Polski sektor mleczarski mierzy się obecnie z rosnącymi kosztami produkcji, spadającymi cenami skupu, nowymi wymaganiami rynku oraz wyzwaniami związanymi z bezpieczeństwem i konkurencyjnością. O sposobach radzenia sobie z tymi problemami będą rozmawiać przedstawiciele nauki, biznesu i praktycy prowadzący nowoczesne gospodarstwa mleczne.

Program kongresu obejmuje cztery bloki tematyczne. Połączą one doświadczenia gospodarstw, wiedzę ekspertów i analizę najważniejszych zmian zachodzących na rynku mleka.

Nowoczesne technologie i precyzyjne żywienie w oborze

Pierwszy blok poświęcony będzie nowoczesnym systemom udojowym. Uczestnicy poznają doświadczenia gospodarstw, które zdecydowały się na automatyzację produkcji mleka. Dyskusja obejmie wpływ nowych technologii na zdrowie krów, wydajność stad i komfort pracy hodowców.

Kolejna część dotyczyć będzie żywienia krów mlecznych. Eksperci omówią znaczenie precyzyjnego żywienia dla utrzymania wysokiej produkcji białka i tłuszczu, poprawy zdrowotności zwierząt oraz wydłużenia okresu ich użytkowania. Przedstawione zostaną również rozwiązania wspierające zarządzanie żywieniem stad.

Bezpieczeństwo łańcucha dostaw i perspektywy rynkowe

Po przerwie zaplanowano wystąpienia dotyczące bezpieczeństwa produkcji i przetwórstwa mleka. Prelegenci omówią zagrożenia dla łańcucha dostaw oraz sposoby zabezpieczenia produkcji i logistyki na wypadek kryzysów. Jednym z tematów będzie także cyberbezpieczeństwo.

Ostatni blok będzie poświęcony przyszłości rynku mleka w Polsce, Europie i na świecie. W programie znalazły się analizy sytuacji na europejskim rynku mleka, rozmowa o rosnącym znaczeniu białek serwatkowych i wpływie marek własnych sieci handlowych na sektor mleczarski. Uczestnicy wezmą również udział w debacie o przyszłości polskiego przetwórstwa i eksportu.

Kongres Polskie Mleko 2026 będzie okazją do zdobycia aktualnej wiedzy, wymiany doświadczeń i rozmowy o kierunkach rozwoju jednej z najważniejszych gałęzi polskiego rolnictwa.

Do udziału zapraszamy producentów mleka, przedstawicieli mleczarni oraz wszystkich zainteresowanych przyszłością sektora mleczarskiego.

Zapisy: mleko.tygodnik-rolniczy.pl.

Kongres Polskie Mleko

FOTO:

Nie przegap tego wydarzenia!

Wdrażanie nowoczesnych technologii, ograniczanie strat surowców, automatyzacja procesów czy przejście na bardziej ekologiczne rozwiązania wymagają jednak znaczących nakładów finansowych. Dotychczas podstawowym źródłem wsparcia były dotacje unijne, jednak ich dostępność systematycznie maleje.

Skąd wziąć pieniądze na inwestycje w przedsiębiorstwach przetwórczych, kiedy dotacje topnieją?

FOTO:

Dotacje — coraz mniejsze wsparcie dla branży rolno-spożywczej

Od momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej, dotacje unijne stanowiły motor napędowy rozwoju sektora rolno-spożywczego. Programy takie jak SAPARD, Sektorowy Program Operacyjny „Rolnictwo”, czy kolejne edycje Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) pozwalały na dynamiczny rozwój przetwórstwa rolno-spożywczego. Jednakże w ramach aktualnego Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) na lata 2023–2027 budżet na bezpośrednie dotacje został znacząco ograniczony.

Dla działania skierowanego do przetwórców przewidziano jedynie 204 mln euro. W praktyce oznacza to dużą konkurencję i długi czas oczekiwania na decyzje o przyznaniu środków. Równolegle wzrosły wymagania formalne i zakres dokumentacji, co stanowi dodatkową barierę nawet dla zaradnych przedsiębiorców.

Skąd wziąć pieniądze na inwestycje w przedsiębiorstwach przetwórczych, kiedy dotacje topnieją?

FOTO:

Instrumenty finansowe — nowoczesna alternatywa dla dotacji

Ograniczenie środków z dotacji sprawia, że coraz więcej firm przetwórczych oraz grup producenckich zaczyna rozważać alternatywne formy finansowania inwestycji. Kluczowym trendem są tzw. instrumenty finansowe, czyli preferencyjne kredyty z dotacjami do odsetek ze środków publicznych czy też gwarancjami spłaty kapitału, które pozwalają zrealizować inwestycje szybko, elastycznie i bez długiego oczekiwania na nabory.

Przykładem są: Kredyt z gwarancją Agromax i dopłatą do odsetek oraz Kredyt preferencyjny z linii PR. Rozwiązania te zawierają elementy wsparcia zwrotnego (gwarancja kredytowa) i bezzwrotnego (dopłaty do oprocentowania). Dzięki nim przedsiębiorcy mogą finansować nawet 90% kosztów inwestycji oraz potrzeby obrotowe powiązane z projektem.

Co istotne, tego typu kredyty są zazwyczaj tańsze od klasycznych kredytów komercyjnych — m.in. dzięki dopłatom do odsetek i korzystniejszym warunkom zabezpieczeń. Dodatkowo pozwalają na rozpoczęcie inwestycji od razu, bez konieczności czekania na ogłoszenie naboru i ocenę wniosków o dotacje.

Najważniejsze zalety alternatywy dla dofinansowań

Firmy spożywcze powinny rozważyć skorzystanie z innych niż dotacje form finansowania, ze względu na szereg zalet:

• Większa dostępność środków — budżet na kredyty preferencyjne jest większy niż środki przewidziane w dotacjach.
• Szeroki zakres kosztów kwalifikowanych — finansowanie obejmuje inwestycje trwałe oraz koszty operacyjne związane z rozwojem.
• Prostsza procedura aplikacyjna — mniej skomplikowana dokumentacja niż w przypadku dotacji.
• Natychmiastowa realizacja inwestycji — brak konieczności czekania na ogłoszenie konkursów i ocenę projektów.

Jak wybrać odpowiednią formę finansowania?

Dobór instrumentu finansowego powinien być dostosowany do rodzaju inwestycji oraz specyfiki działalności. Przykładowo, Kredyt preferencyjny z linii PR jest bardziej opłacalny kosztowo, ale nie jest dostępny dla firm, które rozpoczęły inwestycję, ani dla grup producenckich. Z kolei Kredyt z gwarancją Agromax jest dostępny dla większego grona przetwórców i daje możliwość finansowania inwestycji już rozpoczętych — co jest jego istotnym atutem i jedną z głównych różnic pomiędzy tymi dwoma rozwiązaniami.

Co więcej, Agromax oferuje gwarancję kredytową, która obniża ryzyko dla banku i poprawia warunki finansowania dla przedsiębiorcy. Aby jednak skorzystać z dotacji do odsetek, inwestycja musi realizować cele prośrodowiskowe lub być zgodna ze strategią „Od pola do stołu”. Wystarczy jednak, aby jeden z wielu elementów uwzględniał realizację któregoś z tych wymogów, aby cała inwestycja mogła zostać sfinansowana na preferencyjnych warunkach.

W poniższej tabeli przedstawiono najważniejsze cechy obu rozwiązań:

Skąd wziąć pieniądze na inwestycje w przedsiębiorstwach przetwórczych, kiedy dotacje topnieją?

FOTO:

Gdzie otrzymać finansowanie

Kredyty z dopłatą do oprocentowania i gwarancją dostępne są w bankach współpracujących z ARiMR (dla Kredytu preferencyjnego z linii PR) oraz BGK (dla Kredytu z gwarancją Agromax). Przykładem jest BNP Paribas Bank Polska S.A., który działa w oparciu o podpisane umowy z ww. instytucjami i ma w swojej ofercie oba kredyty dla przetwórców rolno-spożywczych.  

— Jesteśmy bankiem, który na naszym rynku udzielił pierwszego finansowania bankowego dla przetwórców. Mamy duże doświadczenie i jako lider finansowania sektora Food & Agro oraz bank numer 1 w sprzedaży Kredytu z gwarancją Agromax i dopłatą do odsetek, wspieramy przedsiębiorców kompleksowo — od analizy potrzeb, przez wybór najlepszych rozwiązań, aż po finalizację transakcji i obsługę posprzedażową kredytów ze wsparciem publicznym — komentuje Kinga Wąsik, Menedżerka Zespołu Produktów Food and Agro w Banku BNP Paribas.

Skąd wziąć pieniądze na inwestycje w przedsiębiorstwach przetwórczych, kiedy dotacje topnieją?

FOTO:

Postaw na rozwój i bezpieczeństwo finansowe

Decydując się na inwestycje w firmie zajmującej się przetwórstwem rolno-spożywczym, warto rozważyć elastyczne i dostępne rozwiązania finansowe. Dzięki nim można dynamicznie rozwijać produkcję, zwiększać konkurencyjność i jednocześnie budować zrównoważony, nowoczesny biznes.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o dostępnych możliwościach finansowania rozwoju Twojego biznesu w Banku BNP Paribas, pozostaw kontakt do Twojej firmy w formularzu – eksperci oddzwonią i przedstawią aktualną ofertę.

Na początku odbyło się uroczyste otwarcie imprezy, w którym uczestniczyli: Waldemar Paziewski – prezes zarządu OSM Garwolin, Robert Kuchnio – wiceprezes ds. technicznych, Barbara Kot – wiceprezes ds. handlu, Arkadiusz Pisarek – prezes Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich Związek Rewizyjny.

Prezes Waldemar Paziewski na wstępie przywitał najmłodszych uczestników imprezy oraz gości, wśród których byli Marzena Świeczak – burmistrz miasta i gminy Garwolin oraz Jarosław Kargol – dyrektor Centrum Sportu i Kultury, Iwona Kurowska – starosta powiatu garwolińskiego, Mirosław Walicki – wicestarosta powiatu garwolińskiego, Marcin Kołodziejczyk – wójt gminy Garwolin, dr Jan Dworniak – prezes Centrum Badań i Analiz, rada nadzorcza OSM Garwolin na czele z jej przewodniczącym Tomaszem Błachnio oraz pracownicy garwolińskiej spółdzielni.

Od Lewej Joanna Stanowska, Robert Kuchnio, Waldemar Paziewski, Arkadiusz Pisarek, Barbara Kot

FOTO: Józef Nuckowski

Od Lewej: Robert Kuchnio, Waldemar Paziewski, Arkadiusz Pisarek, Barbara Kot

FOTO: Józef Nuckowski

– Dzięki władzom Garwolina możemy się w tym miejscu spotykać, za co serdecznie pani burmistrz dziękuję – powiedział Waldemar Paziewski. Z kolei Barbara Kot – wiceprezes ds. handlu zachęcała do spożycia mleka i jego przetworów.

– Witamy wszystkich zebranych na „Święcie Mleka” zorganizowanym po raz 13 przez OSM Garwolin oraz Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich Związek Rewizyjny. Witam przede wszystkim dzieci, dla których przygotowaliśmy większość atrakcji.

Głównym celem naszego spotkania jest zachęcenie do spożywania mleka i jego przetworów, bo należy je uwzględniać w swojej diecie, ponieważ mają dużą zawartość wapnia, który jest podstawowym składnikiem kości. Jest to ogromnie ważne w przypadku dzieci i młodzieży. Zawierają także wartościowe białko, które wpływa pozytywnie na nasz układ odpornościowy oraz zestaw witamin służący zdrowiu i urodzie. Dlatego zachęcamy do mlecznych śniadań i przekąsek.

Pamiętajmy, że wyroby OSM Garwolin są zdrowe, smaczne i wyprodukowane z mleka wysokiej jakości. Nasze twarogi i masło cieszą się opinią najlepszych w Polsce. Szeroka gama pozostałych asortymentów takich jak: mleko, maślanka, kefir, śmietany, jogurty, również mają opinię produktów najwyższej jakości. Serdecznie zachęcamy, abyście wspierali polskie mleczarstwo i wybierali produkty od lokalnego producenta – powiedziała Barbara Kot, która podziękowała również partnerom handlowym: przedsiębiorstwu produkcji lodów Koral oraz lodziarniom firmowym Grycan za przekazanie lodów do degustacji.

Dmuchane wesołe miasteczko

FOTO: Józef Nuckowski

Jeden z konkursów rodzinnych polegający na odgadywaniu degustowanych produktów OSM Garwolin

FOTO: Józef Nuckowski

– Chciałbym podziękować prezesowi OSM Garwolin Waldemarowi Paziewskiemu za zaproszenie i pogratulować mu, że prowadzi tak wspaniałą firmę i potrafi zorganizować tak świetną imprezę dla najmłodszych klientów, dla milusińskich, którzy od najmłodszych lat spożywają najlepszy produkt, jakim jest mleko – powiedział Arkadiusz Pisarek, prezes Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich Związek Rewizyjny.

Jedną z atrakcji festynu była degustacja produktów mleczarskich OSM Garwolin

FOTO: Józef Nuckowski

Foto budka cieszyła się dużą popularnością wśród uczestników Święta Mleka

FOTO: Józef Nuckowski

Spektakl "Skacząca księżniczka" cieszył się dużym zainteresowaniem najmłodszych

FOTO: Józef Nuckowski

Święto Mleka każdego roku gromadzi rzesze mieszkańców Garwolina i okolic

FOTO: Józef Nuckowski

Moc atrakcji dla najmłodszych 

Wśród atrakcji przygotowanych dla uczestników imprezy były: mleczne konkursy i zabawy rodzinne, mleczny spektakl dla dzieci „Skacząca księżniczka”, mleczny pokaz Cheerleaderingu, mleczny pokaz baniek mydlanych, mleczne animacje, mleczny pokaz iluzji, mleczny koncert „Topky” i „DiscoBoys” oraz mleczny pokaz światła Led show z pirotechniką.

Uczestnicy pikniku mieli do dyspozycji szereg atrakcji towarzyszących, wśród których były: mleczne degustacje, brokatowe tatuaże, malowanie buzi, kolorowe warkoczyki, fotobudka z rekwizytami, szczudlarz, baloniarz, profesjonalny pokaz kulinarny, darmowa wata cukrowa, dmuchane wesołe miasteczko, stoiska promocyjne i handlowe oraz inne niespodzianki.

„Święto Mleka” w Garwolinie zostało zorganizowane przy wsparciu ze środków z Funduszu Promocji Mleka.

Występ cheerleaderek odbył się przed licznie zebraną publicznością

FOTO: Józef Nuckowski

Mleczny pokaz baniek mydlanych

FOTO: Józef Nuckowski

Józef Nuckowski

Połączenie formalnie nastąpi 1 lipca 2024 roku. Wówczas przestanie istnieć OSM w Bychawie, a powstanie oddział SM Spomlek, którego dyrektorem pozostanie obecna prezes Ewa Bartnik.

Decyzję o połączeniu OSM Bychawa podjęła dwa lata temu, kiedy to zmiany w funkcjonowaniu przedsiębiorstw produkcyjnych, rosnące koszty oraz sytuacja geopolityczna spowodowały, że zaczęto się zastanawiać nad przyszłością spółdzielni.

– Konkurencja ze strony silniejszych podmiotów oraz wzrost cen spowodowały problemy z pozyskiwaniem surowca. Stanęliśmy przed dylematem, co dalej? Decyzja o konsolidacji była więc naturalnym krokiem w obliczu tych wyzwań –mówi prezes OSM w Bychawie Ewa Bartnik.

Prezes OSM Bychawa: małe podmioty nie mają równych szans na rynku

– Rosnące koszty oraz ogromna konkurencja sprawiają, że małe podmioty nie mają równych szans na rynku, dlatego muszą wybierać między zwijaniem działalności a konsolidacją. W przypadku OSM Bychawa wybrano tę drugą opcję. Spotkanie z zarządem SM Spomlek jesienią 2022 roku było kluczowym momentem. Po pierwszej rozmowie z zarządem i odwiedzinach zakładu w Młynarach, który został przejęty ponad 10 lat temu, wiedziałam, że połączenie to właściwa droga. Wspólna wizja i cel, jakim jest wzmocnienie firmy, modernizacja oraz unowocześnienie, były kluczowe. Dzięki temu dostawcy będą mieli gdzie oddawać mleko, a pracownicy zachowają swoje miejsca pracy. Połączenie ma także na celu wzmocnienie marki, aby stała się bardziej rozpoznawalna i konkurencyjna – dodaje prezes Bartnik.

Obawy przed nowościami są naturalne, ale prezes Ewa Bartnik podkreśla, że po prawie roku współpracy handlowej ze Spomlekiem większość kwestii została już przepracowana i wyjaśniona. Największymi obawami dostawców było utrzymywanie i zwiększanie wymagań jakościowych. Pracownicy obawiali się utraty miejsc pracy, jednak udało się nie tylko zagospodarować wszystkie etaty, ale nawet zwiększyć zatrudnienie.

Połączenie SM Spomlek z OSM w Bychawie to krok w stronę wzmocnienia pozycji na rynku

– Spomlek przejął już dwie spółdzielnie, które zostały zmodernizowane i dzisiaj są nowoczesnymi oraz bardzo dobrze prosperującymi oddziałami firmy. Te wcześniejsze sukcesy dają nam pewność, że również połączenie z OSM Bychawa przyniesie pozytywne efekty. Mamy już konkretne plany zagospodarowania zakładu w Bychawie – chcemy zainwestować w nowoczesne technologie, rozwijać produkcję i wprowadzać nowe, innowacyjne produkty na rynek. Wierzymy, że dzięki tym działaniom, zakład w Bychawie stanie się jednym z filarów naszej firmy, przyczyniając się do jej dalszego rozwoju i sukcesu – mówi prezes SM Spomlek Paweł Gaca.

Utrzymanie wysokich standardów jakości produktów jest kluczowym wyzwaniem w procesie integracji firm. Ewa Bartnik podkreśla, że z załogą, jaką ma oraz wsparciem pracowników Spomleku, są gotowi sprostać wszelkim trudnościom. Dla nich to połączenie jest szansą, a nie problemem.

Połączenie SM Spomlek z OSM w Bychawie to krok w stronę wzmocnienia pozycji na rynku mleczarskim oraz zapewnienia stabilności dla dostawców i pracowników. Zwiększenie efektywności, rozwój nowych produktów i modernizacja zakładu to priorytety, które pozwolą na skuteczne konkurowanie w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu rynkowym.

