki, co pozwoli firmie przenieść swoje produkty na inne rynki.

Fonterra eksportuje niewielką liczbę produktów do Rosji, a głównie masło. Roczny udział Rosji w eksporcie stanowi około 1%, czyli około 240 mln dolarów.

Oprac. mkh
Zdjęcie: Pixabay

„Rynek spotowy działający na platformie handlowej daje producentom mleka większy wybór, komu sprzedać swoje mleko. Zapewnia to większą przejrzystość cen w przemyśle mleczarskim i oznacza, że ​​rolnicy mogą ustalać ceny mleka w dłuższej perspektywie” – powiedział australijski minister rolnictwa David Littleproud.

Zdrowa konkurencja i bardziej sprawiedliwe warunki w łańcuchu dostaw

Minister przypomniał, że w 2019 r. rząd przeznaczył około 560 000 dolarów na opracowanie nowych koncepcji marketingowych dla mleka i jego przetworów. Środki miały wspomóc lepszą promocję, zdrową konkurencję między producentami i bardziej sprawiedliwe warunki w łańcuchu dostaw. – Dzisiaj widzimy pomyślny wynik rządowych dotacji – powiedział Littleproud.

Według prezesa ADF, Ricka Gladigau, rynek kasowy oznacza przełom w transparentności cen mleka. –  AMPI poprawi zarządzanie ryzykiem w całym łańcuchu dostaw dzięki ustalaniu cen od klienta, przez przetwórcę, do rolnika, zapewniając możliwość blokowania marż w całym łańcuchu. Lepsze zarządzanie marżą i ryzykiem umożliwia lepsze planowanie, co z kolei napędza inwestycje i wzrost w całym łańcuchu dostaw. Więcej inwestycji w łańcuch dostaw oznacza silną branżę mleczarską – przyznaje Ricka Gladigau.

Przestarzałe i nieegzekwowane przepisy dotyczące transportu zwierząt

Francuzi nie do końca się zgadzają, produkując słynny Gruyère również na francuskiej ziemi. Co prawda jest to ser o innym wyglądzie i smaku niż wersja szwajcarska, ale wciąż nazywa się Gruyère. A gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta.

W spór szwajcarsko-francuski wkroczył kolejny przeciwnik – USA, produkując Gruyère u siebie. Dziesięciolecia importu, produkcji i sprzedaży Gruyère osłabiły nazwę sera i uczyniły ją ogólną – tak tłumaczą to Amerykanie, zupełnie nie kojarząc nazwy sera Gruyère z jego historią i pochodzeniem.

Artur Puławski
Zdjęcie: Unsplash

17- letnia krowa Deri rasy holsztyńsko-fryzyjskiej z farmy Grünefeld w Dolnej Saksonii pobiła nowy rekord i tym samym wyprzedziła życiowy rekord koleżanki z tej samej obory - Doriny (191 899 kg mleka).

Farma, na której jest utrzymywana Deri, jest jedną z najlepszych w swoim rejonie, a jej właściciele zostali wyróżnieni Nagrodą Państwową Ministerstwa Rolnictwa Dolnej Saksonii. Dobrostan zwierząt i zapewnienie komfortu utrzymywanym krowom to główne priorytety, którymi w swojej hodowli kieruje się rodzina Grünefeld, za co krowy odwdzięczają się długowiecznością, dobrą kondycją i wysoką mlecznością.

Po Carlottcie (2018) i Dianie (2019), Deri jest już trzecią krową, która przekroczyła barierę 200 000 kg mleka w Niemczech i pierwszą w Dolnej Saksonii.

Oprac. Kamila Dłużewicz
Zdj. poglądowe: Pixabay

Nabiał lepszy niż tabletki

Intensywna hodowla wiąże się z niższymi kosztami środowiskowymi

Kwota ma zostać przeznaczona na wdrażanie nowych strategii – w obszarach zrównoważonego rozwoju, cyfryzacji, nowych technologii produkcji i rozwoju produktów. Celem jest m.in. wzrost marki o 3–4% rocznie.

Wśród wyzwań jest redukcja emisji gazów cieplarnianych o 63% zamiast dotychczasowych 30% do 2030 roku. W tym celu spółdzielnia chce przyspieszyć przejście na zieloną energię elektryczną (flota bez paliw kopalnych), wprowadzić wszystkie opakowania recyklingowe, a tworzywa sztuczne zastąpić opakowaniami opartymi na włóknach.

Artur Puławski
Zdjęcie: Unsplash

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 6/2021 na str. 5. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie:  Zamów prenumeratę.

Niemieckie "super mleko" zostało opatentowane

Średnia cena skupu mleka w grudniu 2021 roku wyniosła 184,13 zł/hl i jest najwyższą do tej pory wypłaconą dostawcom mleka. Jest to więcej o 6% w porównaniu do listopada, kiedy to średnia cena wynosiła 173,64 zł/hl. W odniesieniu do grudnia 2020 roku cena mleka surowego dostarczanego do mleczarni wzrosła o ponad 20%.

W woj. lubelskim cena mleka przekroczyła 2 zł za litr!

Najwyższą cenę mleka odnotowano w województwie lubelskim. Wyniosła ona 200,79 zł/hl. Kolejnymi były województwa warmińsko-mazurskie (189,26 zł/l) i lubuskie (188,91 zł/hl). Charakteryzujące się największą produkcją województwo podlaskie zajęło czwartą pozycję z ceną 179,23 zł/hl.
Najniższe ceny wypłacano w województwach kujawsko – pomorskim (177,94 zł/l), łódzkim (164,07 zł/hl) i małopolskim (157,13 zł/hl).

Artur Puławski
Fot. pixabay

Deklaracja ALDI to następstwo posunięć innych sieci handlowych. Podobne zamiary ogłosiła już EDEKA, będąca właścicielem sieci sklepów Netto. Jeszcze pod koniec ubiegłego roku podobne deklaracje ogłosiły również REWE i LIDL.

Większość niemieckich detalistów już na części produktów stosuje system HALTUNGSFORM. Jest to czterostopniowa skala, gdzie ocena 4 oznacza najwyższy poziom dobrostanu w gospodarstwie rolnym. Aby go osiągnąć należy spełnić serię warunków dotyczących bytowania zwierząt w gospodarstwie rolnym. Wśród nich znajdują się między innymi stosowanie paszy niemodyfikowanej genetycznie, która w co najmniej 60% powinna być wytworzona w gospodarstwie producenta rolnego. Wymogiem jest również wypasanie zwierząt przez nie mniej niż 6 godzin dziennie przez minimum 160 dni w roku.

Większość sieci handlowych bierze pod uwagę dobrostan krów

Większość niemieckich sieci detalicznych już jest partnerami Haltungsform. W programie obecnie biorą udział:

• Aldi,
• Bunting,
• Edeka,
• Kaufland,
• Lidl,
• Netto,
• Penny
• i Rewe.

W Lidlu co czwarte mleko pochodzi z gospodarstw o wysokim poziomie dobrostanu krów

Każdy z nich deklaruje również zwiększenie w ofercie udziału mleka otrzymującego oceny dobrostanu na poziomie 3 i 4. Wymieniony Lidl już dziś sprzedaje 25% mleka pochodzącego z hodowli ocenianych na poziomie 3 lub 4. Do końca roku 2023 ma zamiar zwiększyć ten udział do 40%.

Z kolei szefostwo sieci EDEKA deklaruje całkowite wykluczenie ze sprzedaży nabiału o najniższym poziomie dobrostanu w ciągu roku 2022. Jak na razie w polskich sklepach nie widać tak odważnych ruchów względem producentów mleka. Niemniej można się ich spodziewać już w najbliższym czasie.

Artur Puławski
Fot. Pixabay

Skąd tak szybkie podwyżki cen żywności?

