StoryEditorRYNEK MLEKA

Jak rozwija się rynek mleka w krajach bałtyckich?

Czy rynek mleka na Litwie, Łotwie i Estonii zostanie przejęty przez światowych graczy. W tych państwach jest ich coraz więcej. Ponadto coraz aktywniejsze są duże holdingi rolne wypierające małe i średnie gospodarstwa.

25.10.2022., 09:27h
stdClass Object ( [id] => 2353263 [title] => Jak rozwija się rynek mleka w krajach bałtyckich? [alias] => litewski-rynek-mleka [catid] => 3210 [published] => 1 [introtext] => [fulltext] =>

Litwa, Łotwa i Estonia są państwami, które większość nie wiąże z rynkiem mleka. Faktycznie nie posiadają tak dużej produkcji jak Niemcy, Francja, Polska czy Dania. Litwa kojarzy się raczej z tanim mlekiem jakie trafiało do polskich firm. Nic bardziej mylnego, ponieważ w ciągu ostatnich lat w państwach bałtyckich zaczęło dziać się bardzo dużo.

Głównie za sprawą zagranicznych inwestorów tamtejszy rynek mleczarski zaczęto nazywać małym stawem, w którym pływają duże ryby.

Produkcja w krajach bałtyckich nie jest tak duża jak w Polsce odpowiadającej za 8,6% wytwarzanego w Unii Europejskiej mleka. Łącznie Litwa, Łotwa i Estonia to 2,1% unijnej produkcji ogółem. Wśród trójki z tych państw prym wiedzie Litwa. Do niej też trafia znacząca część mleka z Łotwy i Estonii. Co wyjątkowo specyficzne dla tego państwa to znacząca koncentracja przetwórstwa. Na Litwie funkcjonuje właściwie pięć firm mleczarskich, z czego dwie z nich odgrywają dominującą rolę. Są to Pienos Zwaizgdes, Zematijos Pienas, Vilkyskiu pienine, Marijampoles Pieno Konserwai i Rokiskio Suris. Ostatnia z wymienionych wydaje się szczególnie istotna dla tamtejszego rynku. Jest ona wyjątkowo znana na rynku lokalnym, głównie za sprawą serów długodojrzwających.

Jednak od dziesiątek lat była ważnym eksporterem produktów mleczarskich z tego regionu. Miało to miejsce zarówno w okresie, kiedy była państwowym zakładem produkcyjnym w czasach Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, jak i po jej prywatyzacji w 1991 roku. Przedsiębiorstwo już w latach dziewięćdziesiątych produkowało w standardzie, który nie miał miejsca w państwach byłego bloku wschodniego. Działo się to ze względu na wymogi stawiane przez inwestorów. Pierwszym znaczącym z nich w spółce był Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju. Kolejny, który do niego dołączył wzbudził sporo kontrowersji ze względu na swój egzotyczny rodowód. Był nim Bank Bermudów. Z czasem Litwini odkupili od nich udziały i stali się jedynym właścicielem.

Jednak w 2017 roku pojawił się kolejny inwestor, którego raczej mało kto się spodziewał. Jest to nowozelandzka spółdzielnia mleczarska Fonterra.

Aktywność Fonterry na Litwie rozpoczęła się dużo wcześniej i nie jest przypadkiem, że znalazła się u naszych sąsiadów w tym miejscu i czasie. Rokiskio Suris przez lata wytwarzało usługowo proszki mleczne dla mleczarskiego giganta, który następnie eksportował je na rynki Bliskiego Wschodu. Nowozelandczycy mieli również znaczący udział w modernizacji i rozbudowie dwóch z trzech posiadanych przez Rokiskio zakładów produkcyjnych w latach 2014 i 2016. Rosyjskie embargo na żywność z państw unijnych spowodowało zacieśnienie relacji pomiędzy firmami. W 2017 roku Fonterra stała się współwłaścielem spółki obejmując akcje o wartości 11,5 miliona dolarów.

Warto wspomnieć, że szósty co do wielkości producent wyrobów mleczarskich inwestował wcześniej w Australii czy Ameryce Południowej. W zeszłym roku jednak postanowił wycofać się z części inwestycji zagranicznych, jak zakład mleczarski Prolesur w Chile, w którym posiadał 99% udziałów. Powodem tych działań jest konieczność skupienia się na rozwoju zakładów w Nowej Zelandii i dostosowania ich do nowych wymogów środowiskowych. W zeszłym roku zarząd Fonterry oświadczał, że do roku 2030 będzie zmuszony zainwestować około miliard dolarów nowozelandzkich, aby spełnić wymogi związane z ograniczeniem emisji gazów cieplarnianych. Jednocześnie nie ma jednak zamiaru wychodzić ze swojego litewskiego przyczółku w Europie. Co więcej ma zwiększać swoje zaangażowanie w produkcję białek serwatkowych, proszków mlecznych i serów przez Rokiskio.

Znaczące inwestycje w przetwórstwo mleka mają również miejsce w Estonii.

Jedną z nich prowadzi tamtejsza spółdzielnia mleczarska E-Piim Tootmine. To budowany od zera zakład mleczarski mający zajmować się produkcją serów, masła i proszków mlecznych. Wsparcie jakie na ten cel spółdzielnia uzyskała z Europejskiego Banku Inwestycyjnego wynosi 29 milionów euro. Dlaczego warto o tym wspomnieć. Ponieważ tak jak wejście Rokiskio na rynek eksportowy było zależne od inwestora spoza Litwy, tutaj również przedsiębiorstwa z innych państw odgrywają znaczącą rolę.

---

---

Współwłaścicielem jednej z największych europejskich inwestycji w zakład mleczarski są dwa holenderskie przedsiębiorstwa oraz ING Bank. Są to specjalizujący się w produkcji serów Royal A-Ware oraz zajmujący się handlem produktami mleczarskimi Interfood. Jak łatwo zauważyć produkcja mleka w krajach bałtyckich już na pierwszy rzut oka posiada inną strukturę niż chociażby w Polsce. Jest bardziej skonsolidowana. Częściej niż w Polsce pojawiają się tam nazwy dużych światowych graczy jak wymieniona Fonterra czy Interfood. Przez litewski rynek mleka przewijał się również szwajcarski Hochdorf, czy norweska Synnove Finden. Od niedawna znajdziemy wśród nich również funkcjonującą w Kownie spółkę polskiego Laktopolu.

W przeszłości litewskie władze miały dość ambitne plany co do rozwoju produkcji mleka. Jednak skończyły się one kompletną porażką.

Liczne gospodarstwa rodzinne nie były w stanie zrealizować ambitnych zamierzeń podwojenia litewskiej produkcji mleka. Co więcej przez kilka lat występowało wręcz odwrotne zjawisko, a producenci mleka zanikali. W swoich wypowiedziach Aronus Svitojus, będący szefem Litewskiej Izby Rolniczej często porównuje sytuację w swoim kraju do Polski. Wskazując, że sukces polskich mleczarni był możliwy ze względu na znaczący udział rolników w przetwórstwie.

W Polsce w przeciwieństwie do Litwy na rynku mleka dominują spółdzielnie, a udział notowanych na giełdzie spółek akcyjnych wspieranych przez inwestorów z innych państw jest właściwie żaden. Układ ten spowodował, że ceny wypłacane litewskim gospodarstwom były wyjątkowo niskie. Pozostaje jednak zadać sobie pytanie jaki jest sens prowadzenia wartych dziesiątki milionów inwestycji chociażby w produkcję mleczarską w Estonii. Kraj ten wytwarza obecnie 0,6% unijnej puli białego surowca. Odpowiedzią tak w przypadku Estonii, jak i Litwy wydają się szybko następujące zmiany w strukturze produkcji rolnej. Udział w niej indywidualnych gospodarstw rolnych jest coraz mniejszy, za to coraz szybciej rozwijają się duże agroholdingi.

Jakie firmy inwestują w farmy mleczne w krajach bałtyckich?

Większość dużych farm mlecznych liczących setki sztuk bydła należy do przedsiębiorstw takich jak litewskie Auga czy Litagra Group, które gospodarują na dziesiątkach tysięcy hektarów.