Czytaj więcej: Spomlek i OSM Bychawa zaczynają współpracę. "To krok do połączenia mleczarni w przyszłości"

Beata Dąbrowska

Kodeks ma zapewnić uczciwe i przejrzyste umowy na dostawy oraz godziwą cenę za mleko. Przepisy mają umożliwić rolnikom kwestionowanie cen oferowanych przez przetwórców oraz zapobieganie narzucaniu im zmian w umowach bez porozumienia, a jednocześnie umożliwienie im łatwiejszego zgłaszania swoich obaw. Rada ds. mleczarstwa w tamtejszym krajowym związku rolników, która bierze czynny udział w koordynowaniu prac nad kodeksem, ma nadzieję, że wyeliminuje on pewne nieuczciwe praktyki z łańcucha dostaw. Chodzi m.in. o sytuację, w której rolnicy dopiero z kilkudniowym wyprzedzeniem dowiadują się, ile otrzymają za mleko w przyszłym miesiącu. Rolnicy oczekują, że przepisy stworzą podstawy do wypracowania nowych relacji z przetwórcami na zasadzie partnerskiej.

Kodeks Mleczny ma gwarantować uczciwe umowy między rolnikami a przetwórcami

Kodeks przewiduje jasne warunki cenowe, w umowach będą zawarte czynniki generujące cenę mleka oraz przepisy umożliwiające rolnikom kwestionowanie cen, jeśli stwierdzą, że ceny zostały określone z pominięciem zadeklarowanych w umowie zasad ich kształtowania. Co też jest bardzo ważne: przetwórca nie będzie mógł narzucać rolnikom zmian w umowach bez ich zgody. Zachęci to do dialogu między stronami tam, gdzie konieczne jest wprowadzenie zmian – poprawiając zaufanie w łańcuchu dostaw. Wszystkie umowy będą zawierać prosty sposób zgłaszania wątpliwości dotyczących umów, promując odpowiedzialność i terminowe rozwiązywanie problemów.

Wprowadzone zostaną też jasne zasady dotyczące okresów wypowiedzenia i wyłączności umownej. Wyeliminuje to wszelkie niejasności z umów i ochroni prawa zarówno kupujących, jak i sprzedających.

Kodeks będzie zwierał także mechanizm egzekwowania prawa, który ma gwarantować przestrzeganie przepisów.

Warto dodać, że w tworzenie kodeksu mlecznego są zaangażowani, oprócz przedstawicieli rolników, także przetwórcy. Jeżeli producenci nie mogą ufać przetwórcom, a przetwórcy nie mogą ufać sprzedawcom detalicznym, łańcuch dostaw zaczyna się rozpadać. Aby było to skuteczne, muszą istnieć odpowiednie i skuteczne gwarancje dla wszystkich uczestników.

Stada krów mlecznych są w Wielkiej Brytanii likwidowane na potęgę

Brytyjscy rolnicy zmagają się z deregulacją sektora mlecznego od prawie 30 lat. Obecnie wydaje się, że rząd Wielkiej Brytanii zaakceptował fakt, że te braki równowagi szkodzą efektywnemu funkcjonowaniu łańcuchów dostaw.

Producenci żywności ostrzegają, że ciągły odpływ producentów mleka może zagrozić samowystarczalności Wielkiej Brytanii w zakresie płynnego mleka. Według Krajowego Związku Rolników, już w zeszłym roku z produkcji mleka zrezygnowało prawie 5% rolników, a wtedy sytuacja na rynku mleka nie była taka zła. W lipcu br. w porównaniu z czerwcem, rolnicy dostarczyli do mleczarni o 2,2% mniej mleka (tj. 1,25 mln l), a z lipcem ubiegłego roku o 1% mniej. Cena, jaką płacono im za mleko w lipcu br. (tj. 36,11 pensów, tj. około 2 zł) była o ponad 23% niższa przed rokiem i o 75% niższa, niż w grudniu 2022 r.

Gospodarstwa mleczne w Wielkiej Brytanii borykają się z brakiem następców i chętnych do pracy

FOTO: pixabay

Supermarkety, aby przyciągnąć kupujących zmagających się ze wzrastającymi kosztami utrzymania wynikającymi z rosnącej inflacji, obniżyły cenę mleka do najniższej od czasów przed pandemią. Dochodzi nawet do takich sytuacji, że przedsiębiorstwa mleczne, które miały własne stada krów, redukują je, a mleko będą pozyskiwać z innego źródła.

Ponadto wiele gospodarstw mlecznych albo nie ma następców, którzy chcieliby kontynuować produkcję mleka, albo po prostu nie może znaleźć chętnych do pracy w gospodarstwach. Na niedobory pracowników skarży się prawie trzy piąte producentów mleka należących do Arla, największej brytyjskiej spółdzielni mleczarskiej. Konsekwencją tej sytuacji jest wzrastająca liczba stad mlecznych na aukcjach zwierząt.

Warto dodać, że Wielka Brytania jest liczącym się partnerem Polski w wymianie handlowej produktami mlecznymi. Od stycznia do lipca bieżącego roku Polska sprzedała do Wielkiej Brytanii produkty mleczne o wartości 348 mln zł, w tym najwięcej serów i twarogów (za 194 mln zł).

Magdalena Szymańska

W wyniku przeprowadzonej kontroli NIK stwierdziła nieprawidłowości w zakresie finansowania SM Bielmlek przez BOŚ, a także udzielania gwarancji kredytowej przez KOWR. Nieprawidłowości w SM Bielmlek dotyczyły także nieskutecznego ustanawiania zabezpieczeń pożyczki z NFOŚiGW. NIK zwraca również uwagę na nieefektywność procesu restrukturyzacji spółdzielni pomimo podjętej próby sanacji, która powinna zmierzać do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i przywrócenia jemu zdolności do wykonywania zobowiązań. W związku z nieskuteczną restrukturyzacją spółdzielni ogłoszono jej upadłość. Zorganizowaną część przedsiębiorstwa SM Bielmlek sprzedano za 87,7 mln zł, co stanowiło 60% szacowanej wartości majątku spółdzielni. Łączne straty jednostek sektora finansów publicznych (NFOŚiGW i KOWR) wyniosły 67,6 mln zł, natomiast Banku Ochrony Środowiska S.A. (którego głównymi akcjonariuszami – ponad 63% akcji – są jednostki sektora finansów publicznych) – 15,7 mln zł.

200 mln zł włożone w Bielmlek

Na 31 grudnia 2019 roku liczba członków SM Bielmlek wynosiła 897 rolników, stan zatrudnienia wynosił natomiast ok. 100 osób. Prezesem zarządu spółdzielni od 1998 roku z przerwami był Tadeusz Romańczuk, w latach 2015–2019 senator RP oraz w latach 2018–2019 sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

– Państwo polskie poprzez swoje instytucje zainwestowało w spółdzielnię Bielmlek tylko w latach 2017–2021 ok. 200 mln zł – powiedział Janusz Pawelczyk, p.o. dyrektora delegatury NIK w Białymstoku.

W 2017 roku SM Bielmlek pozyskała z NFOŚiGW środki na budowę innowacyjnej linii do produkcji mleka oraz serwatki w proszku w kwocie niemalże 70 mln zł, przy całkowitym koszcie inwestycji ponad 115 mln zł.

– W latach 2018–2019 SM Bielmlek zawarła z BOŚ trzy umowy kredytowe w łącznej wysokości 93 mln na pokrycie kosztów inwestycji oraz bieżące finansowanie działalności – powiedział Janusz Pawelczyk z NIK.

BOŚ 30 sierpnia 2019 r. udzielił kredytu spółdzielni w wysokości 53 mln zł. W związku z udzielonym kredytem, bank zobowiązał ją do dostarczenia programu naprawy gospodarki miesiąc po udzieleniu finansowania, tj. do 28 września 2019 r. Następnie 6 września 2019 r. bank zawarł z SM Bielmlek kolejny aneks do wcześniejszej umowy, na podstawie którego akceptacja ww. programu naprawy gospodarki stała się warunkiem koniecznym do dalszego przedłużenia części z udzielonego finansowania (10 mln zł). W wyniku braku akceptacji przedłożonego przez spółdzielnię programu została ona zobowiązana do spłaty 10 mln zł do 28 września 2019 r. W konsekwencji m.in. braku spłaty tego zobowiązania, BOŚ 15 listopada 2019 r. wypowiedział umowę kredytu z 30 sierpnia 2019 r., tj. po 77 dniach od jego udzielenia.

Gwarancja z KOWR bez analizy gwarancji ryzyka

KOWR nie był właściwie przygotowany do stosowania instrumentów finansowych wsparcia rolnictwa, które stanowiły jedno z jego ustawowych zadań. Ośrodek, udzielając 30 sierpnia 2019 r. gwarancji spłaty kredytu (do 30 mln zł), nie posiadał żadnych regulacji dotyczących udzielania takich instrumentów. Wobec braku jakichkolwiek procedur, KOWR przed udzieleniem gwarancji nie dokonał analizy ryzyka udzielenia gwarancji, w tym oceny zdolności do spłaty zadłużenia zaciągniętego przez spółdzielnię w BOŚ. Dyrektor KOWR wyraził zgodę na ustanowienie przez Bielmlek zabezpieczeń gwarancji kredytowej do 6 września 2019 r. tj. po 7 dniach od udzielenia przez KOWR gwarancji. Nie upewnił się czy ustanowienie hipoteki umownej i zastawu rejestrowego w tym terminie jest możliwe. Ośrodek nie weryfikował również danych w księgach wieczystych o obciążeniach nieruchomości oraz w Sądowym Rejestrze Zastawów o obciążeniach majątku ruchomego spółdzielni stanowiących zabezpieczenie udzielonej gwarancji kredytowej. W konsekwencji, zabezpieczenie w postaci hipoteki umownej nie zostało ustanowione w związku z prowadzoną egzekucją komorniczą, nie osiągnięto również wynikającej z umowy zastawu rejestrowego najwyższej sumy zabezpieczenia. Powyższe naraziło KOWR na brak możliwości zaspokojenia wierzytelności od SM Bielmlek z tytułu wypłaty 30 mln zł gwarancji – czytamy w raporcie NIK.

Dlaczego restrukturyzacja Bielmleku sie nie udała?

W listopadzie 2019 roku po raz pierwszy do siedziby spółdzielni oraz m.in. do domu prezesa weszło Centralne Biuro Antykorupcyjne w celu zabezpieczenia dokumentów. W kolejnych latach, kiedy prowadzone było postępowanie sanacyjne i upadłościowe, funkcjonariusze CBA kilkukrotnie zjawiali się w siedzibie spółdzielni oraz przesłuchiwali w charakterze świadków pracowników i osoby z nią związane. Natomiast 20 października 2021 r. CBA zatrzymało prezesa SM Bielmlek oraz dwóch jego współpracowników. Sąd ostatecznie nie przychylił się do wniosku Prokuratury o tymczasowe aresztowanie prezesa spółdzielni i zmienił środek zapobiegawczy na środki nieizolacyjne.

NIK zwrócił też uwagę na nieefektywność procesu restrukturyzacji spółdzielni pomimo podjętej próby sanacji, która powinna zmierzać do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i przywrócenia jemu zdolności do wykonywania zobowiązań. W związku z nieskuteczną restrukturyzacją spółdzielni ogłoszono jej upadłość. Następnie doszło do sprzedaży ZCP (zorganizowanej części przedsiębiorstwa) SM Bielmlek prywatnemu przedsiębiorcy za kwotę 87,7 mln zł. Stanowiło to 60% wartości oszacowania tego majątku wycenionego w postępowaniu upadłościowym na kwotę 147,5 mln zł.

Ogromne problemy byłych dostawców Bielmleku

Po ogłoszeniu upadłości spółdzielni, syndyk zgodnie z prawem spółdzielczym, zażądał od członków spółdzielni wniesienia niewpłaconej części udziałów. Wywołało to niepokoje społeczne ze strony członków spółdzielni oraz protesty pod siedzibą SM Bielmlek.

– NIK zwraca uwagę, że wdrożone przez państwo instrumenty pomocy członkom spółdzielni Bielmlek (ok. 1000 rolnikom) były nieefektywne, ponieważ 20 mln zł przekazane przez rząd na pokrycie części udziałów, posłużyło nie na wsparcie rolników, a na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Gdyby te środki przekazano na etapie sanacji, mogłyby pomóc poprzez poprawę sytuacji ekonomicznej spółdzielni i jej uratowanie. Dodatkowo, w ramach pomocy dostawcy otrzymali w 2021 roku łącznie 4,94 mln zł z tytułu braku zapłaty za sprzedane do spółdzielni mleko. Aktualnie środki te podlegają zwrotowi, co oznacza wielkie problemy byłych dostawców SM Bielmlek – powiedział Janusz Pawelczyk z NIK.

W wyniku przeprowadzonej kontroli NIK, dostrzega potrzebę dokonania zmian w przepisach regulujących zasady udzielania gwarancji i poręczeń przez państwowe osoby prawne oraz w zakresie wzmocnienia pozycji podmiotów publicznych w postępowaniach restrukturyzacyjnych, w których znaczącą część wierzytelności stanowią środki jednostek sektora finansów publicznych.

Oprac. Andrzej Rutkowski

– Po 24 lutego weszliśmy w inny etap rozwoju świata, a szczególnie Europy. Skończył się okres, w którym uważano, że demokracja i wolny rynek będą stałym elementem rozwoju gospodarek – mówił prof. Andrzej Parzonko ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, podczas VII Forum Rolników i Agrobiznesu, które odbyło się 29 listopada w Poznaniu a jego organizatorem był Top Agrar Polska.

Kto na tym skorzysta?

Inflacja w Polsce, według Europejskiego Banku Centralnego, w 2022 r. będzie na poziomie 14,5%, podobnie ma być za rok, poprawi się dopiero od 2025 r. W opinii profesora, przyczyniły się do tego rozbudowane programy socjalne, tarcze antycovidowe, a ostatecznie wojna w Ukrainie. Zagrożeniem dla rozwoju sektora mleczarskiego w Polsce oraz w Unii Europejskiej, w tym produkcji mleka, jest uparta polityka klimatyczna UE, czyli zerowa emisja CO₂ do 2050 r.

Z drugiej strony, widmo kryzysu gospodarczego powoduje, że rośnie ryzyko migracji ludności z Ukrainy, czego największe konsekwencje odczuwa polski rynek oraz napływ ludności z państw Afryki Płn. i Bliskiego Wschodu, co z kolei bardziej odczuwać będą państwa Europy Zachodniej i Południowej. Ponadto w 2030 roku będzie nas dużo więcej, przekroczymy już 8 mld, a jeśli poziom konsumpcji utrzyma się na obecnej wysokości, będzie potrzeba o ponad 87 mln t mleka na świecie więcej.

– Największy producent mleka na świecie, jakim są Indie, sukcesywnie zwiększa produkcję, w 2020 roku była ona na poziomie 195 mln t, jednak oni przeznaczają ją głównie na potrzeby krajowe. Ważnym graczem na tym rynku są także USA, ale tam obserwujemy spadek pogłowia krów mlecznych, aczkolwiek wzrasta wydajność. W 2020 r. USA wyprodukowały 101 mln t mleka. W UE produkcja w 2020 r. była na poziomie 153 mln t a sytuacja związana z pogłowiem krów i wydajnością jest podobna jak w Stanach. Dla światowego rynku mleka bardzo ważna jest też Nowa Zelandia, która ze względu na to, że eksportuje 95% swojej produkcji artykułów mleczarskich, wyznacza trendy cenowe na świecie i ceny w skupie – tłumaczył prof. Parzonko.

Jak wskazują dane z OESD dotyczące handlu produktami mlecznymi o charakterze masowym, do 2030 zapotrzebowanie na produkty mleczne będzie zwiększać się głównie na kontynencie azjatyckim, zwłaszcza w Chinach. Chiny zwiększają produkcję, ale ograniczają ich zasoby ziemi, nie mają paszy objętościowej, sprowadzają ją nawet z Kanady, im więc opłaca się importować gotowe produkty. Globalnie zapotrzebowanie na import masła wzrośnie w najbliższych latach o ponad 126%, serów o 130%, OMP o 109% a PMP o 98%. Profesor Parzonko ma wątpliwości czy Europa, będąc w układzie politycznym ze Stanami Zjednoczonymi, skorzysta na wzroście popytu importowego ze strony Państwa Środka. Polska produkcja mleka przewyższa o 24% popyt krajowy, musimy to gdzieś sprzedać.

Ceny produktów mleczarskich wyhamowały. Scenariusze są mało optymistyczne

– W 2022 r. ceny zaczęły rosnąć głównie ze względu na osłabienie euro w stosunku do dolara, a u nas osłabienie ogólnie waluty, ale po urealnieniu, czyli uwzględnienie inflacji, wzrost nie był już tak imponujący. Obserwując sytuację na światowym rynku produktów mlecznych o charakterze masowym, można stwierdzić, iż od początku października br. ceny na masło, sery i mleko w proszku zaczęły lekko spadać, co oznacza, że osiągnęły już swoje maksima. W moim odczuciu spadki te na rynkach światowych najprawdopodobniej będą się pogłębiały. Obecnie sytuacja jest bardzo dynamiczna, scenariusze mogą być różne, ale generalnie są mało optymistyczne – podkreślał profesor z SGGW.

Prof. Andrzej Parzonko z SGGW w Warszawie

FOTO: Magdalena Szymańska

Ekspert jest jednak przekonany, że popyt na produkty mleczne w Europie i na świecie zmniejszy się w 2023 r., wysokie ceny produktów mlecznych nie są już akceptowane przez znaczną część społeczeństwa, dotyczy to głównie cen masła. Na ceny masła ma wpływ wzrost cen utwardzonych olejów roślinnych, pomimo tego, że masło zdrożało o prawie 30%, wzrost cen tamtych tłuszczów był silniejszy.

– W Polsce realne ceny mleka nie będą już rosły, czego niestety nie można powiedzieć o cenach nośników energii. Utrzymująca się inflacja będzie nadal sygnałem do tego, by nie obniżać stóp procentowych, co będzie wpływało na wyższe raty kredytów, a tym samym obniżenie płynności finansowej zadłużonych gospodarstw. Warto więc, aby rząd zwiększył dostępność naszym rolnikom do preferencyjnych kredytów obrotowych, bo rolnicy muszą mieć środki na bieżącą produkcję – zaznaczał prof. Parzonko.

Zwiększamy czy ograniczamy produkcje zwierzęcą?

Ekspert z SGGW zwrócił uwagę na dużą rozbieżność opinii w kwestii podejścia do produkcji zwierzęcej.

– Z jednej strony zwierzęta, w tym głównie bydło, uważa się za największych emitentów metanu, z drugiej natomiast, obecny unijny komisarz ds. rolnictwa za podstawowy cel stawia sobie zahamowanie spadku pogłowia w UE, w tym w Polsce. Jego zdaniem, polski Krajowy Plan Strategiczny, według którego będzie realizowana od przyszłego roku Wspólna Polityka Rolna, zawiera wiele rozwiązań, które będą temu sprzyjać. W moim odczuciu trudno jednak dopatrzyć się w tym planie spójnej strategii działań. Gros środków będzie dystrybuowana w sposób nieefektywny. Jakie jest uzasadnienie płatności dla posiadaczy krów, dla tych, którzy mają minimum 1 krowę i nie więcej niż 20? Jeśli konkurencyjność naszych producentów mleka ma się poprawić, to płatności powinny być kierowane do większych gospodarstw – zwracał uwagę profesor z SGGW.