Wzrost cen energii, paliw oraz surowców to tylko niektóre czynniki, które napędzają sklepową drożyznę. Jak zauważył Andrzej Gantner, dyrektor generalny i wiceprezes Polskiej Federacji Producentów Żywności, przy niskiej marżowości, która cechuje produkty spożywcze, wzrost cen na całym łańcuchu dostaw nie jest możliwy do zamortyzowania i musi przekładać się na ceny żywności.

– Ceny żywności rosną szybko, ponieważ bardzo szybko rosną koszty jej wytworzenia, przede wszystkim energii, niektórych surowców, dodatkowo mamy bardzo duży wzrost kosztów pracy. Mamy jeszcze podatki wpływające na wzrost cen, chociażby podatek handlowy czy cukrowy, który bardzo gwałtownie podniósł ceny napojów – mówi Andrzej Gantner w wywiadzie dla agencji informacyjnej Newseria Biznes.

Czek nas dwucyfrowa inflacja?

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, grudniowa inflacja wyniosła 8,6%. Należy jednak pamiętać, że jest to średnia i praktycznie większość z nas doświadczyła już dwucyfrowej inflacji na takie produkty spożywcze jak mięso drobiowe (wzrost o 30,1%), wołowina (wzrost o 19%), cukier (wzrost 22%) czy pieczywo (14,3% wzrost). Całościowo inflacja w ujęciu średniorocznym wyniosła 5,1% w 2021 roku.

– Najgorsze zobaczymy za chwilę, ponieważ do tej pory widzieliśmy głównie inflację handlową. Ceny rosły z powodu podejścia handlu, który zresztą też ma zwiększone koszty. Natomiast z dużym prawdopodobieństwem w I kwartale tego roku zobaczymy już efekt podwyżek producenckich – zauważa Andrzej Gantner. – Raczej będziemy mówili o dwucyfrowych wzrostach niż jednocyfrowych – podsumowuje.

Zerowy VAT nie jest wstanie uchronić Polaków przed tak wysoką inflacją, podobnie jak ceny regulowane

Czy obniżka VAT-u do zera obejmująca produkty spożywcze z 5% VAT-em jest w stanie jakkolwiek wpłynąć na budżety polskich rodzin? Zdaniem ekonomistów przy tak dynamicznym wzroście cen, ustawowa obniżka będzie niestety niezauważalna dla konsumenta.

W trakcie ostatniego posiedzenia Komisji najwięcej środków uzyskała Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka. Jest to kwota 2 769 910 zł. Ich znacząca część zostanie przeznaczona na wystawy i targi. Łącznie na tego rodzaju wydarzenia postanowiono przeznaczyć 1 945 910 zł. Największe finansowanie otrzymały: XI Ogólnopolska Wystawa Bydła Hodowlanego (400 000 zł) i XXVIII Regionalna Wystawa Zwierząt Hodowlanych w Szepietowie (200 000 zł). Inne wystawy i targi postanowiono dofinansować kwotami od 29 000 zł (X Lubuska Wystawa Bydła Hodowlanego) do 119 500 zł (Śląska Wystawa Bydła Hodowlanego). Mniejsza lub większa kwota z Funduszu Promocji Mleka trafi do organizatorów wystaw hodowlanych odbywających się w większości województw. Zadanie „Mlekoś odkrywa smaki” otrzymało wsparcie w kwocie 200 000 zł. Odbywać ma się w czterech lokalizacjach: Szepietowo, Kamień Pomorski, Szczyrzyc i Minikowo. Polega ono na organizacji stref dla najmłodszych, w których prowadzone będą działania edukacyjne mające budować zdrowe nawyki żywieniowe. Federacja uzyskała 30 000 zł na opracowanie graficzne i wydruk kalendarza, który ma promować spożycie mleka wśród dzieci. 

Wsparcie uzyskała również prowadzona wcześniej w trakcie pandemii akcja. „Dziękujemy, że pijecie mleko” (120 000 zł). Kwotę 20 000 zł Federacja przeznaczy na prezentacje bydła mlecznego podczas jednej z największych imprez rolniczych, a mianowicie Agro Show. Szkolenia dedykowane sektorowi mleczarskiemu kryjące się pod zadaniem Ogólnopolska Szkoła Młodych Hodowców otrzymały wsparcie w wysokości 100 000 zł. Z kolei kwota 118 000 zł będzie przeznaczona na inny cykl szkoleń, czyli: Wysoka wydajność i dobra płodność – czy to jest możliwe? Identyczne kwoty Komisja postanowiła przeznaczyć na dofinansowanie IV Forum Genetycznego i cykl szkoleń: Od pola do stołu paszowego. Podsumowując, do tej pory Federacja uzyskała 3,08 miliona złotych na zadania do realizacji w roku 2022. Jest to wartość stanowiąca jedną czwartą funduszu.

Ile środków dla Polskiej Izby Mleka i innych organizacji?

Podczas ostatniego posiedzenia Komisji Zarządzającej Polskiej Izbie Mleka przyznano 213 339 zł. Środki te będą przeznaczone na udział w spotkaniach międzynarodowych (66 339 zł) oraz organizację XV Rankingu Spółdzielni Mleczarskich (147 000 zł).

Wsparcie otrzymały również trzy organizacje nieposiadające swojego przedstawiciela w Komisji Zarządzającej. Warsztaty kulinarne oraz konkurs dla uczniów szkół gastronomicznych z całej Polski ma być zorganizowany przez Związek Zawodowy Rolników Ojczyzna. Został on dofinansowany kwotą 406 344,03 zł. Polski Związek Hodowców Bydła Simentalskiego otrzymał 148 000 zł, na organizację XVII Krajowej Wystawy Bydła Simentalskiego i opłacenie składek w organizacjach stowarzyszających hodowców tej rasy. Krajowe Stowarzyszenie Mleczarzy otrzymało wsparcie dotyczące czterech zadań na łączną kwotę 448 980 zł. Są to: organizacja konkursu Innowacje Techniczne i Technologiczne w Mleczarstwie, przeprowadzenie akcji informacyjno-promocyjnej mleka i jego przetworów, Krajowa Ocena Przetworów Mlecznych i przygotowanie seminarium podczas XV Euroforum Polskiego Mleczarstwa.

Polska Ekologia jako pierwsza wykorzystuje środki z różnych funduszy

Z planów finansowych poszczególnych wynika, że najszerzej zakrojone działania promocyjne spośród wszystkich organizacji mających przedstawicieli w Funduszach Promocji, ma zamiar prowadzić Ogólnopolskie Stowarzyszenie Przetwórców i Producentów Produktów Ekologicznych Polska Ekologia. Podczas ostatniego posiedzenia komisji otrzymała ona zaledwie 262 682,30 zł. Będą one jednak przeznaczone na działania finansowane z kilku funduszy promocji. Co więcej, mają one być częścią wkładu własnego do kampanii informacyjnych współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Jedna z nich to EUOrganicschool, która ma być realizowana w Polsce i Rumunii. Jej całkowity budżet jest planowany na 9,5 mln zł. Drugą jest THAT’S Organic, kierowana na rynek Chin i Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Działania polegające na traktowaniu środków z funduszu promocji jako elementu większej kampanii promocyjnej są od lat dozwolone w przepisach regulujących ich działanie. W przypadku Funduszu Promocji Mleka miały miejsce zadania realizowane wspólnie poprzez kilka organizacji. Przykładem była współpraca Polskiej Izby Mleka z Polską Federacją Hodowców Bydła i Producentów Mleka lub Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich z NSZZ Rolników Indywidualnych Solidarność i Polskim Związkiem Zawodowym Rolników. 

Jednak to Polska Ekologia jako pierwsza wykorzystuje środki z różnych funduszy. O celowości takich działań członkowie organizacji mleczarskich wspominają już od dawna. Tym bardziej, że spożywanie produktów odzwierzęcych znajduje się pod coraz większym obstrzałem, a działania typowo wizerunkowe byłyby jak najbardziej na miejscu. Wystarczy zestawić kwoty podejmowanych działań. Mniejszy z realizowanych przez Polską Ekologię projektów promocyjnych jest wartościowo większy niż niektóre fundusze promocji. Drugi blisko dwukrotnie większy niż cały Fundusz Promocji Mleka.