Przykładowo pierwsza z wymienionych posiada w swoich zasobach 39 000 ha upraw i liczącą 3 500 krów mlecznych hodowlę. Podobną strukturę posiada inwestujący w kolejne farmy mleczne Trigon Agri. Ta notowana na sztokholmskiej giełdzie spółka od kilku lat przejmuje mniejszych producentów rolnych w Estonii. Posiada również grunty na terenie Federacji Rosyjskiej i Ukrainy, a jej głównymi właścicielami są fińskie, duńskie i brytyjskie banki. Tego rodzaju przykłady można mnożyć. Wszystkie z nich łączy ukierunkowanie na produkcję ekologiczną, czy wręcz organiczną. Część z nich otrzymuje również znaczące finansowanie na realizowanie inwestycji zgodnie z duchem europejskiego zielonego ładu.

Z tego względu produkty z surowców wytwarzanych w litewskich czy estońskich gospodarstwach już znajdują swoje miejsce w niemieckich czy francuskich sklepach. Ze względu na wyjątkowo wyspecjalizowaną produkcję nie jest wcale wykluczone, że znajdą się i na polskich pod dedykowaną na ten rynek marką. Firmy jak litewsko-szwedzki Pienos Zvaizgdes już od dłuższego czasu wskazują Polskę jako kraj perspektywiczny dla eksportu zrównoważonych i ekologicznych wyrobów mleczarskich, których produkcja niestety u nas się nie rozwinęła.

Artur Puławski

[video] => [gallery] => [extra_fields] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id] => 1 [name] => Subtitle [value] =>

Czy rynek mleka na Litwie, Łotwie i Estonii zostanie przejęty przez światowych graczy. W tych państwach jest ich coraz więcej. Ponadto coraz aktywniejsze są duże holdingi rolne wypierające małe i średnie gospodarstwa.

[type] => textarea [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 1 [alias] => Subtitle ) [1] => stdClass Object ( [id] => 2 [name] => Superscript Title [value] => RYNEK MLEKA [type] => textarea [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 2 [alias] => SuperscriptTitle ) [3] => stdClass Object ( [id] => 61 [name] => Contains Infographic [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 4 [alias] => contains_infographic ) [4] => stdClass Object ( [id] => 62 [name] => Without ads [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 5 [alias] => Withoutads ) [5] => stdClass Object ( [id] => 63 [name] => Photo gallery [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 6 [alias] => Photo_gallery ) [6] => stdClass Object ( [id] => 64 [name] => Promo [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 7 [alias] => promo ) [8] => stdClass Object ( [id] => 67 [name] => Contains video [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 9 [alias] => contains_video ) [9] => stdClass Object ( [id] => 68 [name] => Premium content [value] => ON [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 10 [alias] => premium_content ) [10] => stdClass Object ( [id] => 69 [name] => Exclude comments [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 11 [alias] => exclude_comments ) [11] => stdClass Object ( [id] => 70 [name] => Open link in new window [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 12 [alias] => open_link_in_new_window ) [12] => stdClass Object ( [id] => 71 [name] => Horizontal crop of the main photo [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 13 [alias] => horizontal_crop_of_the_main_photo ) [13] => stdClass Object ( [id] => 73 [name] => No-index [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 15 [alias] => no_index ) [14] => stdClass Object ( [id] => 74 [name] => No-cache [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 16 [alias] => no_cache ) [15] => stdClass Object ( [id] => 77 [name] => Don't show on the front page [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 17 [alias] => dont_show_on_the_front_page ) [16] => stdClass Object ( [id] => 78 [name] => Related on bottom [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 18 [alias] => related_on_bottom ) [17] => stdClass Object ( [id] => 79 [name] => Live button [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 19 [alias] => live_button ) [26] => stdClass Object ( [id] => 87 [name] => Instant articles [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 28 [alias] => instant_articles ) [27] => stdClass Object ( [id] => 89 [name] => Photo gallery item black [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 29 [alias] => photo_gallery_item_black ) [28] => stdClass Object ( [id] => 90 [name] => Photo gallery item white [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 30 [alias] => photo_gallery_item_white ) [29] => stdClass Object ( [id] => 91 [name] => Instant articles JL [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 31 [alias] => instant_articles_jl ) [30] => stdClass Object ( [id] => 95 [name] => Required views [value] => 0 [type] => textfield [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 32 [alias] => required_views ) [31] => stdClass Object ( [id] => 96 [name] => Upscore PR [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 33 [alias] => upscore_pr ) [32] => stdClass Object ( [id] => 97 [name] => Native [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 34 [alias] => Native ) [33] => stdClass Object ( [id] => 99 [name] => Paid article [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 36 [alias] => paid_article ) [34] => stdClass Object ( [id] => 101 [name] => Gallery as Article [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 38 [alias] => gallery_type ) [35] => stdClass Object ( [id] => 102 [name] => Article as Gallery [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 39 [alias] => article_as_gallery ) ) [extra_fields_search] =>

Czy rynek mleka na Litwie, Łotwie i Estonii zostanie przejęty przez światowych graczy. W tych państwach jest ich coraz więcej. Ponadto coraz aktywniejsze są duże holdingi rolne wypierające małe i średnie gospodarstwa.