Sytucja makroekonomiczna nie daje podstaw do kontynuacji wzrostów realnych cen mleka

FOTO: Magdalena Szymańska

Naukowiec krytycznie odniósł się także do wzmocnionej zielonej architektury, w tym do warunkowości, której spełnienie będzie decydowało o przyznaniu dopłat bezpośrednich. Dla producentów mleka problematyczne może być spełnienie normy GAEC 4, która wprowadza ustanowienie stref buforowych w odległości 3 m od cieków wodnych oraz normy GAEC 6, która nakazuje rolnikom utrzymywanie w okresie jesienno-zimowym pokrywy glebowej na 80% gruntów ornych. Trudna do stosowania będzie też norma GAEC 7 obejmująca zmianowanie i dywersyfikację. Może się ona przyczynić do ograniczenia areału uprawy kukurydzy, która jest istotna dla producentów mleka.

Magdalena Szymańska

Przed kilkoma miesiącami publikowaliśmy informacje o problemach dostawców mleka do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Prudniku. W połowie 2022 roku mleczarnia przestała regulować swoje zobowiązania wobec nich. W związku z tym właściwie wszyscy z nich zaprzestali dostaw mleka do niej. Jednocześnie firma bardzo szybko utraciła płynność finansową. Obecnie Sąd Rejonowy w Opolu zdecydował o ogłoszeniu jej upadłości.

Kolejna upadająca spółdzielnia mleczarska

Syndykiem masy upadłościowej został Marcin Kubiczek, który poprzednio sprawował funkcję zarządcy przymusowego. Jak stwierdza:

– Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Prudniku od kilku lat traciła płynność finansową i nie jest w stanie terminowo regulować swoich zobowiązań. Sąd uznał, że tylko ogłoszenie upadłości daje szanse na to, by rozwiązać problemy finansowe Spółdzielni – stwierdza syndyk.

Jednocześnie zwraca uwagę, że badanie faktycznego stanu przedsiębiorstwa było trudne ze względu na brak współpracy ze strony przedstawicieli Spółdzielni.

– To był czasochłonny proces, ale niezbędny do rzetelnego ustalenia sytuacji finansowej, majątkowej i kadrowej Spółdzielni – podkreśla Marcin Kubiczek.

Zwracali na to uwagę również jej dostawcy kontaktujący się z redakcją „Tygodnika Poradnika Rolniczego” i magazynu „Elita Dobry Hodowca”. W ich opinii w pewnym momencie Spółdzielnia w Prudniku zaczęła sprawiać wrażenie porzuconej. Występowały tez problemy w kontakcie z jej zarządem.

Kontrahenci, rolnicy i pracownicy bez pieniędzy

Syndyk prudnickiej mleczarni w swoich wypowiedziach zwraca uwagę na stwierdzenie szeregu nieprawidłowości podczas analizy ksiąg rachunkowych przedsiębiorstwa. Jednocześnie podkreśla też, że zawiódł brak nadzoru ze strony rady nadzorczej, której działalność należy oceniać krytycznie.

Pogarszający się stan finansowy OSM Prudnik trwał już dłuższy czas. Spółdzielnia jest niewypłacalna i nie reguluje swoich zobowiązań już od dłuższego czasu.  Liczba jej wierzycieli to około 500 osób i przedsiębiorstw. Część opóźnień w spłacie zobowiązań stanowi okres dłuższy niż trzy miesiące. W latach 2021-2022 zobowiązania OSM Prudnik wzrosły niemal dwukrotnie przy jednoczesnym znacznym zmniejszeniu dochodów.

Od września 2022 roku Spółdzielnia nie płaciła również swoim pracownikom. Na dzień ogłoszenia upadłości nadal zatrudniała około 50 osób. Syndyk masy upadłości kieruje je do tamtejszego Urzędu Pracy z informacją o zastosowaniu procedury zwolnień grupowych.

Zobowiązania Spółdzielni znacząco przekraczają wartość posiadanego przez nią majątku, a stan ten utrzymuje się już przez ponad dwa lata.

Od września 2022 roku Spółdzielnia nie płaciła również swoim pracownikom

FOTO: OSM Prudnik

Długi OSM Prudnik sięgają 15 milionów

Obecnie do wierzycieli Spółdzielni kierowana jest informacja o konieczności zgłoszenia ich nieuregulowanych należności. Opiewają one na 15 milionów złotych.

W najbliższym czasie będą prowadzone rozmowy z przedsiębiorstwami w celu ustalenia trybu spłaty zadłużenia przez mleczarnię. Syndyk masy upadłościowej przewiduje, że uda mu się zaspokoić wierzycieli w części. Dodatkowo ma zamiar zastosować tak zwaną skargę pauliańską, efektem czego ma być zwiększenie masy upadłościowej przedsiębiorstwa. Wiąże się to z ubezskutecznieniem sprzedaży części majątku firmy, która była dokonywana w czasie, kiedy borykała się ona z problemami finansowymi.

Co z pieniędzmi rolników dostarczających mleko do OSM Prudnik?

Większość byłych dostawców obecnie jest członkami Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Bieruniu. Jednak znaczna ich część posiada udziały w prudnickiej mleczarni. Po raz kolejny w przypadku upadłości stawia to ich w najgorszym z możliwych położeń. Poza tym, że nie otrzymali oni całości zapłaty za dostarczone mleko, to prawdopodobnie przepadną również udziały jaki wnieśli do spółdzielni.

Warto przypomnieć, że w połowie roku 2021 w takiej sytuacji kilku mleczarniom została udzielona rządowa pomoc dla producentów mleka, którzy nie otrzymali za nie zapłaty. Obejmowała ona rekompensaty dla producentów, którzy nie otrzymali pieniędzy za mleko w latach 2019 – 2020.

Co dalej z dostawcami Bielmleku? Wady i zalety lex Bielmlek

Syndyk SM Bielmlek chce ściągnąć pieniądze od rolników

Artur Puławski

Nowy kompleks przeznaczony jest dla 6 000 sztuk bydła. Został on wybudowany przy wsparciu finansowym Rosyjskiego Banku Rolnego. Łączne wartość inwestycji przekroczyła 3,1 mld rubli. Jest to największy projekt w dziedzinie hodowli bydła mlecznego, realizowany na zrealizowany na terenie republiki. Wszystkie zwierzęta gospodarskie to wysokowydajne krowy holsztyńskie. Obecnie kompleks produkuje 87,5 ton mleka dziennie. Natomiast średnia dzienna wydajność mleczna wynosi 34,1 kg na krowę mleczną.

Realizacja projektu pozwoliła na stworzenie 128 nowych miejsc pracy. Większość pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwie ma mniej niż 40 lat. Stefan Durr będący prezesem grupy kapitałowej EkoNiva stwierdza, że kompleks mleczarski EkoNiva w regionie Baszkirii stanie się przyczyną wzrostu dla całej zachodniej części republiki, zapewniając dalszy zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy obszarów wiejskich regionu.

EKONIVA TO JEDEN Z NAJWIĘKSZUCH PRODUCENTÓW MLEKA W EUROPIE

EkoNiva jest jedną z największych rosyjskich grup rolniczych. Kluczowym obszarem jej działalności jest produkcja mleka. EkoNiva jest przedsiębiorstwem działającym w 35 regionach Federacji Rosyjskiej. Do tej pory utrzymywała stado liczące 330 tysięcy sztuk bydła, z czego jedną trzecią stanowiły krowy mleczne. Wszystkie wyroby jakie kieruje na rynek to produkty ekologiczne. Ponadto prowadzi ona hodowlę bydła mięsnego i produkcję nasion. Od 2013 roku firma zajmuje się również przetwórstwem mleka. Najistotniejsze ze spółek działających w ramach holdingu działają w regionach Woroneż, Kaługa, Kursk, Leningrad, Moskwa, Nowosybirsk, Orenburg, Riazań, Samara i Tumen, na terytorium Ałtaju, Baszkirii i Tatarstanie. EkoNiva prowadzi produkcję rolną na gruntach o powierzchni ponad 630 tysięcy hektarów. Dział mleczarski grupy, który jest jej sercem to obecnie 40 kompleksów hodowlanych.

Wybory uzupełniające odbyły się w gmachu Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ze swoich funkcji w Izbie zrezygnowało troje dotychczasowych członków zarządu. Dotychczasowy prezes Izby Edward Bajko, a jednocześnie prezes Spółdzielczej Mleczarni SPOMLEK oraz Preter Knauer, będący prezesem Hochland, udają się na zasłużone emerytury. Z funkcji wiceprezesa zrezygnował również wiceprezes Zbigniew Kalinowski z Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Piątnicy.

Grzegorz Gańsko z OSM Sierpc nowym prezesem PIM

W wyniku wyborów nowym prezesem Polskiej Izby Mleka został Grzegorz Gańko, na co dzień zarządzający Okręgową Spółdzielnią Mleczarską w Sierpcu,  producentem Sera Królewskiego, będącego jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek serów dojrzewających w Polsce.

Pozostali członkowie zarządu to osoby związane z firmami, których reprezentanci dotychczas znajdowali się w zarządzie Izby. Są to Paweł Gaca, który wkrótce ma pełnić funkcję prezesa SM Spomlek oraz Maciej Tomaszewski zastępujący Petera Knauera w Hochlandzie. W składzie Polskiej Izby Mleka znalazł się również Łukasz Kalinowski - wiceprezes OSM w Piątnicy. Nastąpiły również zmiany w składzie sądu koleżeńskiego oraz komisji rewizyjnej.

{se_photo}85929{/se_photo}

Jaki jest nowy skład Polskiej Izby Mleka?

Obecny skład zarządu polskiej Izby Mleka przedstawia się następująco:

• Grzegorz Gańko - prezes zarządu PIM (OSM Sierpc)
• Dariusz Sapiński (SM MLEKOVITA)
• Paweł Gaca (SM Spomlek)
• Łukasz Kalinowski (OSM Piątnica)
• Maciej Tomaszewski (HOCHLAND sp. z o.o.)
• Paweł Pasternak (SM MLEKPOL)
• Agnieszka Maliszewska

Artur Puławski

Do wzrostu indeksu przyczyniły się ceny proszki mleczne oraz bezwodny tłuszcz mleczny. Zarówno odtłuszczone mleko w proszku, jak i pełne mleko w proszku zdrożały o 3,1%, przy czym OMP do 3057 dolarów/t a PMP do o 3 397 dolarów/t. Ceny bezwodnego tłuszczu mlecznego wzrosły o 2,7% do 5 711 dolarów/t.

Masło od początku października utrzymuje się w trendzie bocznym. Po lekkim umocnieniu wartości na poprzedniej aukcji, tym razem straciło 0,8% i sprzedano je za 4 829 dolarów/t. Podobnie zachowuje się ser cheddar, który staniał o 1,3% do 4746 dolarów/t. Trzecią aukcje z rzędu na GDT po długiej przerwie sprzedawana jest laktoza. Podobnie, jak przed dwoma tygodniami i tym razem straciła na wartości. Jej cena spadła o 4,6% do 1 236 dolarów/t.

W Polsce od wielu miesięcy mają miejsce prace związane z wdrożeniem do polskiego porządku prawnego tak zwanej dyrektywy SUP (Single Use Plastics). Jej podstawowym celem jest zmniejszenie wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko poprzez określone poziomy odzysku odpadów opakowaniowych, wprowadzenie opłat za ich niespełnienie oraz wyznaczenie procentowego udziału surowca pochodzącego z recyklingu w nowych opakowaniach. Dyrektywa nadaje także ramy prawne dla tworzenia w krajach członkowskich systemów depozytowo-zwrotnych, potocznie zwanych kaucyjnymi.

Pomimo wielu apeli branży mleczarskiej, najnowszy projekt ustawy o wprowadzeniu systemu kaucyjnego włącza opakowania po mleku i jego przetworach do tego systemu, co spowoduje, że zostaną one objęte wymogami dotyczącymi odzysku opakowań. Zdaniem Marcina Hydzika, prezesa Związku Polskich Przetwórców Mleka, że jest to błędna decyzja, ponieważ nie uwzględnia specyfiki produktów mleczarskich.

CZY WDROŻENIE DYREKTYWY SUP WŚRÓD PRODUCENTÓW MLEKA JEST MOŻLIWE ?

Jego zdaniem poważny problem, który niewątpliwe pojawi się po włączeniu naszych produktów do systemu kaucyjnego stanowi powstanie zagrożenia sanitarno-higienicznego związanego z resztkami aktywnych biologicznie produktów mleczarskich w opakowaniach, które będą zwracane przez konsumentów do placówek handlowych w ramach systemu. Może spowodować to, że klienci sklepów będą narażeni na kontakt z opakowaniami zawierającymi szybko fermentujące i pleśniejące resztki produktów. Nastąpi także zanieczyszczenie strumienia zbieranych odpadów i utrudnienie recyklingu całości zebranego materiału. Wszystko to oznacza, że po prostu system kaucyjny w przypadku mleka i jego przetworów nie ma racji bytu. Dodatkowo podnosiliśmy, że unijna dyrektywa SUP nie wspomina o przetworach mlecznych w definicji napoju, zatem niezrozumiałe i niepotrzebne jest wprowadzenie tych produktów do polskiego projektu ustawy.

Zdaniem Związku Polskich Przetwórców Mleka w praktyce może oznaczać to brak możliwości skutecznego wdrożenia systemu kaucyjnego dla opakowań po mleku i jego przetworach, a zapisane w projekcie poziomy odzysku opakowań nie będą realizowane, co narazi przemysł mleczarski na kary – skutkujące rzecz jasna wzrostem cen produktów na półkach sklepowych i całkiem prawdopodobnym spadkiem konsumpcji mleka i jego przetworów.

KOMISJA EUROPEJSKA NA TAK, POLSKA NA NIE

ZPPM jak i inne organizacje mleczarskie wielokrotnie proponował, aby z ustawowej definicji napoju usunąć przynajmniej przetwory mleczne, a do wymaganych poziomów odzysku opakowań wprowadzić wyłączenie dla opakowań na produkty pochodzące z branży przetwórstwa mleka. Niestety Ministerstwo Klimatu i Środowiska pozostaje głuche na przedstawiane argumenty, a z niezrozumiałych powodów dotychczas przychylny naszym postulatom resort rolnictwa w toku konsultacji międzyresortowych wycofał się ze zbieżnych z naszymi uwag do projektu.

Marcin Hydzik w swoim komunikacie podkreśla iż warto zauważyć, że dotychczasowe argumenty branży znalazły odzwierciedlenie w nowej propozycji Komisji Europejskiej w sprawie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Jest to rozporządzenie o charakterze ogólnym, obejmujące wszystkie opakowania, nie tylko te plastikowe. Komisja Europejska stanęła na stanowisku, że systemy depozytowo-zwrotne nie powinny być obowiązkowe m.in. dla opakowań po mleku i jego przetworach. Wyłączyła również te opakowania z obowiązku ustanowienia do stycznia 2028 roku takich systemów przez państwa członkowskie UE. Można zatem wnioskować, że Komisja Europejska najwyraźniej zdaje sobie sprawę z trudności związanych z włączeniem opakowań po mleku i jego przetworach, do systemów depozytowo-zwrotnych i dotychczas nie tylko nie wprowadziła takiego obowiązku, ale w świetle treści propozycji najwyraźniej nie planuje go wprowadzać.

SUP ZNACZNIE ZWIĘKSZY CENY NABIAŁU

Wobec tego trudno zrozumieć dlaczego rządowi projektodawcy ustawy kaucyjnej, w tak trudnej sytuacji gospodarczej i inflacyjnej, chcą poprzez swoje rozwiązania doprowadzić do dalszego wzrostu cen produktów mleczarskich..

W związku z tym Związek Polskich Przetwórców Mleka apeluje po raz kolejny, aby jeszcze na etapie rządowego procesu legislacyjnego wyłączyć przetwory mleczarskie z systemu kaucyjnego poprzez zmianę definicji napoju oraz o wyłączenie opakowań po produktach mleczarskich z wymogów w zakresie poziomów odzysku.

KOGO MAJĄ DOTYCZYĆ WYTYCZNE DYREKTYWY SUP ?

Systemem kaucyjnym miałaby być objęte opakowania plastikowe o pojemności do 3 litrów, butelki szklane o pojemności do 1,5 litra oraz puszki aluminiowe o pojemności do 1 litra. Nowe obowiązki mają dotyczyć sklepów, których powierzchnia wynosi co najmniej 200 metrów kwadratowych, które w ofercie posiadają napoje w opakowaniach o wymienionych objętościach. Mniejsze sklepy mogą uczestniczyć w programie SUP na zasadzie dobrowolności.

Sama dyrektywa SUP to rewolucja na rynku opakowań i nie tylko. To w wyniku jej stopniowego wdrażania zniknęły plastikowe słomki. Z czasem z rynku zniknąć mają styropianowe pudełka i kubki, plastikowe talerze i sztućce, czy patyczki kosmetyczne. Jednym z jej celi jest wdrożenie do końca 2023 roku obowiązku produkcji wszystkich butelek plastikowych z co najmniej 25% udziałem materiałów pochodzących z recyklingu. Nakłada również poziom zbiórki opakowań plastikowych, który do 2029 roku wynosić ma 90%.

W swojej propozycji rząd nie zdecydował się jednak na,,zamrożenie’’ cen energii dla dużych przedsiębiorstw. W związku z tym część organizacji postanowiło przedstawić skutki tej decyzji premierowi Mateuszowi Morawieckiemu. W swoim apelu kilka organizacji branżowych, w tym Polska Izba Mleka i Związek Polskich Przetwórców Mleka, stwierdza, że wprowadzone rozwiązania znacząco ograniczają mechanizm osłonowy wprowadzony przez władze.

Faktycznie szczególnie w produkcji i przetwórstwie mleka podział na małych i dużych jest wyjątkowo niezasadny. Większość firm funkcjonujących na rynku mleka to spółdzielnie, których właścicielami są rolnicy indywidualni. Ostatecznie wzrost kosztów produkcji i tak uderzy przede wszystkim w zrzeszonych w spółdzielniach rolników. Wyższe koszty bardzo szybko przełożą się na niższe ceny skupowanego mleka.

W swoim apelu organizacje podkreślają, że to duże przedsiębiorstwa odpowiadają za ponad 60 procent produkcji, jak również 70 procent polskiego eksportu żywności.