Ilość środków rozdysponowanych z funduszu promocji mleka na rok 2022 wynosi 9 315 505,67 zł

Jak do tej pory największa pula środków wędruje do Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka (3 mln zł) i Polskiej Izby Mleka (2,74 mln zł). Z kolei najmniejsza pula spośród organizacji posiadających swojego reprezentanta w Komisji Zarządzającej trafiła do Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich (166,3 tys. zł). Maksymalnie mógłby on jeszcze uzyskać z funduszu – przy obecnym planie finansowym oraz założeniu, że inne organizacje nie będą wnioskować o jakiekolwiek inne działania – 2,7 mln zł. Warto przypomnieć, że Związek w latach ubiegłych był jednym z największych beneficjentów środków funduszu. Przypominamy jednocześnie, że jest to największa organizacja rolników spółdzielców, zrzeszająca większość spółdzielni mleczarskich w kraju. Tak niski poziom uzyskanego dotychczas finansowania powinien być tematem do dyskusji Rady Związku, a w szczególności jej przewodniczącego dr. inż. Szczepana Szumowskiego. Związkowi udało się zorganizować kilka ciekawych kampanii promocyjnych, które dotarły do szerokiego grona odbiorców. Za przykład może posłużyć kampania,,MLEKO Dobry Wybór”, która jest realizowana między innymi za pośrednictwem Telewizji Publicznej i stanowi jedną z ciekawszych pozycji zrealizowanych przy wsparciu Funduszu Promocji.

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 01/2022 na str. 69. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR:  Zamów prenumeratę.

Zgodnie z deklaracją rządu, zerowy VAT może wejść w życie już od 1 lutego. Obniżka obejmować będzie te produkty, na które obecnie nałożony jest 5% VAT, czyli większość produktów spożywczych. Są to między innymi takie produkty jak pieczywo, warzywa, owoce, mięso, ryby a także produkty mleczarskie czy soki i mleka roślinne. 

Obniżenie podatku VAT do zera ma być jednym z mechanizmów tarczy antyinflacyjnej, która ma za zadanie zahamować obniżkę wartości złotówki. Obecnie inflacja wynosi już 8,6%.

Zerowa stawka VAT ma być czasowa

Jak doprecyzował wiceminister finansów Piotr Patkowski, obniżenie podatku VAT na produkty spożywcze zostanie wprowadzone na okres 5-6 miesięcy. Zerowa stawka VAT objęłaby także energię elektryczną, energię cieplną i gaz ziemny.

Oprac. Kamila Dłużewicz
Zdjęcie: Unsplash

Podczas ostatniego notowania GDT indeks cenowy wyniósł -1,5%. Poprzednio ujemny wynik wystąpił podczas aukcji, która odbywała się 3 sierpnia. Wynosił wtedy -1%. Podczas ostatniego wydarzenia nie oferowano proszkowanej maślanki i serwatki w proszku.

Wzrosły natomiast ceny bezwodnego tłuszczu mlecznego i masła. Odpowiednio o 0,9 i 1%. Z kolei cena sera cheddar była wyższa o 0,5%. Laktozę sprzedawano o 3,7% drożej. Odtłuszczone mleko w proszku kupowano za ceny o 3,7% wyższe niż podczas ostatniej aukcji.

Taniej pełne mleko w proszku 

Spadek, z którego wynika ujemny indeks cenowy dotyczy przede wszystkim pełnego mleka w proszku. Staniało ono o 3,3%. Należy jednak wziąć pod uwagę, że jego cena podczas aukcji była o 561 dolarów amerykańskich niż w styczniu 2021 roku.

Ceny pełnego mleka w proszku osiągane podczas aukcji odbywające się od połowy lutego 2021 roku należały do najwyższych w historii funkcjonowania nowozelandzkiej giełdy. Każdorazowo w tym okresie przekraczały one 3 500 USD/t. Podczas notowania w dniu 2 marca 2021 produkt ten sprzedawany był w historycznie najwyższej cenie, która wynosiła 4 364 USD/t.

Rekordowe ceny mleka w Nowej Zelandii

Ostatnie dane z regionu Oceanii (10.12.2021) wskazują na pierwszy od trzech miesięcy spadek cen masła. Zmniejszyły się one o 4,44%. Pierwszy raz od września zmniejszyły się również ceny serów, które były o 0,8% niższe. Niemniej nadal rośnie wartość sprzedaży pozostałych produktów.

Jedne z najwyższych w historii poziomów osiągają również ceny w skupie. W październiku 2021 nowozelandzka Fonterra płaciła swoim dostawcom o 39,53% więcej niż w analogicznym miesiącu roku ubiegłego. Średnia cena skupu w wymienionej mleczarni wynosiła 40,66 EURO za 100 kg mleka.

Artur Puławski

O rekompensatę mogli ubiegać się dostawcy, którzy nie otrzymali zapłaty w latach 2018 – 2020 z tytułu mleka sprzedanego podmiotowi skupowemu. Przyczyną nieuregulowania płatności miała być upadłość firmy skupującej surowiec. W tym okresie doszło do trzech upadłości znaczących na rynku firm mleczarskich. Mianowicie Bielmleku w Bielsku Podlaskim, Spółdzielni Mleczarskiej ROTR w Rypinie i Spółdzielni Mleczarskiej OZO w Ozorkowie. Dostawcy dwóch z tych przedsiębiorstw mogli na postawie rozporządzenia zmieniającego zakres zadań ARiRM ubiegać się o rekompensaty za dostarczone mleko. Kolejne rozporządzenie uwzględniające upadłości w roku 2018 dało możliwość skorzystania z pomocy również dostawcom rypińskiej spółdzielni. W praktyce kolejne z wydanych rozporządzeń było wygospodarowaniem środków pieniężnych, które trafić miały właśnie do nich.

Jak wysokie wsparcie?

W wydanym rozporządzeniu nie określono konkretnej kwoty jaka mogłaby przysługiwać dostawcy. Określono natomiast warunki, które ograniczały wysokość pomocy. Nie mogła ona przekroczyć kwoty utraconego dochodu z tytułu sprzedaży mleka w roku, w którym producent rolny nie otrzymał płatności od podmiotu skupowego. Wartość ta była obliczana jako różnica pomiędzy iloczynem sprzedanych litrów mleka i jego średniej ceny, a iloczynem litrów i ich ceny sprzedanych w:

• kolejnych trzech latach poprzedzających sprzedaż
• trzech z pięciu lat poprzedzających sprzedaż z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wartości utraconego dochodu.

Wysokość pomocy nie mogła również przekroczyć 80% kwoty wynikającej z dokumentacji potwierdzającej sprzedaż mleka z gospodarstwa do podmiotu skupowego.

Ile budżet może przeznaczyć na pomoc producentom mleka?

Założona kwota pomocy dostawcom to 12,5 miliona złotych. W przypadku jej przekroczenia do obliczenia wysokości wsparcia zostanie użyty współczynnik korygujący. Stanowić ma on kwotę ilorazu 12,5 mln złotych i kwoty stanowiącej zapotrzebowanie na pomoc obliczonych na podstawie danych wynikających ze złożonych wniosków. Informacje te obecnie wchodzą w etap weryfikacji, a o szczegółach ARiMR poinformuje w ciągu kilku tygodni. Można wywnioskować, że cześć byłych dostawców zrezygnowała z ubiegania się o rekompensaty. W roku upadłości spółdzielnia mleczarska ROTR liczyła ponad 800 członków. Część rolników miała problemy ze skompletowaniem dokumentacji. W wielu przypadkach ma być ona jeszcze uzupełniana.

Artur Puławski

Przetarg dotyczy sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa obejmującej zakład mleczarski zlokalizowany w Bielsku Podlaskim. Majątek wyceniony na 140 milionów złotych stanowią nieruchomości o powierzchni 7,9 ha wraz z budynkami i budowlami, ruchomości stanowiące wyposażenie zakładu oraz wartości niematerialne i prawne w postaci znaków towarowych, domen i oprogramowania.

