Producenci mleka https://elita-magazyn.pl/mleko24/articles/producenci-mleka Jaka powinna być struktura TMR-u? https://elita-magazyn.pl/mleko24/articles/producenci-mleka/jaka-powinna-byc-struktura-tmr-u-2352934 Na pierwszy rzut oka idea TMR-u jest bardzo prosta: wystarczy wrzucić do paszowozu według wyliczonej receptury pasze objętościowe, treściwe oraz dodatki, a następnie pomieszać możliwie dokładnie i następnie podać krowom. Jednak wcale nie jest to takie łatwe, gdyż bardzo ważna jest struktura dawki TMR, na którą wpływ ma długość mieszania, kolejność dodawania pasz do wozu paszowego oraz stan techniczny jego noży. TMR ani za drobny, ani za gruby
Jeszcze do niedawna wielu doradców żywieniowych bardzo mocno przestrzegało przed nadmiernym mieszaniem TMR-u, które uznawali za najczęstszą przyczynę kwasicy. Obecnie panuje przekonanie, iż prawidłowy TMR nie powinien być „ani za drobny, ani za gruby”. Zbyt rozdrobniony rzeczywiście zmniejsza wydzielanie śliny, stwarza problemy z przeżuwaniem, uniemożliwia powstawanie w żwaczu struktury matrycy niezbędnej dla penetracji paszy przez mikroorganizmy. Z kolei zbyt „gruby” TMR pozwala krowie na niebezpieczne sortowanie, zwłaszcza na wybieranie pasz treściwych.

Jak ocenić strukturę TMR-u?

Pierwszym i najszybszym praktycznym sposobem kontroli struktury fizycznej TMR-u jest ocena udziału w stadzie krów, które przeżuwają. Gdy w okresie spokoju w oborze (czas pomiędzy dojami, pomiędzy zadawaniem pasz itp.) przeżuwa co najmniej 40–50% stada, to można strukturę dawki uważać za prawidłową, bez ryzyka kwasicy. Jednak, aby mieć dokładny obraz struktury fizycznej zadawanych przez nas pasz czy to będzie TMR, czy pasze zadawane tradycyjnie (wtedy chodzi głównie o kiszonkę z kukurydzy) niezbędne jest przeprowadzenie doświadczenia z sitami. Polega ono na przesiewaniu TMR-u bądź kiszonki z kukurydzy na specjalnych sitach PSPS.

Aby sprawdzić czy zadawany TMR w naszym stadzie ma odpowiednią strukturę wystarczy przesiać jego półkilogramową próbkę przez prosty komplet sit PSPS (Penn State Particie Separator – w wolnym tłumaczeniu znaczy tyle co sita do separacji cząstek stałych). Początkowo były dwa sita (średnica otworów 19 i 8 mm) i taca (3 wielkości cząsteczek), po pewnym czasie dodano najdrobniejsze trzecie sito (średnica 1,18 mm). Obecnie używane sita PSPS dzielą więc paszę lub porcję TMR na 4 wielkości cząsteczek. Dobrze jest, jeśli na górnym sicie (otwory 19 mm) zostaje 2–8% TMR-u i 3–8% kiszonki z kukurydzy, w przypadku średniego sita (otwory 8 mm) pożądane wartości to 45–65% TMR-u i 30–50% kiszonki z kukurydzy. Na dolnym sicie (otwory 1,18 mm) powinno zostać nie więcej niż 40% TMR-u i 30–50% kiszonki z kukurydzy. Wreszcie najniżej na tackę spadają cząstki najmniejsze i w przypadku TMR-u powinno być ich mniej niż 5%, a w przypadku kiszonki z kukurydzy poniżej 20%.

Jeśli na poszczególnych sitach (zwłaszcza górnych z większymi otworami) zostaje nam zbyt wiele cząstek kiszonki z kukurydzy tzn. że jest ona niedostatecznie pocięta, natomiast jeśli zbyt wiele przelatuje, to mamy do czynienia z materiałem nadmiernie rozdrobnionym. Jednak ta druga sytuacja jest lepsza. Dlaczego? Ponieważ wtedy strukturę można jeszcze poprawić dodając do TMR-u słomę w postaci sieczki.