Mleczarnie z USA czy Nowej Zelandii nie mają problemu z wysokimi kosztami energii

Firmy te już z trudem radzą sobie z rosnącymi cenami czynników energetycznych. Warto też zauważyć, że jednym z największych problemów polskich eksporterów staje się utrata konkurencyjności na rynkach zagranicznych. Staje się to ogromnym problemem wśród eksporterów produktów mleczarskich. Przedsiębiorstwa ze Stanów Zjednoczonych czy regionu Oceanii nie mierzą się z tak dużym wzrostem kosztów czynników energetycznych.

Jest to jednym z mających od początku tygodnia spadków cen tak zwanych masowych mleczarskich (masło, serwatka, mleko w proszku). Tym samym istnieje prawdopodobieństwo, że branża mleczarska może znaleźć się o krok od kryzysu. Warto przypomnieć, że każdy wyjątkowo głęboki kryzys w sektorze przetwórstwa mleka wywołany był załamaniem w eksporcie. Dotyczy to zarówno lat 2004 (rosyjskie embargo), 2008 (kryzys finansowy), jak i 2015.

Wzrost kosztów energii w mleczarstwie oznacza stratę dla wszystkich

Istotną kwestią poruszaną przez sygnatariuszy apelu jest zaopatrzenie rynku. Nie może ono być efektywne bez udziału dużych przedsiębiorstw.

Zwrócono również uwagę na fakt, że to właśnie działające w dużej skali firmy oprócz kosztów produkcji, muszą ponosić koszty magazynowania i dystrybucji produktów. Jest to jeden z najbardziej energochłonnych procesów w produkcji żywności. Tym samym może to bardzo szybko wpłynąć na zaburzenia w łańcuchach dostaw produktów żywnościowych.

Pozostaje liczyć na to, że stan taki wynika z niepełnych informacji na temat przemysłu rolno–spożywczego. Jedną z jego charakterystycznych cech jest funkcjonowanie na wyjątkowo niskich marżach. W najbardziej optymistycznych scenariuszach sięgają one 2%. O tym jak trudno spiąć koszty i przychody, wie równie dobrze zarówno ten większy jak i mniejszy rolnik. Identycznie sprawy mają się w przypadku przetwórców.

Jednocześnie wypracowywany przez ten sektor mleczarski poziom sprzedaży jest wyjątkowo wysoki. Na jego skalę pracuje cały łańcuch dostaw. Przysłowiowo od pola do stołu. W takim układzie wzrost kosztów na którymkolwiek z etapów nie dotyczy tylko tego jednego obszaru. Oznacza on stratę dla wszystkich.

Artur Puławski

Głównie za sprawą zagranicznych inwestorów tamtejszy rynek mleczarski zaczęto nazywać małym stawem, w którym pływają duże ryby.

Produkcja w krajach bałtyckich nie jest tak duża jak w Polsce odpowiadającej za 8,6% wytwarzanego w Unii Europejskiej mleka. Łącznie Litwa, Łotwa i Estonia to 2,1% unijnej produkcji ogółem. Wśród trójki z tych państw prym wiedzie Litwa. Do niej też trafia znacząca część mleka z Łotwy i Estonii. Co wyjątkowo specyficzne dla tego państwa to znacząca koncentracja przetwórstwa. Na Litwie funkcjonuje właściwie pięć firm mleczarskich, z czego dwie z nich odgrywają dominującą rolę. Są to Pienos Zwaizgdes, Zematijos Pienas, Vilkyskiu pienine, Marijampoles Pieno Konserwai i Rokiskio Suris. Ostatnia z wymienionych wydaje się szczególnie istotna dla tamtejszego rynku. Jest ona wyjątkowo znana na rynku lokalnym, głównie za sprawą serów długodojrzwających.

Jednak od dziesiątek lat była ważnym eksporterem produktów mleczarskich z tego regionu. Miało to miejsce zarówno w okresie, kiedy była państwowym zakładem produkcyjnym w czasach Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, jak i po jej prywatyzacji w 1991 roku. Przedsiębiorstwo już w latach dziewięćdziesiątych produkowało w standardzie, który nie miał miejsca w państwach byłego bloku wschodniego. Działo się to ze względu na wymogi stawiane przez inwestorów. Pierwszym znaczącym z nich w spółce był Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju. Kolejny, który do niego dołączył wzbudził sporo kontrowersji ze względu na swój egzotyczny rodowód. Był nim Bank Bermudów. Z czasem Litwini odkupili od nich udziały i stali się jedynym właścicielem.

Jednak w 2017 roku pojawił się kolejny inwestor, którego raczej mało kto się spodziewał. Jest to nowozelandzka spółdzielnia mleczarska Fonterra.

Aktywność Fonterry na Litwie rozpoczęła się dużo wcześniej i nie jest przypadkiem, że znalazła się u naszych sąsiadów w tym miejscu i czasie. Rokiskio Suris przez lata wytwarzało usługowo proszki mleczne dla mleczarskiego giganta, który następnie eksportował je na rynki Bliskiego Wschodu. Nowozelandczycy mieli również znaczący udział w modernizacji i rozbudowie dwóch z trzech posiadanych przez Rokiskio zakładów produkcyjnych w latach 2014 i 2016. Rosyjskie embargo na żywność z państw unijnych spowodowało zacieśnienie relacji pomiędzy firmami. W 2017 roku Fonterra stała się współwłaścielem spółki obejmując akcje o wartości 11,5 miliona dolarów.

Warto wspomnieć, że szósty co do wielkości producent wyrobów mleczarskich inwestował wcześniej w Australii czy Ameryce Południowej. W zeszłym roku jednak postanowił wycofać się z części inwestycji zagranicznych, jak zakład mleczarski Prolesur w Chile, w którym posiadał 99% udziałów. Powodem tych działań jest konieczność skupienia się na rozwoju zakładów w Nowej Zelandii i dostosowania ich do nowych wymogów środowiskowych. W zeszłym roku zarząd Fonterry oświadczał, że do roku 2030 będzie zmuszony zainwestować około miliard dolarów nowozelandzkich, aby spełnić wymogi związane z ograniczeniem emisji gazów cieplarnianych. Jednocześnie nie ma jednak zamiaru wychodzić ze swojego litewskiego przyczółku w Europie. Co więcej ma zwiększać swoje zaangażowanie w produkcję białek serwatkowych, proszków mlecznych i serów przez Rokiskio.

Znaczące inwestycje w przetwórstwo mleka mają również miejsce w Estonii.

Jedną z nich prowadzi tamtejsza spółdzielnia mleczarska E-Piim Tootmine. To budowany od zera zakład mleczarski mający zajmować się produkcją serów, masła i proszków mlecznych. Wsparcie jakie na ten cel spółdzielnia uzyskała z Europejskiego Banku Inwestycyjnego wynosi 29 milionów euro. Dlaczego warto o tym wspomnieć. Ponieważ tak jak wejście Rokiskio na rynek eksportowy było zależne od inwestora spoza Litwy, tutaj również przedsiębiorstwa z innych państw odgrywają znaczącą rolę.

Gorące i suche lato spowodowało zmniejszenie dostępności i jakości pasz pozyskanych przez producentów mleka. Gorsze zbiory sprawiły, że wielu rolników korzystało już z zapasu przeznaczonego na zimę w ciągu lata. W państwach unijnych nadal postępuje redukcja stad, która wyniosła w bieżącym roku 0,9%. Wymienione czynniki będą miały wpływ na zarówno ilość, jak i jakość mleka w najbliższych miesiącach. Bez wątpienia wpłynie to na sytuację w zakładach przetwórczych.

Ponadto przewiduje się kolejny wzrost kosztów produkcji mleka w proszku. Produkcja serów dojrzewających w państwach unijnych staje się najbardziej atrakcyjnym wyborem. Jest on napędzany przez wysokie ceny. Ponadto charakteryzuje go zarówno stabilny eksport, jak i rosnące spożycie krajowe. Istotne jest również, że konkurencyjność pozostałych produktów mleczarskich, w szczególności mleka w proszku cierpi z powodu utrzymujących się wysokich cen. W przypadku wielu producentów utrudnia to eksport. Występuje tym samym zjawisko wyhamowywania wzrostu produkcji pomimo wzrostu światowego popytu. Wynika z tego, że początek roku 2023 może być dużym wyzwaniem dla rolników, którzy owszem obecnie radzą sobie z rosnącymi nakładami na produkcję. Jednak ich sytuacja może się pogorszyć ze względu na słabszy popyt.

Pewny spadek produkcji w 2022

Warunki pogodowe w okresie letnim przyczyniły się do obniżenia suchej masy w mleku. W najistotniejszych unijnych regionach produkcyjnych, czyli Francji, Niemczech, państwach Beneluksu i Europie Południowej miało to miejsce w największym stopniu. Z drugiej strony sytuacja pozostała stosunkowo zadowalająca w Polsce, Irlandii i Danii. Pomimo to spadkowy trend produkcji mleka prawdopodobnie się utrzyma. W czwartym kwartale bieżącego roku wyniesie on około 0,6 %. Zakłada się, że wzrosty wystąpią jedynie w Polsce (+2%) i Danii (+0,5%), podczas gdy Włochy i Holandia będą w stanie utrzymać produkcję na poziomie z roku 2021. Wzrosty te nie będą jednak rekompensować strat produkcji, jakie wystąpiły we Francji, Niemczech i Irlandii.

Niższy eksport mleka w proszku z UE

Pomimo początkowego oczekiwania na wzrost, popyt z państw trzecich okazał się słabszy. Doprowadzi to prawdopodobnie do zmniejszenia jej produkcji w roku 2022. Wysokie koszty energii związane z funkcjonowaniem wież suszarniczych przyczyniają się do rosnących cen pełnego i odtłuszczonego mleka w proszku. Będzie to przekładać się na spadek jej produkcji w roku 2022. Szacuje się, że będzie on wynosił odpowiednio 2% i 8%. W obu przypadkach eksport z UE może spaść nawet o 15% ze względu na niską konkurencyjność unijnej produkcji. Jednocześnie obserwuje się niższy popyt na pełne mleko w proszku ze strony Chin. Prowadzi to do zmian struktury produkcji w Nowej Zelandii. Produkuje ona więcej masła i odtłuszczonego mleka w proszku. W krajach unijnych mogą tworzyć się zapasy mleka w proszku, a ich przyrost może wynieść nawet do 60 000 t. W poszczególnych państwach obserwuje się zmniejszony popyt na pełne mleko w proszku. W związku z tym oczekuje się spadku podaży na OMP o około 2%.

Źródło: DG Agri, Eurostat

Czym właściwie jest i na czym polega tak zwany windfall tax, czyli podatek nieoczekiwany lub nadzwyczajny?

Nie jest to nic nowego. Jest to specjalna stawka podatkowa dla określonej firmy lub całej branży wynikający z jej nagłego i nieoczekiwanego zysku. Często nazywany jest też podatkiem,,od zrządzenia losu’’.

Historycznie pojawiał się, kiedy miały miejsce wojny lub klęski żywiołowe. Wielokrotnie stawał się narzędziem do walki ze spekulacją czy też efektami paniki wśród kupujących. Po raz pierwszy był masowo nakładany w czasie kryzysu naftowego w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Po raz drugi był efektem wojny w Zatoce Perskiej. Trzeci raz ma miejsce obecnie jako wynik wprowadzenia sankcji gospodarczych na Federację Rosyjską co skutkuje niedoborem gazu i ropy.

Podatek od zysków nadzwyczajnych prawie zawsze dotyczy handlu surowcami energetycznymi i wytwarzania energii. Nigdy w historii nie zdarzyło się, aby objęta była nim cała gospodarka. I tak w latach 79-80 w Stanach Zjednoczonych opodatkowano spółki wydobywające ropę naftową. W Mongolii przez trzy lata funkcjonował wprowadzony w 2006 roku podatek nadzwyczajny obejmujący branżę górniczą.

W 1981 premier Margaret Thatcher przewodnicząca rządowi Wielkiej Brytanii podatkiem nadzwyczajnym na okres roku obłożyła depozyty bankowe. Kolejny raz w tym kraju pojawił się on za rządów Tony Blaira, który postanowił opodatkować nim prywatyzowane przedsiębiorstwa użyteczności publicznej. Szwedzi i Norwedzy objęli nim elektrownie wodne i jądrowe. Natomiast w Turcji nadzwyczajnemu opodatkowaniu od początku tego roku podlegają elektrownie wiatrowe. Taka formuła opodatkowania od kilkunastu lat jest również dość popularna w niektórych krajach afrykańskich jak Ghana, Tanzania, Zambia czy Sierra Leone, gdzie dotyczy miedzi czy nieoszlifowanych diamentów.

Nigdy jednak nikomu do tej pory nie przyszło na myśl, aby objąć nim rodzimą branżę rolną czy przetwórstwo żywności. Polska byłaby w tej kwestii prekursorem. 

Jak obceni funkcjonuje podatek nadzywczajny w państwach UE?

Jak nietrudno zauważyć na forum unijnym kwestia objęcia podatkiem nadzwyczajnym toczy się już od kilku miesięcy. Pierwsze propozycje opodatkowania zysków firm z branży energetycznej pojawiły się już w marcu.

Dotychczas wprowadzono je w pięciu państwach. Są to:

• Hiszpania,
• Włochy,
• Grecja,
• Rumunia
• i Węgry.

Kroki takie podjęła również znajdująca się już poza wspólnotą Wielka Brytania. W poszczególnych państwach wygląda on następująco.

Grecja wprowadziła 90% stawkę na wyznaczonych producentów energii. Podatek ma być opłacony jednorazowo, a obejmuje z mocą wsteczną okres od października 2021 do czerwca 2022. Podstawą do wyliczenia podatku jest różnica pomiędzy zyskiem z miesiąca bieżącego a analogicznym z roku ubiegłego.

Węgrzy zastosowali różne stawki w zależności od branży. Objętymi podatkiem są wytwórcy produktów naftowych, energii odnawialnej, dystrybutorzy leków, linie lotnicze, instytucje finansowe i kredytowe oraz zyski kopalni.

Włosi opodatkowali 25% stawką marże producentów, importerów, dystrybutorów i sprzedawców energii elektrycznej, metanu, gazu ziemnego i produktów naftowych. Podatek ten nie może być też kosztem uzyskania przychodu dla żadnego z przedsiębiorstw.

Rumuńscy producenci i dostawcy energii zapłacą 80% podatek za każdy miesiąc, w którym cena energii przekracza 450 lejów rumuńskich za MWh.

Hiszpanie z kolei obciążyli banki (stawka 4,8%) i przedsiębiorstwa energetyczne (stawka 1,2%). Objęto nim państwowe zakłady energetyczne, których sprzedaż w 2019 roku przekroczyła 1 miliard euro. W przypadku banku podatek zostanie ściągnięty od zysków uzyskanych z odsetek i opłat bankowych, jeżeli zysk z tego tytułu przekroczył 800 milionów euro w roku 2019 i każdym kolejnym.

Poza unijna już Wielka Brytania zastosowała 25% stawkę, którą objęto firmy naftowe i gazowe działające na terenie kraju i brytyjskim szelfie kontynentalnym.

W trakcie wprowadzania podatku od nadmiarowych zysków są Irlandia, Belgia, Holandia, Francja, Niemcy, Słowacja i Finlandia. W każdym z tych przypadków opodatkowane mają być branża energetyczna i ewentualnie banki. Zapowiedzi wprowadzenia podatku pojawiły się w kolejnych dwóch państwach. Są to Polska i Czechy. W przypadku drugiego z państw wstępna propozycja to opodatkowanie różnicy w zyskach z ostatnich 5 lat a rokiem bieżącym. W zależności od rodzaju przedsiębiorstwa stawka ma wynosić 40, 50 lub 60%. Objęte nią mają być firmy produkujące energię elektryczną, sektor bankowy oraz producenci i dystrybutorzy paliwa, z wyjątkiem tych, którzy dostarczają je ostatecznemu konsumentowi.

Jak podatek nadzwyczajny w Polsce może uderzyć w branżę mleczarnianą?

Najdalej posunięte propozycje przedstawił polski rząd. Zastosowana stawka miałaby wynosić 50% i ustalana na podstawie przyrostu rentowności majątku firmy. Podatkiem objęte miałyby być wszystkie firmy zatrudniające powyżej 250 osób. Jest ich w skali kraju około 4 000.

Przedsiębiorstw klasyfikowanych jako duże a prowadzących przeważającą działalność polegającą na przetwórstwie mleka i wyrobie serów jest w Polsce 140. Kilkanaście z nich faktycznie zatrudnia powyżej 250 osób. Oczywiście są to największe spółdzielnie i spółki mleczarskie skupujące większość mleka surowego w kraju. Kuriozalny opodatkowania ich, jak i innych przedsiębiorstw zajmujących się rolnictwem i wytwarzaniem żywności byłby katastrofalny w skutkach.

Sam podatek jest kontrowersyjny nawet dla branży energetycznej czy wydobywczej, ponieważ skutecznie hamuje inwestycje w tym sektorze. Tak naprawdę nigdy nie wiadomo, czy ostatecznie przyniesie gospodarce korzyści, czy odbije jej się czkawką. W przypadku przetwórstwa mleka pewnym jest, że obciążenie nim mleczarni nie przyniosłoby korzyści nikomu. Dodatkowe wpływy do budżetu byłyby znikome w porównaniu do chociażby koncernów paliwowych. 

Mleczarniom o największych zyskach, wciąż nieporównywalnie  daleko do zysku osiąganego chociażby przez Orlen, który za rok 2021 wyniósł 8,3 miliarda złotych. Sama dywidenda dla akcjonariuszy spółki paliwowej  w kwocie 1,49 miliarda złotych była wyższa niż zyski całej branży mleczarskiej razem wzięte.

Podatek nadzwyczajny w połączeniu ze skokowym wzrostem kosztów może doprowadzić mleczarnie do bankructwa

Kolejną kwestią jest, że wzrost kosztów jaki uderzył w mleczarstwo jest tak duży, że nie nastąpiły w jej przypadku wyjątkowe wzrosty zysków. Niejednokrotnie idące w dziesiątki milionów obciążenie fiskalne w wielu przypadkach wiązać się będzie z utratą płynności finansowej lub drastyczną obniżką cen skupu mleka. Pomińmy już fakt, że i tak spowolnione inwestycje w branży zamarłyby całkowicie. Sektor mierzy się dziś ze wzrostem kosztów.

Obecną sytuację ratuje eksport. Faktycznie może on być rekordowo wysoki i sięgnąć za bieżący rok 3 miliardów euro. Jednak napędza go przede wszystkim słabość złotówki wobec dolara i euro. Związane z tym ryzyko może bardzo szybko pogrążyć branżę w dotkliwym kryzysie. Z kolei inflacja na rynku krajowym sięgająca obecnie 17% powoduje, że każda uzyskana od odbiorców podwyżka jest nieadekwatna do ponoszonych kosztów. Pomimo to, można stwierdzić, że mleczarstwo w obecnym otoczeniu, na tle innych branż radzi sobie nieźle. Jednak kolejne zdarzenia sprawiają, że siedzi na beczce prochu.