Pisemne oferty zakupu należy składać do godziny 14 dnia 17 grudnia w kancelarii notarialnej wskazanej przez syndyka.

Na sprzedaż również zakład obróbki drewna

Do przetargu wystawiono również cześć bielskiej spółdzielni, którą jest zakład przetwórstwa drewna w Hajnówce. Cena wywoławcza zorganizowanej części przedsiębiorstwa została oszacowana na 2 647 200 zł.

W skład obiektu wchodzą nieruchomości w postaci prawa wieczystego użytkowania gruntów, prawo własności budynków i budowli oraz ruchomości w postaci środków trwałych, wyposażenia i materiałów. Oferty na zakup zakładu należy składać w siedzibie upadłej spółdzielni.

Sprzedaż po raz kolejny

Jest to kolejna próba sprzedaży majątku spółdzielni. Poprzednio wolę zakupu przedsiębiorstwa wyrażała Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Piątnicy oraz spółka Laktopol, będący jej dzierżawcą.  

Artur Puławski

Rosyjskie władze ustawicznie podejmują działania polegające na niszczeniu żywności, która nie powinna trafić na rynek w wyniku nałożenia sankcji. Obowiązują one od 2014 roku, będąc odpowiedzią na obostrzenia nałożone po aneksji Krymu przez Federację Rosyjską.

Rok później prezydent Rosji wydał dekret o pozbyciu się całej żywności nielegalnie importowanej z państw objętych sankcjami. Od sierpnia 2015 roku nadzór fitosanitarny regularnie organizuje niszczenie zarekwirowanej żywności, pochodzącej głównie z państw unijnych.

Rosja stawia na krajową produkcję żywności

W ubiegłym roku został ujawniony raport rządowy mówiący o tak zwanej ,,produkcji zastępczej’’. Zakładano, że nałożone na Stany Zjednoczone i unię Europejska sankcje stworzą lukę rynkową. Miałyby one zaktywizować lokalnych producentów do jej zapełnienia.

Według danych przedstawionych w raporcie plan został zrealizowany tylko częściowo. Zakładano spadek importu mięsa o 70%. Faktycznie wyniósł on 60%. Najdalej od oczekiwań był spadek importu warzyw, zakładany na poziomie 76%. Zmniejszył się on jedynie o 2,9%. Większość produktów z Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych trafia poprzez kraje trzecie. Jednymi z najczęstszych państw pośredniczących w handlu są Serbia, Ekwador czy Chile.

Artur Puławski
Fot. Pixabay

Sektor mleczarski ma być neutralny pod kątem CO2  

Przedstawiciele sektora oświadczyli, że brytyjskie mleczarstwo ma zamiar osiągnąć zerową emisję dwutlenku węgla do roku 2050.

Według raportu emisja gazów cieplarnianych przez rolnictwo stanowi 10% brytyjskiej emisji ogółem. W tym udział producentów i przetwórców mleka stanowi niecałe 3%. Jest to niewiele w porównaniu do transportu odpowiadającego za 27% emisji, energetyki (21%), czy mieszkalnictwa (15%).

Organizacja ma zamiar określić poziom emisji dla brytyjskiego mleczarstwa oraz metodykę jego pomiaru. Jednocześnie podczas konferencji przedstawiono propozycje wskaźników związanych z efektywnością redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Ile metanu emituje brytyjskie mleczartswo?

W trakcie prezentacji padły stwierdzenia, że produkcja nabiału w skali globalnej odpowiada za 3,4% emisji gazów cieplarnianych. W przypadku brytyjskiej produkcji mleka ślad węglowy został oszacowany na 1,25 kg CO2 na litr. Jest to zaledwie 43% średniej światowej.  W tym największy udział mają emisja z fermentacji jelitowej (45%) i paszy (28%). Wszystkie kolejne procesy w gospodarstwie rolnym odpowiadają za zaledwie 27%. W tym 11% jest związane z użytkowaniem nawozów. Podkreślono również, że brytyjscy producenci mleka podjęli znaczny wysiłek, który już skutkował obniżeniem emisji.

Przewodniczący Rady Mleczarskiej NFU poinformował, że reprezentowana przez niego organizacja jest zaangażowana w liczne inicjatywy wpływające na zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, z jednoczesnym zwiększeniem wydajności produkcji.

100 państw chce ograniczyć emisję metanu o 30 procent 

Podczas tego samego wydarzenia ogłoszono Global Methane Pledge, czyli inicjatywę mająca na celu zmniejszenie emisji metanu przez jego sygnatariuszy. Ma ona wynosić 30% do roku 2030. Do inicjatywy przyłączyło się 100 państw. Wśród nich nie ma Polski.

W związku z tym, do podjęcia natychmiastowych działań zachęca Nigel Miller, będący przewodniczącym grupy do spraw Zdrowia i Dobrostanu Przeżuwaczy oraz były prezes NFU (jedna z najistotniejszych brytyjskich organizacji rolnych). Stwierdził, że produkcja nabiału, wołowiny i owiec jest już na celowniku w związku z emisją metanu. Jednak cel redukcji o 30% jest według niego całkiem możliwy do osiągnięcia.

Należy jednak podejmować niezwłocznie działania w celu poprawy zdrowotności stad oraz zwiększenia ich długowieczności. Tym bardziej, że brytyjska Komisja do spraw Zmian Klimatu zadeklarowała, że zmniejszenie spożycia mięsa czerwonego i nabiału o 20%, jest częścią planu osiągniecia neutralności klimatycznej przez Wielką Brytanię.

Czy ceny mleka wzrosną? Apelują o to szkockie organizacje

Jednocześnie szkocki oddział NFU, do którego należy również Nigel Miller, wzywa do podwyżek cen za mleko. Apel skierowany jest do wszystkich uczestników łańcucha dostaw związanego z produkcją i przetwórstwem mleka.

Szkockie gospodarstwa w okresie zimowym produkują znacznie mniej mleka. W związku z tym istotnie maleją przychody z jego sprzedaży. Jednocześnie producentów dotyka ogromy wzrost kosztów prowadzenia działalności. Z tego powodu apele zwolenników redukcji spożycia mleka czy wołowiny, wydają się bez jakiejkolwiek interwencji wchodzić w życie. Jeszcze kilka lat temu Wielka Brytania mogła poszczycić się 12 tys. gospodarstw ukierunkowanych na produkcję mleka. Wytwarzano w nich blisko 15 miliardów litrów mleka rocznie. Według październikowych danych, pozostało ich zaledwie 8 000, przy czym 310 z nich zrezygnowało z produkcji w ciągu ostatniego roku.

Wzrost cen nie oznacza poprawy opłacalności produkcji mleka

We wrześniu bieżącego roku średnia cena litra mleka w Wielkiej Brytanii wynosiła 31,72 pensa, czyli 1,72 zł. Było to 1,4% więcej w porównaniu do poprzedniego miesiąca. Przez lata tylko pojedyncze firmy mleczne na Wyspach Braytyjskich były w stanie płacić dostawcom na zbliżonym poziomie. Cena w wysokości 30 pensów była sufitem nie do przebicia. W ciągu zaledwie kilku miesięcy stała się standardem.

Tak jak w Polsce znacznie zdrożało tam tak zwane mleko przerzutowe. Od lipca jego cena utrzymuje się powyżej 30 pensów. Natomiast według danych gromadzonych przez brytyjskie związki i organizacje rolne, z końcem października przekroczyła 40 pensów za litr (2,17 zł).