RYNEK MLEKA 0 7670 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 [created] => 2022-10-21 15:22:58 [created_by] => 50056 [created_by_alias] => [checked_out] => 0 [checked_out_time] => 0000-00-00 00:00:00 [modified] => 2022-10-25 07:28:00 [modified_by] => 50056 [publish_up] => 2022-10-25 07:27:00 [publish_down] => 0000-00-00 00:00:00 [trash] => 0 [access] => 1 [ordering] => 0 [featured] => 0 [featured_ordering] => 0 [image_caption] => [image_credits] => [video_caption] => [video_credits] => [hits] => 0 [params] => Joomla\Registry\Registry Object ( [data:protected] => stdClass Object ( [enable_css] => 0 [jQueryHandling] => 1.8remote [backendJQueryHandling] => remote [userName] => 1 [userImage] => 1 [userDescription] => 1 [userURL] => 1 [userEmail] => 0 [userFeedLink] => 1 [userFeedIcon] => 1 [userItemCount] => 20 [userItemCountOverride] => stdClass Object ( [userItemCountOverride0] => stdClass Object ( [userItemCountMenutype] => profi [userItemCountMenutypeCount] => 12 ) [userItemCountOverride1] => stdClass Object ( [userItemCountMenutype] => tpr [userItemCountMenutypeCount] => 22 ) ) [userItemOrdering] => publishUp [userItemTitle] => 1 [userItemTitleLinked] => 1 [userItemDateCreated] => 1 [userItemImage] => 1 [userItemIntroText] => 1 [userItemCategory] => 1 [userItemTags] => 1 [userItemCommentsAnchor] => 1 [userItemReadMore] => 1 [userItemOCMPlugins] => 1 [authorsListLimit] => 150 [tagItemCount] => 100 [tagItemCountOverride] => stdClass Object ( [tagItemCountOverride0] => stdClass Object ( [tagItemCountMenutype] => profi [tagItemCountMenutypeCount] => 12 ) [tagItemCountOverride1] => stdClass Object ( [tagItemCountMenutype] => tpr [tagItemCountMenutypeCount] => 22 ) ) [tagItemTitle] => 1 [tagItemTitleLinked] => 1 [tagItemDateCreated] => 1 [tagItemImage] => 1 [tagItemIntroText] => 1 [tagItemCategory] => 1 [tagItemReadMore] => 1 [tagItemExtraFields] => 1 [tagOrdering] => publishUp [tagFeedLink] => 0 [tagFeedIcon] => 0 [genericItemCount] => 10 [genericItemTitle] => 1 [genericItemTitleLinked] => 1 [genericItemDateCreated] => 1 [genericItemImage] => 1 [genericItemIntroText] => 1 [genericItemCategory] => 1 [genericItemReadMore] => 1 [genericItemExtraFields] => 1 [genericFeedLink] => 1 [genericFeedIcon] => 1 [instantArticlesLimit] => 100 [instantArticlesExtraField] => [instantArticlesExtraFieldON] => [instantArticlesCategoriesChildren] => 1 [instantArticlesTitle] => Instant Articles [instantArticlesDescription] => Instant Articles [upscorePRLimit] => 100 [upscoreThumbPrefix] => [upscoreThumbSuffix] => [upscorePRExtraField] => [upscorePRExtraFieldON] => [mainTagCategories] => Array ( [0] => 2994 [1] => 2986 [2] => 3084 [3] => 3124 [4] => 3149 [5] => 3239 ) [relatedItemsCategories] => Array ( [0] => 2994 [1] => 2986 [2] => 3084 [3] => 3124 [4] => 3149 [5] => 3239 ) [relatedItemsCategoriesChildren] => 1 [relatedItemsMenuitems] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitems0] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitem] => ) [relatedItemsMenuitems1] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitem] => ) [relatedItemsMenuitems2] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitem] => ) [relatedItemsMenuitems3] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitem] => ) ) [mobileJsonCustomHomepage] => 1 [mobileJsonMultiAuthors] => 0 [mobileJsonAuthorImage] => 0 [mobileJsonIncludePositionData] => 0 [mobileJsonQuoteModule] => 0 [mobileJsonWeatherModule] => 0 [mobileJsonMostPopularModule] => 0 [mobileJsonMostPopularCategoriesModule] => 0 [mobileJsonLimit] => 200 [mobileJsonObituary] => 0 [mobileApiCommentsAlias] => [mobileApiCommentsTitle] => [mobileApiImagePrefix] => [mobileApiImageSuffix] => [mobileApiImagePath] => [mobileApiArchiveImagePath] => [mobileApiCustomArticle] => 1 [mobileApi2Enabled] => 0 [mobileApi2UserAgent] => [mobileApi2AuthUser] => [mobileApi2AuthPassword] => [mobileApi2ImagePrefix] => [mobileApi2ImageSuffix] => [mobileApi2DefaultAuthorImage] => [mobileApi2RelatedPlaceholder] => Array ( ) [mobileApi2TagLimit] => 10 [mobileApi2TagOrdering] => [mobileApi2TagCategories] => Array ( ) [mobileApi2TagsSearchLimit] => 10 [mainFeedCategories] => Array ( [0] => 2994 [1] => 3002 ) [addFeedToEndOfUrl] => 1 [feedLimit] => 50 [mostPopularFeedLimit] => 10 [feedItemImage] => 1 [feedImgSize] => S [feedItemIntroText] => 1 [feedTextWordLimit] => [feedItemFullText] => 1 [feedTextCharacterLimit] => 300 [feedItemSubtitle] => 1 [feedItemAuthor] => 1 [feedTtl] => [feedDescription] => [feedItemTags] => 0 [feedItemVideo] => 0 [feedItemGallery] => 0 [feedItemAttachments] => 0 [feedBogusEmail] => [allarticlesLimit] => 10 [allarticlesOrdering] => [feedByDateEnabled] => 0 [feedByDateFeedLimit] => 200 [feedByDateTitle] => [feedByDateDescription] => [feedByDateOrdering] => publishUp [introTextCleanup] => 0 [introTextCleanupExcludeTags] => [introTextCleanupTagAttr] => [fullTextCleanup] => 0 [fullTextCleanupExcludeTags] => [fullTextCleanupTagAttr] => [xssFiltering] => 0 [linkPopupWidth] => 900 [linkPopupHeight] => 600 [delete_images_when_article_trashed] => 0 [delete_image_api_endpoint] => [imagesQuality] => 100 [itemImageXS] => 100 [itemImageS] => 200 [itemImageM] => 400 [itemImageL] => 600 [itemImageXL] => 900 [itemImageGeneric] => 300 [catImageWidth] => 1680 [catImageDefault] => 1 [userImageWidth] => 160 [userImageDefault] => 1 [commenterImgWidth] => 48 [onlineImageEditor] => sumopaint [imageTimestamp] => 0 [imageMemoryLimit] => [socialButtonCode] => [twitterUsername] => [facebookMetatags] => 1 [previewBeforepublishingFacebookMetatags] => 0 [facebookImage] => Large [ios_app_store_id] => [ios_app_name] => [comments] => 0 [commentsOrdering] => DESC [commentsLimit] => 10 [commentsFormPosition] => below [commentsPublishing] => 0 [commentsReporting] => 2 [commentsReportRecipient] => [inlineCommentsModeration] => 0 [gravatar] => 0 [antispam] => 0 [recaptchaForRegistered] => 1 [akismetForRegistered] => 1 [commentsFormNotes] => 1 [commentsFormNotesText] => [frontendEditing] => 1 [showImageTab] => 1 [showImageGalleryTab] => 1 [showVideoTab] => 1 [showExtraFieldsTab] => 1 [showAttachmentsTab] => 1 [showOCMPlugins] => 1 [sideBarDisplayFrontend] => 0 [staticURL] => https://static.halowies.pl [siteURL] => https://halowies.pl [sseHost] => [photoGalleryExtraField] => 63 [photoGalleryExtraFieldON] => 2 [videoGalleryExtraField] => 67 [videoGalleryExtraFieldON] => 2 [getRelatedGalleries] => 0 [alwaysRenderTemplate] => 0 [gaEmail] => [mergeEditors] => 0 [sideBarDisplay] => 1 [attachmentsFolder] => [hideImportButton] => 1 [googleSearch] => 0 [googleSearchContainer] => ocmGoogleSearchContainer [OCMUserProfile] => 1 [OCMUserGroup] => 1 [redirect] => 101 [adminSearch] => simple [cookieDomain] => [gatherStatistics] => 0 [article_preview_ocm_category_id] => [clean_brand_prefix] => 0 [taggingSystem] => 1 [lockTags] => 0 [showTagFilter] => 0 [ocmTagNorm] => 0 [ocmTagNormCase] => lower [ocmTagNormAdditionalReplacements] => [recaptcha_public_key] => 