Ocena kału krowy - jak to zrobić?
Najlepszym odbiciem tego co dzieje się w żwaczu krowy jest jej kał, dlatego ważne jest też drugie doświadczenie, które polega na przepłukaniu kału strumieniem wody pod ciśnieniem przy użyciu trzech specjalnych sit, dzięki czemu kał zostaje podzielony na trzy frakcje. Do tego doświadczenia potrzeba 1,5 litra kału zebranego od różnych krów w stadzie, aby uzyskać obraz pokazujący co dzieje się w całym stadzie, a nie u jednej sztuki, która akurat może być chora. Po rozdzieleniu kału na trzy frakcje zazwyczaj wystarcza ocena wizualna. Patrzymy na frakcje i porównujemy ich ilości. Dla krów w szczycie laktacji na górnym sicie, gdzie pozostały największe elementy nie powinno być więcej jak 20%, a dla krów w dalszej fazie laktacji mniej niż 10%. Warto zwrócić również uwagę czy jest dużo kawałków powyżej 1 cm, jeśli tak to najprawdopodobniej w stadzie jest kwasica. Całe ziarna kukurydzy w kale wskazują na to, że nie zostały zgniecione podczas zbioru, co jest dużym zaniedbaniem. Zawsze natomiast w kale będą obecne kawałki ziaren z kukurydzy, gdyż trzeba pamiętać, że jest ona trawiona w ok. 65%, jednak jeśli jest ich dużo to albo mamy kwasicę, albo podajemy zbyt dużo ziarna kukurydzy w dawce pokarmowej. Na drugim – średnim sicie powinno być 20–30% całości, a na trzecim – dolnym z najdrobniejszą frakcją ok. 50%.

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Rutkowski
]]> Producenci mleka a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) Tue, 27 Apr 2021 00:00:00 +0200 https://elita-magazyn.pl/mleko24/articles/producenci-mleka/jaka-powinna-byc-struktura-tmr-u-2352934 false Woda i świeże powietrze to klucz do wysokiej produkcji mleka(kopia) https://elita-magazyn.pl/mleko24/articles/producenci-mleka/woda-i-swieze-powietrze-to-klucz-do-wysokiej-produkcji-mleka-kopia-2352933 Zapewnienie krowom jak najlepszego dostępu do dobrej jakości wody jest podstawą wysokiej produkcji mleka, ale o tym wie każdy hodowca. Jednak dla Romana Wiencierza równie ważny i oczywisty jest dostęp do świeżego powietrza. Nic nie kosztują, a znacznie wpływają na produkcję mleka
– Woda i powietrze to dwa czynniki, które determinują produkcję mleka, a nic nie kosztują. Trzeba tylko wybrać odpowiednie rozwiązania na etapie projektowania i budowy obiektu inwentarskiego. W naszym przypadku są to obszerne kurtyny wentylacyjne o wysokości prawie 5 m, zamontowane nad bardzo niskim cokołem co zapewnia możliwie największą przestrzeń wentylacyjną – podkreślił rolnik dodając, że połączenie wentylacji dachowej w postaci świetlika kalenicowego oraz kurtyn ściennych daje optymalne warunki powietrzne w oborze.

Trójwarstwowy system kurtynowy

Kurtyny mają w pełni automatyczne sterowanie, którym zarządza stacja pogodowa. W zależności od siły i kierunku wiatru kurtyny są podnoszone i opuszczane, tak aby była jak najlepsza wymiana powietrza, ale żeby jednocześnie zwierzęta nie stały w przeciągu. Właściwie jest to system kurtyn złożony z trzech warstw. Pierwsza warstwa to siatka o większych oczkach zabezpieczająca np. przed niechcianymi gośćmi jak ptaki czy też przed samym wydostaniem się na zewnątrz krów, wszak cokół pod kurtyną ma zaledwie 70 cm wysokości. Druga warstwa to również siatka, ale już drobniejsza, opuszczana podczas większych wiatrów. Wreszcie trzecia warstwa opuszczana tylko podczas mrozów to zupełnie nieprzepuszczalna tkanina.