Artur Puławski

Od 2011 roku do tego kraju nie można eksportować serów wytworzonych z użyciem podpuszczki zwierzęcej. Ponadto, aby wyeksportować do Indii produkty mleczarskie, należy przedłożyć zaświadczenie, że zwierzęta, od których pozyskano mleko do wytworzenia produktu nie były karmione paszami zawierającymi ekstrakty pochodzenia zwierzęcego. Z tej przyczyny od lat trwają rozmowy pomiędzy Stanami Zjednoczonymi dotyczące poluzowania wymogów związanych z dostępem do tamtejszego rynku. Indie obok Kanady to jedno z państw najbardziej obwarowanych obostrzeniami dotyczącymi przywozu produktów mleczarskich. Eksport mleka w proszku, jogurtów czy masła obarczony jest ogromnymi cłami. Tamtejszy rynek można uznać za samowystarczalny. Niewiele importuje, jak również eksportuje.

Indie - drugi po USA największy producent mleka krowiego na świecie

Jednocześnie Indie są największym producentem oraz konsumentem mleka na świecie. Nie powinno to dziwić, ponieważ są drugim państwem świata co do liczby ludności. Według przeprowadzonego w roku 2019 spisu zwierząt gospodarskich, pogłowie bydła w tym państwie to 300 milionów. Sama jego struktura jest wyjątkowo zróżnicowana. W tym kraju spożywa się duże ilości mleka bawolego i koziego. Liczba tych drugich wynosi 120 milionów. Produkcja mleka pozyskanego od wszystkich gatunków zwierząt wynosi blisko 187 milionów ton. Są więc zdecydowanie numerem jeden, jeśli chodzi o produkcję. Jednak, jeżeli weźmie się pod uwagę ilość produkowanego mleka krowiego, to w tej kategorii zajmują drugą pozycję na świecie. Ilość mleka krowiego produkowanego w Indiach wynosi 60 milionów ton. Pierwsze miejsce pod tym względem zajmują Stany Zjednoczone, w których wytwarza się go 91 milionów ton.

Wyjątkowy status krowy w hinduizmie

Przyczyną tego stanu jest specyficzny status krowy w hinduizmie, będącym dominującą religią w tym państwie. Każdy z nas zna popularne określenie: święta krowa. Nie jest to przekłamanie. Faktycznie są one uznawane za święte. Są uważane za zwierzęta „czyste’’, w przeciwieństwie do popularnego bawoła wodnego. Dlatego też indyjska konsumpcja w znacznym stopniu opiera się na mleku bawolim. Stanowi ono tam blisko połowę produkcji. W hodowli nadal dominują rasy rodzime. Jednak stan ten się zmienia. Coraz więcej sztuk bydła stanowią krzyżówki oraz zalecane przez urzędy i organizacje rasy bydła. Najbardziej preferowaną jest rasa jersey. W wyniku tych działań produkcja mleka w Indiach wzrasta sukcesywnie od połowy lat osiemdziesiątych. W ostatnim czasie wyjątkowo szybko, w szczególności jeśli chodzi o mleko krowie. Jest ono również od lat promowane ze względu na większe niż bawole wartości prozdrowotne.

Jakie produkty mleczarskie są najczęściej kupowane w Indiach?

Najpopularniejsze w Indiach produkty to ghee, będące rodzajem masła klarowanego oraz mleko spożywcze. Spożycie tego drugiego w roku 2018 wynosiło 67,7 mln ton rocznie, a przyrost jego spożycia we wcześniejszych latach wynosił od 6 do 7 mln ton rocznie. Obywatele Indii kupują go coraz więcej ze względu na bezpieczeństwo. Wcześniej i z dość dużym do dziś udziałem spożywano mleko prosto od krowy. Jednak ze względu na warunki sanitarne i ciepły klimat traci ono wśród hindusów.

Liderzy branży mleczarskiej w Indiach

Wobec tego czy w Indiach istnieje zorganizowany przemysł mleczarski? Owszem tak. Rodzi się on bardzo powoli, jednak można już mówić o lokalnych liderach w tej branży. Największym przedsiębiorstwem jest Amul. To firma powstała w 1946 roku. Jest ona spółdzielnią mleczarską zrzeszającą 3,6 miliona członków. Jej sprzedaż w roku 2020 wyniosła 386 miliardów rupii indyjskich, co stanowi równowartość 5,4 miliarda dolarów. Sukces spółdzielni polegał na fakcie, że oprócz organizacji skupu i przetwórstwa tworzyła ona równolegle własną sieć dystrybucji. Poza tym jak wiele firm funkcjonujących w tym obszarze geograficznym znaczącym skokiem było wdrożenie w niej produkcji mleka UHT. Zarządzający spółdzielnią szacują, że sprzedaż tego produktu będzie rosła w Indiach na poziomie 25% rocznie. Wydaje się to ciekawą perspektywą dla potencjalnych
eksporterów.

W środę 20  października 2021 roku funkcjonariusze warszawskiej delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego zatrzymali Tadeusza R. byłego wiceministra rolnictwa (2018-2019) oraz byłego senatora Prawa i Sprawiedliwości. CBA  zatrzymało także dwóch byłych członków zarządu upadłej spółdzielni „Bielmlek” z Bielska Podlaskiego.

Jakie zarzuty zostaną przedstawione Tadeuszowi R. i członkom zarządu SM Bielmlek?

Funkcjonariusze Delegatury CBA w Warszawie prowadzą wspólnie z Prokuraturą Regionalną w Warszawie śledztwo dotyczące m.in. niegospodarności w zarządzaniu „Bielmlekiem”. Postępowanie w tym wątku obejmuje lata 2014-2016.

Chodzi m.in. o wyłudzanie nieuzasadnionych ekonomicznie pożyczek, których spółdzielnia nie była w stanie uregulować co w efekcie doprowadziło ją do bankructwa. Prokuratorzy mówią o wyrządzeniu szkody majątkowej w wysokości 80 mln zł. 

Zatrzymani po zakończeniu przeszukań zostaną doprowadzeni do prokuratury, gdzie usłyszą zarzuty dotyczące działania na szkodę spółdzielni poprzez podejmowanie niekorzystnych ekonomicznie decyzji.

Tadeusz R. apeluje do premiera o ratowanie SM Bilelmlek

Tadeusz R., były prezes spółdzielni „Bielmlek” jeszcze w zeszłym tygodniu podczas obrad sejmowej komisji rolnictwa apelował do premiera Mateusza Morawieckiego o objęcie nadzoru nad spółdzielnią oraz udzielenie jej kolejnego kredytu z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska dzięki, które będzie możliwe spłacenie wierzycieli i ponowne uruchomienie produkcji.

LAKTOPOL będący dzierżawcą Bielmleku wypowiedział jej umowę dzierżawy

W ciągu ostatnich tygodni w Bielmleku miało miejsce wiele zaskakujących wydarzeń. Niedawno wybuchł pożar w proszkowni, którego przyczyny nadal nie są znane. Skutki żywiołu okazał się poważniejsze niż pierwotnie sądzono. Nie obędzie się bez kosztownej naprawy, według niektórych szacunków może ona wynieść nawet 25 mln złotych.

Na dodatek syndyk SM Bielmlek został poinformowany mailowo, że Laktopol, który dzierżawił zakład, właśnie wypowiedział umowę dzierżawy. Syndyk uważa, że taka forma nie jest wystarczająca. Czy to faktycznie zaprzestanie jakichkolwiek działań w bielskiej mleczarni? Wiele osób związanych z produkcją i przetwórstwem mleka twierdzi, że dzierżawca nie opuścił jej na stałe.

wk, Artur Puławski

fot.MRiRW

Średnia cena mleka we wrześniu tego roku wzrosła o 30 kopiejek, czyli 4 grosze. W zależności od klasy mleka wynosi ona około 10,5 hrywny, czyli 1,58 zł. Jeszcze w połowie ubiegłego roku wynosiła ona 8 hrywien (1,2 zł).

Na Ukrainie w skupie funkcjonują trzy klasy mleka:

• pierwsza,
• wyższa
• i ekstra.

Przez lata widoczna była pomiędzy nimi znacząca różnica cenowa. Obecnie ich ceny w skupie są bliskie zrównania. Różnica pomiędzy nimi wynosi zaledwie 35 kopiejek (5 groszy).