To, że podatek od zysków nadzwyczajnych wejdzie w życie jest niemal pewne. Występują  naciski ze strony Komisji Europejskiej, aby w ten sposób walczyć z efektami kryzysu energetycznego. Jak ostatecznie będzie wyglądał w przypadku Polski powinno okazać się w ciągu tygodnia. Pozostaje mieć nadzieje, że klasyfikacja do zapłaty na podstawie poziomu zatrudnienia to wypadek przy pracy. Warto jeszcze raz podkreślić, że za jednym wyjątkiem Indii nigdy nie była nim objęta branża rolno – spożywcza. Chociaż i tam dotyczyło to jedynie zagranicznych koncernów obracających hinduskim ryżem, a nie rodzimych producentów.

Raport Dairy TOP 20

TOP 20 największych mleczarni na świecie

Artur Puławski
Fot. Łukasz Rawa/Wiadomości Handlowe

Według analiz przeprowadzonych przez Rabobank łączne obroty firm wchodzących w skład rankingu Raport Dairy TOP 20 wzrosły o 9,3% w porównaniu do roku 2021, kiedy spadły o 0,1%. Widoczne różnice odnotowano również podczas badania mającego na celu ustalenie ilości przeprowadzonych przez firmy transakcji. Z informacji przekazanych przez Rabobank wynika, że w pierwszej połowie 2022 r. aktywność firm w zakresie zintegrowania i przejęć spadła i wyniosła 10 transakcji, podczas gdy w roku 2021 było to 30 transakcji.

Jakie mleczarnie są w czołówce na globalnym rynku?

W opublikowanym w sierpniu raporcie osiem z 20 firm mieszczących się w rankingu utrzymało swoją pozycję, pięć odnotowało spadek, sześć zajęło wyższą lokatę niż w roku ubiegłym, a jedna po raz pierwszy pojawiła się w rankingu TOP 20.

Po upływie roku na pozycji lidera utrzymuje się firma Lactalis z Francji, a tuż za francuskim gigantem pozostaje szwajcarskie Nestlé. Nieco inaczej wygląda klasyfikacja na miejscach trzecim i czwartym, gdzie pozycję trzecią zajmuje francuska firma Danone, która zsunęła na miejsce czwarte firmę Dairy Farmers of America ze Stanów Zjednoczonych.

Lactalis i Nestlé utrzymały pozycję, a wraz z nimi...

Firmy Lactalis i Nestlé są dwiema z ośmiu firm, którym w roku 2022 udało się utrzymać na ubiegłorocznej pozycji. Poza liderami rankingu ze stałej lokaty mogły cieszyć się również zarządy firm:

• Yili z Chin (miejsce 5),
• Fonterra z Nowej Zelandii (miejsce 6),
• Saputo z Kanady (miejsce 10),
• Unilever z Holandii/UK (miejsce 11),
• Agropur z Kanady (miejsce 16),
• Schreiber Foods z US (miejsce 19).
• Które firmy awansowały w mleczarskim rankingu?
• Poza wspomnianą, francuską firmą Danone jeszcze 5 innych firm zajęło w rankingu wyższe miejsce niż w roku 2021:
• Mengniu z Chin (awans z miejsca 9 na 7),
• Savencia z Francji (awans z miejsca 14 na 12),
• Gujarat Cooperative Milk Marketing Federation Ltd. z Indii (awans z miejsca 18 na 13),
• Sodiaal z Francji (awans z miejsca 17 na 14),
• Müller z Niemiec (awans z miejsca 20 na 17).

Które firmy odnotowały spadek w rankingu Dairy TOP 20?

Jak wynika z przeprowadzonych przez Rabobank analiz, w porównaniu do roku 2021 poza firmą Dairy Farmers of America ze Stanów Zjednoczonych jeszcze cztery firmy odnotowały spadek miejsc, były to:

• FrieslandCampina z Holandii (spadek z miejsca 7 na 8),
• Arla Foods z Danii/Szwecji (spadek z miejsca 8 na 9),
• Meijii z Japonii (spadek z miejsca 13 na 15),
• DMK z Niemiec (spadek z miejsca 12 na 18).

Jaka firma dołączyła do światowej 20?

Na dwudziestym miejscu rankingu uplasowała się firma Froneri z UK, która w zeszłym roku znajdowała się poza listą 20 najlepszych mleczarskich firm na świecie. Froneri jest firmą stworzoną przez Nestlé i R&R działającą w segmencie lodów i mrożonek od 2016 roku, która aktualnie działa w ponad 20 krajach.

Jakie są prognozy dla mleczarni na przyszły rok?

Jak wynika z raportu Rabobanku, ranking Global Dairy 2023 może znacznie różnić się od tegorocznej klasyfikacji. Pomimo przewidywanego zwiększenia połączonych obrotów między firmami, a także rekordowych cen towarów mlecznych z powodu trwającej w Ukrainie wojny i wzrastającej inflacji, prognozowany jest spadek zapotrzebowania na produkty mleczne. Powodami niższego popytu na wyroby mleczne mają być nie tylko wysokie ceny, ale również kombinacje blokad związane z Covid. Firmy zajmujące wysokie miejsca w rankingu mogą w nowym roku borykać się z trudnościami w utrzymaniu zysków, a także odnotować spadek ze względu na osłabienie lokalnych walut, m.in. euro w stosunku do dolara amerykańskiego.

Poniżej publikujemy ranking Rabobanku. 

RANKING Dairy TOP 20

Oto pełna lista największych mleczarń na świecie: 

1. Lactalis, Francja – obrót 26.7 mld USD, 
2. Nestlé, Szwajcaria – obrót 21.3 mld USD, 
3. Danone, Francja – obrót 20.9 mld USD, 
4. Dairy Farmers of America, USA – obrót 19.3 mld USD, 
5. Yili, Chiny – obrót 18.2 mld USD, 
6. Fonterra, Nowa Zelandia – obrót 14.8 mld USD,
7. Mengniu, Chiny – obrót 13.7 mld USD, 
8. FrieslandCampina, Holandia– obrót 13.7 mld USD, 
9. Arla Foods, Dania/Szwecja – obrót 13.3 mld USD, 
10. Saputo, Kanada – obrót 12.0 mld USD, 
11. Unilever, Wielka Brytania/Holandia – obrót 8.3 mld USD,  
12. Savencia, Francja – obrót 6.6 mld USD,  
13. Gujarat Cooperative Milk Marketing Federation, Indie – obrót 6.3 mld USD,  
14. Sodiaal, Francja – obrót 5.9 mld USD,  
15. Meiji, Japonia – obrót 5.9 mld USD,  
16. Agropur, Kanada – obrót 5.8 mld USD,  
17. Müller, Niemcy– obrót 5.7 mld USD,  
18. DMK, Niemcy– obrót 5.2 mld USD,  
19. Schreiber Foods, USA– obrót 5.1 mld USD,  
20. Froneri, Wielka Brytania– obrót 5.0 mld USD.  

FOTO:

Justyna Czupryniak na podst. Rabobank

Milk-E - taką nazwę będą nosić elektryczne cysterny do mleka, które Fonterra prowadza do swojej floty. Pierwsza w Nowej Zelandii elektryczna cysterna została oficjalnie uruchomiona przez minister energii i zasobów Megan Woods w Morrinsville - informuje Fonterra w komunikacie prasowym na swojej stronie.

Inwestycja oceniana jest jako kamień milowy w dekarbonizacji transportu ciężkiego Nowej Zelandii oraz osiągnięcia zeroemisyjności przez Fonterrę i byciem liderem w zakresie zrównoważonego rozwoju.

– W całej spółdzielni nasze zespoły nieustannie analizują, w jaki sposób możemy jeszcze zmniejszyć emisyjność – od gospodarstw po nasze zakłady i całą sieć transportową – powiedział dyrektor operacyjny Fraser Whineray, który wyraził podziw dla pracy konstruktorów i inżynierów, dzięki którym powstanie elektrycznej Milk-E cysterny było możliwe. 

Rząd Nowej Zelandii dofinansował projekt Fonterry

Fonterra otrzymała dofinansowanie z Rządowego Funduszu Niskoemisyjnego Transportu (LEFT), którym zarządza EECA (Urząd ds. Efektywności Energetycznej i Ochrony).

– Cieszymy się, że ten projekt ożył. Nowa Zelandia ma ambitne cele, aby szybko zmniejszyć emisje dwutlenku węgla, a transport ma kluczowe znaczenie. Ciężki transport jest bardzo trudny do dekarbonizacji – powiedział menedżer ds. inwestycji EECA Nicki Sutherland.

Oprac. Kamila Dłużewicz
Image%20by%20fabrikasimf%20on%20Freepik" target="_blank" rel="noopener">Zdjęcie: Freepick

Z początkiem tego roku chiński potentat mleczarski YILI przedstawiał swoje cele dotyczące neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla. Firma postanowiła realizować je głównie poprzez wykorzystanie innowacji oraz tworzenia bardziej zrównoważonych procesów produkcyjnych i produktów. Zarządzający Yili stwierdzili, że chcą być całkowicie neutralnym pod względem emisji dwutlenku węgla do roku 2050. Największe chińskie przedsiębiorstwo mleczarskie wyznaczyło również cele pośrednie do osiągnięcia w latach 2030 i 2040. Pierwsze plany związane z dążeniem do zero emisyjności firma kreśliła już w 2010 roku. Wtedy też utworzyła po raz pierwszy w jej strukturze pojawił się zespół do spraw inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla. Jego celem była przeprowadzenie inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla zgodnie z międzynarodowymi normami i standardami. Do 2030 roku w system redukcji emisji mają być wpleceni wszyscy dostawcy firmy. Do tego czasu ma również wzrosnąć wydajność energetyczna przedsiębiorstwa. Największa grupa mleczarska w Azji zachęca również wszystkich swoich partnerów biznesowych i kontrahentów do wspólnej promocji redukcji emisji dwutlenku węgla w całym łańcuchu dostaw. Firma utworzyła Yili Group Net-Zero Carbon Alliance we współpracy z jej 43 globalnymi partnerami strategicznymi.

Jak Yili chce osiągnąć neutralność emisyjną?

W ramach programu niskoemisyjności Yili inwestuje w infrastrukturę i innowacje produktowe. Na początku 2021 roku grupa rozpoczęła budowę pierwszego w Chinach zakładu produkcyjnego o zerowej emisji dwutlenku węgla. Dwie z jej wież do produkcji mleka w proszku mają wytwarzać zeroemisyjne mleko w proszku. Ponadto Yili przestaje używać atramentu, a niezbędne informacje na etykiecie są drukowane laserowo, wykorzystuje materiały pochodzące z recyklingu i surowce o mniejszym wpływie na środowisko, takie jak trzcina cukrowa. W wyniku takich działań firma wprowadza na rynek linie produktów, które definiuje jako zero emisyjne, jak wytwarzany przez nią jogurt Changqing.

Rosyjska inwazja na Ukrainę, nadal odczuwalne skutki pandemii COVID i nieustannie rosnąca inflacja są wymieniane jako główne przyczyny zawirowań na rynkach rolnych. Coraz mocniej sygnalizowane jest jeszcze jedno ryzyko, które coraz bardziej się nasila. Są to stale rosnące ceny nośników energii. W szczególności gazu. W tym przypadku nie ma raczej szans na zmianę obecnego trendu. Do Europy trafia coraz mniej rosyjskiego gazu i luki tej nie da się zapełnić w szybkim tempie.

Historycznie wysokie ceny mleka

Ceny produktów mleczarskich na unijnym rynku osiągnęły już rekordowe, nienotowane dotąd poziomy. W przypadku odtłuszczonego i pełnego mleka w proszku pozostają one wysokie, ale stosunkowo stabilne, a ceny serwatki wykazują nawet lekki spadek. Z kolei ceny w innych kategoriach nieustannie i znacząco rosną. Sytuację tę kształtują przede wszystkim ceny mleka surowego, które są w krajach unijnych na historycznie rekordowych poziomach. Jednocześnie marże gospodarstw rolnych w wielu państwach Wspólnoty pozostają na niskim poziomie ze względu na wysokie koszty produkcji. Analitycy związani z unijnymi urzędami korygują swoje dotychczasowe prognozy. Przede wszystkim ze względu na warunki pogodowe, które wpłynęły na jakość i dostępność traw oraz innych składników pasz. Obecnie zakłada się spadek produkcji mleka. Wstępnie podaje się, że może on sięgnąć nawet 1%. Wpływ na zmniejszenie produkcji w krajach unijnych, ma również ubytek w wielkości stad, wynoszący 1%. Prognozuje się zatem, że dostawy mleka w UE, nie wzrosną jak początkowo zakładano, a spadną o co najmniej 0,6% w roku 2022. Warto wziąć też pod uwagę, że niższa jakość traw i oszczędności w skarmianiu bydła prawdopodobnie zmniejszą również zawartość tłuszczu i białka w mleku. Tym samym, mniejsza będzie ilość suchej masy do produkcji wyrobów mleczarskich.

Unijne produkty mleczne coraz mniej konkurencyjne

Kolejnym poza ilością surowca czynnikiem niekorzystnie wpływającym na kondycję europejskich gospodarstw jest fakt, że rekordowe ceny unijnych produktów mleczarskich mogą znacząco wpłynąć na konkurencyjność europejskich przetwórców w porównaniu z mleczarniami z innych regionów świata. Przede wszystkim wobec przedsiębiorstw z Oceanii i Stanów Zjednoczonych, gdzie ceny produktów maleją w ciągu ostatnich kilku tygodni. Przykładowo, chociażby w czerwcu bieżącego roku unijne firmy były konkurencyjne cenowo tylko w przypadku sprzedaży serów dojrzewających (9% poniżej ceny w USA). Z kolei w przypadku masła i serwatki w proszku ceny unijne są o ponad 30% wyższe od najniższej ceny rynkowej w odniesieniu do masła (Australia i Nowa Zelandia) i 5% w przypadku serwatki w proszku (USA). Relacje te prawdopodobnie znacząco nasilą się w okresie jesiennym, kiedy to prognozowane są kolejne wzrosty cen energii. Sytuacja ta może już w niedługim czasie spowodować gromadzenie się zapasów u kluczowych europejskich eksporterów.

Czy spadnie popyt na produkty mleczarskie w kolejnych miesiącach?

Jednocześnie warto zauważyć, że ceny produktów mleczarskich nie rosną proporcjonalnie do cen skupu mleka. Jak podaje Eurostat w maju 2022 r. roczna zmiana unijnych cen w kategorii mleko, ser i jaja łącznie wyniosła ponad 11%. Najwyższa była w przypadku mleka spożywczego (blisko 14%) i masła (26%). Najniższa natomiast w przypadku jogurtów (9,5%) i serów (10,6%). Pomimo wzrostu cen, zakłada się jednak, że spożycie produktów mleczarskich w państwach unijnych może nadal wzrastać. Przyjmuje się, że zwiększenie konsumpcji ukształtuje się na poziomie około 0,3%. Sprzyjać ma temu trwające nadal ożywienie w sektorze usług gastronomicznych oraz fakt, że inne produkty spożywcze prawdopodobnie będą drożeć w znacznie wyższym stopniu niż produkty mleczarskie. Jednocześnie coraz bardziej widoczne jest przechodzenie konsumentów na produkty o niskiej wartości dodanej. Może to spowodować korekty, po jakich mleczarnie sprzedają swoje wyroby do sieci handlowych oraz większą ilość promocji. Oczywiście będzie to skutkowało zmniejszeniem zysków wypracowanych przez przetwórców podczas pierwszych miesięcy roku.

Produkcja serów będzie rosnąć, spadnie za to produkcja proszków mlecznych

W najbliższym czasie nawet w przypadku spadku dostaw mleka wśród unijnych rolników, przewidywany jest wzrost produkcji serów o co najmniej 0,5%. Główną przyczyną tego stanu są, jak już wcześniej wspomniano, konkurencyjne ceny oferowane przez europejskich producentów na rynku światowym. W ostatnich miesiącach nieustannie wzrasta eksport tego produktu do Stanów Zjednoczonych oraz występuje znaczne ożywienie w sprzedaży do Wielkiej Brytanii. Konsekwencją tego jest jednak zmniejszona dostępność tłuszczu mlecznego do produkcji innych wyrobów. W szczególności dotyczy to produkcji masła. Prawdopodobnie spadnie również sprzedaż serwatki w proszku (nawet o 5%), ze względu na wysokie ceny europejskich producentów na rynkach globalnych.

Prognozuje się również niższą produkcję proszków mlecznych. Wpływ na to ma niższa podaż białek mleka ze względu na malejący skup surowca oraz wzrost kosztów energii, który jest kluczowy dla funkcjonowania wież suszarniczych. Ponadto spodziewany jest osłabiony popyt wśród państw, które były ważnymi odbiorcami proszków mlecznych, ponieważ cena unijnego odtłuszczonego mleka w proszku jest obecnie mniej konkurencyjna niż oferowana chociażby przez amerykańskich producentów. Co wielokrotnie podkreślano, niebagatelny wpływ mają tu również wysokie koszty frachtu, które w wielu państwach wzrosły już ponad dwukrotnie. Bez wątpienia jego ceny jeszcze poszybują w górę za sprawą węgla. Pozornie są to niepowiązane ze sobą sprawy. Jednak duże europejskie porty są zapychane przez statki transportujące tak bardzo potrzebny obecnie węgiel.

Warto też wspomnieć o Chinach i Algierii, będących znaczącymi importerami unijnych proszków mlecznych. Ich import zmniejsza się od początku roku, w wyniku czego już w pierwszym kwartale roku widoczny był silny spadek unijnego eksportu aż o 22%. Niestety, wydaje się, że zjawisko to będzie jeszcze przyspieszać. Pocieszające może być, że zmiany te polscy eksporterzy odczują z poślizgiem w porównaniu do państw starej Unii. Przede wszystkim ze względu na wyjątkowo niską od lat wartość złotówki wobec dolara i euro.

Artur Puławski
Zdjęcie: Photogenica

Źródła: DG Agriculture
and Rural Development, Eurostat

Krzyżówki jersey i hf najlepiej sprawdzają się w systemie pastwiskowym

Pomysł polega na zainstalowaniu 96 urządzeń Lely Sphere, które (jak wskazują najnowsze doniesienia naukowe) do 70% zmniejszają emisję azotu w oborach. Jeśli projekt pilotażowy zakończy się sukcesem, koncepcja zostanie wdrożona na szerszą skalę.

Jak działają maszyny Lely Sphere?

Lely Sphere separuje obornik i mocz, które służą dalej do stworzenia cennego nawozu. Pozwala to zmniejszyć zużycie nawozów sztucznych (ograniczenie kosztów), a także poprawić stan powietrza w oborze.