Kurtyny podobnie jak świetlik kalenicowy wykonała i zamontowała firma WOLF System. To również wykonawca konstrukcji obory i budynku hali udojowej oraz ocieplenia i poszycia dachowego. Ściany obory wykonano z płyty warstwowej o grubości 4 cm, zaś dach ocieplono płytą o grubości 6 cm, co stanowi zabezpieczenie budynku przed nadmiernym nagrzewaniem się w okresie letnim. Słupową konstrukcję nośną wykonano ze stali, zaś konstrukcja dachu powstała z klejonego drewna.
– Po ponad 5 latach użytkowania można już coś powiedzieć na temat obory. Zadowoleni jesteśmy nie tylko z kurtyn, zwłaszcza z ich automatycznego sterowania i trzech niezależnych od siebie warstw, ale także konstrukcji dachu wykonanej z drewna klejonego, do której początkowo podchodziłem bardzo sceptycznie, ale teraz widzę, że sprawdza się idealnie w trudnych warunkach oborowych. Firma WOLF System przekonała nas nie tylko do tej konstrukcji, ale również do zamontowania siatki w jednej ze ścian szczytowych, co również się sprawdza i poprawia wentylację. Druga ściana szczytowa, a zarazem frontowa jest z możliwością szybkiego demontażu i przedłużenia obory, co w przyszłości będziemy chcieli wykorzystać – podkreślił rolnik dodając, że WOLF System wykonuje swoje usługi kompleksowo i dlatego wybrał ją na głównego wykonawcę swojej inwestycji.

Pierwiastki oddzielone od wieloródek

Średnia wydajność laktacyjna od krowy wynosi 11 970 kg mleka i wzrosła aż o 4 tys. kg na przestrzeni 5 lat użytkowania nowej obory. Wszak w starym obiekcie uwięziowym rolnik doił 7800 kg mleka od przeciętnej sztuki.

Obora na 250 krów dojnych ma wymiary 66x38 m, a jej wysokość w kalenicy to 10,5 m. Po każdej stronie stołu paszowego szerokiego na 5 m są 3 rzędy legowisk. Boksy legowiskowe 2 razy w miesiącu są uzupełniane mieszanką sieczki słomy i wapna powstającą w starym wozie paszowym. Z kolei za czyszczenie korytarzy gnojowych odpowiadają zgarniacze łańcuchowe typu delta firmy GEA.

Krowy produkcyjne podzielone są na 4 grupy. Pierwsza grupa to krowy wieloródki w szczycie laktacji dające na dzień ponad 45 l mleka. Druga grupa to wszystkie pierwiastki, które są oczkiem w głowie hodowcy. Ich oddzielenie powoduje, że nie zostają zdominowane przez silniejsze wieloródki, co pozwala wykorzystać im swój potencjał genetyczny już w pierwszej laktacji. Trzecia grupa dostaje TMR na 40 litrów dziennej produkcji od sztuki i są w niej krowy wieloródki będące bezpośrednio po porodzie. Czwarta grupa to tzw. przedzasuszeniowa.

Drewno klejone jest odporne na agresywne środowisko panujące w oborze oraz spełnia wszystkie normy przeciwpożarowe, to dlatego Roman Wiencierz dał się namówić na zastosowanie tego budulca do wykonania konstrukcji dachu
  • Drewno klejone jest odporne na agresywne środowisko panujące w oborze oraz spełnia wszystkie normy przeciwpożarowe, to dlatego Roman Wiencierz dał się namówić na zastosowanie tego budulca do wykonania konstrukcji dachu
Zbiornik WOLF System o pojemności ponad 2 tys. m3, w którym początkowo hodowca przechowywał gnojowicę, a teraz poferment z biogazowni
  • Zbiornik WOLF System o pojemności ponad 2 tys. m3, w którym początkowo hodowca przechowywał gnojowicę, a teraz poferment z biogazowni (zdjęcie: Wolf system)
Po 2 latach użytkowania rolnik zamontował dodatkowo wentylatory, sześć na oborze i siódmy na poczekalni do hali udojowej. Są bardzo pomocne latem i załączają się automatycznie, gdy temperatura powietrza osiąga 20oC. Również po 2 latach pojawiła się konieczność ponacinania posadzki, która straciła swoją chropowatość na skutek pracy zgarniaczy typu delta.

Prąd z gnojowicy

Firma WOLF System wyposażyła kompleks oborowy Romana Wiencierza także w naziemny zbiornik na gnojowicę. Jest on zagłębiony 1,5 m poniżej poziomu terenu. W sumie ma 5 m wysokości i ok. 23 m średnicy, co daje pojemność ponad 2 tys. m3. Jest przykryty membraną PCV.