Jak twierdzą ukraińscy analitycy, główny wpływ na podwyżki cen mleka surowego miały i nadal mają ceny pasz. Tak jak w Polsce, ceny większości z nich znacząco wzrosły od początku roku. W szczególności bolesne dla tamtejszych hodowców, są podwyżki śruty sojowej i makuchu sojowego. W sierpniu były one wyższe odpowiednio o 20 i 40 proc. niż przed rokiem.

Na Ukrainie zanika produkcja mleka

Ukraina, która jeszcze kilkanaście lat temu produkowała zbliżoną do Polski ilość mleka, zaczyna cierpieć na jego niedobór. Trend ten zaczyna przybierać na sile. Ukraińska produkcja mleka w roku 2020 wynosiła 9,2 mld kilogramów. Było to mniej o 4,1 proc. niż w roku 2019, kiedy wyprodukowano 9,6 mld kilogramów mleka.

W pierwszym półroczu roku 2021 ukraińska produkcja wyniosła 5,19 mld kg. Jest to o 6,1 proc. mniej niż w analogicznym okresie roku 2020, kiedy to produkcja ukształtowała się na poziomie 5,52 mld kg.

Od zeszłego roku Ukraina nie jest już krajem, w którym produkcja nabiału potrafi zaspokoić popyt wewnętrzny. W roku 2020 pokryła ona 98,2 proc. zapotrzebowania mieszkańców na produkty mleczarskie. W poprzednich latach producenci mleka generowali niewielką nadwyżkę, która w roku 2017 wynosiła 3,5 proc.. W roku 2019 było to już tylko 1,5 proc..

Coraz mniejsze spożycie produktów mleczarskich

Nie jest pocieszającym, że na Ukrainie zaczęła spadać konsumpcja produktów mleczarskich. Kraj ten był jednym z państw europejskich o najwyższej dynamice spożycia nabiału. Wyniki z pierwszego półrocza bieżącego roku wskazują na spadek konsumpcji w szczególności masła i serów. W przypadku tego pierwszego jest to aż 3,9 proc..

Artur Puławski

Fot. Pixabay

Kryzys paliwowy w Wielkiej Brytanii związany z brakiem dostawców to nie jedyny problem, z którym borykają się obecnie Wyspy. Zawodowych kierowców brakuje nie tylko w branży paliwowej, ale i spożywczej w tym także mleczarskiej.

Jak informuje portal Sky News, z powodu braków w kadrze logistycznej miejscowi hodowcy bydła mlecznego byli zmuszeni wylać dziesiątki tysięcy litrów mleka, których nie miał kto odebrać od gospodarstw. Niestety, to dopiero początek prawdziwych problemów i jak zauważają sami hodowcy – wierzchołek góry lodowej. Zimą odbiór mleka jest jeszcze bardziej problematyczny z powodu pogody, która istotnie wpływa na terminowość odbiorców.

Niektórzy rolnicy ratują swój surowiec sprzedając go za połowę ceny „mlecznemu pogotowiu” czyli małym firmom, które w miarę możliwości odbierają mleko i przerabiają je chociażby na twaróg. Niestety, na dłuższą metę nie jest to żadne rozwiązanie problemu – produkcja mleka jest na skraju opłacalności i każde obniżenie marży sprawia, że rolnicy zamiast zarabiać, dokładają do produkcji z własnej kieszeni.

Nie tylko producenci mleka mają problem

Zaburzenia łańcucha dostaw spędzają sen z powiek nie tylko producentom mleka. Również hodowcy trzody chlewnej w Wielkiej Brytanii borykają się z szeregiem problemów począwszy od braku kierowców, którzy odebraliby świnie, po brak rzeźników i pracowników przetwórni mięs. W konsekwencji chlewnie stają się przeładowane, a hodowcy muszą utrzymywać i żywić przerośnięte zwierzęta.

Wszystkiemu winny Brexit?

Niedobór kierowców na Wyspach szacowany jest obecnie na około 90 do nawet 100 tys. pracowników. Z powodu dramatycznych braków kadrowych brytyjskie firmy oferują nowym pracownikom 40% wyższe zarobki niż dotychczas, niestety chętnych do podjęcia pracy ani widu, ani słychu. Wszystkiemu winny jest splot trzech czynników – pandemii, przez którą duża część napływowych pracowników opuściła Wielką Brytanię, Brexitu, który zatrzymał swobodny przepływ pracowniczy pomiędzy Wyspami a Unią Europejską oraz zmian podatkowych, które zniechęcają lokalnych kierowców do pracy w firmach zajmujących się handlem.

Amerykańscy rolnicy również wylewali wyprodukowane mleko

Nie tylko brytyjscy producenci mleka byli zmuszeni do wylania surowca, który wyprodukowali. Analogiczna sytuacja miała miejsce w kwietniu ubiegłego roku na Florydzie, gdzie przez nałożone restrykcje z powodu szerzącej się pandemii koronawirusa i zamknięcie większości restauracji, znacznie spadł popyt na mleko. W konsekwencji lokalni farmerzy, którzy stracili miejsca zbytu świeżego mleka, wylewali je na swoje pola.

Więcej na ten temat w artykule: Przez koronawirusa rolnicy w USA wylewają mleko na pola. Co czeka polskich producentów mleka?

Oprac. Kamila Dłużewicz
Zdjęcie: Pixabay

Jak poinformował zarząd Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej Rokitnianka ze Szczekocin wkrótce zostanie zlikwidowany zakład mleczarski w Wadowicach, czyli byłej Spółdzielni Mleczarskiej „WADMLEK”. Wchodził on w skład wspomnianej spółdzielni jako jej oddział od 2010 roku. Produkowano w nim cieszące się uznaniem lokalne produkty.

Jednak jak informuje zarząd spółdzielni, nie można było dalej utrzymywać oddziału. Oficjalnym powodem zaprzestania produkcji w Wadowicach jest wzrost kosztów prowadzenia działalności. Największym obciążeniem był znaczny wzrost kosztów energii oraz innych mediów, a to znacznie odbijało się na efektywności produkcji. Na dodatek, w okolicy coraz częściej były likwidowane gospodarstwa mleczne, a ty samym trudniej było o surowiec.

Wygaszenie produkcji w wadowickiej mleczarni do końca roku

Jak podaje zarząd OSM Rokitnianka w Szczekocinach, produkcja w przeznaczonym do likwidacji zakładzie w Wadowicach zostanie wygaszona do końca 2021 roku, a około 30 pracowników oddziału już otrzymało wypowiedzenia.

Z kolei majątek mleczarni w postaci nieruchomości zostanie przeznaczony na sprzedaż.

Czy małe spółdzielnie mogą funkcjonować? Trzy mleczarnie zakończyły własną działalność

Rosnące koszty działalności nie dość, że są barierą dla małych zakładów mleczarskich, to wręcz prowadzą do decyzji o ich likwidacji. W ostatnim czasie zakończyła działalność również Spółdzielnia Mleczarska w Chmielniku. Zakład został zakupiony przez inwestora wiążącego plany z jego rozwojem.

Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku Jędrzejowskiej Spółdzielni Mleczarskiej. Spółdzielnia została sprzedana biznesmenowi z branży motoryzacyjnej. Nie tak dawno działalność pod własnym szyldem zakończyła również Spółdzielnia Mleczarska w Ostrowcu Świętokrzyskim, która została wchłonięta w struktury Grupy SM Mlekovita.

Małym zakładom mleczarskim będzie bez wątpienia coraz trudniej. Jest to paradoksem, ponieważ to właśnie ich produkty są najbardziej poszukiwanymi na rynku. Jednak górę bierze tu najzwyklejsza kalkulacja oraz kurcząca się baza surowcowa.

Artur Puławski,

Analityk rynku mleczarskiego, dziennikarz „Tygodnika Poradnika Rolniczego”

Fot. OSM Rokitnianka w Szczekocinach,

Wyprzedziła ona Nestle, która była liderem zeszłorocznego rankingu. Ogólnie połowę miejsc na tej liście zajmują europejskie mleczarnie, w tym 4 mają swoją siedzibę we Francji.