6LeqUiYUAAAAAI8h2AkxEti40Bh5iSaHH0dUe8RG [recaptcha_private_key] => 6LeqUiYUAAAAAABvcvBlIXQ8lr9jtjyvJnjeCmg4 [recaptcha_theme] => clean [recaptchaV2] => 1 [recaptchaOnRegistration] => 0 [akismetApiKey] => [stopForumSpam] => 0 [stopForumSpamApiKey] => [showItemsCounterAdmin] => 1 [showChildCatItems] => 1 [disableCompactOrdering] => 0 [metaDescLimit] => 150 [enforceSEFReplacements] => 0 [SEFReplacements] => À|A, Á|A, Â|A, Ã|A, Ä|A, Å|A, à|a, á|a, â|a, ã|a, ä|a, å|a, Ā|A, ā|a, Ă|A, ă|a, Ą|A, ą|a, Ç|C, ç|c, Ć|C, ć|c, Ĉ|C, ĉ|c, Ċ|C, ċ|c, Č|C, č|c, Ð|D, ð|d, Ď|D, ď|d, Đ|D, đ|d, È|E, É|E, Ê|E, Ë|E, è|e, é|e, ê|e, ë|e, Ē|E, ē|e, Ĕ|E, ĕ|e, Ė|E, ė|e, Ę|E, ę|e, Ě|E, ě|e, Ĝ|G, ĝ|g, Ğ|G, ğ|g, Ġ|G, ġ|g, Ģ|G, ģ|g, Ĥ|H, ĥ|h, Ħ|H, ħ|h, Ì|I, Í|I, Î|I, Ï|I, ì|i, í|i, î|i, ï|i, Ĩ|I, ĩ|i, Ī|I, ī|i, Ĭ|I, ĭ|i, Į|I, į|i, İ|I, ı|i, Ĵ|J, ĵ|j, Ķ|K, ķ|k, ĸ|k, Ĺ|L, ĺ|l, Ļ|L, ļ|l, Ľ|L, ľ|l, Ŀ|L, ŀ|l, Ł|L, ł|l, Ñ|N, ñ|n, Ń|N, ń|n, Ņ|N, ņ|n, Ň|N, ň|n, ʼn|n, Ŋ|N, ŋ|n, Ò|O, Ó|O, Ô|O, Õ|O, Ö|O, Ø|O, ò|o, ó|o, ô|o, õ|o, ö|o, ø|o, Ō|O, ō|o, Ŏ|O, ŏ|o, Ő|O, ő|o, Ŕ|R, ŕ|r, Ŗ|R, ŗ|r, Ř|R, ř|r, Ś|S, ś|s, Ŝ|S, ŝ|s, Ş|S, ş|s, Š|S, š|s, ſ|s, Ţ|T, ţ|t, Ť|T, ť|t, Ŧ|T, ŧ|t, Ù|U, Ú|U, Û|U, Ü|U, ù|u, ú|u, û|u, ü|u, Ũ|U, ũ|u, Ū|U, ū|u, Ŭ|U, ŭ|u, Ů|U, ů|u, Ű|U, ű|u, Ų|U, ų|u, Ŵ|W, ŵ|w, Ý|Y, ý|y, ÿ|y, Ŷ|Y, ŷ|y, Ÿ|Y, Ź|Z, ź|z, Ż|Z, ż|z, Ž|Z, ž|z, α|a, β|b, γ|g, δ|d, ε|e, ζ|z, η|h, θ|th, ι|i, κ|k, λ|l, μ|m, ν|n, ξ|x, ο|o, π|p, ρ|r, σ|s, τ|t, υ|y, φ|f, χ|ch, ψ|ps, ω|w, Α|A, Β|B, Γ|G, Δ|D, Ε|E, Ζ|Z, Η|H, Θ|Th, Ι|I, Κ|K, Λ|L, Μ|M, Ξ|X, Ο|O, Π|P, Ρ|R, Σ|S, Τ|T, Υ|Y, Φ|F, Χ|Ch, Ψ|Ps, Ω|W, ά|a, έ|e, ή|h, ί|i, ό|o, ύ|y, ώ|w, Ά|A, Έ|E, Ή|H, Ί|I, Ό|O, Ύ|Y, Ώ|W, ϊ|i, ΐ|i, ϋ|y, ς|s, А|A, Ӑ|A, Ӓ|A, Ә|E, Ӛ|E, Ӕ|E, Б|B, В|V, Г|G, Ґ|G, Ѓ|G, Ғ|G, Ӷ|G, y|Y, Д|D, Е|E, Ѐ|E, Ё|YO, Ӗ|E, Ҽ|E, Ҿ|E, Є|YE, Ж|ZH, Ӂ|DZH, Җ|ZH, Ӝ|DZH, З|Z, Ҙ|Z, Ӟ|DZ, Ӡ|DZ, Ѕ|DZ, И|I, Ѝ|I, Ӥ|I, Ӣ|I, І|I, Ї|JI, Ӏ|I, Й|Y, Ҋ|Y, Ј|J, К|K, Қ|Q, Ҟ|Q, Ҡ|K, Ӄ|Q, Ҝ|K, Л|L, Ӆ|L, Љ|L, М|M, Ӎ|M, Н|N, Ӊ|N, Ң|N, Ӈ|N, Ҥ|N, Њ|N, О|O, Ӧ|O, Ө|O, Ӫ|O, Ҩ|O, П|P, Ҧ|PF, Р|P, Ҏ|P, С|S, Ҫ|S, Т|T, Ҭ|TH, Ћ|T, Ќ|K, У|U, Ў|U, Ӳ|U, Ӱ|U, Ӯ|U, Ү|U, Ұ|U, Ф|F, Х|H, Ҳ|H, Һ|H, Ц|TS, Ҵ|TS, Ч|CH, Ӵ|CH, Ҷ|CH, Ӌ|CH, Ҹ|CH, Џ|DZ, Ш|SH, Щ|SHT, Ъ|A, Ы|Y, Ӹ|Y, Ь|Y, Ҍ|Y, Э|E, Ӭ|E, Ю|YU, Я|YA, а|a, ӑ|a, ӓ|a, ә|e, ӛ|e, ӕ|e, б|b, в|v, г|g, ґ|g, ѓ|g, ғ|g, ӷ|g, y|y, д|d, е|e, ѐ|e, ё|yo, ӗ|e, ҽ|e, ҿ|e, є|ye, ж|zh, ӂ|dzh, җ|zh, ӝ|dzh, з|z, ҙ|z, ӟ|dz, ӡ|dz, ѕ|dz, и|i, ѝ|i, ӥ|i, ӣ|i, і|i, ї|ji, Ӏ|i, й|y, ҋ|y, ј|j, к|k, қ|q, ҟ|q, ҡ|k, ӄ|q, ҝ|k, л|l, ӆ|l, љ|l, м|m, ӎ|m, н|n, ӊ|n, ң|n, ӈ|n, ҥ|n, њ|n, о|o, ӧ|o, ө|o, ӫ|o, ҩ|o, п|p, ҧ|pf, р|p, ҏ|p, с|s, ҫ|s, т|t, ҭ|th, ћ|t, ќ|k, у|u, ў|u, ӳ|u, ӱ|u, ӯ|u, ү|u, ұ|u, ф|f, х|h, ҳ|h, һ|h, ц|ts, ҵ|ts, ч|ch, ӵ|ch, ҷ|ch, ӌ|ch, ҹ|ch, џ|dz, ш|sh, щ|sht, ъ|a, ы|y, ӹ|y, ь|y, ҍ|y, э|e, ӭ|e, ю|yu, я|ya [ocmSef] => 0 [ocmSefLabelCat] => content [ocmSefLabelTag] => tag [ocmSefLabelUser] => author [ocmSefLabelSearch] => search [ocmSefLabelDate] => date [ocmSefLabelItem] => 0 [ocmSefLabelItemCustomPrefix] => [ocmSefInsertItemId] => 1 [ocmSefItemIdTitleAliasSep] => dash [ocmSefUseItemTitleAlias] => 1 [ocmSefInsertCatId] => 1 [ocmSefCatIdTitleAliasSep] => dash [ocmSefUseCatTitleAlias] => 1 [emptyModulePosition] => [emptyModuleTemplate] => [emptyModules] => Array ( ) [searchMinimalId] => 20 [show_page_heading] => [categories] => Array ( [0] => 3210 [1] => 3227 ) [catCatalogMode] => 0 [exclude_from_group_by_subcategories] => 0 [getCategoryIdFromPath] => 0 [getFeedByRelatedModules] => 0 [theme] => default [num_leading_items] => 2 [num_leading_columns] => 1 [leadingImgSize] => Large [num_primary_items] => 4 [num_primary_columns] => 2 [primaryImgSize] => Medium [num_secondary_items] => 4 [num_secondary_columns] => 1 [secondaryImgSize] => Small [num_links] => 4 [num_links_columns] => 1 [linksImgSize] => XSmall [catFeaturedItems] => 1 [catPagination] => 2 [catPaginationResults] => 1 [catFeedLink] => 1 [catFeedIcon] => 1 [menu_text] => 1 [menu_show] => 1 [page_title] => Wiadomości z branży mleczarskiej [menu-meta_description] => Najważniejsze wiadomości z branży mleczarskiej z kraju i ze świata. [menu-meta_keywords] => Fundusz Promocji Mleka, KZSM, Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich, PIM, Polska Izba Mleka, mleko i produkty mleczne, Porgram dla szkół, szklanka mleka, copa cogeca, państwowy instytut weterynaryjny, przemysł mleczarski Waldemar Broś, Maliszewska, branża mleczarska, Polagra Food, Mleko-Expo, mleczarstwo polskie, mleczarstwopolskie, holenderskie mleczarstwo [secure] => 0 [obituaries_portal] => 0 [page_description] => SiteMeta Description [page_rights] => [robots] => [inheritFrom] => 0 [catTitle] => 1 [catTitleItemCounter] => 1 [catDescription] => 1 [catImage] => 1 [subCategories] => 1 [subCatColumns] => 2 [subCatTitle] => 1 [subCatTitleItemCounter] => 1 [subCatDescription] => 1 [subCatImage] => 1 [catItemTitle] => 1 [catItemTitleLinked] => 1 [catItemFeaturedNotice] => 0 [catItemAuthor] => 1 [catItemDateCreated] => 1 [catItemRating] => 0 [catItemImage] => 1 [catItemIntroText] => 1 [catItemExtraFields] => 0 [catItemHits] => 0 [catItemCategory] => 1 [catItemTags] => 1 [catItemAttachments] => 0 [catItemAttachmentsCounter] => 0 [catItemVideo] => 0 [catItemVideoAutoPlay] => 0 [catItemImageGallery] => 0 [catItemDateModified] => 0 [catItemReadMore] => 1 [catItemCommentsAnchor] => 1 [catItemOCMPlugins] => 1 [itemDateCreated] => 1 [itemTitle] => 1 [itemFeaturedNotice] => 1 [itemAuthor] => 1 [itemFontResizer] => 1 [itemPrintButton] => 1 [itemEmailButton] => 1 [itemSocialButton] => 1 [itemVideoAnchor] => 1 [itemImageGalleryAnchor] => 1 [itemCommentsAnchor] => 1 [itemRating] => 1 [itemImage] => 1 [itemImgSize] => Large [itemImageMainCaption] => 1 [itemImageMainCredits] => 1 [itemIntroText] => 1 [itemFullText] => 1 [itemExtraFields] => 1 [itemDateModified] => 1 [itemHits] => 1 [itemCategory] => 1 [itemTags] => 1 [itemAttachments] => 1 [itemAttachmentsCounter] => 1 [itemVideo] => 1 [itemVideoAutoPlay] => 0 [itemVideoCaption] => 1 [itemVideoCredits] => 1 [itemImageGallery] => 1 [itemNavigation] => 1 [itemComments] => 1 [itemTwitterButton] => 1 [itemFacebookButton] => 1 [itemGooglePlusOneButton] => 1 [itemAuthorBlock] => 1 [itemAuthorImage] => 1 [itemAuthorDescription] => 1 [itemAuthorURL] => 1 [itemAuthorEmail] => 0 [itemAuthorLatest] => 1 [itemAuthorLatestLimit] => 5 [itemRelated] => 1 [itemRelatedLimit] => 5 [itemRelatedTitle] => 1 [itemRelatedCategory] => 0 [itemRelatedImageSize] => 0 [itemRelatedIntrotext] => 0 [itemRelatedFulltext] => 0 [itemRelatedAuthor] => 0 [itemRelatedMedia] => 0 [itemRelatedImageGallery] => 0 [itemOCMPlugins] => 1 [recaptcha] => ) [initialized:protected] => 1 [separator] => . ) [metadesc] => [metadata] => robots= author= [metakey] => [plugins] => {"incptvocmimagegalleryIGParameters":"default","incptvocmimagegalleryocmIGposition":"OcmAfterDisplayContent","incptvocmimagegalleryocmIGtheme":"CameraSlideshow","incptvocmimagegalleryImages":["\/images\/2022\/10\/21\/211158.webp"],"incptvocmimagegalleryImageTitles":[""],"incptvocmimagegalleryImageDescriptions":["