FrieslandCampina ma partycypować w kosztach, Lely udzieli rabatu na zakup systemu, a Rabobank zaoferuje pożyczkę na korzystnych warunkach. Możliwe, że inicjatywa ta zachęci również władze regionalne i krajowe do wsparcia zrównoważonego rolnictwa i innowacji.

Artur Puławski
Zdjęcie: Unsplash

Od dłuższego czasu przemysł mleczarski oraz organizacje zrzeszające rolników postulowały o zmianę dotychczasowych przepisów i ochronę sektora rolno-spożywczego w przypadku pogłębienia kryzysu na rynku energetycznym i możliwych limitach w dostawach prądu. Minister rolnictwa, Henryk Kowalczyk zadeklarował, że rozporządzenie dotyczące stopni zasilania w energię zostanie zmienione, a przemysł przetwórczy i rolno-spożywczy będzie objęty ochroną przed ewentualnym blackoutem. Jest to szczególnie ważna kwestia dla krajowego przemysłu mleczarskiego - mleko jest surowcem, którego przetwórstwo odbywa się w sposób nieprzerwany i  nie sposób wyobrazić sobie sytuację, w której podmioty zajmujące się jego skupem i przetwórstwem, objęte byłyby limitami w dostawach energii. 

- Jeszcze przed zimą przemysł przetwórczy, rolno-spożywczy, trafi na listę branż chronionych przed zmniejszeniem zasilania czy odcięciem prądu - deklaruje wicepremier Henryk Kowalczyk na łamach Dziennika Gazety Prawnej. Nowe rozporządzenie ma być gotowe do października.

Kowalczyk: Przemysł przetwórczy będzie na liście priorytetowej

W Polsce obowiązuje aktualnie dziesięciostopniowy plan ograniczeń w poborze energii elektrycznej, który określany jest w stopniach od 11 do 20. Stopień 11 zasilania zakłada, że odbiorca może pobierać pełną, przewidzianą w umowie moc. Stopnie zasilania od 12-19 to stopniowe ograniczenia pobierania mocy, a stopień 20 pozwala przedsiębiorstwu na pobór mocy jedynie do ustalonego minimum, niepowodującego zagrożeń i zakłóceń. Nie da się jednak wtedy prowadzić pełnej produkcji.

Stopnie nie obejmują gospodarstw domowych oraz takich obiektów jak szpitale i inne obiekty ratownictwa medycznego, porty lotnicze, kolej, obiekty wojskowe i  energetyczne oraz obiekty wykorzystywane do obsługi środków masowego przekazu o zasięgu krajowym.

– Przemysł przetwórczy, rolno-spożywczy, któremu zamknięcie dostaw energii groziłoby zmarnowaniem żywności, będzie uwzględniony na liście priorytetowej, czyli chroniony przed zmniejszeniem zasilania czy odcięciem prądu – powiedział minister Kowalczyk.

Oprac. Kamila Dłużewicz
fot. Ireneusz Oleszczyński

Według Safilait, jest to szansa na związanie swojej przyszłości z Polmlekiem, który jest jednym z głównych graczy na polskim rynku mleczarskim. Co istotne dla przejmowanej firmy, zamierza on inwestować w rozwój i wzrost swojej działalności w ramach strategii ekspansji międzynarodowej. W wyniku zawarcia umowy Polmlek przejmuje od Bel Group udziały Bel w Safilait oraz farmy Tarmast, która zajmuje się zaopatrzeniem spółki.

Grupa Bel z silną pozycją na rynku mleczarskim w Maroku

Francuski Bel od lat jest liderem na rynku marokańskim rynku mleka. Grupa jest na nim obecna od pięciu dekad. Nie ma zamiaru się z niego wycofywać i nadal traktuje go jako jeden z kluczowych. Ma zamiar nadal prowadzić inwestycje w Maroko, w tym w jednej ze swoich najnowocześniejszych fabryk zlokalizowaną w Tangerze.

Przejęcie Safilait przez Bel miało miejsce w 2015 roku. Było to przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji mleka spożywczego, mleka UHT i świeżych produktów mleczarskich. Od tego czasu Bel Group wspierał Safilait w rozwoju sprzedaży produktów oraz promocji marek jak Jibal. Ponadto w zakładzie produkcyjnym należącym do grupy nieustannie prowadzono inwestycje. Safilait jest obecnie trzecim co do wielkości graczem marokańskim rynku mleczarskim.

Polmlek wraz z Safilait przejmie część marokańskich marek produktów mlecznych

Bel w swoich komunikatach informuje, że dąży do zapewnienia płynnego i harmonijnego przejęcia przez Polmlek. Również w kwestii utrzymania synergii handlowych i projektów będących w toku. Istotną częścią umowy jest utrzymanie dobrze znanych w Maroko marek Safilait, takich jak wymieniony Jibal. Transakcja wejdzie w życie po zatwierdzeniu przez organy regulacyjne i ochrony konkurencji. Oczekuje się, że proces zostanie w pełni zamknięty w drugiej połowie 2022 r.

Bel - lider mlecznych przekąsek

Grupa Bel jest jednym ze światowych liderów w produkcji markowych serów i głównym graczem w segmencie zdrowych przekąsek produkowanych na bazie mleka. Jej portfolio to   znane na całym świecie marki jak:

• The Laughing Cow,
• Kiri,
• Babybel,
• Boursin,
• Nurishh,
• Pom‘Potes
• i GoGo squeeZ.

Ponadto Bel posiada około dwadzieścia marek o zasięgu lokalnym. Wartość sprzedaż wygenerowana przez spółkę w 2021 roku wyniosła 3,38 miliarda euro. Grupa zatrudnia 11 800 pracowników w czterdziestu spółkach zależnych zlokalizowanych na całym świecie. Jej produkty są wytwarzane w 29 zakładach produkcyjnych i dystrybuowane w blisko 120 krajach.

Bel jest wiodącym graczem na marokańskim rynku serów. Zatrudnia tam blisko 2 500 osób, głównie w zakładzie w Tangerze, w który produkuje sery The Laughing Cow, les Enfants i znany również w Polsce ser Kiri.

Safilait jedną z najważniejszych firm na rynku mleka w Maroku

Safilait została założona w 2006 roku i bardzo szybko stała się trzecim co do wielkości graczem na marokańskim rynku mleka. Doszło do tego głównie w wyniku promocji marki Jibal. W 2021 roku firma zatrudniała blisko 1,5 tysiąca osób. Jej zakład produkcyjny zlokalizowany jest w regionie Fkih Ben Saleh.

Polmlek to największa prywatna grupa mleczarska w Polsce

Polmlek jest jednym z trzech dużych graczy na polskim rynku mleczarskim, a jednocześnie największą prywatną grupą mleczarską w Polsce. Firma powstała w 1994 roku. Produkcję prowadzi w 13 wyspecjalizowanych zakładach mleczarskich. Polmlek produkuje szeroką gamę mleka w proszku, serów i jest największym producentem proszków WPC w Europie Środkowo-Wschodniej. W ramach grupy kapitałowej od 2015 roku funkcjonuje również zakład zajmujący się produkcją soków Fortuna. Prognozowana wartość sprzedaży w roku 2022 to 9 miliardów złotych.

Artur Puławski

Coraz częściej mówi się o racjonowaniu energii oraz ograniczaniu poziomów zasilania. W przypadku zakładów mleczarskich, taki scenariusz jest wręcz niemożliwy do wyobrażenia. Mleko wyprodukowane w gospodarstwach rolnych musi być przerabiane bez przerwy. W takim reżimie pracują największe zakłady mleczarskie. Trzy zmiany są w nich standardem. Oczywiste jest również, że zarówno w mniejszym, jak i większym przedsiębiorstwie zajmującym się przetwórstwem mleka, nie może być ono przez dłuższy okres przechowywane. Niezachowanie ciągłości skupu i produkcji mleka oznacza katastrofę zarówno dla samego przetwórcy, jak i jego otoczenia. Tymczasem kilkanaście zakładów mleczarskich otrzymało już pisma od Polskiej Grupy Energetycznej S.A. o możliwości ograniczeń w poborze mocy. Ich poziom sugerowany przez dystrybutora energii wynosi od 50 do 80%. Informacje o możliwości ograniczeń trafiły do spółdzielni mleczarskich również z Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o. Dla niektórych z przetwórców mleka sugerowane zmniejszenia dostaw energii skutkować będą zatrzymaniem produkcji. Ci, którzy jednak będą mieli możliwość pracy przy przekroczonym limicie poboru mocy i zdecydują się na jej kontynuowanie, będą obciążani karami.

Jak ograniczenia w dostawach energii wpływają na sektor rolno-spożywczy?

Przykładów wprowadzenia ograniczeń w dostawach energii do produkcji rolno-spożywczej jest wiele. Ze względu na globalne skutki, głośnym echem odbiła się sytuacja w Chinach z października ubiegłego roku. W wyniku problemów z dostawami energii doszło tam do zatrzymania pracy zakładów w wielu branżach. Z największymi problemami w sektorze rolnym borykali się przetwórcy soi. Tamtejsze ogromne farmy mleczne miały problemy z zatrzymywaniem pracy dojarek podczas przerw w dostawach prądu. Przerwy w produkcji miały również zakłady zajmujące się przetwórstwem mleka.

Problemy z zasilaniem kilkukrotnie dotyczyły rolników w Stanach Zjednoczonych. Następowało to w wyniku katastrof lub przeciążenia sieci. Jak wyglądała rzeczywistość amerykańskich rolników, którzy posiadali ograniczenia w dostawach energii? Wyprodukowane przez nich mleko zazwyczaj trafiało do przysłowiowego kanału, ponieważ nie mogło być schłodzone. Pracę wstrzymywały również zakłady przetwarzające mleko. Tym samym, ostatecznie nie docierało ono do konsumenta. Miało to miejsce chociażby podczas pożarów w Kalifornii czy kryzysie energetycznym w Teksasie w 2019 roku, który spowodowała fala mrozów.

Czarę goryczy przelała pandemia COVID-19. Departament Bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych włączył 16 branż w ramy infrastruktury krytycznej lub uznał za kluczowe dla bezpieczeństwa państwa. Znalazł się wśród nich również przemysł mleczarski, który określono jako jeden z mających znaczący wpływ na bezpieczeństwo gospodarcze i zdrowotne. Tym samym, od dwóch lat amerykańskie zakłady mleczarskie nie muszą się martwić o ograniczenia czy przerwy w dostawach. Są obecnie jednym z sektorów traktowanych priorytetowo. Ograniczenia w poborze mocy lub przerwy w jej dostawach wyrządzały ogromne szkody również wśród rolników w Australii, Brazylii czy Turcji.

Kraje Unii Europejskiej od wielu lat nie miały problemów z zaopatrzeniem w energię elektryczną

W przeciwieństwie do farmerów ze Stanów Zjednoczonych czy Brazylii, na naszym kontynencie nie są oni nękani ogromnymi pożarami czy ekstremalnymi upałami, dlatego w większości państw nie podejmowano debaty na temat nagłych braków energii czy wpływ, jaki może mieć na zaopatrzenie ich mieszkańców w żywność. Jednak w ubiegłym tygodniu pojawiły się w kilku państwach głosy o możliwym racjonowaniu energii elektrycznej. Niemcy, Irlandia, Włochy i Austria już kreślą scenariusze na taką okoliczność. W zeszły wtorek debata w tym temacie przeszła na poziom Komisji Europejskiej. Zaczął być rozważany nawet plan wspólnotowych zakupów gazu i węgla, ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa energetycznego wszystkich państw członkowskich.

Przetwórstwo i produkcja żywności są uzależnione od dostaw energii

Sytuacja ta stawia pod znakiem zapytania płynne funkcjonowanie przetwórstwa żywności. Jest ono wprost zależne od znaczących dostaw energii. W Polsce zakład przetwarzający płody rolne nie podlega jakiejkolwiek ochronie ze względu na swoją specyfikę działalności. Listę sektorów, które są chronione przed ograniczeniami w sprzedaży paliw oraz dostarczaniu energii elektrycznej i ciepła, określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 2021 roku. Są to obiekty, których tak zwana łączna wielkość mocy umownej wynosi poniżej 300 kW. Moc wykorzystywana przez mleczarnie liczy się nie w kilo-, a w megawatach.

Ponadto obiekty, które mogą być chronione, to zamknięty katalog. W jego skład wchodzą szpitale i punkty ratownictwa medycznego, obiekty określone w przepisach o powszechnym obowiązku obrony oraz te, które są wykorzystywane do nadawania ogólnokrajowych programów radiowych i telewizyjnych, zapewnienia transportu, wydobywania kopalin, przesyłu ciepła i energii oraz znajdujące się w systemie infrastruktury krytycznej. O rolnictwie i wytwarzaniu żywności w rozporządzeniu nie znajdziemy ani słowa. O uwzględnienie w tym wykazie, lub co już trudniejsze do włączenia w ramy infrastruktury krytycznej, apelują już od roku wszystkie organizacje związane z produkcją i przetwórstwem mleka. Jak na razie uzyskują słowne zapewnienia, że ograniczeń w dostawach nie będzie. Przeczą temu jednak wspomniane na wstępie pisma otrzymywane od dystrybutorów energii.

Warto przypomnieć w tym miejscu, czym jest bezpieczeństwo żywnościowe. W ostatnich miesiącach hasło to jest odmieniane przez wszystkie przypadki. Politycy zwykli twierdzić, że nie jest ono zagrożone, wymieniając kolejno nadwyżki eksportowe generowane przez nasze przedsiębiorstwa. Jednak pojęcie to ma głębszy sens, który definiowany jest coraz częściej nie jako możliwość wytworzenia odpowiedniej ilości żywności, ale również zapewnienie dostępu do niej.

Artur Puławski
Fot. Pixabay

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 27/2022 na str. 54. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

Trudno o szybciej i dynamiczniej rozwijającą się markę na polskim rynku, która byłaby uhonorowana tyloma nagrodami, co Mlekovita. Od wielu lat wyroby Spółdzielni cieszą się uznaniem konsumentów, co ma odzwierciedlenie w zajmowaniu topowych pozycji w prestiżowych rankingach Gazety Finansowej czy Forbesa. Przychody firmy co dekadę wzrastają dwudziestokrotnie, a w ubiegłym roku wyniosły ponad 6,3 mld złotych. W ostatnim roku na inwestycje wydano blisko 85 mln złotych, a w ostatnim dziesięcioleciu – ponad 1 mld złotych. Co stoi za sukcesem spółdzielni z Wysokiego Mazowieckiego?

Dariusz Sapiński: Silna marka jest siłą napędową konkurencyjności

Koncepcja i prace nad nową marką rozpoczęły się w 1991 r. W kilka miesięcy powstała nazwa, logo i szata graficzna produktów, które ujrzały światło dzienne i pojawiły się na sklepowych półkach pod nazwą Mlekovita w 1992 roku. Dzięki efektywnemu zarządzaniu Prezesa Dariusza Sapińskiego, trafnym inwestycjom i dbaniu o jakość produkowanych wyrobów, siła i rozpoznawalność marki nieustannie rosła. Obecnie Mlekovita jest największą grupą mleczarską w całej Europie Środkowo-Wschodniej, której produkty sprzedawane są w 167 krajach na świecie.

Wartość indeksu głównego wzrosła o 1,5%, co przełożyło się na wyraźne podwyżki polskich hitów eksportowych, tj. odtłuszczonego mleka w proszku (o 3%) i masła (o 5,6%). Przyczyn odwrócenia obserwowanego wcześniej trendu spadkowego należy szukać zarówno w spadającej produkcji mleka u głównych eksporterów, jak i zmianie polityki „covidowej” w Chinach.

Chińska Republika Ludowa zdecydowała o złagodzeniu obowiązującego od dwóch miesięcy lockdownu. Nie oznacza to jednak rezygnacji z obranego wcześniej kursu „zero covid”. Złagodzenie stanowiska w tej materii było podyktowane rosnącymi problemami gospodarczymi, które powstały w Szanghaju, gdzie przymusowo zamknięto w domach 25 mln osób.

Rosną ceny żywności w tym ceny tłuszczów pochodzenia roślinnego. Jak to wpływa na rynek mleka?

Pozytywne dla naszej branży sygnały płyną również z Niemiec, gdzie obserwuje się duży wzrost cen żywności. Mimo tych podwyżek, ceny w niemieckich sklepach dla przetwórców nie pozwalają na zyski porównywalne do tych, które uzyskuje się z eksportu masła czy mleka w proszku.

Czynnikiem stymulującym wzrost cen mleka na rynkach krajowych wciąż pozostaje sytuacja w Ukrainie, w tym m.in. ograniczenie eksportu oleju słonecznikowego. Nie bez znaczenia pozostają silne powiązania zarówno gałęzi rolnictwa, jak i wpływ oczekiwań konsumenckich w choćby jednej z nich.

Wzrost cen tłuszczów pochodzenia roślinnego sprawił, że konsumenci częściej sięgali po masło. Na ciągłą uwagę wciąż zasługuje analiza bieżących kosztów produkcji mleka na rynku wspólnotowym.

W 21. tygodniu tego roku, w porównaniu do sytuacji sprzed miesiąca, ponownie wzrosły koszty żywienia krów, tym razem o 1,7%. Spadły za to ceny energii, osiągając wartość o 5% mniejszą niż w poprzednim miesiącu. Spadek ten ma jednak wymiar wyłącznie chwilowy, co „gołym okiem” widać na stacjach benzynowych. Ceny ropy naftowej mają wpływ również na ceny gazu, ponieważ występuje tu mechanizm indeksowania ceny gazu z ceną ropy naftowej, a więc jedno wpływa na drugie.

Nie milkną również echa dyskusji na temat zniesienia ceł przez Unię Europejską na artykuły drobiarskie. Czy podobnych uzgodnień można spodziewać się dla artykułów mleczarskich i czy one będą w interesie polskiego sektora mleczarskiego?

Eksport drogowy oraz kolejowy dla produktów z Ukrainy

Zagadnienie to należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach i w szerszej perspektywie. Dotychczas transport produktów rolno-spożywczych był realizowany przez basen Morza Czarnego. W taki sposób zaopatrywano m.in. kraje afrykańskie oraz Turcję. Wybuch wojny spowodował jednak utrudnienia w dostępie do morza przez Ukrainę, a przy tym wymusił konieczność szukania alternatywnego rozwiązania. Jednym z nich jest eksport drogowy oraz kolejowy przez Unię Europejską. Należy zatem założyć, że część produktów pozostanie w Unii Europejskiej, doprowadzając do wzrostu konkurencji i w dalszej kolejności spadku cen.