Jak wskazuje autor rankingu, francuska mleczarnia Lactalis od 2000 r. zwiększyła obroty o 370%, rozszerzając swoją działalność na Bliskim Wschodzie, w Afryce oraz w Ameryce Północnej i Południowej. Sfinalizowanie nabycia przez tę firmę mleczarni Kraft Heinz oraz Groupe Bel’s Royal Bel Leerdammer, Bel Italia, Bel Deutschland i Bel Shostka Ukraine zwiększy jeszcze pozycję Lactalisa w przyszłorocznym rankingu.

Do spadku obrotów Nestle przyczyniła się sprzedaż jej amerykańskiej firmy produkującej lody.

Ranking Rabobanku zamyka znany polskim rolnikom Müller.

Artykuł ukazał się w "Tygodniku Poradniku Rolniczym" nr 39/2021 na str. 106. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

Magdalena Szymańska
Zdjęcie: Pixabay

Sprzedałeś krowy, bo nie miałeś jak ich utrzymać - nie dostaniesz pomocy

Kolejnym paradoksem jest to, że rolnicy, którzy zbankrutowali są informowani o tym, że otrzymają decyzję odmowną. Wymogiem otrzymania wsparcia jest utrzymanie stada przez rok, w którym nie uzyskało się zapłaty za mleko. Jeżeli ktoś w wyniku upadłości firmy skupującej surowiec, a takie przypadki występują, zlikwidował produkcję mleka, aby spłacić raty kredytu czy inne zobowiązania, to nie należy mu się nic. Kuriozalne w tym wypadku jest, że osoby, które pozostawiły choćby jedną krowę mleczną w, jak to mówi rozporządzenie „siedzibie stada”, pomoc będzie im należna. W takim razie na przyszłość warto zadbać o to, aby po likwidacji produkcji pozostała w gospodarstwie choćby jedna przysłowiowa „żywicielka”.

Poszkodowani rolnicy czują się podwójnie oszukani

W producentach mleka związanych z Bielmlekiem czy OSM Ozorków rozbudzono nadzieje, że zrekompensowane będą ich straty. Niestety, na głowy wielu z nich wylany został kubeł zimnej wody. Nie ma co się dziwić, że część rolników czuje się teraz podwójnie oszukana. Raz przez mleczarnie, a kolejny przez posłów obwieszczających, że: „przynajmniej te 80% trafi wreszcie do kieszeni rolników”. Wnioskować można, że część z nich nawet nie przeczytała rozporządzenia. Nie mówiąc już o przemyśleniu skutków, jakie może wywołać.

Różne postacie podają w komunikatach medialnych różną wysokość środków przeznaczonych na pomoc. Raz jest to 20 mln zł, innym razem 30. Jako jeden z nielicznych precyzyjny był w swoich komunikatach podlaski senator Jacek Bogucki. Na swoim profilu w mediach społecznościowych poinformował również, że obecne rozporządzenie jest rozwiązaniem analogicznym do wprowadzonego w roku 2019, a dotyczącego producentów tytoniu oraz trzody chlewnej z obszarów zapowietrzonych lub zagrożonych afrykańskim pomorem świń. Obejmowało ono dłuższy okres, bo lata 2014–2017. Szerszy był również katalog stanu prawnego, w jakim musiał znaleźć się podmiot skupujący. W przypadku mleka jest to jedynie upadłość. Natomiast poprzednio poza upadłością obejmował on restrukturyzację i likwidację. Jeżeli analogiczne zapisy wprowadzono by w ostatnim rozporządzeniu, mogłyby one objąć również dostawców Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Kraśniku. W chwili obecnej znajduje się ona w stanie likwidacji, a wielu z jej dostawców nadal pozostaje bez zapłaty za dostarczony surowiec.

Coraz większe emocje rodzą się wśród byłych członków rypińskiego Rotru

W wyniku upadłości tej spółdzielni pokrzywdzona została największa liczba dostawców z regionu Mazowsza i Kujaw. Skupowała ona również znacznie więcej mleka niż Bielmlek, czy OSM Ozorków. W roku poprzedzającym jej upadłość (2017), jej skup dzienny wynosił 385 tysięcy litrów mleka. Niestety, jej upadłość została ogłoszona w październiku 2018 r., więc jej dostawcy nie zostali objęci pomocą. W dniu 13 sierpnia przed siedzibą upadłej mleczarni odbyło się spotkanie, w którym uczestniczył starosta rypiński Jarosław Sochacki. Poinformował on o rozpoczęciu rozmów z przedstawicielami Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na temat pomocy tamtejszym rolnikom.

Jak już pisaliśmy na łamach „Tygodnika Poradnika Rolniczego” dostawcy Rotru powinni być bezwarunkowo objęci pomocą. Pozostaje mieć nadzieję, że jeśli dojdzie do opracowania kolejnego aktu prawnego to będzie on bardziej skrojony na miarę producentów mleka. Jeśli faktycznie wzorowano się na pomocy producentom trzody ze stref ASF czy tytoniu, to należy wziąć pod uwagę podstawową sprawę. Część gospodarstw mlecznych w wyniku braku zapłaty za mleko zmieniło odbiorcę mleka, ale nie doszło do ich całkowitej likwidacji. Dostawcy z Bielmleku migrowali głównie do SM Mlekovita, OSM Hajnówka czy SM Łapy. W Rypinie dostawcy przechodzili do spółdzielni w Sierpcu i Polmleku. W przypadku Ozorkowa był to głównie OSM Łowicz, Polmlek i Mlekovita. Problem producentów mleka w wielu przypadkach nie polegał na braku możliwości sprzedaży. Pomocną dłoń w tej kwestii wyciągnęły inne polskie firmy mleczarskie. Faktycznym problemem jest utrata płynności finansowej, która rodzi skutki na przyszłość. Często dochodziło do przypadków zwiększania zadłużenia, aby móc uregulować bieżące zobowiązania. Niemniej kompletne upadłości gospodarstw niejednokrotnie miały miejsce.

Jak wygląda rządowa pomoc w uregulowaniu udziałów dostawców SM Bielmlek?

Przeciwnie do wypłat za mleko kontrowersji nie budzi pomoc mająca na celu uregulowanie dopłat do udziałów. Dotyczy to oczywiście dostawców Bielmleku. Sama konstrukcja wsparcia jest wyjątkowo prosta, więc trudno tu o jakiekolwiek wątpliwości. Budżet dopłaci do 40 tysięcy złotych każdemu z dostawców. Pozostałą kwotę mogącą obecnie stanowić równowartość 10 000 zł musi on uregulować z własnej kieszeni. Po początkowych problemach sprawnie idzie również obsługa dostawców w jednostkach ARiMR. Część oddziałów Agencji deklaruje również możliwość uzupełnienia złożonego wniosku w późniejszym terminie. W wypełnianiu wniosków pomocą służą Ośrodki Doradztwa Rolniczego oraz izby rolnicze. Obecnie nie występują też problemy z uzyskiwaniem dokumentów od syndyków zarządzających majątkami upadłych spółdzielni. Rozporządzenie weszło w życie nagle, a czas na składanie wniosków jest wyjątkowo krótki. W związku z tym informacje o możliwości uzyskania pomocy zaczęły przekazywać również urzędy gmin i powiatów. Szkoda, że wobec powszechnego entuzjazmu spowodowanego ogłoszeniem pomocy, znajduje się tak wielu, którzy czują się podwójnie pokrzywdzeni.

Jak więc mają być chronieni dostawcy?

6 szarych praktyk - co się wśród nich znajduje?

Jakie jeszcze zmiany wprowadza nowa dyrektywa?