Jak rozwija si\u0119 rynek mleka w krajach ba\u0142tyckich?<\/p>"],"incptvocmimagegalleryImageFocus":["40:28"],"incptvocmimagegalleryImageDimensions":[{"size0":"1000x480","k_211158_1280.webp":"1280x1280","k_211158_1024.webp":"1024x1024","k_211158_640.webp":"640x640","k_211158_480.webp":"480x480","k_211158_340.webp":"340x340","k_211158_220.webp":"220x220","o_211158_1280.webp":"1280x614","o_211158_1024.webp":"1024x491","o_211158_640.webp":"640x307","o_211158_480.webp":"480x230","o_211158_340.webp":"340x163","o_211158_220.webp":"220x105","h_211158_1280.webp":"1280x845","h_211158_1024.webp":"1024x676","h_211158_640.webp":"640x422","h_211158_480.webp":"480x317","h_211158_340.webp":"340x224","h_211158_220.webp":"220x145","p_211158_1280.webp":"1280x1600","p_211158_1024.webp":"1024x1280","p_211158_640.webp":"640x800","p_211158_480.webp":"480x600","p_211158_340.webp":"340x425","p_211158_220.webp":"220x275"}]} [language] => * [multi_author] => 0 [type_id] => 100 [category] => TableOCMCategory Object ( [id] => 3210 [name] => Wiadomości z branży [alias] => wiadomosci-z-branzy [description] => [parent] => 3207 [extraFieldsGroup] => 9 [published] => 1 [image] => [access] => 1 [ordering] => 1 [params] => {"inheritFrom":"2986","catMetaDesc":"","catMetaKey":"","catMetaRobots":"","catMetaAuthor":"","theme":"","num_leading_items":"2","num_leading_columns":"1","leadingImgSize":"Large","num_primary_items":"4","num_primary_columns":"2","primaryImgSize":"Medium","num_secondary_items":"4","num_secondary_columns":"1","secondaryImgSize":"Small","num_links":"4","num_links_columns":"1","linksImgSize":"XSmall","catCatalogMode":"0","catFeaturedItems":"1","catOrdering":"","catPagination":"2","catPaginationResults":"1","catTitle":"1","catTitleItemCounter":"1","catDescription":"1","catImage":"1","catFeedLink":"1","catFeedIcon":"1","subCategories":"1","subCatColumns":"2","subCatOrdering":"","subCatTitle":"1","subCatTitleItemCounter":"1","subCatDescription":"1","subCatImage":"1","itemImageXS":"","itemImageS":"","itemImageM":"","itemImageL":"","itemImageXL":"","catItemTitle":"1","catItemTitleLinked":"1","catItemFeaturedNotice":"0","catItemAuthor":"1","catItemDateCreated":"1","catItemRating":"0","catItemImage":"1","catItemIntroText":"1","catItemIntroTextWordLimit":"","catItemExtraFields":"0","catItemHits":"0","catItemCategory":"1","catItemTags":"1","catItemAttachments":"0","catItemAttachmentsCounter":"0","catItemVideo":"0","catItemVideoWidth":"","catItemVideoHeight":"","catItemAudioWidth":"","catItemAudioHeight":"","catItemVideoAutoPlay":"0","catItemImageGallery":"0","catItemImageGalleryWidth":"","catItemImageGalleryHeight":"","catItemDateModified":"0","catItemReadMore":"1","catItemCommentsAnchor":"1","catItemOCMPlugins":"1","itemDateCreated":"1","itemTitle":"1","itemFeaturedNotice":"1","itemAuthor":"1","itemFontResizer":"1","itemPrintButton":"1","itemEmailButton":"1","itemSocialButton":"1","itemVideoAnchor":"1","itemImageGalleryAnchor":"1","itemCommentsAnchor":"1","itemRating":"1","itemImage":"1","itemImgSize":"Large","itemImageMainCaption":"1","itemImageMainCredits":"1","itemIntroText":"1","itemFullText":"1","itemExtraFields":"1","itemDateModified":"1","itemHits":"1","itemCategory":"1","itemTags":"1","itemAttachments":"1","itemAttachmentsCounter":"1","itemVideo":"1","itemVideoWidth":"","itemVideoHeight":"","itemAudioWidth":"","itemAudioHeight":"","itemVideoAutoPlay":"0","itemVideoCaption":"1","itemVideoCredits":"1","itemImageGallery":"1","itemImageGalleryWidth":"","itemImageGalleryHeight":"","itemNavigation":"1","itemComments":"1","itemTwitterButton":"1","itemFacebookButton":"1","itemGooglePlusOneButton":"1","itemAuthorBlock":"1","itemAuthorImage":"1","itemAuthorDescription":"1","itemAuthorURL":"1","itemAuthorEmail":"0","itemAuthorLatest":"1","itemAuthorLatestLimit":"5","itemRelated":"1","itemRelatedLimit":"5","itemRelatedTitle":"1","itemRelatedCategory":"0","itemRelatedImageSize":"0","itemRelatedIntrotext":"0","itemRelatedFulltext":"0","itemRelatedAuthor":"0","itemRelatedMedia":"0","itemRelatedImageGallery":"0","itemOCMPlugins":"1"} [trash] => 0 [plugins] => {"customparams_created":"2022-09-22 12:12:24","customparams_modified":"2022-09-22 12:12:24","customparams_videobg":"","customparams_countdown_module":"","customparams_search_template":""} [language] => * [container] => 0 [container_name] => [_tbl:protected] => #__ocm_categories [_tbl_key:protected] => id [_tbl_keys:protected] => Array ( [0] => id ) [_db:protected] => JDatabaseDriverMysqli_Exabyte Object ( [name] => mysqli [serverType] => mysql [connection:protected] => mysqli Object ( [affected_rows] => 42 [client_info] => mysqlnd 7.4.33 [client_version] => 70433 [connect_errno] => 0 [connect_error] => [errno] => 0 [error] => [error_list] => Array ( ) [field_count] => 3 [host_info] => 127.0.0.1 via TCP/IP [info] => [insert_id] => 0 [server_info] => 5.5.30 [server_version] => 50530 [sqlstate] => 00000 [protocol_version] => 10 [thread_id] => 8522784 [warning_count] => 0 ) [nameQuote:protected] => ` [nullDate:protected] => 0000-00-00 00:00:00 [_database:JDatabaseDriver:private] => elitaproductiondb [count:protected] => 118 [cursor:protected] => [debug:protected] => [limit:protected] => 0 [log:protected] => Array ( ) [timings:protected] => Array ( ) [callStacks:protected] => Array ( ) [offset:protected] => 0 [options:protected] => Array ( [driver] => mysqli_exabyte [host] => 127.0.0.1 [user] => proxy_elite [password] => BjsMs4XwzChb42b [database] => elitaproductiondb [prefix] => hn_ [select] => 1 [port] => 6033 [socket] => ) [sql:protected] => SELECT id, value, type FROM #__ocm_extra_fields ef WHERE ef.published = 1 [tablePrefix:protected] => hn_ [utf:protected] => 1 [utf8mb4:protected] => 1 [errorNum:protected] => 0 [errorMsg:protected] => [transactionDepth:protected] => 0 [disconnectHandlers:protected] => Array ( ) [ocmConfig] => Array ( ) ) [_trackAssets:protected] => [_rules:protected] => [_locked:protected] => [_autoincrement:protected] => 1 [_observers:protected] => JObserverUpdater Object ( [aliases:protected] => Array ( ) [observers:protected] => Array ( ) [doCallObservers:protected] => 1 ) [_columnAlias:protected] => Array ( ) [_jsonEncode:protected] => Array ( ) [_errors:protected] => Array ( ) [year_lookup] => 0 [link] => /mleko/mleko24/wiadomosci-branza-mleczarska ) [additional_categories] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id] => 2985 [name] => Wiadomości [alias] => wiadomosci [parent] => 2986 [published] => 1 [trash] => 0 [link] => /mleko/wiadomosci-dla-producentow-mleka ) [1] => stdClass Object ( [id] => 3211 [name] => Analizy rynkowe [alias] => analizy-rynkowe [parent] => 3207 [published] => 1 [trash] => 0 [link] => /mleko/mleko24/rynek-produktow-mlecznych ) ) [link] => /mleko/mleko24/wiadomosci-branza-mleczarska/litewski-rynek-mleka-2353263 [printLink] => /mleko/mleko24/wiadomosci-branza-mleczarska/litewski-rynek-mleka-2353263?tmpl=component&print=1 [tags] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id] => 79415 [name] => litewski rynek mleka [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-10-21 17:58:22 [main_article_id] => 0 [alias] => litewski-rynek-mleka [link] => /tag/litewski-rynek-mleka ) [1] => stdClass Object ( [id] => 78034 [name] => Fonterra [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-10-08 12:02:19 [main_article_id] => 0 [alias] => fonterra [link] => /tag/fonterra ) [2] => stdClass Object ( [id] => 78543 [name] => laktopol [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-10-10 11:00:21 [main_article_id] => 0 [alias] => laktopol [link] => /tag/laktopol ) [3] => stdClass Object ( [id] => 79416 [name] => Roskiskio [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-10-21 17:58:22 [main_article_id] => 0 [alias] => roskiskio [link] => /tag/roskiskio ) [4] => stdClass Object ( [id] => 79417 [name] => litewskie mleko [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-10-21 17:58:22 [main_article_id] => 0 [alias] => litewskie-mleko [link] => /tag/litewskie-mleko ) [5] => stdClass Object ( [id] => 78472 [name] => mleko24 [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-10-10 09:58:46 [main_article_id] => 0 [alias] => mleko24 [link] => /tag/mleko24 ) [6] => stdClass Object ( [id] => 79418 [name] => poradnik rolniczy [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-10-21 17:58:22 [main_article_id] => 0 [alias] => poradnik-rolniczy [link] => /tag/poradnik-rolniczy ) [7] => stdClass Object ( [id] => 79419 [name] => estoński rynek mleka [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-10-21 17:58:22 [main_article_id] => 0 [alias] => estonski-rynek-mleka [link] => /tag/estonski-rynek-mleka ) ) [imageXSmall] => [imageSmall] => [imageMedium] => [imageLarge] => [imageXLarge] => [extraFields] => stdClass Object ( [Subtitle] => stdClass Object ( [id] => 1 [name] => Subtitle [value] =>