Wzrost importu produktów żywnościowych z Ukrainy na teren Unii Europejskiej należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, głównym kanałem eksportu towarów rolnych z Ukrainy był do tej pory transport przez Morze Czarne. W ten sposób odbywały się dostawy zbóż i roślin oleistych na rynek światowy. Był to również kanał eksportu koncentratu soku jabłkowego na dalekie rynki oraz drobiu do Turcji i krajów arabskich. Od wybuchu wojny transport z ukraińskich portów jest blokowany przez wojska rosyjskie. W efekcie, Ukraina nie ma innego wyjścia niż szukanie możliwości transportu przez inne kraje, w szczególności przez państwa Unii Europejskiej. Infrastruktura transportu drogowego oraz kolejowego ma jednak swoje ograniczenia i to zarówno przepustowe, jak i logistyczne. W efekcie tego, siłą rzeczy część towarów trafi na rynek Unii Europejskiej. Z jednej strony, wzrost podaży produktów z importu może na rynku unijnym powodować presję na ceny produktów unijnych. Z drugiej strony, w tym samym czasie powinien wzrosnąć popyt na unijne artykuły mleczarskie na rynku światowym, co mogłoby prowadzić do stabilizacji cen. Przy takim założeniu import do UE z Ukrainy nie musiałby oznaczać załamania cen na rynku unijnym.

Ponadto, należy rozważyć również import mleka surowego z Ukrainy, głównie jednak do mleczarni zlokalizowanych przy granicy. Ukraina mimo swojego potencjału oraz niekwestionowanych warunków naturalnych nie była dotąd istotnym producentem mleka. Dostawy mleka surowego do przemysłu z roku na rok spadały, osiągając ostatecznie wielkość na poziomie jedynie 3,5 mld kg, czyli ponad 3 razy mniej niż w Polsce.

Rentowność polskich mleczarni może wzrosnąć

Zakładając utrzymującą się koniunkturę na rynku światowym oraz koncentrację dużych proszkowni na wschodzie Polski, ta nowa okoliczność może doraźnie poprawiać rentowność branży. Zwiększenie udziału przerabianego mleka w dużych proszkowniach oraz masłowniach może obniżać jednostkowe koszty przetwórstwa, generując większy zysk.

Rozwiązanie to oczywiście ma sens wyłącznie wtedy, kiedy z importowanego mleka wytworzy się produkty eksportowe, które natychmiast sprzedamy np. do Afryki czy Chin.

Jarosław Malczewski
Tytuł i śródtytuły pochodzą od redakcji
Zdjęcie: Unsplash

Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich – Związek Rewizyjny zwraca się do Pana Premiera o spowodowanie podjęcia kompleksowych działań w celu stabilizacji sytuacji na rynku skupu i przetwórstwa mleka.

W sytuacji wzrostu popytu i wzrostu cen na mleko surowe rośnie ilość „doraźnych” podmiotów skupujących mleko krowie surowe oraz skala ich działalności, która faktycznie „demoluje” rynek skupu mleka w Polsce (np. eksport nieprzetworzonego mleka surowego kosztem zmniejszenia ilości mleka dla potrzeb krajowych zakładów przetwórczych – dla celów produkcji wyrobów mleczarskich dla zaopatrzenia rynku krajowego i eksportu przetworzonych wyrobów mleczarskich).

Brak inwestowania w przetwórstwo mleka i długotrwałe powiązania z producentami mleka powoduje, że ww. nowe „doraźne” podmioty skupujące mają z reguły dużo niższe koszty stałe niż np. spółdzielnie mleczarskie, czy inne zakłady przetwórcze. Wobec powyższego „doraźne” podmioty skupowe mogą także doraźnie oferować znacznie wyższe ceny skupu mleka. Powoduje to szereg negatywnych konsekwencji dla podmiotów prowadzących działalność od wielu lat np. spółdzielni mleczarskich. Wszak spółdzielnie mleczarskie ponoszą z reguły duże koszty stałe, m.in. spłata kredytów na inwestycje unowocześniające przetwórstwo mleka w celu zapewnienia oczekiwań konsumentów oraz możliwości eksportu wyrobów mleczarskich na rynku UE i poza UE, a także koszty wieloletnich działań ukierunkowanych na zapewnienie stabilizacji zbytu mleka i zapewnienia dochodowości produkcji mleka dla zrzeszonych w nich członków – rolników, producentów mleka. Dzięki temu spółdzielnie oraz inne podmioty przetwarzające mleko zawierają z rolnikami długoterminowe umowy skupu mleka. Jednocześnie spółdzielnie mleczarskie, dla zapewnienia stabilizacji produkcji i zbytu mleka dla rolników, zostały faktycznie zmuszone do zawierania długookresowych umów sprzedaży wyrobów mleczarskich do dużych sieci handlowych (po stałych cenach). W tej sytuacji zakłady przetwórcze nie mogą uzyskać, w krótkim okresie, znacznego podwyższenia cen zbytu swoich wyrobów (szczególnie w sytuacji dominującej roli dużych sieci handlowych). Wobec powyższego, np. spółdzielnie mleczarskie nie mają możliwości, w krótkiej perspektywie, „ścigania” się w zakresie cen skupu mleka z „doraźnymi” podmiotami skupującymi mleko. Ta sytuacja zagraża stabilności produkcji mleka.

Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich pragnie zwrócić uwagę Pana Premiera na specyfikę produkcji mleka oraz rynku mleka:

• długi okres uruchomienia lub wzrostu produkcji mleka – okres ok. 2 lat (czas wyhodowania nowej krowy) nie licząc innych uwarunkowań i kosztów, np. budowa, modernizacja obór, inwestycje na modernizacje mleczarni, rozwój bazy paszowej, itp.
• szczególna „wrażliwość” mleka jako surowca – oczywisty fakt cyklicznej produkcji mleka (konieczność codziennego udoju mleka w określonych jednostkach czasu), bardzo krótki czas od pozyskania mleka do jego dostawy do mleczarni, konieczność zachowania odpowiedniego „reżimu” podczas pozyskania mleka i transportu do mleczarni, w tym zagadnienia przestrzegania rygoru sanitarnego i temperatur.

Zagrożenie utrzymywania się na rynku Polski w dłuższym okresie wspomnianych tendencji może doprowadzić do „zdemolowania” dotychczas stabilnego rynku mleka w Polsce... W pierwszej kolejności wpłynie to negatywnie na sytuację spółdzielni mleczarskich. Zmniejszenie skali skupu mleka, spowodowane działalnością „doraźnych” podmiotów skupujących zagraża realizacji długoterminowych umów np. z sieciami handlowymi a w konsekwencji grozi utratą płynności finansowej – groźba upadłości zagraża nie tylko podmiotom słabym ekonomicznie i produkcyjnie, ale także dużym spółdzielniom mleczarskim, o dotychczas stabilnym udziale na rynku, które posiadają wysokiej jakości wyroby oraz nowoczesny potencjał produkcyjny – ale które są „uzależnione” w znacznym zakresie długookresowymi umowami zbytu z dużymi sieciami handlowymi... Duże sieci handlowe (z reguły o zagranicznym kapitale właścicielskim) dążąc do maksymalizacji zysku nie godzą się na wzrosty cen w ramach obecnych umów handlowych, co w połączeniu z zagrożeniem bardzo wysokimi karami umownymi za brak wykonania dostaw w ramach tych umów (niekorzystnych dla spółdzielni w obecnych relacjach cenowych) faktycznie zagraża płynności finansowej spółdzielni mleczarskich.

Zwracamy się do Pana Premiera o podjęcie szybkich i skutecznych działań w celu zapewnienia faktycznych, realnych warunków konkurencji na rynku mleka w Polsce poprzez:

• weryfikację czy „doraźne” podmioty skupowe mleka spełniają wymogi prowadzenia przez nie skupu, transportu, przechowywania i zbytu mleka (zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym weterynaryjnymi i sanitarnymi),
• sprawdzenie przez KOWR czy nowo powstające podmioty skupujące wywiązują się wobec rolników z obowiązku zawierania pisemnych umów skupu mleka zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych,
• przeprowadzenie przez UOKiK kontroli czy ww. podmioty nie naruszają, w relacjach z rolnikami, postanowień ustawy z dnia 17.11. 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi,
• weryfikację czy nowo powstające podmioty skupowe mleka, korzystające z pomocy finansowej ze środków krajowych i UE, rzeczywiście powstają w celu zrzeszania się ich członków dla zapewnienia stabilizacji zbytu mleka czy też jedynie doraźnie wykorzystują obecne tendencje spekulacyjne na rynku mleka „przerzutowego”,
• uruchomienie doraźnego oraz długookresowego wsparcia ze środków krajowych, a także ze środków UE, w tym w ramach Krajowego Planu Odbudowy dla podmiotów przetwórstwa mleka, w szczególności dla spółdzielni mleczarskich, prowadzących dotychczas wieloletnią działalność zapewniającą polskim rolnikom – producentom mleka stabilizację i opłacalność zbytu mleka dla zapewnienia realnej konkurencji na rynku mleka, w celu zagwarantowania długookresowego rozwoju produkcji i przetwórstwa mleka w Polsce – gwarancji bezpieczeństwa żywnościowego.

Z poważaniem
Prezes Zarządu
Waldemar Broś

Do wiadomości:
Pan Henryk Kowalczyk
Wiceprezes Rady Ministrów
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Wynika to oczywiście z faktu, że równolegle obserwowano również wzrost wartości podstawowych masowych produktów eksportowych, tj. odtłuszczonego mleka w proszku i masła. Ceny co prawda nie wróciły jeszcze do poziomów sprzed 1,5 miesiąca, ale najważniejsze, że odnotowane wcześniej spadki były chwilowe.

Na polskim rynku widoczne są za to dwa trendy. Pierwszy z nich jest pozytywny, bo ma związek ze wzrostem popytu na podstawowe artykuły mleczarskie. Coraz liczniejsza grupa ludności z Ukrainy swoje potrzeby żywnościowe zaspokaja kupując produkty w Polsce. Drugi jest niestety negatywny i dotyczy spadającego zainteresowania produktami Premium bez GMO oraz ekologicznymi. Przyczynę tego zjawiska należy łączyć z na razie niesłabnącą inflacją, bo jak ceny rosną, to powoli zaczyna się liczyć każda złotówka pozostająca w portfelu. Procesy te, oby nietrwałe, zmieniają zachowania konsumenckie, co wobec również rosnących zobowiązań kredytowych jest oczywiste. Trudno się temu dziwić, skoro się słyszy, że w gospodarstwie domowym wielu młodych małżeństw jedno wynagrodzenie trafia do banku na spłatę raty kredytu hipotecznego za mieszkanie. Sytuacja ta pozwala wyciągnąć jednoznaczne wnioski. Wygląda na to, że rynek krajowy w zasadzie jest stabilny, bo spadek konsumpcji w jednej kategorii asortymentowej jest rekompensowany przez wzrost w drugiej.

Ceny artykułów mleczarskich wzrosły o 56%

Warto dodać, że w ciągu minionych dwóch lat artykuły mleczarskie na świecie podrożały aż o 56%. W tym okresie świat doświadczył wybuchu pandemii koronawirusa, a to z kolei spowodowało spadki cen wywołane pozrywanymi łańcuchami dostaw i perturbacjami eksportowymi.

Pozytywnym sygnałem jest za to utrzymanie trendu spadających kosztów produkcji w Unii Europejskiej. Zgodnie z danymi z Obserwatorium Rynku Mleka, działającym przy Komisji Europejskiej, koszty żywienia krów spadły o 1,6%, a energii o 1,1% w ciągu minionego miesiąca.

UOKiK bierze pod lupę sieci handlowe

Dobrą wiadomością dla branży jest tym razem uzasadniona aktywność Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), która wzięła na celownik dwie duże sieci handlowe, dostrzegając nieprawidłowości w ich praktykach. UOKiK w końcu zauważył, że na dostawców produktów rolno-spożywczych nakładane są drakońskie opłaty związane z logistyką i dystrybucją, przenosząc jednocześnie na rolników niemal całe ryzyko. Miejmy nadzieję, że Urząd rzetelnie prześwietli dotychczasowe modele umów, a ma do tego konkretne instrumenty prawne, bowiem kary mogą sięgnąć aż 3% wartości rocznego obrotu!

Postępowania takie jednak często toczą się latami, a wielkie korporacje wspierane przez znakomite kancelarie prawne doskonale sobie z tym radzą, przez co dochodzenie sprawiedliwości może się okazać utopijne. Należy jednak takie sprawy podnosić, również po to, by budować świadomość społeczną na ten temat, bo do mas trafiał w tych sprawach niejasny przekaz. Bowiem jak dotąd, wszelkie podwyżki cen tłumaczone były bardzo cynicznie – pazernością rolników, którzy w rzeczywistości dostawali za owoce swojej pracy ceny niebędące zwrotem włożonego trudu. Zaś całą śmietankę, jak dotąd, spijał handel. Warto również zadać pytanie, co dzieje się z tymi, wyegzekwowanymi karami. Może warto byłoby pomyśleć nad utworzeniem funduszu, z którego wspierana byłaby branża.

Takie środki są niezbędne w szczególności dla wyzyskiwanych małych i średnich mleczarni, które nie mając innego wyjścia przenoszą skutki tych praktyk właśnie na rolników. Pomoc celowa, będąca rzeczywistą rekompensatą za poniesiony trud i straty, byłaby rozwiązaniem idealnym. Gospodarzem takiego funduszu mógłby zostać Fundusz Promocji Mleka, który jest administrowany przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Wymaga to oczywiście nowelizacji ustawy z dnia 22 maja 2009 r. "o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych".

Jarosław Malczewski
Zdjęcie: Archiwum

Szczególnie przydaje się, gdy nie można otworzyć przykrywki wentyla pływakowego. Dzięki długiej rękojeści można dotrzeć do wszystkich zakamarków w tylnej części pływaka. Koszt „sprzętu” to niecałe 5 zł.

Jak informuje portal Wiadomości Handlowe, do polskich sklepów w pierwszej kolejności trafią sery mozzarella, mascarpone, ricotta, sery twarde, jogurty i probiotyki, jednakże asortyment oferowany przez Grupę Granarolo będzie na bieżąco dostosowywany do oczekiwań i potrzeb konsumentów. Co prawda, produkty spółdzielni są dostępne w Polsce od pewnego czasu pod markami własnymi, jednak dopiero teraz Granarolo wkroczy na polski rynek pod ze swoimi markowymi wyrobami.

– Nasze zainteresowanie polskim rynkiem jest bardzo duże ze względu na wiele czynników, ale w szczególności znamy zamiłowanie Polaków do włoskich produktów i kuchni włoskiej. Chcemy być partnerem referencyjnym polskich sieci w obszarze serów „made in Italy”, tak aby stać się jednym z liderów polskiego rynku, podobnie jak w całej Europie – mówi Marco Maira, kierownik sprzedaży Grupy Granarolo na Polskę, który przyznaje, że oferowane wyroby nie mają realnej konkurencji na polskim rynku, ponieważ oferowane przez spółdzielnię sery są produkowane we Włoszech, zgodnie z tradycyjnymi recepturami i z wykorzystaniem lokalnych składników.

Granarolo jest spółdzielnią należącą do 700 tworzących ją rolników, którzy rocznie dostarczają do niej około 850 tys. ton mleka. Surowiec przetwarzany jest w 21 fabrykach należących do spółdzielni. Roczny obrót wynosi 1,280 mld euro.

Oprac. kd 
fot. Unsplash

W minioną środę 27 kwietnia 2022 br w Brukseli odbyła się piąta edycja przyznania nagród European Awards for Cooperative Innovation organizowanym przez Copa-Cogeca. Inicjatywa ta ma na celu nagrodzenie innowacyjnych praktyk wprowadzanych w sektorach rolnictwa, żywności, rybołówstwa i leśnictwa na terenie Unii Europejskiej. Przyznane nagrody mają również na celu promowanie wymiany najlepszych praktyk i transferu wiedzy między europejskimi przedsiębiorstwami.

Nagrody przyznano w następujących kategoriach:

• Innowacyjny produkt,
• Identyfikowalność i informacje dla konsumentów,
• Zasoby naturalne i różnorodność biologiczna,
• Biogospodarka i cyrkularność,
• Wsparcie dla rolników-członków 
• Tworzenie wartości społecznej.

Dwie polskie spółdzielnie z nagrodami European Awards for Cooperative Innovation 

Wśród laureatów tegorocznej edycji znalazły się dwie polskie spółdzielnie mleczarskie. Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Piątnicy została wyróżniona w kategorii "Innowacyjny produkt" za wyjątkową waloryzację białka serwatkowego w formie świeżego koktajlu. Jest to obecnie jedyny taki produkt na polskim rynku. Nagrodę odebrał Wiceprezes OSM w Piątnicy - Łukasz Kalinowski.

Drugą polską spółdzielnią wyróżnioną w konkursie jest Spółdzielcza Mleczarnia Spomlek. Mleczarnia otrzymała wyróżnienie w kategorii "Tworzenie wartości społecznej" za wprowadzenie Funduszu Stabilizacji i Rozwoju. Nagrodę w imieniu spółdzielni odebrała Agnieszka Maliszewska - Dyrektor Biura Polskiej Izby Mleka oraz Wiceprezydent COGECA.

Podczas edycji 2020-21 główną uwagę skupiono na innowacjach opartych na idei zrównoważonego rozwoju. 

Oprac. Kamila Dłużewicz
fot. Polska Izba Mleka

Marka Valio będzie obecna w rosyjskich sklepach do wyczerpania opakowań. Velkom będzie mógł produkować i sprzedawać produkty pod markami nieobjętymi umową w okresie przejściowym, który może trwać do końca roku. Rosyjski oddział Valio odnotował sprzedaż w wysokości 85 milionów euro w roku 2020. Stanowi to blisko 5% globalnej sprzedaży koncernu w wysokości 1,8 miliarda euro.

Valio postanowił zakończyć działalność w Rosji 7 marca 2022 roku. Firma działa w Rosji od ponad 100 lat, ale w obecnych okolicznościach stwierdzono, że nie jest możliwa jej kontynuacja.

Valio LLC to rosyjski oddział Valio, który produkuje sery w fabryce w regionie moskiewskim, jak również w lokalnych zakładach partnerskich. Koncern rozpoczął produkcję preparatów dla niemowląt w zakładach Grupy Spółek Galactika w Gatczynie w obwodzie leningradzkim oraz produkcję produktów mlecznych w spółce zależnej Friesland Campina w regionie moskiewskim w 2020 roku.

Nabywca rosyjskiego oddziału Valio, firma Velkom jest jednym z największych producentów produktów mięsnych, głównie wędliniarskich, w Centralnym Okręgu Federalnym Rosji. Powstała w 1992 roku. Centrum produkcyjnym przedsiębiorstwa jest zakład przetwórstwa mięsnego Pavlovskaya Sloboda, położony w Istrinsky w regionie moskiewskim.