– Zbiornik na gnojowicę sprawdza się idealnie. Jednak powoli zaczął się robić dla nas zbyt mały. Myśleliśmy o montażu drugiego takiego samego, ale mamy na to zbyt mało miejsca w sąsiedztwie obory, dlatego zdecydowaliśmy się na biogazownię. Zatem od roku gnojowica usuwana za pomocą zgarniaczy nie trafia bezpośrednio do zbiornika, a do reaktora biogazowni, zaś w zbiorniku WOLF System przechowujemy poferment z biogazowni – wyjaśnił Roman Wiencierz.

Dzięki aluminiowym profilom na zewnątrz ścian, konstrukcja kurtyn jest odporna na działanie wiatru, burze i inne niekorzystne warunki atmosferyczne
  • Dzięki aluminiowym profilom na zewnątrz ścian, konstrukcja kurtyn jest odporna na działanie wiatru, burze i inne niekorzystne warunki atmosferyczne
Maria i Roman Wiencierzowie prowadzą gospodarstwo z synem Miłoszem w Budziskach (pow. raciborski). Do produkcji pasz dla bydła wykorzystują 276 ha, w tym 153 ha własne i 123 ha dzierżaw. Uprawiają 110 ha kukurydzy na kiszonkę, 50 ha traw, 45 ha lucerny i 70 ha zbóż. Utrzymują 800 sztuk bydła, w tym 300 krów, 350 jałówek i 150 opasów. Rocznie do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Bieruniu dostarczają ponad 3 mln l mleka.
  • Maria i Roman Wiencierzowie prowadzą gospodarstwo z synem Miłoszem w Budziskach (pow. raciborski). Do produkcji pasz dla bydła wykorzystują 276 ha, w tym 153 ha własne i 123 ha dzierżaw. Uprawiają 110 ha kukurydzy na kiszonkę, 50 ha traw, 45 ha lucerny i 70 ha zbóż. Utrzymują 800 sztuk bydła, w tym 300 krów, 350 jałówek i 150 opasów. Rocznie do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Bieruniu dostarczają ponad 3 mln l mleka.
To biogazownia Biolectric o mocy 44 kW, o której więcej napiszemy w naszym dwumiesięczniku „Elita Dobry Hodowca”, a także o zasadach, na jakich rolnik sprzedaje prąd. Napiszemy także o systemie grupowania i selekcji pierwiastek, jaki prowadzi w swoim stadzie. Rozwiniemy również temat wyposażenia obory na czele z halą udojową GEA bok w bok 2x12 stanowisk i robotem do podgarniania paszy tej samej firmy.

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Dąbrowski
]]> Producenci mleka a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) Tue, 27 Apr 2021 00:00:00 +0200 https://elita-magazyn.pl/mleko24/articles/producenci-mleka/woda-i-swieze-powietrze-to-klucz-do-wysokiej-produkcji-mleka-kopia-2352933 false W oborze gra muzyka i produkcja mleka rośnie https://elita-magazyn.pl/mleko24/articles/producenci-mleka/w-oborze-gra-muzyka-i-produkcja-mleka-rosnie-2352930 Muzyka łagodzi obyczaje nie tylko u ludzi, ale także, a może przede wszystkim, u zwierząt, a już na pewno działa uspokajająco na krowy Anny i Przemysława Kolasów, w których oborze radio gra przez całą dobę. Krowy tak spokojne, że nie trzeba im usuwać rogów!
– Wielu hodowców ze względów bezpieczeństwa usuwa rogi swoim podopiecznym. My tego nie robimy chcąc oszczędzić zwierzętom stresu i bólu. Ponieważ krowy są spokojne i zrelaksowane nie dochodzi do groźnych sytuacji, na co wpływ ma na pewno muzyka. Zaobserwowaliśmy, że krowy przyzwyczajone do nieustannej muzyki znacznie spokojniej reagują na każdy inny odgłos czy nawet hałas. Natomiast reakcje były zdecydowanie bardziej raptowne, gdy w oborze panowała cisza, a nagle coś wzbudziło niepokój krów – wyjaśnił Przemysław Kolasa dodając, że w ostatnim czasie zaobserwował, iż u młodszych pokoleń krów znacznie szybciej rosną rogi. Hodowca zastanawia się czy ma to związek z ich genetyką, a może żywieniem.