Czy rynek mleka na Litwie, Łotwie i Estonii zostanie przejęty przez światowych graczy. W tych państwach jest ich coraz więcej. Ponadto coraz aktywniejsze są duże holdingi rolne wypierające małe i średnie gospodarstwa.

[type] => textarea [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 1 [alias] => Subtitle ) [SuperscriptTitle] => stdClass Object ( [id] => 2 [name] => Superscript Title [value] => RYNEK MLEKA [type] => textarea [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 2 [alias] => SuperscriptTitle ) [contains_infographic] => stdClass Object ( [id] => 61 [name] => Contains Infographic [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 4 [alias] => contains_infographic ) [Withoutads] => stdClass Object ( [id] => 62 [name] => Without ads [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 5 [alias] => Withoutads ) [Photo_gallery] => stdClass Object ( [id] => 63 [name] => Photo gallery [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 6 [alias] => Photo_gallery ) [promo] => stdClass Object ( [id] => 64 [name] => Promo [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 7 [alias] => promo ) [contains_video] => stdClass Object ( [id] => 67 [name] => Contains video [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 9 [alias] => contains_video ) [premium_content] => stdClass Object ( [id] => 68 [name] => Premium content [value] => ON [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 10 [alias] => premium_content ) [exclude_comments] => stdClass Object ( [id] => 69 [name] => Exclude comments [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 11 [alias] => exclude_comments ) [open_link_in_new_window] => stdClass Object ( [id] => 70 [name] => Open link in new window [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 12 [alias] => open_link_in_new_window ) [horizontal_crop_of_the_main_photo] => stdClass Object ( [id] => 71 [name] => Horizontal crop of the main photo [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 13 [alias] => horizontal_crop_of_the_main_photo ) [no_index] => stdClass Object ( [id] => 73 [name] => No-index [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 15 [alias] => no_index ) [no_cache] => stdClass Object ( [id] => 74 [name] => No-cache [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 16 [alias] => no_cache ) [dont_show_on_the_front_page] => stdClass Object ( [id] => 77 [name] => Don't show on the front page [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 17 [alias] => dont_show_on_the_front_page ) [related_on_bottom] => stdClass Object ( [id] => 78 [name] => Related on bottom [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 18 [alias] => related_on_bottom ) [live_button] => stdClass Object ( [id] => 79 [name] => Live button [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 19 [alias] => live_button ) [instant_articles] => stdClass Object ( [id] => 87 [name] => Instant articles [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 28 [alias] => instant_articles ) [photo_gallery_item_black] => stdClass Object ( [id] => 89 [name] => Photo gallery item black [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 29 [alias] => photo_gallery_item_black ) [photo_gallery_item_white] => stdClass Object ( [id] => 90 [name] => Photo gallery item white [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 30 [alias] => photo_gallery_item_white ) [instant_articles_jl] => stdClass Object ( [id] => 91 [name] => Instant articles JL [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 31 [alias] => instant_articles_jl ) [required_views] => stdClass Object ( [id] => 95 [name] => Required views [value] => 0 [type] => textfield [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 32 [alias] => required_views ) [upscore_pr] => stdClass Object ( [id] => 96 [name] => Upscore PR [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 33 [alias] => upscore_pr ) [Native] => stdClass Object ( [id] => 97 [name] => Native [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 34 [alias] => Native ) [paid_article] => stdClass Object ( [id] => 99 [name] => Paid article [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 36 [alias] => paid_article ) [gallery_type] => stdClass Object ( [id] => 101 [name] => Gallery as Article [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 38 [alias] => gallery_type ) [article_as_gallery] => stdClass Object ( [id] => 102 [name] => Article as Gallery [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 39 [alias] => article_as_gallery ) ) [attachments] => Array ( ) [votingPercentage] => 0 [numOfvotes] => (0 votes) [cleanTitle] => Jak rozwija się rynek mleka w krajach bałtyckich? [num_of_authors] => 0 [author] => Joomla\CMS\User\User Object ( [isRoot:protected] => [id] => 50056 [name] => Artur Pulawski [username] => a.pulawski.pwr [email] => [email protected] [password] => $2y$10$pmxkv967c/t1LhJh01vN1.yWLhTt3ctcg66BslM.3.6zRQZBArOj6 [password_clear] => [block] => 0 [sendEmail] => 0 [registerDate] => 0000-00-00 00:00:00 [lastvisitDate] => 0000-00-00 00:00:00 [activation] => [params] => {"admin_style":"","admin_language":"","language":"","editor":"","timezone":""} [groups] => Array ( [3] => 3 ) [guest] => 0 [lastResetTime] => 0000-00-00 00:00:00 [resetCount] => 0 [requireReset] => 0 [_params:protected] => Joomla\Registry\Registry Object ( [data:protected] => stdClass Object ( [admin_style] => [admin_language] => [language] => [editor] => [timezone] => ) [initialized:protected] => 1 [separator] => . ) [_authGroups:protected] => [_authLevels:protected] => [_authActions:protected] => [_errorMsg:protected] => [userHelper:protected] => Joomla\CMS\User\UserWrapper Object ( ) [_errors:protected] => Array ( ) [otpKey] => [otep] => [link] => /autor/artur-pulawski-50056 [profile] => stdClass Object ( [id] => 25669 [gender] => m [description] => [image] => [url] => [group] => 0 [plugins] => {"customparams_author_school":"","customparams_author_title":"","customparams_author_title_categoryid":"28","customparams_fb_link":"","customparams_tw_link":""} ) [avatar] => /components/com_ocm/images/placeholder/user.png ) [mainImage] => https://static.halowies.pl/images/2022/10/21/211158.webp [galleryCount] => 1 [hasImage] => 1 [mainImageAuthor] => [mainImageDesc] =>

Jak rozwija się rynek mleka w krajach bałtyckich?