We wtorek, 16 marca, odbyła się konferencja online pod hasłem: "Nieuczciwe praktyki handlowe – implementacja dyrektywy 2019/633 i egzekwowanie przepisów". Została ona zorganizowanie wspólnie przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.
Jakim tematom prelegenci poświecili najwięcej czasu i uwagi? Przede wszystkim nowym założeniom Wspólnej Polityki Rolnej, promowaniu krótkich łańcuchów dostaw, wzmacnianiu roli producenta rolnego oraz formom wspierania niewielkich zakładów.
Zapewne zdecydowana większość branży rolno-spożywczej pamięta doskonale wejście przepisów dotyczących przeciwdziałania wykorzystywania przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Zostały one wprowadzone w grudniu 2016 roku i nakładały obowiązek zawierania pisemnych umów na dostawy produktów rolnych. Od tej zasady występowało kilka zwolnień, które dotyczyły między innymi spółdzielni. Po zapowiedzianych ostatnio zmianach, które wejdą w życie wraz z dyrektywą 2019/633 w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych, wspomniane zwolnienia przestaną obowiązywać. Według przedstawionych zapowiedzi będą one traktowane jak każdy inny podmiot zakupujący surowce rolne.
 

W nowej Wspólnej Polityce Rolnej promowane będą krótkie łańcuchy dostaw żywności

"Łańcuch dostaw‘‘ to popularne sformułowanie – ostatnio wyjątkowo często powtarzane, zwłaszcza w kontekście pandemii koronawirusa. Tym bardziej, iż już na początku pandemii wielu komentatorów życia gospodarczego obawiało się czy uda się utrzymać ciągłość dostaw produktów spożywczych. Można odnieść wrażenie, że pandemia wręcz wzmocniła nasilający się już wcześniej trend polegający na promowaniu produkcji lokalnej i umacnianiu roli małych przedsiębiorców. Jest to również jeden z dziewięciu głównych celów nowej Wspólnej Polityki Rolnej. Podkreślał to obecny na konferencji minister rolnictwa – Grzegorz Puda. Ponadto zapowiedział on, że jest to tylko jeden z elementów zmian, które zajdą w najbliższym czasie. Bowiem kierunek, w jakim podąża polityka rolna stawia na premiowanie lokalnego przetwórstwa i handlu, a zmieniające się otoczenie prawne ma zapewniać im możliwość bezpiecznego funkcjonowania.

Obecnie to sieci handlowe i pośrednicy mają największy zysk ze sprzedaży produktów rolno-spożywczych

Podczas konferencji zapowiedziano również kilka innych ciekawych rozwiązań, które są wynikiem wprowadzenia wspomnianej dyrektywy. Szczególną uwagę zwróciła zapowiedź monitoringu cen w obrocie detalicznym. Obecnie raporty przedstawiane przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nie uwzględniają tego elementu.
Nie ma co się spodziewać, że już na początkowym etapie uda się uzyskać wyjątkowo szczegółowe informacje. Jednak już pierwsze kroki powinny potwierdzić znaną wszystkim prawdę, od lat powtarzaną nie tylko w gospodarstwach rolnych, ale również przez pracowników renomowanych jednostek badawczych: w obecnie dominującym modelu handlowym występuje znacząca dysproporcja w podziale wartości dodanej produktów rolno-spożywczych. Przysłowiowa śmietanka spijana jest przez sieci handlowe oraz różnego rodzaju pośredników w obrocie produktami rolnymi. Przez lata problem ten uległ znaczącemu pogłębieniu, a dyskusje na jego temat toczą się na najwyższych szczeblach.
 

Dysproporcja w podziale zysków ze sprzedaży żywności jest zbyt duża

Dysproporcja w podziale zysków uzyskiwanych ze sprzedaży produktów rolnych jest ewidentna i podkreślana przez właściwie wszystkich uczestników rynku. Można wręcz powiedzieć, że występuje w tej kwestii rzadko spotykany "jednogłos". Podczas konferencji minister Grzegorz Puda stwierdził, że: dobre relacje między wszystkimi ogniwami łańcucha dostaw, to warunek prawidłowej, odzwierciedlającej faktyczne koszty produkcji i zapewniającej sprawiedliwy podział wartości dodanej.
Teza ta jest zgodna z obserwacjami większości przedstawicieli związków i organizacji rolnych. Za przykład można podać tu działalność AgroUnii oraz jej szefa Michała Kołodziejczaka, którego działania ciężko nazwać sprzyjającymi obecnej władzy. Warto przypomnieć, że AgroUnia za jeden z głównych celów działania obrała punktowanie nieprawidłowości występujących w sieciach handlowych – co spotyka się z wyjątkowym entuzjazmem. Zaskakująca spójność poglądów w tej kwestii występuje właściwie wśród wszystkich reprezentantów organizacji zrzeszających rolników, jak i przetwórców. Oznacza to tylko jedno: sektor produkcji rolnej faktycznie boryka się z poważnym problemem.

Jak nowe regulacje mogą zmienić rynek i relację między producentami żywności a sieciami handlowymi?

Raczej oczywiste jest, że wszystkich bolączek producentów żywności nie rozwiąże kilka dyrektyw. Niemniej jednak, przedstawione regulacje prawne wprowadzą już znaczne udogodnienia w działalności Urzędu Ochrony Konkurencji. Przewidziane m.in. wprowadzenie decyzji tymczasowej i istotnego poglądu w sprawie, które wydawać może prezes wymienionego Urzędu.
Znacznie ułatwiona będzie również współpraca międzynarodowa pomiędzy organami antymonopolowymi. Co istotne, wprowadza się możliwość prowadzenia postępowań w odniesieniu do całych grup kapitałowych a nie tylko poszczególnych spółek wchodzących w ich skład.
Za istotny krok uznać można wprowadzenie czarnej listy obejmującej zakazane praktyki handlowe. Jako absolutnie zakazane do stosowania uznano między innymi: obniżanie ceny już po przyjęciu towaru przez odbiorcę czy odmowę zapłaty za towar w wyniku wystąpienia jego zwrotu.
 

UOKiK już zaczął mierzyć się z największymi graczami w branży rolno-spożywczej

Z zapowiedzi przedstawicieli UOKiK-u wynika, że urząd ma zamiar wyjątkowo śmiało korzystać z udostępnionych mu nowych narzędzi. Przypomnijmy, że na dzień dzisiejszy prowadzonych jest już kilka znaczących dla tej instytucji postępowań, zapadło również wiele istotnych decyzji. Można powiedzieć, że UOKiK postanowił wziąć przysłowiowego byka za rogi i mierzy się z wyjątkowo dużymi graczami na rynku, do których należą m.in. Jeronimo Martins (właściciel sieci Biedronka), Pfeiffer and Langen, Eurocash czy TB Fruit.
Zapowiadane przez prezesa UOKiK-u Tomasza Chróstnego, działania można określić jako szeroko zakrojone i wyjątkowe co do skali prowadzonych czynności. Co więcej, wiele ruchów i decyzji wykazuje wyjątkową spójność z zapadającymi w analogicznych instytucjach innych państw Unii Europejskiej.

Artur Puławski
fot. Pixabay

Artykuł ukazał się w "Tygodniku Poradniku Rolniczym" w nr 14/2021

Nowe rozporządzenie w sprawie rolnictwa ekologicznego ma wejść w życie 1 stycznia 2022 r. Rolnicy ekologiczni, którzy mają obory uwięziowe mogą wykorzystać 2-letni okres przejściowy (2022 do 2024 r.) na przystosowanie gospodarstwa do utrzymywania bydła w systemie wolnostanowiskowym.

Jednak pod pewnymi warunkami – utrzymania nie więcej niż 50 krów i wykazania, że mają one zapewnione określone warunki dobrostanu.

Wszystkie gospodarstwa do 2027 muszą zmienić system utrzymania krów

W przypadku zwykłych gospodarstw terminem na zmianę warunków utrzymania z uwięziowego na wolnostanowiskowy jest rok 2027. Od tego roku w Danii będzie obowiązywał całkowity zakaz utrzymywania krów na uwięzi we wszystkich gospodarstwach.