Stodoła dla jałówek

Obora uwięziowa przeznaczona dla krów dojnych posiada 33 legowiska ścielone słomą, do których doprowadzono dojarkę przewodową wyposażoną w 4 aparaty udojowe. Obornik wypychany jest za pomocą ciągnika Ursus C-330 z ładowaczem czołowym. Zdaniem Przemysława Kolasy, to najszybszy i najprostszy sposób na przemieszczenie obornika z obory na płytę gnojową oraz dobra forma wykorzystania starszego ciągnika, prostego w naprawie i taniego w eksploatacji.

– Obora, którą wybudowali rodzice ma już 40 lat, a my ją przerobiliśmy, aby ułatwić sobie codzienną pracę przy krowach, tzn. tak, aby można było wjechać wozem paszowym. W tym celu odwróciliśmy legowiska, żeby krowy stały zwrócone do siebie głowami, a nie zadami. Dzięki temu po środku obiektu uzyskaliśmy jeden szerszy stół paszowy. Wcześniej były to dwa bardzo wąskie stoły paszowe usytuowane przy ścianach bocznych – wyjaśnił Przemysław Kolasa.

Na potrzeby jałówek i opasów rolnik zaadoptował stodołę, gdzie bydło chodzi luzem w obszernych kojcach grupowych. Z kolei cielętnik urządzono w drewnianej wiacie przylegającej do szczytowej ściany stodoły.

– Opasy będziemy chować jeszcze tylko w tym roku, gdyż chcemy odchowywać więcej jałówek. Obecnie wystarcza nam własnego materiału hodowlanego na remont stada, a w przyszłości może uda się sprzedawać nadwyżki jałowic cielnych – przyznał rolnik, który do inseminacji wybiera głównie nasienie od buhajów rasy hf. Robił też pierwsze próby z nasieniem seksowanym, ale nic z tego nie wyszło, bo pokryte sztuki się nie zacieliły, a na powtórki wybrał już nasienie tradycyjne.


  • Po modernizacji obory można do niej wjechać i rozdać paszę za pomocą wozu paszowego
Paszowóz napędza ciągnik Ursus C-360
  • Paszowóz napędza ciągnik Ursus C-360
Jałówki w zaadaptowanej stodole
  • Jałówki w zaadaptowanej stodole

W oborze pracują poczciwe Ursusy

Dawka TMR powstaje w pionowym wozie paszowym Kongskilde o pojemności 8 m3. W jej skład wchodzą takie pasze jak: sianokiszonka, kiszonka z kukurydzy, siano, pasze treściwe, a także 2 kg soli na każdą krowę.

– Do napędzania paszowozu wykorzystujemy kolejny ze starszych ciągników, jakim jest Ursus C-360. Podobnie jak trzydziestka używana do usuwania obornika, jest to idealny ciągnik oborowy. Starszych ciągników nie szkoda na trudne warunki, a części są tanie, wszędzie dostępne i samemu można je naprawić – stwierdził Przemysław Kolasa.


Cielętnik w postaci drewnianej wiaty
  • Cielętnik w postaci drewnianej wiaty
Dawka TMR stosowana jest od ponad trzech lat, a krowy na przyzwyczajenie się do nowego systemu żywienia potrzebowały 2 miesięcy. Po tym czasie nastąpiła zwyżka produkcji mleka w ilości 100 l dziennie, co przy 30 krowach daje ok. 3 l na sztukę.

– Stosując te same pasze, ale pocięte i wymieszane wpłynęliśmy na zwiększenie ich pobrania. Zaczęło zostawać znacznie mniej niedojadów. To w głównej mierze wpłynęło na wzrost wydajności naszych krów, ale również dostępność paszy przez całą dobę, co przy żywieniu tradycyjnym było trudne do spełnienia. Przy dawce TMR krowy pasze pobierają wolniej, ale przez dłuższy czas – wyjaśnił hodowca.

Ostatni na stacji

W gospodarstwie Przemysława Kolasy od prawie 20 lat funkcjonuje stacja schładzania mleka OSM WART-MILK.