Artur Puławski

„Rynek spotowy działający na platformie handlowej daje producentom mleka większy wybór, komu sprzedać swoje mleko. Zapewnia to większą przejrzystość cen w przemyśle mleczarskim i oznacza, że ​​rolnicy mogą ustalać ceny mleka w dłuższej perspektywie” – powiedział australijski minister rolnictwa David Littleproud.

Zdrowa konkurencja i bardziej sprawiedliwe warunki w łańcuchu dostaw

Minister przypomniał, że w 2019 r. rząd przeznaczył około 560 000 dolarów na opracowanie nowych koncepcji marketingowych dla mleka i jego przetworów. Środki miały wspomóc lepszą promocję, zdrową konkurencję między producentami i bardziej sprawiedliwe warunki w łańcuchu dostaw. – Dzisiaj widzimy pomyślny wynik rządowych dotacji – powiedział Littleproud.

Według prezesa ADF, Ricka Gladigau, rynek kasowy oznacza przełom w transparentności cen mleka. –  AMPI poprawi zarządzanie ryzykiem w całym łańcuchu dostaw dzięki ustalaniu cen od klienta, przez przetwórcę, do rolnika, zapewniając możliwość blokowania marż w całym łańcuchu. Lepsze zarządzanie marżą i ryzykiem umożliwia lepsze planowanie, co z kolei napędza inwestycje i wzrost w całym łańcuchu dostaw. Więcej inwestycji w łańcuch dostaw oznacza silną branżę mleczarską – przyznaje Ricka Gladigau.

Na początku oświadczenia dyrektor naczelny Miles Hurrell powiedział, że priorytetem po rosyjskiej agresji wobec Ukrainy było zapewnienie bezpieczeństwa pracowników w Rosji.

- Po dokładnym rozważeniu konsekwencji dla naszych pracowników i naszych długoterminowych planów na rynku rosyjskim zamkniemy teraz nasze biuro w Moskwie, przenosząc naszych pracowników tam, gdzie to jest możliwe, i wycofamy się z naszego wspólnego przedsięwzięcia Unifood, – czytamy w komunikacie.

Jak podkreślił Miles Hurrel, popyt na produkty mleczne z Nowej Zelandii teraz jest wysoki, co pozwoli firmie przenieść swoje produkty na inne rynki.

Fonterra eksportuje niewielką liczbę produktów do Rosji, a głównie masło. Roczny udział Rosji w eksporcie stanowi około 1%, czyli około 240 mln dolarów.

Oprac. mkh
Zdjęcie: Pixabay

Przestarzałe i nieegzekwowane przepisy dotyczące transportu zwierząt

Francuzi nie do końca się zgadzają, produkując słynny Gruyère również na francuskiej ziemi. Co prawda jest to ser o innym wyglądzie i smaku niż wersja szwajcarska, ale wciąż nazywa się Gruyère. A gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta.

W spór szwajcarsko-francuski wkroczył kolejny przeciwnik – USA, produkując Gruyère u siebie. Dziesięciolecia importu, produkcji i sprzedaży Gruyère osłabiły nazwę sera i uczyniły ją ogólną – tak tłumaczą to Amerykanie, zupełnie nie kojarząc nazwy sera Gruyère z jego historią i pochodzeniem.

Artur Puławski
Zdjęcie: Unsplash

17- letnia krowa Deri rasy holsztyńsko-fryzyjskiej z farmy Grünefeld w Dolnej Saksonii pobiła nowy rekord i tym samym wyprzedziła życiowy rekord koleżanki z tej samej obory - Doriny (191 899 kg mleka).

Farma, na której jest utrzymywana Deri, jest jedną z najlepszych w swoim rejonie, a jej właściciele zostali wyróżnieni Nagrodą Państwową Ministerstwa Rolnictwa Dolnej Saksonii. Dobrostan zwierząt i zapewnienie komfortu utrzymywanym krowom to główne priorytety, którymi w swojej hodowli kieruje się rodzina Grünefeld, za co krowy odwdzięczają się długowiecznością, dobrą kondycją i wysoką mlecznością.

Po Carlottcie (2018) i Dianie (2019), Deri jest już trzecią krową, która przekroczyła barierę 200 000 kg mleka w Niemczech i pierwszą w Dolnej Saksonii.

Oprac. Kamila Dłużewicz
Zdj. poglądowe: Pixabay

Nabiał lepszy niż tabletki

Intensywna hodowla wiąże się z niższymi kosztami środowiskowymi

Kwota ma zostać przeznaczona na wdrażanie nowych strategii – w obszarach zrównoważonego rozwoju, cyfryzacji, nowych technologii produkcji i rozwoju produktów. Celem jest m.in. wzrost marki o 3–4% rocznie.

Wśród wyzwań jest redukcja emisji gazów cieplarnianych o 63% zamiast dotychczasowych 30% do 2030 roku. W tym celu spółdzielnia chce przyspieszyć przejście na zieloną energię elektryczną (flota bez paliw kopalnych), wprowadzić wszystkie opakowania recyklingowe, a tworzywa sztuczne zastąpić opakowaniami opartymi na włóknach.

Artur Puławski
Zdjęcie: Unsplash

Artykuł ukazał się w magazynie Elita Dobry Hodowca 6/2021 na str. 5. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na Elicie:  Zamów prenumeratę.

Niemieckie "super mleko" zostało opatentowane

Deklaracja ALDI to następstwo posunięć innych sieci handlowych. Podobne zamiary ogłosiła już EDEKA, będąca właścicielem sieci sklepów Netto. Jeszcze pod koniec ubiegłego roku podobne deklaracje ogłosiły również REWE i LIDL.

Większość niemieckich detalistów już na części produktów stosuje system HALTUNGSFORM. Jest to czterostopniowa skala, gdzie ocena 4 oznacza najwyższy poziom dobrostanu w gospodarstwie rolnym. Aby go osiągnąć należy spełnić serię warunków dotyczących bytowania zwierząt w gospodarstwie rolnym. Wśród nich znajdują się między innymi stosowanie paszy niemodyfikowanej genetycznie, która w co najmniej 60% powinna być wytworzona w gospodarstwie producenta rolnego. Wymogiem jest również wypasanie zwierząt przez nie mniej niż 6 godzin dziennie przez minimum 160 dni w roku.

Większość sieci handlowych bierze pod uwagę dobrostan krów

Większość niemieckich sieci detalicznych już jest partnerami Haltungsform. W programie obecnie biorą udział:

• Aldi,
• Bunting,
• Edeka,
• Kaufland,
• Lidl,
• Netto,
• Penny
• i Rewe.

W Lidlu co czwarte mleko pochodzi z gospodarstw o wysokim poziomie dobrostanu krów

Każdy z nich deklaruje również zwiększenie w ofercie udziału mleka otrzymującego oceny dobrostanu na poziomie 3 i 4. Wymieniony Lidl już dziś sprzedaje 25% mleka pochodzącego z hodowli ocenianych na poziomie 3 lub 4. Do końca roku 2023 ma zamiar zwiększyć ten udział do 40%.

Z kolei szefostwo sieci EDEKA deklaruje całkowite wykluczenie ze sprzedaży nabiału o najniższym poziomie dobrostanu w ciągu roku 2022. Jak na razie w polskich sklepach nie widać tak odważnych ruchów względem producentów mleka. Niemniej można się ich spodziewać już w najbliższym czasie.

Artur Puławski
Fot. Pixabay

Średnia cena skupu mleka w grudniu 2021 roku wyniosła 184,13 zł/hl i jest najwyższą do tej pory wypłaconą dostawcom mleka. Jest to więcej o 6% w porównaniu do listopada, kiedy to średnia cena wynosiła 173,64 zł/hl. W odniesieniu do grudnia 2020 roku cena mleka surowego dostarczanego do mleczarni wzrosła o ponad 20%.

W woj. lubelskim cena mleka przekroczyła 2 zł za litr!

Najwyższą cenę mleka odnotowano w województwie lubelskim. Wyniosła ona 200,79 zł/hl. Kolejnymi były województwa warmińsko-mazurskie (189,26 zł/l) i lubuskie (188,91 zł/hl). Charakteryzujące się największą produkcją województwo podlaskie zajęło czwartą pozycję z ceną 179,23 zł/hl.
Najniższe ceny wypłacano w województwach kujawsko – pomorskim (177,94 zł/l), łódzkim (164,07 zł/hl) i małopolskim (157,13 zł/hl).

Artur Puławski
Fot. pixabay

Skąd tak szybkie podwyżki cen żywności?

Wzrost cen energii, paliw oraz surowców to tylko niektóre czynniki, które napędzają sklepową drożyznę. Jak zauważył Andrzej Gantner, dyrektor generalny i wiceprezes Polskiej Federacji Producentów Żywności, przy niskiej marżowości, która cechuje produkty spożywcze, wzrost cen na całym łańcuchu dostaw nie jest możliwy do zamortyzowania i musi przekładać się na ceny żywności.

– Ceny żywności rosną szybko, ponieważ bardzo szybko rosną koszty jej wytworzenia, przede wszystkim energii, niektórych surowców, dodatkowo mamy bardzo duży wzrost kosztów pracy. Mamy jeszcze podatki wpływające na wzrost cen, chociażby podatek handlowy czy cukrowy, który bardzo gwałtownie podniósł ceny napojów – mówi Andrzej Gantner w wywiadzie dla agencji informacyjnej Newseria Biznes.

Czek nas dwucyfrowa inflacja?

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, grudniowa inflacja wyniosła 8,6%. Należy jednak pamiętać, że jest to średnia i praktycznie większość z nas doświadczyła już dwucyfrowej inflacji na takie produkty spożywcze jak mięso drobiowe (wzrost o 30,1%), wołowina (wzrost o 19%), cukier (wzrost 22%) czy pieczywo (14,3% wzrost). Całościowo inflacja w ujęciu średniorocznym wyniosła 5,1% w 2021 roku.

– Najgorsze zobaczymy za chwilę, ponieważ do tej pory widzieliśmy głównie inflację handlową. Ceny rosły z powodu podejścia handlu, który zresztą też ma zwiększone koszty. Natomiast z dużym prawdopodobieństwem w I kwartale tego roku zobaczymy już efekt podwyżek producenckich – zauważa Andrzej Gantner. – Raczej będziemy mówili o dwucyfrowych wzrostach niż jednocyfrowych – podsumowuje.

Zerowy VAT nie jest wstanie uchronić Polaków przed tak wysoką inflacją, podobnie jak ceny regulowane

Czy obniżka VAT-u do zera obejmująca produkty spożywcze z 5% VAT-em jest w stanie jakkolwiek wpłynąć na budżety polskich rodzin? Zdaniem ekonomistów przy tak dynamicznym wzroście cen, ustawowa obniżka będzie niestety niezauważalna dla konsumenta.

W trakcie ostatniego posiedzenia Komisji najwięcej środków uzyskała Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka. Jest to kwota 2 769 910 zł. Ich znacząca część zostanie przeznaczona na wystawy i targi. Łącznie na tego rodzaju wydarzenia postanowiono przeznaczyć 1 945 910 zł. Największe finansowanie otrzymały: XI Ogólnopolska Wystawa Bydła Hodowlanego (400 000 zł) i XXVIII Regionalna Wystawa Zwierząt Hodowlanych w Szepietowie (200 000 zł). Inne wystawy i targi postanowiono dofinansować kwotami od 29 000 zł (X Lubuska Wystawa Bydła Hodowlanego) do 119 500 zł (Śląska Wystawa Bydła Hodowlanego). Mniejsza lub większa kwota z Funduszu Promocji Mleka trafi do organizatorów wystaw hodowlanych odbywających się w większości województw. Zadanie „Mlekoś odkrywa smaki” otrzymało wsparcie w kwocie 200 000 zł. Odbywać ma się w czterech lokalizacjach: Szepietowo, Kamień Pomorski, Szczyrzyc i Minikowo. Polega ono na organizacji stref dla najmłodszych, w których prowadzone będą działania edukacyjne mające budować zdrowe nawyki żywieniowe. Federacja uzyskała 30 000 zł na opracowanie graficzne i wydruk kalendarza, który ma promować spożycie mleka wśród dzieci. 

Wsparcie uzyskała również prowadzona wcześniej w trakcie pandemii akcja. „Dziękujemy, że pijecie mleko” (120 000 zł). Kwotę 20 000 zł Federacja przeznaczy na prezentacje bydła mlecznego podczas jednej z największych imprez rolniczych, a mianowicie Agro Show. Szkolenia dedykowane sektorowi mleczarskiemu kryjące się pod zadaniem Ogólnopolska Szkoła Młodych Hodowców otrzymały wsparcie w wysokości 100 000 zł. Z kolei kwota 118 000 zł będzie przeznaczona na inny cykl szkoleń, czyli: Wysoka wydajność i dobra płodność – czy to jest możliwe? Identyczne kwoty Komisja postanowiła przeznaczyć na dofinansowanie IV Forum Genetycznego i cykl szkoleń: Od pola do stołu paszowego. Podsumowując, do tej pory Federacja uzyskała 3,08 miliona złotych na zadania do realizacji w roku 2022. Jest to wartość stanowiąca jedną czwartą funduszu.

Ile środków dla Polskiej Izby Mleka i innych organizacji?

Podczas ostatniego posiedzenia Komisji Zarządzającej Polskiej Izbie Mleka przyznano 213 339 zł. Środki te będą przeznaczone na udział w spotkaniach międzynarodowych (66 339 zł) oraz organizację XV Rankingu Spółdzielni Mleczarskich (147 000 zł).

Wsparcie otrzymały również trzy organizacje nieposiadające swojego przedstawiciela w Komisji Zarządzającej. Warsztaty kulinarne oraz konkurs dla uczniów szkół gastronomicznych z całej Polski ma być zorganizowany przez Związek Zawodowy Rolników Ojczyzna. Został on dofinansowany kwotą 406 344,03 zł. Polski Związek Hodowców Bydła Simentalskiego otrzymał 148 000 zł, na organizację XVII Krajowej Wystawy Bydła Simentalskiego i opłacenie składek w organizacjach stowarzyszających hodowców tej rasy. Krajowe Stowarzyszenie Mleczarzy otrzymało wsparcie dotyczące czterech zadań na łączną kwotę 448 980 zł. Są to: organizacja konkursu Innowacje Techniczne i Technologiczne w Mleczarstwie, przeprowadzenie akcji informacyjno-promocyjnej mleka i jego przetworów, Krajowa Ocena Przetworów Mlecznych i przygotowanie seminarium podczas XV Euroforum Polskiego Mleczarstwa.

Polska Ekologia jako pierwsza wykorzystuje środki z różnych funduszy

Z planów finansowych poszczególnych wynika, że najszerzej zakrojone działania promocyjne spośród wszystkich organizacji mających przedstawicieli w Funduszach Promocji, ma zamiar prowadzić Ogólnopolskie Stowarzyszenie Przetwórców i Producentów Produktów Ekologicznych Polska Ekologia. Podczas ostatniego posiedzenia komisji otrzymała ona zaledwie 262 682,30 zł. Będą one jednak przeznaczone na działania finansowane z kilku funduszy promocji. Co więcej, mają one być częścią wkładu własnego do kampanii informacyjnych współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Jedna z nich to EUOrganicschool, która ma być realizowana w Polsce i Rumunii. Jej całkowity budżet jest planowany na 9,5 mln zł. Drugą jest THAT’S Organic, kierowana na rynek Chin i Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Działania polegające na traktowaniu środków z funduszu promocji jako elementu większej kampanii promocyjnej są od lat dozwolone w przepisach regulujących ich działanie. W przypadku Funduszu Promocji Mleka miały miejsce zadania realizowane wspólnie poprzez kilka organizacji. Przykładem była współpraca Polskiej Izby Mleka z Polską Federacją Hodowców Bydła i Producentów Mleka lub Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich z NSZZ Rolników Indywidualnych Solidarność i Polskim Związkiem Zawodowym Rolników. 

Jednak to Polska Ekologia jako pierwsza wykorzystuje środki z różnych funduszy. O celowości takich działań członkowie organizacji mleczarskich wspominają już od dawna. Tym bardziej, że spożywanie produktów odzwierzęcych znajduje się pod coraz większym obstrzałem, a działania typowo wizerunkowe byłyby jak najbardziej na miejscu. Wystarczy zestawić kwoty podejmowanych działań. Mniejszy z realizowanych przez Polską Ekologię projektów promocyjnych jest wartościowo większy niż niektóre fundusze promocji. Drugi blisko dwukrotnie większy niż cały Fundusz Promocji Mleka.

Ilość środków rozdysponowanych z funduszu promocji mleka na rok 2022 wynosi 9 315 505,67 zł

Jak do tej pory największa pula środków wędruje do Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka (3 mln zł) i Polskiej Izby Mleka (2,74 mln zł). Z kolei najmniejsza pula spośród organizacji posiadających swojego reprezentanta w Komisji Zarządzającej trafiła do Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich (166,3 tys. zł). Maksymalnie mógłby on jeszcze uzyskać z funduszu – przy obecnym planie finansowym oraz założeniu, że inne organizacje nie będą wnioskować o jakiekolwiek inne działania – 2,7 mln zł. Warto przypomnieć, że Związek w latach ubiegłych był jednym z największych beneficjentów środków funduszu. Przypominamy jednocześnie, że jest to największa organizacja rolników spółdzielców, zrzeszająca większość spółdzielni mleczarskich w kraju. Tak niski poziom uzyskanego dotychczas finansowania powinien być tematem do dyskusji Rady Związku, a w szczególności jej przewodniczącego dr. inż. Szczepana Szumowskiego. Związkowi udało się zorganizować kilka ciekawych kampanii promocyjnych, które dotarły do szerokiego grona odbiorców. Za przykład może posłużyć kampania,,MLEKO Dobry Wybór”, która jest realizowana między innymi za pośrednictwem Telewizji Publicznej i stanowi jedną z ciekawszych pozycji zrealizowanych przy wsparciu Funduszu Promocji.

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 01/2022 na str. 69. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR:  Zamów prenumeratę.

Zgodnie z deklaracją rządu, zerowy VAT może wejść w życie już od 1 lutego. Obniżka obejmować będzie te produkty, na które obecnie nałożony jest 5% VAT, czyli większość produktów spożywczych. Są to między innymi takie produkty jak pieczywo, warzywa, owoce, mięso, ryby a także produkty mleczarskie czy soki i mleka roślinne. 

Obniżenie podatku VAT do zera ma być jednym z mechanizmów tarczy antyinflacyjnej, która ma za zadanie zahamować obniżkę wartości złotówki. Obecnie inflacja wynosi już 8,6%.

Zerowa stawka VAT ma być czasowa

Jak doprecyzował wiceminister finansów Piotr Patkowski, obniżenie podatku VAT na produkty spożywcze zostanie wprowadzone na okres 5-6 miesięcy. Zerowa stawka VAT objęłaby także energię elektryczną, energię cieplną i gaz ziemny.

Oprac. Kamila Dłużewicz
Zdjęcie: Unsplash