[popup_gallery] => Array ( [0] => stdClass Object ( [src] => https://static.halowies.pl/images/2022/10/21/211158.webp [title] =>

Jak rozwija się rynek mleka w krajach bałtyckich?

) ) [bgPosition] => [text] => {OCMSplitter}

Litwa, Łotwa i Estonia są państwami, które większość nie wiąże z rynkiem mleka. Faktycznie nie posiadają tak dużej produkcji jak Niemcy, Francja, Polska czy Dania. Litwa kojarzy się raczej z tanim mlekiem jakie trafiało do polskich firm. Nic bardziej mylnego, ponieważ w ciągu ostatnich lat w państwach bałtyckich zaczęło dziać się bardzo dużo.

Głównie za sprawą zagranicznych inwestorów tamtejszy rynek mleczarski zaczęto nazywać małym stawem, w którym pływają duże ryby.

Produkcja w krajach bałtyckich nie jest tak duża jak w Polsce odpowiadającej za 8,6% wytwarzanego w Unii Europejskiej mleka. Łącznie Litwa, Łotwa i Estonia to 2,1% unijnej produkcji ogółem. Wśród trójki z tych państw prym wiedzie Litwa. Do niej też trafia znacząca część mleka z Łotwy i Estonii. Co wyjątkowo specyficzne dla tego państwa to znacząca koncentracja przetwórstwa. Na Litwie funkcjonuje właściwie pięć firm mleczarskich, z czego dwie z nich odgrywają dominującą rolę. Są to Pienos Zwaizgdes, Zematijos Pienas, Vilkyskiu pienine, Marijampoles Pieno Konserwai i Rokiskio Suris. Ostatnia z wymienionych wydaje się szczególnie istotna dla tamtejszego rynku. Jest ona wyjątkowo znana na rynku lokalnym, głównie za sprawą serów długodojrzwających.

Jednak od dziesiątek lat była ważnym eksporterem produktów mleczarskich z tego regionu. Miało to miejsce zarówno w okresie, kiedy była państwowym zakładem produkcyjnym w czasach Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, jak i po jej prywatyzacji w 1991 roku. Przedsiębiorstwo już w latach dziewięćdziesiątych produkowało w standardzie, który nie miał miejsca w państwach byłego bloku wschodniego. Działo się to ze względu na wymogi stawiane przez inwestorów. Pierwszym znaczącym z nich w spółce był Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju. Kolejny, który do niego dołączył wzbudził sporo kontrowersji ze względu na swój egzotyczny rodowód. Był nim Bank Bermudów. Z czasem Litwini odkupili od nich udziały i stali się jedynym właścicielem.

Jednak w 2017 roku pojawił się kolejny inwestor, którego raczej mało kto się spodziewał. Jest to nowozelandzka spółdzielnia mleczarska Fonterra.

Aktywność Fonterry na Litwie rozpoczęła się dużo wcześniej i nie jest przypadkiem, że znalazła się u naszych sąsiadów w tym miejscu i czasie. Rokiskio Suris przez lata wytwarzało usługowo proszki mleczne dla mleczarskiego giganta, który następnie eksportował je na rynki Bliskiego Wschodu. Nowozelandczycy mieli również znaczący udział w modernizacji i rozbudowie dwóch z trzech posiadanych przez Rokiskio zakładów produkcyjnych w latach 2014 i 2016. Rosyjskie embargo na żywność z państw unijnych spowodowało zacieśnienie relacji pomiędzy firmami. W 2017 roku Fonterra stała się współwłaścielem spółki obejmując akcje o wartości 11,5 miliona dolarów.

Warto wspomnieć, że szósty co do wielkości producent wyrobów mleczarskich inwestował wcześniej w Australii czy Ameryce Południowej. W zeszłym roku jednak postanowił wycofać się z części inwestycji zagranicznych, jak zakład mleczarski Prolesur w Chile, w którym posiadał 99% udziałów. Powodem tych działań jest konieczność skupienia się na rozwoju zakładów w Nowej Zelandii i dostosowania ich do nowych wymogów środowiskowych. W zeszłym roku zarząd Fonterry oświadczał, że do roku 2030 będzie zmuszony zainwestować około miliard dolarów nowozelandzkich, aby spełnić wymogi związane z ograniczeniem emisji gazów cieplarnianych. Jednocześnie nie ma jednak zamiaru wychodzić ze swojego litewskiego przyczółku w Europie. Co więcej ma zwiększać swoje zaangażowanie w produkcję białek serwatkowych, proszków mlecznych i serów przez Rokiskio.

Znaczące inwestycje w przetwórstwo mleka mają również miejsce w Estonii.

Jedną z nich prowadzi tamtejsza spółdzielnia mleczarska E-Piim Tootmine. To budowany od zera zakład mleczarski mający zajmować się produkcją serów, masła i proszków mlecznych. Wsparcie jakie na ten cel spółdzielnia uzyskała z Europejskiego Banku Inwestycyjnego wynosi 29 milionów euro. Dlaczego warto o tym wspomnieć. Ponieważ tak jak wejście Rokiskio na rynek eksportowy było zależne od inwestora spoza Litwy, tutaj również przedsiębiorstwa z innych państw odgrywają znaczącą rolę.

---

---

Współwłaścicielem jednej z największych europejskich inwestycji w zakład mleczarski są dwa holenderskie przedsiębiorstwa oraz ING Bank. Są to specjalizujący się w produkcji serów Royal A-Ware oraz zajmujący się handlem produktami mleczarskimi Interfood. Jak łatwo zauważyć produkcja mleka w krajach bałtyckich już na pierwszy rzut oka posiada inną strukturę niż chociażby w Polsce. Jest bardziej skonsolidowana. Częściej niż w Polsce pojawiają się tam nazwy dużych światowych graczy jak wymieniona Fonterra czy Interfood. Przez litewski rynek mleka przewijał się również szwajcarski Hochdorf, czy norweska Synnove Finden. Od niedawna znajdziemy wśród nich również funkcjonującą w Kownie spółkę polskiego Laktopolu.

W przeszłości litewskie władze miały dość ambitne plany co do rozwoju produkcji mleka. Jednak skończyły się one kompletną porażką.

Liczne gospodarstwa rodzinne nie były w stanie zrealizować ambitnych zamierzeń podwojenia litewskiej produkcji mleka. Co więcej przez kilka lat występowało wręcz odwrotne zjawisko, a producenci mleka zanikali. W swoich wypowiedziach Aronus Svitojus, będący szefem Litewskiej Izby Rolniczej często porównuje sytuację w swoim kraju do Polski. Wskazując, że sukces polskich mleczarni był możliwy ze względu na znaczący udział rolników w przetwórstwie.

W Polsce w przeciwieństwie do Litwy na rynku mleka dominują spółdzielnie, a udział notowanych na giełdzie spółek akcyjnych wspieranych przez inwestorów z innych państw jest właściwie żaden. Układ ten spowodował, że ceny wypłacane litewskim gospodarstwom były wyjątkowo niskie. Pozostaje jednak zadać sobie pytanie jaki jest sens prowadzenia wartych dziesiątki milionów inwestycji chociażby w produkcję mleczarską w Estonii. Kraj ten wytwarza obecnie 0,6% unijnej puli białego surowca. Odpowiedzią tak w przypadku Estonii, jak i Litwy wydają się szybko następujące zmiany w strukturze produkcji rolnej. Udział w niej indywidualnych gospodarstw rolnych jest coraz mniejszy, za to coraz szybciej rozwijają się duże agroholdingi.

Jakie firmy inwestują w farmy mleczne w krajach bałtyckich?

Większość dużych farm mlecznych liczących setki sztuk bydła należy do przedsiębiorstw takich jak litewskie Auga czy Litagra Group, które gospodarują na dziesiątkach tysięcy hektarów.