– Na początku przywoziło do nas mleko 12 mniejszych okolicznych dostawców, a teraz już tylko jeden, ale i tak przyjeżdża samochód po nasze mleko, którego miesięcznie mamy ponad 22 tys. l. Stacje schładzania wykruszają się naturalnie, bo mniejsi producenci kończą produkcję lub ją rozwijają i przechodzą na odbiór bezpośredni. Jednak dobrze, że jeszcze są w naszej spółdzielni i nikomu nie zabiera się możliwości na dodatkowy dochód z mleka – powiedział Przemysław Kolasa dodając, że współpraca z sieradzką mleczarnią układa się bardzo dobrze, gdyż jest to solidny partner, płacący zawsze na czas, przy zadowalającej cenie mleka. Jedyne co go martwi to rosnące ceny pasz białkowych, natomiast posiada bardzo duże zapasy kiszonki z kukurydzy.


Anna i Przemysław Kolasowie gospodarują na 40 ha (10 ha własnych i 30 ha dzierżawy) we wsi Ruda (gm. Sieradz). Mają dwie córki: Zuzię i Kalinę. Uprawiają kukurydzę, pszenicę, mieszanki zbożowe oraz łąki. Utrzymują 70 sztuk bydła, w tym 33 krowy. Miesięcznie dostarczają ponad 22 tys. litrów mleka do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej WART-MILK w Sieradzu. Stado od 10 lat objęte jest oceną użytkowości mlecznej, a średnia wydajność laktacyjna wynosi 8700 kg mleka. Na zdjęciu rodzina Kolasów wraz z Małgorzatą Jasek – kierownik działu skupu OSM WART-MILK (druga z prawej)
  • Anna i Przemysław Kolasowie gospodarują na 40 ha (10 ha własnych i 30 ha dzierżawy) we wsi Ruda (gm. Sieradz). Mają dwie córki: Zuzię i Kalinę. Uprawiają kukurydzę, pszenicę, mieszanki zbożowe oraz łąki. Utrzymują 70 sztuk bydła, w tym 33 krowy. Miesięcznie dostarczają ponad 22 tys. litrów mleka do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej WART-MILK w Sieradzu. Stado od 10 lat objęte jest oceną użytkowości mlecznej, a średnia wydajność laktacyjna wynosi 8700 kg mleka.

    Na zdjęciu rodzina Kolasów wraz z Małgorzatą Jasek – kierownik działu skupu OSM WART-MILK (druga z prawej)
Brak powierzchni magazynowej spowodował, że rolnik sprzedaje ziarno pszenicy, a dla krów zakupuje gotowe pasze treściwe. Jednak już niedługo ma się to zmienić. Póki co magazynuje tylko mieszanki zbożowe na paszę dla jałówek.

– Złożyliśmy wniosek na dofinansowanie budowy magazynu paszowego o powierzchni 15x30 m, ponieważ chcemy śrutować własną pszenicę i na jej bazie dodając komponenty białkowe, minerały, witaminy i inne dodatki, sporządzać mieszankę treściwą dla krów. Będzie trochę taniej i sam zdecyduję, jakich użyć komponentów i w jakich proporcjach – zakończył Przemysław Kolasa.

Andrzej Rutkowski
Zdjęcia: Andrzej Rutkowski
]]> Producenci mleka a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) Tue, 27 Apr 2021 00:00:00 +0200 https://elita-magazyn.pl/mleko24/articles/producenci-mleka/w-oborze-gra-muzyka-i-produkcja-mleka-rosnie-2352930 false Kiedy i jak walczyc z muchami w oborze? https://elita-magazyn.pl/mleko24/articles/producenci-mleka/kiedy-i-jak-walczyc-z-muchami-w-oborze-2352929 Nadeszła wiosna i wraz z coraz cieplejszą aurą powraca uporczywy problem much. Im szybciej przystąpimy do walki z nimi, tym łatwiej przejdziemy przez trudny letni czas, a przede wszystkim zminimalizujemy straty spowodowane ich obecnością. Muchy w oborze - problem wiosennych i letnich miesięcy
Te bowiem – wbrew pozorom – mogą być bardzo duże. Muchy pojawiają się w oborach zwykle w maju, jednak sprzyjająca im ciepła pogoda sprawia, że często stają się dokuczliwe już w kwietniu. Okresem wzmożonej aktywności much są oczywiście miesiące letnie.
Najczęściej występującymi gatunkami są:
  • mucha domowa,
  • plujka pospolita
  • krwiopijna bolimuszka kleparka.


Gdzie najbardziej lubią bytować muchy?

Jednak mucha domowa jest gatunkiem, który w ciepłych oborach ma doskonałe warunki do zimowania. Z nastaniem wiosny samice zaczynają składać jaja, z których lęgną się intensywnie żerujące larwy. Miejscem składania jaj jest najczyściej kał, obornik, gnojowica oraz każda substancja ulegająca fermentacji. Okres wylęgania się larw uzależniony jest od temperatury otoczenia. W niskich temperaturach 8–10°C okres wylęgania trwa do tygodnia, przy 17–20° C już po 8–15 godzinach od złożenia jaj. Z larw rozwijają się poczwarki, z których po około 5 dniach powstają gotowe do lotu  dorosłe osobniki. Czas rozwoju jednego pokolenia zależy od rodzaju i ilości pokarmu, wilgotności i temperatury otoczenia. Dorosłe muchy żyją nie dłużej niż kilka tygodni. Muchy są aktywne w dzień. Preferują ciepłe i nasłonecznione miejsca. W chłodne dni przebywają na podłogach, ścianach i sufitach. Wybierają rogi, załamania ścian i ich krawędzie oraz cienkie przedmioty, np. przewody i kable. Najbardziej lubią ukrywać się blisko pożywienia, na wysokości 150–450 cm od podłoża.

Jak muchy wpływają na zdrowie i dobrostan krów?

O tym, że muchy powodują stres, niepokój i rozdrażnienie, wie każdy hodowca obserwujący swoje zwierzęta. Ich uporczywość w nękaniu krów powoduje, że skracają one czas leżenia i pobierania paszy, co w konsekwencji zmniejsza wydajność mleczną, a także zaburza płodność. Bardzo groźne skutki inwazji much są również te – niewidoczne dla oczu.
Insekty są bowiem roznosicielami wielu chorób: bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, takich jak:
  • zapalenie wymion,
  • zapalenie rogówki,
  • brucellozy
  • czy gruźlicy.
Są jedną z głównych przyczyn rozprzestrzeniania się w stadzie bakterii wywołujących mastitis tak jak np. gronkowiec złocisty. Na swoim ciele mogą przenosić nawet 6 milionów zarazków, a w jelicie od 25 do 28 milionów patogenów.


  • Szacuje się, że do 90% much w gospodarstwie mlecznym rozwija się w cielętnikach na słomianej ściółce, gdzie wabi je obornik produkowany przez cielęta odpajane mlekiem. Od much nie są wolne nawet indywidualne budki igloo

Jak skutecznie zwalczyć muchy w oborze?

W zwalczaniu much w oborze najważniejsze jest zachowanie odpowiedniej higieny i zmniejszenie potencjalnych miejsc ich rozmnażania, które może zdecydowanie ograniczyć populację. To jednak nie wystarczy i do skutecznego eliminowania much należy podejść kompleksowo, szybko i precyzyjnie, pamiętając, że konieczne jest jednoczesne zwalczanie owadów latających oraz ich larw.
Do zwalczania larw służą regulatory wzrostu owadów, które są preparatami hormonalnymi, hamującymi rozwój larw. Cieczą wykonaną z preparatów opryskuje się miejsca składania jaj. Pierwszy zabieg wykonuje się wczesną wiosną wraz z pojawieniem się much i powtarza co 3–4 tygodnie przez cały sezon występowania owadów. Owady dorosłe zwalcza się m.in. insektycydami, których oferta na rynku jest bardzo bogata i różnią się między sobą substancjami czynnymi i długością działania owadobójczego.

Dostatek paszy bogatej w duże ilości białka i cukrów to istny raj dla much
  • Dostatek paszy bogatej w duże ilości białka i cukrów to istny raj dla much
Wielu producentów – pragnąc ułatwić hodowcom batalię z muchami i ograniczyć ich uodparnianie się na różne preparaty, oferuje kompleksowe programy ich zwalczania. W walce z muchami możemy oczywiście wspomagać się także innymi metodami, stosując na przykład lampy owadobójcze czy też lepy w postaci arkuszy lub rolek.

Beata Dąbrowska
Zdjęcia: Beata Dąbrowska
]]> Producenci mleka a.rutkowski@tygodnik-rolniczy.pl (Andrzej Rutkowski) Tue, 27 Apr 2021 00:00:00 +0200 https://elita-magazyn.pl/mleko24/articles/producenci-mleka/kiedy-i-jak-walczyc-z-muchami-w-oborze-2352929 false