Przykładowo pierwsza z wymienionych posiada w swoich zasobach 39 000 ha upraw i liczącą 3 500 krów mlecznych hodowlę. Podobną strukturę posiada inwestujący w kolejne farmy mleczne Trigon Agri. Ta notowana na sztokholmskiej giełdzie spółka od kilku lat przejmuje mniejszych producentów rolnych w Estonii. Posiada również grunty na terenie Federacji Rosyjskiej i Ukrainy, a jej głównymi właścicielami są fińskie, duńskie i brytyjskie banki. Tego rodzaju przykłady można mnożyć. Wszystkie z nich łączy ukierunkowanie na produkcję ekologiczną, czy wręcz organiczną. Część z nich otrzymuje również znaczące finansowanie na realizowanie inwestycji zgodnie z duchem europejskiego zielonego ładu.

Z tego względu produkty z surowców wytwarzanych w litewskich czy estońskich gospodarstwach już znajdują swoje miejsce w niemieckich czy francuskich sklepach. Ze względu na wyjątkowo wyspecjalizowaną produkcję nie jest wcale wykluczone, że znajdą się i na polskich pod dedykowaną na ten rynek marką. Firmy jak litewsko-szwedzki Pienos Zvaizgdes już od dłuższego czasu wskazują Polskę jako kraj perspektywiczny dla eksportu zrównoważonych i ekologicznych wyrobów mleczarskich, których produkcja niestety u nas się nie rozwinęła.

Artur Puławski

[event] => stdClass Object ( [BeforeDisplay] => [AfterDisplay] => [AfterDisplayTitle] => [BeforeDisplayContent] => [AfterDisplayContent] => [OCMBeforeDisplay] => [OCMAfterDisplay] => [OCMAfterDisplayTitle] => [OCMBeforeDisplayContent] => [OCMAfterDisplayContent] =>

Jak rozwija się rynek mleka w krajach bałtyckich?

[OCMUserDisplay] => [OCMCommentsCounter] => [OCMCommentsBlock] => ) [jcfields] => Array ( ) [image] => [imageWidth] => 600 [comments] => Array ( ) [numOfComments] => 0 [nextLink] => /mleko/mleko24/wiadomosci-branza-mleczarska/nowy-zarzad-polskiej-izby-mleka-2353693 [nextTitle] => Nowy zarząd Polskiej Izby Mleka [previousLink] => /mleko/mleko24/wiadomosci-branza-mleczarska/top-20-najwiekszych-mleczarni-na-swiecie-2353152 [previousTitle] => TOP 20 największych mleczarni na świecie [absoluteURL] => https://elita-magazyn.pl/mleko/mleko24/wiadomosci-branza-mleczarska/litewski-rynek-mleka-2353263 [emailLink] => /component/mailto/?tmpl=component&template=site&link=4bb6fe044eaddcb2504de76eadb88898902464d1 [twitterURL] => http://twitter.com/intent/tweet?text=Jak+rozwija+si%C4%99+rynek+mleka+w+krajach+ba%C5%82tyckich%3F&url=https%3A%2F%2Felita-magazyn.pl%2Fmleko%2Fmleko24%2Fwiadomosci-branza-mleczarska%2Flitewski-rynek-mleka-2353263 [socialLink] => https%3A%2F%2Felita-magazyn.pl%2Fmleko%2Fmleko24%2Fwiadomosci-branza-mleczarska%2Flitewski-rynek-mleka-2353263 )

Litwa, Łotwa i Estonia są państwami, które większość nie wiąże z rynkiem mleka. Faktycznie nie posiadają tak dużej produkcji jak Niemcy, Francja, Polska czy Dania. Litwa kojarzy się raczej z tanim mlekiem jakie trafiało do polskich firm. Nic bardziej mylnego, ponieważ w ciągu ostatnich lat w państwach bałtyckich zaczęło dziać się bardzo dużo.

Głównie za sprawą zagranicznych inwestorów tamtejszy rynek mleczarski zaczęto nazywać małym stawem, w którym pływają duże ryby.

Produkcja w krajach bałtyckich nie jest tak duża jak w Polsce odpowiadającej za 8,6% wytwarzanego w Unii Europejskiej mleka. Łącznie Litwa, Łotwa i Estonia to 2,1% unijnej produkcji ogółem. Wśród trójki z tych państw prym wiedzie Litwa. Do niej też trafia znacząca część mleka z Łotwy i Estonii. Co wyjątkowo specyficzne dla tego państwa to znacząca koncentracja przetwórstwa. Na Litwie funkcjonuje właściwie pięć firm mleczarskich, z czego dwie z nich odgrywają dominującą rolę. Są to Pienos Zwaizgdes, Zematijos Pienas, Vilkyskiu pienine, Marijampoles Pieno Konserwai i Rokiskio Suris. Ostatnia z wymienionych wydaje się szczególnie istotna dla tamtejszego rynku. Jest ona wyjątkowo znana na rynku lokalnym, głównie za sprawą serów długodojrzwających.

Jednak od dziesiątek lat była ważnym eksporterem produktów mleczarskich z tego regionu. Miało to miejsce zarówno w okresie, kiedy była państwowym zakładem produkcyjnym w czasach Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, jak i po jej prywatyzacji w 1991 roku. Przedsiębiorstwo już w latach dziewięćdziesiątych produkowało w standardzie, który nie miał miejsca w państwach byłego bloku wschodniego. Działo się to ze względu na wymogi stawiane przez inwestorów. Pierwszym znaczącym z nich w spółce był Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju. Kolejny, który do niego dołączył wzbudził sporo kontrowersji ze względu na swój egzotyczny rodowód. Był nim Bank Bermudów. Z czasem Litwini odkupili od nich udziały i stali się jedynym właścicielem.

Jednak w 2017 roku pojawił się kolejny inwestor, którego raczej mało kto się spodziewał. Jest to nowozelandzka spółdzielnia mleczarska Fonterra.

Aktywność Fonterry na Litwie rozpoczęła się dużo wcześniej i nie jest przypadkiem, że znalazła się u naszych sąsiadów w tym miejscu i czasie. Rokiskio Suris przez lata wytwarzało usługowo proszki mleczne dla mleczarskiego giganta, który następnie eksportował je na rynki Bliskiego Wschodu. Nowozelandczycy mieli również znaczący udział w modernizacji i rozbudowie dwóch z trzech posiadanych przez Rokiskio zakładów produkcyjnych w latach 2014 i 2016. Rosyjskie embargo na żywność z państw unijnych spowodowało zacieśnienie relacji pomiędzy firmami. W 2017 roku Fonterra stała się współwłaścielem spółki obejmując akcje o wartości 11,5 miliona dolarów.

Warto wspomnieć, że szósty co do wielkości producent wyrobów mleczarskich inwestował wcześniej w Australii czy Ameryce Południowej. W zeszłym roku jednak postanowił wycofać się z części inwestycji zagranicznych, jak zakład mleczarski Prolesur w Chile, w którym posiadał 99% udziałów. Powodem tych działań jest konieczność skupienia się na rozwoju zakładów w Nowej Zelandii i dostosowania ich do nowych wymogów środowiskowych. W zeszłym roku zarząd Fonterry oświadczał, że do roku 2030 będzie zmuszony zainwestować około miliard dolarów nowozelandzkich, aby spełnić wymogi związane z ograniczeniem emisji gazów cieplarnianych. Jednocześnie nie ma jednak zamiaru wychodzić ze swojego litewskiego przyczółku w Europie. Co więcej ma zwiększać swoje zaangażowanie w produkcję białek serwatkowych, proszków mlecznych i serów przez Rokiskio.

Znaczące inwestycje w przetwórstwo mleka mają również miejsce w Estonii.

Jedną z nich prowadzi tamtejsza spółdzielnia mleczarska E-Piim Tootmine. To budowany od zera zakład mleczarski mający zajmować się produkcją serów, masła i proszków mlecznych. Wsparcie jakie na ten cel spółdzielnia uzyskała z Europejskiego Banku Inwestycyjnego wynosi 29 milionów euro. Dlaczego warto o tym wspomnieć. Ponieważ tak jak wejście Rokiskio na rynek eksportowy było zależne od inwestora spoza Litwy, tutaj również przedsiębiorstwa z innych państw odgrywają znaczącą rolę.

Ten artykuł jest dostępny wyłączenie dla Prenumeratorów Profi
Zyskaj dostęp do tego i innych wyjątkowych artykułów
02. luty 2023 00:44